(1)

Στις 30 Απριλίου 2024 τέθηκε σε ισχύ ένα μεταρρυθμισμένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1263 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον αποτελεσματικό συντονισμό των οικονομικών πολιτικών και την πολυμερή δημοσιονομική εποπτεία (1), μαζί με τον τροποποιημένο κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 σχετικά με την εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (2) και την τροποποιημένη οδηγία 2011/85/ΕΕ του Συμβουλίου σχετικά με τα δημοσιονομικά πλαίσια των κρατών μελών (3), αποτελούν τα βασικά στοιχεία του μεταρρυθμισμένου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Το πλαίσιο αποσκοπεί στην προώθηση υγιών και βιώσιμων δημόσιων οικονομικών, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης και ανθεκτικότητας μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, καθώς και στην πρόληψη των υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Προωθεί επίσης την ανάληψη ιδίας ευθύνης σε εθνικό επίπεδο και επικεντρώνεται περισσότερο στον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, σε συνδυασμό με πιο αποτελεσματική και συνεκτική επιβολή των κανόνων.

(2)

Τα εθνικά μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια που υποβάλλουν τα κράτη μέλη στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή βρίσκονται στο επίκεντρο του νέου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης. Τα εν λόγω σχέδια πρέπει να επιτυγχάνουν δύο στόχους: i) να διασφαλίζουν ότι, μεταξύ άλλων έως το πέρας της περιόδου προσαρμογής, το δημόσιο χρέος βρίσκεται σε αξιόπιστα καθοδική πορεία ή παραμένει σε συνετά επίπεδα, και ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα οδηγείται και διατηρείται κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, και ii) να διασφαλίζουν την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που να ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και να λαμβάνουν υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτόν, κάθε σχέδιο πρέπει να παρουσιάζει μεσοπρόθεσμη δέσμευση για την πορεία των καθαρών δαπανών (4), με την οποία ουσιαστικά θεσπίζεται δημοσιονομικός περιορισμός για τη διάρκεια του σχεδίου που καλύπτει 4 ή 5 έτη (ανάλογα με την κανονική διάρκεια της κοινοβουλευτικής περιόδου στο εκάστοτε κράτος μέλος). Επιπλέον, το σχέδιο πρέπει να εξηγεί με ποιον τρόπο το κράτος μέλος θα διασφαλίσει την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που να ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ιδίως στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις [συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τη διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΔΜΑ), κατά περίπτωση], καθώς και με ποιον τρόπο το κράτος μέλος θα λάβει υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης. Η περίοδος δημοσιονομικής προσαρμογής καλύπτει χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών, το οποίο μπορεί να παραταθεί κατά έως και τρία έτη, αν το κράτος μέλος δεσμευτεί να υλοποιήσει ένα σύνολο σχετικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων το οποίο πληροί τα κριτήρια του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(3)

Μετά την υποβολή του σχεδίου, η Επιτροπή αξιολογεί κατά πόσον αυτό συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(4)

Βάσει σύστασης της Επιτροπής, το Συμβούλιο πρέπει στη συνέχεια να εκδώσει σύσταση με την οποία να καθορίζει την πορεία των καθαρών δαπανών του οικείου κράτους μέλους και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, να εγκρίνει το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες στηρίζεται παράταση της περιόδου δημοσιονομικής προσαρμογής.

(5)

Στις 15 Οκτωβρίου 2024 η Ισπανία υπέβαλε το εθνικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιό της στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή. Η υποβολή πραγματοποιήθηκε έπειτα από παράταση της προθεσμίας που ορίζεται στο άρθρο 36 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, όπως συμφωνήθηκε με την Επιτροπή λαμβανομένων υπόψη των λόγων που προέβαλε η Ισπανία.

(6)

Για να πλαισιωθεί ο διάλογος που οδηγεί στην υποβολή εθνικών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών-διαρθρωτικών σχεδίων, στις 21 Ιουνίου 2024 η Επιτροπή απέστειλε, σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, την πορεία αναφοράς (5) στην Ισπανία. Η Επιτροπή δημοσίευσε την πορεία αναφοράς στις 15 Οκτωβρίου 2024 (6). Η πορεία αναφοράς βασίζεται σε ανάλυση επικινδυνότητας και διασφαλίζει ότι, έως το τέλος της περιόδου δημοσιονομικής προσαρμογής και ελλείψει περαιτέρω δημοσιονομικών μέτρων πέραν της περιόδου προσαρμογής, το δημόσιο χρέος βρίσκεται σε αξιόπιστα καθοδική πορεία ή διατηρείται σε συνετά επίπεδα σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, και ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα μειώνεται κάτω από το 3 % του ΑΕΠ κατά την περίοδο προσαρμογής και διατηρείται κάτω από την εν λόγω τιμή αναφοράς σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Ως μεσοπρόθεσμος ορίζοντας ορίζεται η δεκαετής περίοδος μετά το πέρας της περιόδου προσαρμογής. Σύμφωνα με τα άρθρα 7 και 8 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, η πορεία αναφοράς συνάδει επίσης με τη συνθήκη διασφάλισης της βιωσιμότητας του χρέους και τη συνθήκη διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος.

Η πορεία αναφοράς της Ισπανίας ορίζει ότι, με βάση τις παραδοχές της Επιτροπής στις οποίες στηριζόταν η προηγούμενη καθοδήγηση του Ιουνίου του 2024 και την παραδοχή επταετούς περιόδου προσαρμογής, οι καθαρές δαπάνες δεν θα πρέπει να αυξηθούν περισσότερο από τις τιμές που παρέχονται στον πίνακα 1. Οι τιμές αυτές αντιστοιχούν σε μέση αύξηση των καθαρών δαπανών κατά 2,8 % κατά την περίοδο προσαρμογής (2025-2031) και κατά 2,9 % κατά την περίοδο που καλύπτεται από το σχέδιο (2025-2028).

