Βρυξέλλες, 21.5.2024

COM(2024) 223 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Κατευθυντήριες οδηγίες για την ανάλυση της ισορροπίας ανάμεσα στην αλιευτική ικανότητα και τις αλιευτικές δυνατότητες για τμήματα στόλου που αποτελούνται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μήτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές σύμφωνα με το άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική


1. Εισαγωγή

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει εννέα εξόχως απόκεντρες περιοχές, οι οποίες βρίσκονται μακριά από την ευρωπαϊκή ήπειρο, στον Ατλαντικό και στον Ινδικό Ωκεανό, στην Καραϊβική Θάλασσα και στη Λατινική Αμερική: Γαλλική Γουιάνα, Γουαδελούπη, Μαρτινίκα, Μαγιότ, Ρεϊνιόν και Άγιος Μαρτίνος (Γαλλία)· Αζόρες και Μαδέρα (Πορτογαλία)· Κανάριες Νήσοι (Ισπανία).

Το άρθρο 349 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) αναγνωρίζει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τους περιορισμούς αυτών των εξόχως απόκεντρων περιοχών. Σε αυτά περιλαμβάνεται η απόμακρη θέση τους, ο νησιωτικός τους χαρακτήρας, η μικρή έκταση, η δύσκολη μορφολογία και το κλίμα, καθώς και η οικονομική εξάρτηση από μικρό αριθμό τομέων, συμπεριλαμβανομένης της αλιείας, και γι’ αυτό στη νομοθεσία και στις πολιτικές της Ένωσης προβλέπονται ειδικά μέτρα που θα τις βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις.

Το 2022, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ένωσης 1 , στην οποία καθορίζεται μια νέα στρατηγική για τις εν λόγω περιοχές, η οποία καταδεικνύει τη δέσμευση της Επιτροπής να αποτυπώσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους στις προτάσεις για τη νομοθεσία και τις πολιτικές της Ένωσης.

Σε σύγκριση με το σύνολο του αλιευτικού στόλου της Ένωσης, ο αριθμός των σκαφών στον αλιευτικό στόλο των εξόχως απόκεντρων περιοχών είναι μικρός. Ο χαρακτήρας των στοχευόμενων ιχθυαποθεμάτων από τις εξόχως απόκεντρες περιοχές είναι σε πολλές περιπτώσεις διαφορετικός και πιο διαφοροποιημένος από εκείνον που στοχεύει ο αλιευτικός στόλος της υπόλοιπης Ένωσης. Η σύνθεση των αλιευμάτων από την, εν πολλοίς, παραδοσιακή αλιεία μπορεί να ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό και να περιλαμβάνει πολλά είδη. Υπάρχουν συγκριτικά λιγότερα διαθέσιμα δεδομένα για μια ευρύτερη ποικιλία αποθεμάτων και διενεργούνται συγκριτικά λιγότερες εκτιμήσεις αποθεμάτων. Η κατάσταση περιπλέκεται σε πολλές περιπτώσεις από τη φύση των αλιευτικών σκαφών, τα οποία είναι μεταξύ των μικρότερων στην Ένωση και, λόγω της ηλικίας τους, και των πρόσθετων ανησυχιών για την ασφάλεια και την προστασία σε ορισμένες εξόχως απόκεντρες περιοχές, συχνά δεν είναι τόσο καλά εξοπλισμένα όσο άλλα σκάφη για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τις αλιευτικές τους δραστηριότητες, δεδομένων δε που απαιτούνται για την κατάρτιση της ετήσιας εθνικής έκθεσης των κρατών μελών σχετικά με την ισορροπία μεταξύ της αλιευτικής ικανότητας των στόλων τους και των αλιευτικών δυνατοτήτων. Η έκθεση θα πρέπει να συντάσσεται σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες γραμμές για την ανάλυση της ισορροπίας μεταξύ της αλιευτικής ικανότητας και των αλιευτικών δυνατοτήτων σύμφωνα με το άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική 2 (στο εξής: COM (2014) 545 final). Επιπλέον, προκειμένου να αποτυπωθεί η ποικιλομορφία των αλιευτικών δραστηριοτήτων των στόλων των εξόχως απόκεντρων περιοχών, ενδέχεται να απαιτηθεί αυξημένο επίπεδο υποδιάκρισης σε τμήματα του στόλου, πέραν των όσων ορίζονται στο πλαίσιο συλλογής δεδομένων (ΠΣΔ) 3 .