Πίνακας 1: Πορεία αναφοράς την οποία παρείχε η Επιτροπή στην Ισπανία στις 21 Ιουνίου 2024

(7)

Σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, από τον Ιούλιο έως τον Οκτώβριο του 2024 η Ισπανία και η Επιτροπή διεξήγαγαν τεχνικό διάλογο. Ο διάλογος επικεντρώθηκε στην πορεία των καθαρών δαπανών που προβλέπει η Ισπανία και στις υποκείμενες παραδοχές της (ιδίως στη χρήση ενημερώσεων βάσει δεδομένων), στο προβλεπόμενο σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες στηρίζεται παράταση της περιόδου προσαρμογής, συμπεριλαμβανομένων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, όπως μέτρα σχετικά με το ρυθμιστικό περιβάλλον, το ανθρώπινο κεφάλαιο, την προσφορά κατοικιών, τη φορολογία και τις δημόσιες δαπάνες. Ο διάλογος κάλυψε επίσης την προβλεπόμενη υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις που προσδιορίστηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και στις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης για δίκαιη πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα, ενεργειακή ασφάλεια και ανάπτυξη αμυντικών ικανοτήτων.

(8)

Στο σχέδιο που υπέβαλε η Ισπανία δεν αναφέρεται διαδικασία διαβούλευσης με τους σχετικούς εθνικούς συμφεροντούχους (συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων) πριν από την υποβολή του.

(9)

Το ανεξάρτητο δημοσιονομικό όργανο της Ισπανίας, το AIReF, εξέδωσε γνώμη σχετικά με τις μακροοικονομικές προβλέψεις και τις μακροοικονομικές παραδοχές στις οποίες βασίζεται η πολυετής πορεία των καθαρών δαπανών. Το μακροοικονομικό σενάριο 2024 έως 2026 που χρησιμεύει ως σημείο εκκίνησης για τις μακροοικονομικές προβλέψεις και την ανάλυση της βιωσιμότητας του χρέους εγκρίθηκε από το AIReF.

(10)

Στις 21 Οκτωβρίου 2024 το Συμβούλιο απηύθυνε στην Ισπανία σειρά ειδικών ανά χώρα συστάσεων (ΣΑΧ) στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (7).

(11)

Σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, η Επιτροπή αξιολόγησε το σχέδιο ως εξής:

(12)

Η οικονομική δραστηριότητα στην Ισπανία αυξήθηκε κατά 2,7 % το 2023, έχοντας ενισχυθεί από τις δυναμικές εξελίξεις στην αγορά εργασίας, οι οποίες διατήρησαν την ιδιωτική κατανάλωση, καθώς και από τη συμβολή των καθαρών εξαγωγών και της δημόσιας κατανάλωσης. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οικονομία αναμένεται να σημειώσει ανάπτυξη κατά 3,0 % το 2024, χάρη στη θετική εξέλιξη της δημόσιας και ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία υποστηρίζεται από τη δυναμική δημιουργία θέσεων εργασίας και την αύξηση του πραγματικού εισοδήματος των νοικοκυριών, καθώς και από τη συμβολή της τουριστικής δραστηριότητας. Το 2025 το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,3 %, καθώς η αύξηση της κατανάλωσης και η αναμενόμενη ανάκαμψη των επενδύσεων ευρείας βάσης, ιδίως όσον αφορά τον εξοπλισμό και τη στέγαση, προβλέπεται να στηρίξουν την οικονομική δραστηριότητα. Το 2026 το πραγματικό ΑΕΠ προβλέπεται, σ’ αυτό το στάδιο, να αυξηθεί κατά 2,1 %, καθώς η εγχώρια ζήτηση αναμένεται να στηρίξει την οικονομική επέκταση. Κατά τη διάρκεια του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων (δηλαδή 2024-2026), το δυνητικό ΑΕΠ στην Ισπανία αναμένεται να σημειώσει ελαφρά πτώση, από 2,4 % το 2023 σε 2,3 % το 2026, καθώς η συμβολή της εργασίας στη δυνητική ανάπτυξη μετριάζεται. Το ποσοστό ανεργίας ανήλθε σε 12,2 % το 2023 και προβλέπεται από την Επιτροπή ότι θα ανέλθει σε 11,5 % το 2024, 11,0 % το 2025 και 10,7 % το 2026. Το 2024 ο πληθωρισμός (αποπληθωριστής ΑΕΠ) μειώνεται από 6,2 % το 2023 σε 3,1 % το 2024 και προβλέπεται να φτάσει στο 2,4 % το 2025 και στο 2,0 % το 2026.

(13)

Όσον αφορά τις δημοσιονομικές εξελίξεις, το 2023 το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ισπανίας ανήλθε σε 3,5 % του ΑΕΠ. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το έλλειμμα αναμένεται να ανέλθει στο 3,0 % του ΑΕΠ το 2024, να μειωθεί περαιτέρω στο 2,6 % του ΑΕΠ το 2025 και, με την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει αλλαγή πολιτικής, να παραμείνει γενικά σταθερό (2,7 %) το 2026. Οι φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν περιλαμβάνουν το σχέδιο προϋπολογισμού της Ισπανίας για το 2025, το οποίο δεν είχε ακόμη εγκριθεί από την ισπανική κυβέρνηση κατά την ημερομηνία δημοσίευσής τους. Το δημόσιο χρέος ανήλθε στο 105,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο δείκτης του χρέους αναμένεται να μειωθεί στο 102,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024. Προβλέπεται να μειωθεί σε 101,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2025 και σε 101,1 % στο τέλος του 2026. Οι δημοσιονομικές προβλέψεις της Επιτροπής δεν λαμβάνουν υπόψη τις δεσμεύσεις πολιτικής στα μεσοπρόθεσμα σχέδια αυτές καθαυτές, έως ότου να υποστηρίζονται από εύλογα και επαρκώς καθορισμένα απτά μέτρα πολιτικής.

(14)

Το εθνικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο της Ισπανίας καλύπτει την περίοδο 2025-2028 και παρουσιάζει δημοσιονομική προσαρμογή σε διάστημα επτά ετών.

(15)

Το σχέδιο περιέχει τις πληροφορίες που απαιτούνται από το άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(16)

Στο σχέδιο προβλέπεται δέσμευση στην πορεία των καθαρών δαπανών που αναφέρεται στον πίνακα 2, η οποία αντιστοιχεί σε μέση αύξηση των καθαρών δαπανών κατά 3,4 % κατά τη διάρκεια των ετών 2025-2028. Επιπλέον, η Ισπανία δεσμεύεται για σύνολο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων με σκοπό την παράταση της περιόδου προσαρμογής σε 7 έτη (2025-2031), κατά τη διάρκεια των οποίων η μέση αύξηση των καθαρών δαπανών σχεδιάζεται να είναι 3,0 %.

Η μέση αύξηση των καθαρών δαπανών που αναφέρεται στο σχέδιο κατά την περίοδο προσαρμογής (2025-2031) είναι υψηλότερη από την πορεία αναφοράς που διαβίβασε η Επιτροπή στις 21 Ιουνίου 2024.