Οι ανωτέρω εκτιμήσεις καθιστούν αδύνατη σε πολλές περιπτώσεις τη διενέργεια αξιολόγησης της ισορροπίας για τους εν λόγω στόλους σύμφωνα με το COM (2014) 545 final.

Λαμβάνοντας υπόψη όλες τις πτυχές που περιγράφονται ανωτέρω, οι οποίες διαφέρουν σημαντικά από εκείνες της υπόλοιπης Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των διαρθρωτικών περιορισμών των εξόχως απόκεντρων περιοχών, των ιδιαιτεροτήτων των σκαφών και της αλιείας, της διαθεσιμότητας δεδομένων, της γεωπολιτικής κατάστασης και της κατάστασης ασφαλείας σε ορισμένες εξόχως απόκεντρες περιοχές, καθώς και της αλιείας πολλών ειδών και του παραδοσιακού χαρακτήρα τους, και σύμφωνα με την ανακοίνωση του 2022 για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές2, η παρούσα ανακοίνωση θεσπίζει ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση της ισορροπίας σε τμήματα στόλου που αποτελούνται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, συμπληρώνοντας ειδικά στοιχεία του COM (2014) 545 final όσον αφορά τα εν λόγω τμήματα στόλου.

Η αξιολόγηση της ισορροπίας για τα εν λόγω τμήματα στόλου στις εξόχως απόκεντρες περιοχές θα πρέπει να εξακολουθήσει να βασίζεται στους βιολογικούς και οικονομικούς δείκτες και στους δείκτες χρήσης σκαφών που ορίζονται στο COM (2014) 545 final. Συγκεκριμένα, και οι δύο βιολογικοί δείκτες [(δείκτης αειφορικής συγκομιδής (SHI) και δείκτης αποθεμάτων (SAR)], και οι δύο οικονομικοί δείκτες [απόδοση της επένδυσης (RoI), λόγος τρέχοντος εισοδήματος προς το εισόδημα μηδενικού κέρδους (CR/BER)] όσο και ένας από τους δείκτες χρήσης σκαφών (είτε ο VUR, ο VUR220 είτε ένας δείκτης VURnn που ορίζεται από το κράτος μέλος) θα πρέπει να είναι σε ισορροπία.

Ωστόσο, η παρούσα ανακοίνωση προβλέπει εναλλακτικές μεθόδους που μπορούν να εφαρμόσουν τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη για την κατάρτιση ορισμένων δεικτών για τμήματα στόλου που αποτελούνται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές. Οι εν λόγω εναλλακτικές μέθοδοι βασίζονται στην επεξεργασία του εγγράφου COM (2014) 545 final και λαμβάνουν υπόψη 1) πρόσθετη επιστημονική ανάλυση και συστάσεις της Επιστημονικής, Τεχνικής και Οικονομικής Επιτροπής Αλιείας (ΕΤΟΕΑ) σε σχέση με τις ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τον στόλο των κρατών μελών και 2) πληροφορίες που αφορούν ειδικά τις εξόχως απόκεντρες περιοχές, όπως παρέχονται από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη 4 .

Σε κάθε περίπτωση, μεταξύ άλλων και κατά την εφαρμογή των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλλουν όλα τα αναγκαία δεδομένα και εξηγήσεις για να αιτιολογούν τις επιλογές τους και να επιτρέπουν την περαιτέρω ανάλυση και έλεγχο από την ΕΤΟΕΑ, ανάλογα με τις ανάγκες.

2. Εναλλακτικές μέθοδοι για τμήματα στόλου που αποτελούνται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές

Το έγγραφο COM (2014) 545 final εφαρμόζεται σε όλα τα τμήματα στόλων ως βασικός κανόνας.

Οι κατευθυντήριες γραμμές της παρούσας ανακοίνωσης εισάγουν εναλλακτικές μεθόδους για τα τμήματα στόλου που αποτελούνται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, οι οποίες μπορούν να εφαρμοστούν για την εκπόνηση παραμέτρων δεδομένων, βιολογικών δεικτών, δεικτών χρήσης σκαφών και πρόσθετων δεικτών, όπως ορίζεται κατωτέρω.

Τα κράτη μέλη μπορούν να συντάσσουν την οικεία έκθεση σχετικά με τον στόλο με βάση οποιαδήποτε από τις εναλλακτικές μεθόδους που ορίζονται στην παρούσα ανακοίνωση για τα σχετικά τμήματα στόλου, μόνον εφόσον αιτιολογούν την ανάγκη να το πράξουν λαμβάνοντας υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση του σχετικού τμήματος στόλου και τους ιδιαίτερους περιορισμούς που αντιμετωπίζει το εν λόγω τμήμα, λόγω της θέσης του σε εξόχως απόκεντρη περιοχή. Οι εξηγήσεις θα πρέπει να παρέχονται στο παράρτημα της έκθεσης σχετικά με τον στόλο.

2.1Παράμετροι δεδομένων και διάκριση του στόλου σε τμήματα

Προκειμένου οι αναλύσεις να είναι τυποποιημένες, να διευκολύνονται οι συγκρίσεις και να αποφεύγεται η αλληλεπικάλυψη των εργασιών, σύμφωνα με το έγγραφο COM (2014) 545 final, οι παράμετροι των δεδομένων θα πρέπει να υπολογίζονται σύμφωνα με τα δεδομένα που συλλέγονται στο πλαίσιο του ΠΣΔ.

Για σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, ο υπολογισμός του δείκτη μπορεί να αναλυθεί περαιτέρω με υποδιάκριση σε τμήματα στο καταλληλότερο επίπεδο 5 . Στις περιπτώσεις στις οποίες παρέχεται υποδιάκριση σε τμήματα, αυτό θα πρέπει να γίνεται επιπλέον του ΠΣΔ και όχι σε αντικατάστασή του. Επιπλέον, όλα τα υποστηρικτικά δεδομένα για τους υπολογισμούς στην έκθεση σχετικά με τον στόλο θα πρέπει επίσης να παρέχονται στο παράρτημα της έκθεσης σχετικά με τον στόλο σύμφωνα με την ίδια, ενιαία υποδιάκριση σε τμήματα. 

2.2Βιολογικοί δείκτες

Σύμφωνα με το COM(2014) 545 final, για να αποδεικνύεται η ισορροπία ενός τμήματος στόλου, και οι δύο βιολογικοί δείκτες (δείκτης αειφορικής συγκομιδής και δείκτης αποθεμάτων που διατρέχουν κίνδυνο) θα πρέπει να είναι σε ισορροπία.

2.2.1 Δείκτης αειφορικής συγκομιδής

Για τα τμήματα στόλου που αφορούν σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, ο υπολογισμός του δείκτη SHI, όπως εξηγείται στο τμήμα 10.1 του εγγράφου COM (2014) 545 final, μπορεί να απλουστευθεί με έναν από τους ακόλουθους τρόπους:

·Οι τιμές F και Fmsy μπορούν να προκύπτουν, κατά σειρά προτεραιότητας, από: α) εθνικές αξιολογήσεις που υπόκεινται σε αξιολόγηση από ομοτίμους, όταν οι αξιολογήσεις από ομοτίμους είτε είναι δημοσίως προσβάσιμες είτε παρέχονται ως παράρτημα στην έκθεση σχετικά με τον στόλο· β) εθνικές αξιολογήσεις που δεν έχουν (ακόμη) υποβληθεί σε αξιολόγηση από ομοτίμους, όταν οι εθνικές αξιολογήσεις παρέχονται ως παράρτημα στην έκθεση σχετικά με τον στόλο, για αξιολόγηση από ομοτίμους·

·ο δείκτης μπορεί να παρουσιάζεται μαζί με το πραγματικό ποσοστό κάλυψης και τον αριθμό των αποθεμάτων που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό της τιμής·

·μπορούν να χρησιμοποιηθούν εκτιμήσεις των τιμών F και Fmsy από ένα ή περισσότερα αντιπροσωπευτικά είδη-στόχους στον τύπο αλιείας· στο πλαίσιο αυτό, μπορούν επίσης να παρουσιάζονται και να χρησιμοποιούνται αξιολογήσεις που βασίζονται στην παραγωγικότητα των ομάδων ειδών.