Το σχέδιο βασίζεται στην παραδοχή ότι ο ρυθμός αύξησης του δυνητικού ΑΕΠ θα βελτιωθεί από 1,9 % σε 2,1 % το διάστημα 2025-2027 και στη συνέχεια θα μειωθεί σταδιακά σε 1,1 % έως το 2031. Επιπλέον, το σχέδιο προβλέπει ότι ο ρυθμός αύξησης του αποπληθωριστή του ΑΕΠ θα σημειώσει πτώση σε 2,7 % το 2025 από 3,1 % το 2024 και θα υποχωρήσει περαιτέρω σε 2,4 % το διάστημα 2026-2028 και σε 2,3 % το διάστημα 2029-2031.

Πίνακας 2: Πορεία των καθαρών δαπανών και κύριες παραδοχές στο σχέδιο της Ισπανίας

(17)

Εάν η δέσμευση για την πορεία των καθαρών δαπανών που αναλαμβάνεται στο σχέδιο και οι υποκείμενες παραδοχές υλοποιηθούν, το δημόσιο χρέος θα μειωθεί σταδιακά από 102,5 % το 2024 σε 90,6 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2031) σύμφωνα με το σχέδιο, όπως παρουσιάζεται στον ακόλουθο πίνακα. Μετά την προσαρμογή, μεσοπρόθεσμα (δηλαδή έως το 2041), το δημόσιο χρέος θα συνεχίσει να μειώνεται σταδιακά, σύμφωνα με το σχέδιο, και θα ανέλθει στο 76,8 % του ΑΕΠ έως το 2041.

Πίνακας 3: Το δημόσιο χρέος και η εξέλιξη του ισοζυγίου στο σχέδιο της Ισπανίας

Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το σχέδιο, ο δείκτης του δημόσιου χρέους θα τεθεί σε καθοδική πορεία έως το τέλος της περιόδου προσαρμογής (2031). Αυτό είναι εύλογο, δεδομένου ότι, με βάση τις παραδοχές του σχεδίου, το χρέος προβλέπεται να μειωθεί κατά τη δεκαετία μετά την περίοδο προσαρμογής, σύμφωνα με όλες τις αιτιοκρατικές προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων της ανάλυσης της βιωσιμότητας του χρέους από την Επιτροπή, και οι στοχαστικές προβλέψεις δείχνουν ότι το χρέος θα μειωθεί με επαρκώς υψηλή πιθανότητα.

Επομένως, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με την απαίτηση για το χρέος, όπως ορίζεται στο άρθρο 6 στοιχείο α) και στο άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(18)

Με βάση την πορεία των καθαρών δαπανών και τις παραδοχές του σχεδίου, το δημοσιονομικό έλλειμμα θα ανέλθει σε 3,0 % του ΑΕΠ το 2024 και στη συνέχεια θα μειωθεί σταδιακά σε 0,8 % το 2031.

Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το σχέδιο, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης δεν θα υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2031).

Επιπλέον, κατά τη δεκαετία που έπεται της περιόδου προσαρμογής (δηλαδή έως το 2041), το δημόσιο έλλειμμα δεν θα υπερβαίνει το 3 % του ΑΕΠ.

Επομένως, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με την απαίτηση για το έλλειμμα, όπως ορίζεται στο άρθρο 6 στοιχείο β) και στο άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(19)

Το χρονοδιάγραμμα της δημοσιονομικής προσαρμογής, που μετράται ως η μεταβολή του διαρθρωτικού πρωτογενούς ισοζυγίου, όπως περιγράφεται στο σχέδιο, είναι γραμμικό, όπως απαιτείται από το άρθρο 6 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Επιπλέον, η δημοσιονομική προσαρμογή κατά τα πρώτα τέσσερα έτη του σχεδίου είναι αναλογική προς τη συνολική προσπάθεια προσαρμογής.

Συνεπώς, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με τη ρήτρα της συνθήκης διασφάλισης μη οπισθοβαρούς προσπάθειας που ορίζεται στο άρθρο 6 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

Πίνακας 4: Εξέλιξη του διαρθρωτικού πρωτογενούς ισοζυγίου στο σχέδιο της Ισπανίας

(20)

Σύμφωνα με το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, η ετήσια προσαρμογή του διαρθρωτικού πρωτογενούς ισοζυγίου δεν θα πρέπει να είναι μικρότερη από 0,25 % του ΑΕΠ εάν το διαρθρωτικό έλλειμμα παρέμεινε πάνω από το 1,5 % του ΑΕΠ το προηγούμενο έτος, ώστε να επιτευχθεί κοινό περιθώριο ανθεκτικότητας σε διαρθρωτικούς όρους ύψους 1,5 % του ΑΕΠ. Η δημοσιονομική προσαρμογή που προκύπτει από τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου ανέρχεται σε 0,4 % του ΑΕΠ για κάθε έτος από το 2025 έως το 2031. Συνεπώς, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με τη συνθήκη διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος.

(21)

Σύμφωνα με το άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, δεδομένου ότι το δημόσιο χρέος θα υπερβεί το 90 % του ΑΕΠ κατά την περίοδο προσαρμογής σύμφωνα με το σχέδιο, ο δείκτης του χρέους πρέπει να μειώνεται κατά τουλάχιστον 1 εκατοστιαία μονάδα κατά μέσο όρο ετησίως, έως ότου μειωθεί κάτω από το 90 %, ενώ στη συνέχεια θα πρέπει να υποχωρεί κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες κατά μέσο όρο. Αυτή η μέση μείωση υπολογίζεται κατά την περίοδο 2024-2031 και ανέρχεται σε 1,7 εκατοστιαίες μονάδες (βλ. πίνακα 3). Επομένως, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με τη συνθήκη διασφάλισης της βιωσιμότητας του χρέους.

(22)

Το σχέδιο βασίζεται σε σειρά παραδοχών που διαφέρουν από τις παραδοχές της Επιτροπής που διαβιβάστηκαν στην Ισπανία στις 21 Ιουνίου 2024. Ειδικότερα, το σχέδιο χρησιμοποιεί διαφορετικές παραδοχές για έξι μεταβλητές, συγκεκριμένα το σημείο εκκίνησης (δηλαδή, οι δημοσιονομικές και μακροοικονομικές συνθήκες το 2024), την αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ, την αύξηση του αποπληθωριστή του ΑΕΠ, την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ και το κλείσιμο του κενού παραγωγής, το τεκμαρτό ονομαστικό επιτόκιο και τις παραδοχές εσόδων. Απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση αυτών των διαφορών στις παραδοχές ώστε να εξασφαλιστεί ότι στηρίζονται σε τεκμηριωμένα και βασιζόμενα σε δεδομένα οικονομικά επιχειρήματα, ιδίως δεδομένου ότι η μέση αύξηση των καθαρών δαπανών στο σχέδιο είναι υψηλότερη από ό,τι στην πορεία αναφοράς.

Οι διαφορές στις παραδοχές με τον σημαντικότερο αντίκτυπο στη μέση αύξηση των καθαρών δαπανών παρατίθενται κατωτέρω, μαζί με αξιολόγηση κάθε διαφοράς που εξετάζεται μεμονωμένα.

Οι εναπομένουσες διαφορές στις παραδοχές δεν έχουν σημαντική επίδραση στη μέση αύξηση των καθαρών δαπανών σε σύγκριση με τις παραδοχές της Επιτροπής.

Συνολικά, ο συνδυαστικός αντίκτυπος των πιο επιφυλακτικών παραδοχών και των διαφορών στις παραδοχές που θεωρούνται δεόντως αιτιολογημένες υπερτερεί των διαφορών στις παραδοχές που δεν θεωρούνται δεόντως αιτιολογημένες. Αυτό σημαίνει ότι η διαφορά μεταξύ της πορείας των καθαρών δαπανών στο σχέδιο και της πορείας αναφοράς εξηγείται από τις διαφορές στις παραδοχές που μπορούν να γίνουν συνολικά αποδεκτές, σύμφωνα με το άρθρο 13 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

Συνολικά, αν συνυπολογιστούν όλες οι διαφορές στις παραδοχές, οδηγούν σε υψηλότερη μέση αύξηση των καθαρών δαπανών στο σχέδιο σε σύγκριση με την πορεία αναφοράς.

Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη την ανωτέρω αξιολόγηση των παραδοχών του σχεδίου σε μελλοντικές αξιολογήσεις της συμμόρφωσης με την πορεία των καθαρών δαπανών.

(23)

Το σχέδιο δεν περιλαμβάνει ενδεικτική δημοσιονομική στρατηγική για την εφαρμογή της πορείας των καθαρών δαπανών του σχεδίου, καθώς η εν λόγω πορεία καθορίζεται μόνο ως τεχνικό ανώτατο όριο το οποίο η Ισπανία δεσμεύεται να μην υπερβεί. Ο ακριβής προσδιορισμός των σχετικών μέτρων πολιτικής με άμεσες δημοσιονομικές επιπτώσεις πρέπει να επιβεβαιώνεται ή να προσαρμόζεται και να προσδιορίζεται ποσοτικά στους ετήσιους προϋπολογισμούς.

(24)

Στο σχέδιο, η Ισπανία δεσμεύεται για ένα σύνολο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, με στόχο τη βελτίωση της δυνητικής ανάπτυξης και της δημοσιονομικής βιωσιμότητας, δέσμευση στην οποία στηρίζεται παράταση της περιόδου δημοσιονομικής προσαρμογής από 4 σε 7 έτη.

Το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που στηρίζουν την παράταση της περιόδου προσαρμογής συνίσταται σε ορισμένες δεσμεύσεις του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) της Ισπανίας· διάφορες δεσμεύσεις από το ΣΑΑ με πρόσθετες προδιαγραφές· καθώς και ορισμένες νέες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις. Αυτό περιλαμβάνει τα ακόλουθα μέτρα (βλ. επίσης παράρτημα II):

Μεταρρυθμίσεις στον τομέα του ψηφιακού μετασχηματισμού: τα μέτρα συνδέονται με τη συνιστώσα 19 (Επενδύσεις στον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης) που περιλαμβάνεται στο ΣΑΑ, του οποίου τα τελικά ορόσημα και οι τελικοί στόχοι αναμένονται έως το τέταρτο τρίμηνο του 2025. Περιλαμβάνονται δεσμεύσεις που συνδέονται με τη συνιστώσα 17 (μεταρρύθμιση του νόμου για την επιστήμη, την τεχνολογία και την καινοτομία) στο ΣΑΑ, του οποίου τα τελικά ορόσημα και οι τελικοί στόχοι έχουν ήδη υλοποιηθεί έως τον χρόνο υποβολής.

Μεταρρυθμίσεις στον τομέα της πράσινης μετάβασης: τα μέτρα συνδέονται με τη συνιστώσα 7 (μεταρρύθμιση του ρυθμιστικού πλαισίου για την προώθηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές) που περιλαμβάνεται στο ΣΑΑ, του οποίου τα τελικά ορόσημα και οι τελικοί στόχοι έχουν ήδη υλοποιηθεί έως τον χρόνο υποβολής.

Μεταρρύθμιση στον τομέα της φορολογίας: τα μέτρα αποσκοπούν στην αύξηση των δημόσιων εσόδων και στον εκσυγχρονισμό του φορολογικού συστήματος και περιλαμβάνουν πρόσθετες προδιαγραφές που συνδέονται με τη συνιστώσα 28 (προσαρμογή του φορολογικού συστήματος στην πραγματικότητα του εικοστού πρώτου αιώνα) του ΣΑΑ για την επίτευξη, έως το τέταρτο τρίμηνο του 2025, μόνιμης αύξησης των δημόσιων εσόδων έως το τέταρτο τρίμηνο του 2028, η οποία αξιολογείται μέσω εκθέσεων παρακολούθησης. Τα βασικά στάδια αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το τέταρτο τρίμηνο του 2025 και το τέταρτο τρίμηνο του 2028.

Μεταρρυθμίσεις στον τομέα των δημόσιων δαπανών: τα μέτρα αποτελούν πρόσθετες προδιαγραφές που συνδέονται με τη συνιστώσα 29 (μεταρρύθμιση για τη θέσπιση μόνιμης διαδικασίας επανεξέτασης και αξιολόγησης των δημόσιων δαπανών) που περιλαμβάνεται στο ΣΑΑ. Τα μέτρα του σχεδίου ενισχύουν την παρακολούθηση των συστάσεων με πρόσθετη δέσμευση για την έγκριση μεταρρυθμίσεων που προκύπτουν από ολοκληρωμένες και συνεχιζόμενες επανεξετάσεις των δαπανών και τη μείωση των ετήσιων δαπανών έως το 2028, οι οποίες αξιολογούνται μέσω εκθέσεων παρακολούθησης. Τα βασικά στάδια αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το τέταρτο τρίμηνο του 2026, το δεύτερο τρίμηνο του 2027 και το πρώτο τρίμηνο του 2028.