Ανεξάρτητα από την απλούστευση που εφαρμόζει το κράτος μέλος, όλα τα αναγκαία δεδομένα θα πρέπει να παρέχονται στο παράρτημα της έκθεσης σχετικά με τον στόλο, ώστε να καθίσταται δυνατός ο περαιτέρω έλεγχος από την ΕΤΟΕΑ.

2.2.2 Δείκτης αποθεμάτων που διατρέχουν κίνδυνο

Σύμφωνα με το COM (2014) 545 final, για τον υπολογισμό του δείκτη αποθεμάτων που διατρέχουν κίνδυνο (SAR), τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσμετρούν τον αριθμό των αποθεμάτων που επί του παρόντος αξιολογούνται ως «υψηλού βιολογικού κινδύνου» τα οποία εκμεταλλεύεται το εν λόγω τμήμα στόλου.

Με βάση τη γνωμοδότηση της ΕΤΟΕΑ, θεωρείται ότι οι οριακές τιμές που ορίζονται στο COM (2014) 545 final, οι οποίες καθορίζουν κατά πόσον τα αποθέματα που διατρέχουν κίνδυνο και τα οποία «εκμεταλλεύεται» ο εν λόγω στόλος, θα μπορούσαν να τροποποιηθούν6. Εν αναμονή περαιτέρω αξιολόγησης από την ΕΤΟΕΑ και λαμβανομένης υπόψη της ειδικής κατάστασης των τμημάτων στόλου που αποτελούνται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, θα μπορούσε να καθοριστεί στο μέλλον εναλλακτικό όριο για τα εν λόγω τμήματα στόλου.

Εν τω μεταξύ, λαμβανομένων υπόψη, αφενός, των συμπερασμάτων της ΕΤΟΕΑ σχετικά με την οριακή τιμή για τον δείκτη SAR 6 και, αφετέρου, της ειδικής κατάστασης των τμημάτων στόλου που αποτελούνται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, είναι σκόπιμο να επιτραπεί στα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν, σε προσωρινή βάση, ένα εναλλακτικό όριο.

Συνεπώς, με βάση τις διαθέσιμες τεχνικές πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή του δείκτη SAR στην αλιεία των εξόχως απόκεντρων περιοχών, τα κράτη μέλη μπορούν να θεωρούν, για τμήματα στόλου που αποτελούνται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, ότι ένα τμήμα στόλου «εκμεταλλεύεται» ένα απόθεμα που διατρέχει κίνδυνο εάν το απόθεμα αντιπροσωπεύει ποσοστό άνω του 20 % των αλιευμάτων του τμήματος στόλου ή εάν το τμήμα στόλου απορροφά περισσότερο από το 10 % των αλιευμάτων του αποθέματος. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλουν λεπτομερή δεδομένα και εξηγήσεις σχετικά με τους υπολογισμούς που εφαρμόζονται, καθώς και τους επιστημονικούς λόγους για την εφαρμογή αυτής της εναλλακτικής οριακής τιμής σε παράρτημα της έκθεσης σχετικά με τον στόλο για περαιτέρω έλεγχο από την ΕΤΟΕΑ.

2.3 Δείκτης χρησιμοποίησης σκαφών

Σύμφωνα με το COM(2014) 545 final, ο δείκτης χρησιμοποίησης σκαφών είναι ο μέσος όρος, για κάθε τμήμα στόλου, του λόγου της πραγματικά καταβαλλόμενης προσπάθειας προς τη μέγιστη προσπάθεια που θα μπορούσε να καταβάλει ο στόλος.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν μια έκδοση αυτού του δείκτη που βασίζεται σε θεωρητικό, και όχι στο πραγματικό, μέγιστο επίπεδο δραστηριότητας. Η τιμή αυτή θα πρέπει να καθορίζεται από κάθε κράτος μέλος με βάση την κρίση εμπειρογνωμόνων και τις διαθέσιμες πληροφορίες, λαμβάνοντας υπόψη τις φυσικές, τεχνικές και κοινωνικές συνθήκες. Η δυνατότητα αυτή παρέχεται στα κράτη μέλη διότι ο παρατηρούμενος μέγιστος αριθμός ημερών στη θάλασσα σε ένα τμήμα στόλου για κάθε έτος αναφοράς θα μπορούσε να περιορίζεται από εξωτερικούς παράγοντες και, ως εκ τούτου, ο αριθμός αυτός ενδέχεται να μην αντικατοπτρίζει την πραγματική τεχνική ικανότητα του εν λόγω στόλου. Παραδείγματα εξωτερικών παραγόντων μπορεί να είναι οι οικονομικοί, περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί παράγοντες, όπως ορίζονται στο τμήμα 12.2 του (2014) 545 final. Όπως επισημαίνεται στο τμήμα 1, τα τμήματα στόλου που αποτελούνται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένα σε τέτοιους εξωτερικούς παράγοντες.