Μεταρρυθμίσεις στον τομέα του ανθρώπινου κεφαλαίου: πρόσθετες δεσμεύσεις που αποσκοπούν στην προώθηση της διττής επαγγελματικής κατάρτισης και στη διευκόλυνση της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων και δεξιοτήτων (με ιδιαίτερη έμφαση στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση) του πληθυσμού που έχει γεννηθεί στο εξωτερικό, με στόχο την αύξηση της παραγωγικότητας και της συμβολής τους στην οικονομική ανάπτυξη. Τα βασικά στάδια αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το τέταρτο τρίμηνο του 2025, το τέταρτο τρίμηνο του 2027 και το τέταρτο τρίμηνο του 2028, αντίστοιχα.

Μεταρρυθμίσεις στον τομέα του υλικού κεφαλαίου και της παραγωγικότητας: τα μέτρα συνδέονται με τη συνιστώσα 13 (μεταρρύθμιση για τη βελτίωση της ρύθμισης των επιχειρήσεων και του κλίματος) που περιλαμβάνεται στο ΣΑΑ, του οποίου τα τελικά ορόσημα και οι τελικοί στόχοι έχουν ήδη υλοποιηθεί έως τον χρόνο υποβολής. Το σχέδιο περιλαμβάνει πρόσθετες δεσμεύσεις που αποσκοπούν στην αύξηση της προσφοράς οικονομικά προσιτών ενοικιαζόμενων κατοικιών, καθώς και τη δημιουργία κοινού πλαισίου που εξαλείφει τις διαφορές στις διοικητικές απαιτήσεις μεταξύ των αυτόνομων κοινοτήτων και των τοπικών οντοτήτων. Τα βασικά στάδια αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το δεύτερο τρίμηνο του 2026 και το τέταρτο τρίμηνο του 2027, αντίστοιχα.

Μεταρρυθμίσεις στον τομέα της καταπολέμησης της φορολογικής απάτης: τα μέτρα συνδέονται με τη συνιστώσα 27 (μεταρρύθμιση για την έγκριση του νόμου για την καταπολέμηση της απάτης) που περιλαμβάνεται στο ΣΑΑ, του οποίου τα τελικά ορόσημα και οι τελικοί στόχοι έχουν ήδη υλοποιηθεί έως τον χρόνο υποβολής.

Μεταρρυθμίσεις στον τομέα των δημόσιων δαπανών των υπηρεσιών υγείας: πρόσθετες δεσμεύσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της διαχείρισης του επιδόματος προσωρινής ανικανότητας προς εργασία, ώστε να αυξηθεί η αποδοτικότητα των δημόσιων δαπανών. Το αντίστοιχο βασικό βήμα αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέταρτο τρίμηνο του 2025.

(25)

Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, κάθε μεταρρύθμιση και επένδυση στην οποία στηρίζεται παράταση της περιόδου προσαρμογής περιγράφεται με επαρκή βαθμό λεπτομέρειας, είναι εμπροσθοβαρής, χρονικά προσδιορισμένη και επαληθεύσιμη.

(26)

Οι δεσμεύσεις του ΣΑΑ στις οποίες στηρίζεται η παράταση περιλαμβάνουν σημαντικές μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας και στην ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας. Επιπλέον, η Ισπανία δεσμεύεται να συνεχίσει τη μεταρρυθμιστική προσπάθεια κατά την περίοδο που καλύπτεται από το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο και να διατηρήσει τα επίπεδα των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο η οποία καλύπτεται από το ΣΑΑ (βλ. κατωτέρω πίνακα 5). Η δέσμευση θα παρακολουθείται κατά τη φάση υλοποίησης του σχεδίου. Επομένως, οι δεσμεύσεις στο πλαίσιο του ΣΑΑ μπορούν να ληφθούν υπόψη για την παράταση της περιόδου προσαρμογής, όπως προβλέπεται στο άρθρο 36 παράγραφος 1 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(27)

Το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση αναμένεται να βελτιώσει τη δυνητική μεγέθυνση και ανθεκτικότητα της ισπανικής οικονομίας με βιώσιμο τρόπο, όπως απαιτεί το άρθρο 14 παράγραφος 2 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

Οι διάφορες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις έχουν ομαδοποιηθεί στο σχέδιο σε τέσσερις βασικούς άξονες, καθένας από τους οποίους επηρεάζει το επίπεδο του δυνητικού ΑΕΠ μέσω διαφορετικών διαύλων:

Η Ισπανία εκτιμά ότι οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις του μεσοπρόθεσμου σχεδίου στις οποίες στηρίζεται η παράταση θα ενισχύσουν τη δυνητική ανάπτυξη κατά 3,3 εκατοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το μακροοικονομικό βασικό σενάριο, εκ των οποίων 1,7 εκατοστιαίες μονάδες προκύπτουν από τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ και 1,6 εκατοστιαίες μονάδες από πρόσθετα μέτρα, με τον συνολικό αντίκτυπο να επικεντρώνεται στα έτη μετά τη λήξη του σχεδίου ανάκαμψης (2,1 εκατοστιαίες μονάδες μεταξύ 2026 και 2031). Αρκετές από αυτές τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται στο παράρτημα II.

Η Ισπανία εκτιμά τον αντίκτυπο στην ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα με βαθμονομημένα μοντέλα δυναμικής στοχαστικής γενικής ισορροπίας. Τα μοντέλα αυτά χρησιμοποιούν μια σειρά παραδοχών για τη βαθμονόμηση του αντίκτυπου των μέτρων πολιτικής. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται: η αλλαγή στη διάρκεια των συμβάσεων, η μείωση του κόστους προσλήψεων και απολύσεων, η αλλαγή στη σύνθεση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, η μείωση των επιχειρηματικών φραγμών και η βελτίωση της ζήτησης και της προσφοράς ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ορυκτών καυσίμων. Είναι συνετό και αξιόπιστο να αναμένεται ότι ο συνολικός αντίκτυπος των εν λόγω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων στην ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα θα είναι σημαντικός. Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι η υποκείμενη βαθμονόμηση είναι επιρρεπής σε κινδύνους και αβεβαιότητα. Αυτά τα στοιχεία αφορούν ιδίως το πεδίο εφαρμογής που λαμβάνεται ως παραδοχή και το χρονικό πλαίσιο του αντίκτυπου των μέτρων.

(28)

Το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση αναμένεται να στηρίξει τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, όπως απαιτείται από το άρθρο 14 παράγραφος 2 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

Μπορούν να διατυπωθούν πρόσθετες εκτιμήσεις σχετικά με τον αντίκτυπο των μεταρρυθμίσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση. Στο πλαίσιο αυτό, το σχέδιο αναφέρει μέτρα για να βελτιωθεί σημαντικά το διαρθρωτικό πρωτογενές ισοζύγιο έως το 2031, αντικατοπτρίζοντας τον άμεσο αντίκτυπο ορισμένων δημοσιονομικών μέτρων. Το παράρτημα ΙΙ αντικατοπτρίζει τα δημοσιονομικά μέτρα στα οποία στηρίζεται η παράταση, τα οποία αναμένεται συνολικά να συμβάλουν κατά 0,6 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Τα φορολογικά μέτρα αναμένεται να αυξήσουν τα έσοδα κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Επιπλέον, με τις μελλοντικές επανεξετάσεις των δαπανών αναμένεται να βελτιωθούν οι διαδικασίες επανεξέτασης και να εφαρμοστούν μέτρα για τη μείωση του επιπέδου και τη βελτίωση της αποδοτικότητας των δημόσιων δαπανών με θετικό αντίκτυπο στη δημοσιονομική βιωσιμότητα, μειώνοντας τις δαπάνες κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ κατά την περίοδο προσαρμογής. Το παράρτημα ΙΙ περιλαμβάνει και άλλα δημοσιονομικά μέτρα, όπως η καταπολέμηση της φορολογικής απάτης, το ηλεκτρονικό τιμολόγιο και μέτρα που αφορούν την προσωρινή ανικανότητα. Το σχέδιο παρουσιάζει έναν έμμεσο, δευτερογενή, δημοσιονομικό αντίκτυπο λόγω υψηλότερης οικονομικής δραστηριότητας των άλλων μέτρων στους υπόλοιπους τέσσερις πυλώνες πολιτικής, με συνολική εξοικονόμηση 1,4 εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ έως το 2031 ως εξής: i) ανθρώπινο κεφάλαιο (0,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ), ii) υλικό κεφάλαιο και παραγωγικότητα (0,3 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ), πράσινη μετάβαση (0,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ) και iv) ψηφιακός μετασχηματισμός (0,3 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ). Αρκετές από αυτές τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις επίσης περιλαμβάνονται στο παράρτημα II.

(29)

Το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση ανταποκρίνεται στις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ, όπως απαιτείται από το άρθρο 14 παράγραφος 2 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Ειδικότερα, το σχέδιο περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που αποσκοπούν στη μείωση της εξάρτησης από τη χρήση ορυκτών καυσίμων και στη συμβολή σε μια δίκαιη πράσινη μετάβαση και στη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας, μέσω ρυθμιστικού πλαισίου για την προώθηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Οι επενδύσεις που αποσκοπούν στον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης αναμένεται να συμβάλουν σε μια δίκαιη ψηφιακή μετάβαση, προωθώντας την ψηφιοποίηση της ισπανικής οικονομίας και τη διείσδυση νέων τεχνολογιών. Επιπλέον, οι επενδύσεις που αποσκοπούν στην επέκταση της ποιότητας της προσφοράς εργασίας στην Ισπανία και στην αύξηση της προσφοράς κοινωνικών ενοικιαζόμενων κατοικιών συμβάλλουν στην κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, διασφαλίζοντας δικαιότερη και πιο συμπεριληπτική ανάκαμψη. Η οικονομική ανθεκτικότητα ενισχύεται περαιτέρω με ένα σύνολο άμεσων δημοσιονομικών μέτρων.

(30)

Το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση ανταποκρίνεται στις σχετικές (10) ΣΑΧ που εκδόθηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, όπως απαιτείται από το άρθρο 14 παράγραφος 2 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, και αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας, της αποδοτικότητας και της ισότητας των δημόσιων δαπανών, ιδίως με τη θέσπιση επανεξετάσεων των δημόσιων δαπανών και εξορθολογισμού των δαπανών, καθώς και φορολογικών μέτρων που αποσκοπούν στη βελτίωση της αποδοτικότητας και της επάρκειας και στη διαμόρφωση πιο δίκαιου φορολογικού συστήματος (βλ. επίσης παραπάνω). Η έγκριση μεταρρυθμίσεων με στόχο την ενίσχυση και τη βελτίωση των ρυθμίσεων και του επιχειρηματικού κλίματος στην Ισπανία, με ιδιαίτερη έμφαση στις ΜΜΕ, ανταποκρίνεται στις ΣΑΧ του 2019 και του 2020 σχετικά με την καινοτομία και τη βελτίωση της ρύθμισης της οικονομικής δραστηριότητας. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές συμβάλλουν επίσης στη ΣΑΧ του 2020 για τη βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας, η οποία υποστηρίζεται επιπλέον με μέτρα για την απλούστευση του συστήματος αναγνώρισης ισοτιμίας των διπλωμάτων. Οι ΣΑΧ του 2019, του 2020, του 2022 και του 2023 που εστίαζαν στην ενεργειακή απόδοση, στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στη μείωση της συνολικής εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα οδήγησαν στη θέσπιση ρυθμιστικού πλαισίου για την προώθηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Τα μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση της διαχείρισης των επιδομάτων προσωρινής ανικανότητας προς εργασία συμβάλλουν στα αιτήματα των ΣΑΧ του 2020 και του 2021 για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας και της βιωσιμότητας του συστήματος υγείας. Οι ΣΑΧ του 2019, του 2020 και του 2023 για την ανάπτυξη δεξιοτήτων υποστηρίζονται μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που αποσκοπούν στην επέκταση της ποιότητας της προσφοράς εργασίας στην Ισπανία, συμπεριλαμβανομένων αυτών που σχετίζονται με μέτρα επαγγελματικής κατάρτισης, και στην απλούστευση του συστήματος για την αναγνώριση της ισοτιμίας των διπλωμάτων. Τα μέτρα που αποσκοπούν στην προώθηση οικονομικά προσιτών κατοικιών μέσω της μεταβίβασης γης σε επενδυτές συμβάλλουν στις ΣΑΧ του 2019, του 2022 και του 2023 για την παροχή στήριξης στις οικογένειες και την αύξηση της διαθεσιμότητας ενεργειακά αποδοτικών κοινωνικών και οικονομικά προσιτών κατοικιών.