Στις περιπτώσεις στις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να δικαιολογήσουν τη χρήση αυτής της έκδοσης του δείκτη, όπως ορίζεται στο τμήμα 12.2 του COM (2014) 545 final, αυτό μπορεί να αντικατοπτρίζεται στην επιλογή του δείκτη VURnn. Οι λόγοι για την επιλογή του nn θα πρέπει να παρέχονται μαζί με όλα τα δεδομένα που απαιτούνται για τους υπολογισμούς, σε παράρτημα της έκθεσης σχετικά με τον στόλο.

2.4Πρόσθετοι δείκτες

Για τα τμήματα στόλου που αποτελούνται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, ο δείκτης του αριθμού υπεραλιευόμενων αποθεμάτων (NOS) και ο δείκτης οικονομικής εξάρτησης (EDI) μπορούν να παρέχονται ως πρόσθετοι βιολογικοί δείκτες και να υπολογίζονται σύμφωνα με τη γνωμοδότηση της ΕΤΟΕΑ 7 .

Μπορούν επίσης να παρουσιαστούν κοινωνικοί δείκτες που μπορούν να συμβάλουν στην απεικόνιση των ευρύτερων κοινωνικοοικονομικών συνθηκών υπό τις οποίες δραστηριοποιείται ο στόλος. Αυτό δίνει στα κράτη μέλη την ευκαιρία να παράσχουν πρόσθετα παραδείγματα της κατάστασης των τμημάτων στόλου τα οποία αποτελούνται από τα μικρότερα και δυνητικά πλέον ευάλωτα σκάφη και επιχειρήσεις.

Αυτοί οι πρόσθετοι δείκτες δεν θεωρούνται εναλλακτικοί δείκτες και δεν αποτελούν μέρος του υπολογισμού της ισορροπίας του στόλου.

3. Τελικές παρατηρήσεις

Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες αφορούν ειδικά τα τμήματα στόλου που αποτελούνται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, θα εξακολουθήσουν να ισχύουν εν αναμονή της παροχής περαιτέρω συμβουλών από την ΕΤΟΕΑ σχετικά με τους δείκτες που χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της ισορροπίας στόλου και για τα κατάλληλα όρια τους, ιδίως από την ομάδα εργασίας εμπειρογνωμόνων της ΕΤΟΕΑ για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές. Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορούν να εφαρμοστούν μετά την κατάρτιση των εκθέσεων σχετικά με τον στόλο των κρατών μελών, οι οποίες πρέπει να υποβληθούν έως τις 31 Μαΐου 2025.

(1)

COM(2022) 198 final

(2)

COM (2014) 545 final

(3)

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 199/2008 του Συμβουλίου, της 25ης Φεβρουαρίου 2008, σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού πλαισίου για τη συλλογή, διαχείριση και χρήση δεδομένων στον τομέα της αλιείας και τη στήριξη όσον αφορά τις επιστημονικές γνωμοδοτήσεις για την κοινή αλιευτική πολιτική, ΕΕ L 60 της 5.3.2008.

(4)

Ιδίως STECF-PLEN-24-01

(5)

 Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αξιοποιούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις στήλες ACTIVITY, GEAR ή FISHERY του εντύπου υποβολής οικονομικών δεδομένων

(6)

STECF-PLEN-24-01

(7)

Για τον υπολογισμό των δεικτών αυτών, ανατρέξτε στις εκθέσεις της ΕΤΟΕΑ STECF-PLEN-24-01 και STECF-15-02 σ. 76-78, λαμβάνοντας n = 10%