(31)

Το σχέδιο διασφαλίζει τη διατήρηση του προβλεπόμενου συνολικού επιπέδου των εθνικά χρηματοδοτούμενων δημόσιων επενδύσεων που πραγματοποιούνται κατά μέσο όρο κατά την περίοδο που καλύπτεται από το ΣΑΑ, όπως απαιτείται από το άρθρο 14 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

Πίνακας 5: Εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις στο σχέδιο (% του ΑΕΠ)

(32)

Τέλος, το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση μπορεί να θεωρηθεί συνεπές με τις δεσμεύσεις του ΣΑΑ και της συμφωνίας εταιρικής σχέσης που έχει συμφωνηθεί βάσει του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, όπως απαιτείται από το άρθρο 14 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Οι πρόσθετες προδιαγραφές της φορολογικής μεταρρύθμισης και της επανεξέτασης των δαπανών απορρέουν άμεσα από τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του ΣΑΑ· αρκετά από τα υπόλοιπα μέτρα αποτελούν αμετάβλητες δεσμεύσεις στο πλαίσιο του ΣΑΑ.

(33)

Εν κατακλείδι, το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται παράταση της περιόδου προσαρμογής εκτιμάται ότι πληροί, συνολικά, τα κριτήρια του άρθρου 14 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Ως εκ τούτου, η περίοδος προσαρμογής μπορεί να παραταθεί από 4 σε 7 έτη, όπως προτείνεται στο σχέδιο.

(34)

Εκτός από το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση της περιόδου προσαρμογής, το σχέδιο περιγράφει τις προθέσεις πολιτικής σχετικά με την υλοποίηση άλλων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ιδίως στις ΣΑΧ, και λαμβάνουν υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ. Το σχέδιο περιλαμβάνει 44 μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις.

(35)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της δίκαιης πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, συμπεριλαμβανομένων των κλιματικών στόχων που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1119, το σχέδιο περιλαμβάνει μεταρρύθμιση (που περιλαμβάνεται στο ΣΑΑ) για τη θέσπιση εθνικού σχεδίου ψηφιακών ικανοτήτων, καθώς και επενδύσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση του επιπέδου των ψηφιακών δεξιοτήτων του πληθυσμού. Το σχέδιο περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που αποσκοπούν στη μείωση της εξάρτησης από τη χρήση ορυκτών καυσίμων και στη συμβολή σε μια δίκαιη πράσινη μετάβαση και στη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας, μέσω επικαιροποιημένου εθνικού σχεδίου για την ενέργεια και το κλίμα με μέτρα που συνδέονται με την αποθήκευση ενέργειας, την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την προώθηση της αυτοκατανάλωσης και την ενεργειακή απόδοση. Τα μέτρα αναμένεται να υλοποιήσουν τις ΣΑΧ του 2019, του 2020 και του 2021 που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την κοινωνική και εδαφική συνοχή, την έξυπνη, βιώσιμη και συμπεριληπτική ανάπτυξη και τις πολιτικές για την επόμενη γενιά.

(36)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της κοινωνικής και οικονομικής ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, το σχέδιο περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις όπως ο εκσυγχρονισμός των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, με στόχο την ενίσχυση της ισπανικής αγοράς εργασίας, την αντιμετώπιση σημαντικών διαρθρωτικών προκλήσεων, συμπεριλαμβανομένων των υψηλών επιπέδων διαρθρωτικής ανεργίας και ανεργίας των νέων, της υπερβολικής χρήσης συμβάσεων ορισμένου χρόνου, των χαμηλών ποσοστών απασχόλησης και της οικονομικής και κοινωνικής ανισότητας. Τα μέτρα ανταποκρίνονται στις ΣΑΧ του 2019 και του 2020 σχετικά με τη λειτουργία της αγοράς εργασίας, μεταξύ άλλων το πλαίσιο για τις συμβάσεις εργασίας, την αδήλωτη εργασία, τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, τα κίνητρα για εργασία και τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας.

(37)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της ενεργειακής ασφάλειας, το σχέδιο περιλαμβάνει μεταρρύθμιση για την προώθηση της ανάπτυξης λύσεων αποθήκευσης ενέργειας. Επιπλέον, το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα για την ανάπτυξη της αποθήκευσης ενέργειας μέσω της δρομολόγησης πρωτοβουλιών στήριξης και επενδύσεων για την ανάπτυξη αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας και την προώθηση της αποθήκευσης πίσω από τον μετρητή και ολοκληρωμένη σε τομεακό επίπεδο. Τα μέτρα αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των ΣΑΧ του 2019, του 2020, του 2022 και του 2023 που συνδέονται με τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, επιταχύνοντας την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με έμφαση στις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση.

(38)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα των αμυντικών ικανοτήτων, το σχέδιο δεν περιλαμβάνει άλλες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις.

(39)

Το σχέδιο παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη συνέπεια και, κατά περίπτωση, τη συμπληρωματικότητα με το ΣΑΑ της Ισπανίας. Το σχέδιο αναφέρει συνοπτικά ότι οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και λαμβάνουν υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης, ενώ συνεχίζουν τις δράσεις που εγκρίνονται στο ΣΑΑ.

(40)

Το σχέδιο παρέχει επισκόπηση των αναγκών της Ισπανίας για δημόσιες επενδύσεις που σχετίζονται με τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ. Σε σχέση με τη δίκαιη πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, το σχέδιο τονίζει την ανάγκη για επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση, την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τον εξηλεκτρισμό, την αποθήκευση ενέργειας, την κυκλική οικονομία και την ανθεκτικότητα σε όλους τους οικονομικούς τομείς, καθώς και σε προηγμένες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η ανάλυση δεδομένων, και στη βελτίωση της ψηφιακής συνδεσιμότητας σε εθνικό επίπεδο. Όσον αφορά την κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα, το σχέδιο τονίζει την ανάγκη για επενδύσεις στη βιώσιμη και συμπεριληπτική ανάπτυξη, με τον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης, την τόνωση της απασχολησιμότητας, την ενίσχυση των συστημάτων κοινωνικής προστασίας, τη στήριξη των ΜΜΕ με πόρους και χρηματοδότηση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο. Όσον αφορά την ενεργειακή ασφάλεια, το σχέδιο τονίζει την ανάγκη μείωσης της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, μέσω επενδύσεων που αποσκοπούν στην ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών και στη βελτίωση της απόδοσης σε όλους τους τομείς. Όσον αφορά τη δημιουργία αμυντικών ικανοτήτων, το σχέδιο υπογραμμίζει την ευθυγράμμιση της Ισπανίας με τις δεσμεύσεις του ΝΑΤΟ.

(41)

Συνολικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο της Ισπανίας πληροί τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(42)

Το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο της Ισπανίας και θεωρεί ότι η πλήρης εφαρμογή του θα συμβάλει στη διασφάλιση υγιών δημόσιων οικονομικών και στη στήριξη της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους, καθώς και της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης.

(43)

Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση του σχεδίου από την Επιτροπή. Ωστόσο, το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να υποβάλλει την αξιολόγησή της για τα μελλοντικά σχέδια σε έγγραφο χωριστό από τις συστάσεις της Επιτροπής για συστάσεις του Συμβουλίου.

(44)

Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση της Επιτροπής για την πορεία των καθαρών δαπανών και τις κύριες μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, μεταξύ άλλων σε σχέση με την προηγούμενη καθοδήγηση της Επιτροπής, καθώς και τις επιπτώσεις της πορείας των καθαρών δαπανών του σχεδίου στο δημοσιονομικό έλλειμμα και το δημόσιο χρέος. Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση της Επιτροπής ότι οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές παραδοχές, αν και διαφέρουν σε ορισμένες περιπτώσεις από τις παραδοχές της Επιτροπής, μεταξύ άλλων επειδή λαμβάνουν υπόψη επικαιροποιημένα μακροοικονομικά και δημοσιονομικά δεδομένα, είναι συνολικά δεόντως αιτιολογημένες και στηρίζονται σε τεκμηριωμένα οικονομικά επιχειρήματα. Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση τη γενική δημοσιονομική στρατηγική του σχεδίου και τους κινδύνους για τις προοπτικές, οι οποίοι θα μπορούσαν να επηρεάσουν την πραγμάτωση του μακροοικονομικού σεναρίου και των υποκείμενων παραδοχών, καθώς και την υλοποίηση της πορείας των καθαρών δαπανών του σχεδίου. Ειδικότερα, το Συμβούλιο σημειώνει ότι οι μακροοικονομικές προβλέψεις στις οποίες στηρίζεται το σχέδιο για το 2025 και το 2026 αντιστοιχούν στις επίσημες προβλέψεις και ότι αυτές έχουν εγκριθεί από το ανεξάρτητο δημοσιονομικό συμβούλιο της Ισπανίας (AIReF), σημειώνει δε ότι, σύμφωνα με την αξιολόγηση της Επιτροπής, συνολικά, ο μέσος ρυθμός αύξησης του αποπληθωριστή του ΑΕΠ καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου των προβλέψεων (2025-2041) είναι ελαφρώς χαμηλότερος στο σχέδιο από ό,τι σύμφωνα με τις παραδοχές της Επιτροπής. Το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για το γεγονός ότι το σχέδιο συζητήθηκε με το Κοινοβούλιο. Το Συμβούλιο σημειώνει επίσης ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι ενδέχεται να ασκήσουν πίεση στις αμυντικές δαπάνες.

(45)

Το Συμβούλιο αναμένει από την Ισπανία να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τη δημοσιονομική στρατηγική της ανάλογα με τις ανάγκες, για να εξασφαλίσει την υλοποίηση της πορείας των καθαρών δαπανών της. Το Συμβούλιο αποφασίζει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις οικονομικές και δημοσιονομικές εξελίξεις, περιλαμβανομένων εκείνων στις οποίες βασίζεται το σενάριο του σχεδίου.

(46)

Το Συμβούλιο θεωρεί ότι απαιτούνται περαιτέρω συζητήσεις για να εξευρεθεί πριν από τον επόμενο γύρο δημοσιονομικής εποπτείας κοινός τόπος όσον αφορά τις επιπτώσεις των σωρευτικών ρυθμών αύξησης των καθαρών δαπανών για την ετήσια εποπτεία.

(47)

Το Συμβούλιο εγκρίνει το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων που παρουσίασε η Ισπανία στο μεσοπρόθεσμο σχέδιό της και στις οποίες στηρίζεται η παράταση της περιόδου προσαρμογής και χαιρετίζει τις προσπάθειες να ποσοτικοποιηθεί ο αντίκτυπος στην ανάπτυξη και τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Το Συμβούλιο συμφωνεί με την Επιτροπή ότι το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων που παρουσίασε η Ισπανία δικαιολογεί παράταση της περιόδου προσαρμογής από 4 σε 7 έτη. Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση της Επιτροπής ότι το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση πληροί συνολικά τα κριτήρια του άρθρου 14, λαμβανομένης επίσης υπόψη της μεταβατικής διάταξης του άρθρου 36 παράγραφος 1δ του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση της Επιτροπής ότι οι μεταρρυθμιστικές και επενδυτικές δεσμεύσεις αναμένεται να βελτιώσουν το αναπτυξιακό δυναμικό και την ανθεκτικότητα της οικονομίας με βιώσιμο τρόπο και να στηρίξουν τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Το Συμβούλιο συνιστά στην Ισπανία να υλοποιήσει στο ακέραιο το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων για να διατηρήσει την παράταση της περιόδου προσαρμογής.

(48)

Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την περιγραφή της Επιτροπής σχετικά με τις μεταρρυθμιστικές και επενδυτικές ανάγκες και προθέσεις —πέραν της αξιολόγησης του συνόλου των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση της περιόδου προσαρμογής— που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, και τονίζει ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η υλοποίηση των εν λόγω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Το Συμβούλιο, με βάση τις εκθέσεις που θα υποβάλλει η Επιτροπή, θα αξιολογεί τις εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις και θα παρακολουθεί την υλοποίησή τους στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

(49)

Το Συμβούλιο προσβλέπει στις ετήσιες εκθέσεις προόδου της Ισπανίας που θα περιέχουν, ειδικότερα, πληροφορίες για την πρόοδο υλοποίησης της πορείας των καθαρών δαπανών, όπως ορίζεται από το Συμβούλιο, και την πρόοδο υλοποίησης ευρύτερων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, καθώς και την πρόοδο υλοποίησης του συνόλου των μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση της περιόδου προσαρμογής.

(50)

Σύμφωνα με το άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, το Συμβούλιο θα πρέπει να συστήσει στην Ισπανία την πορεία των καθαρών δαπανών, όπως ορίζεται στο σχέδιο, και θα πρέπει να εγκριθεί το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση της περιόδου προσαρμογής σε 7 έτη,

1.

2.