I.

Introduzzjoni

1.

Tista’ l-Unjoni Ewropea tikkonkludi, mar-Renju tal-Marokk, ftehim ta’ sħubija fis-settur tas-sajd li jkopri wkoll l-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent? Jekk iva, x’obbligi għandha l-Unjoni fir-rigward tal-poplu ta’ dan it-territorju?

2.

Dawn id-domandi joriġinaw fil-kuntest tal-appelli ppreżentati mis-sentenza tad‑29 ta’ Settembru 2021, Front Polisario vs Il‑Kunsill (T‑344/19 u T‑356/19, EU:T:2021:640)  ( 2 ), li fiha l-Qorti Ġenerali kkonkludiet li l-Unjoni ma kinitx osservat ir-regoli tad-dritt internazzjonali konswetudinarju li l-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenzi tagħha Il‑Kunsill vs Front Polisario u Western Sahara Campaign UK, kienet interpretat bħala li jorbtu lill-Unjoni  ( 3 ). Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali annullat  ( 4 ) id-Deċiżjoni (UE) 2019/441  ( 5 ), li approvat il-konklużjoni tal-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli  ( 6 ), il-Protokoll ta’ Implimentazzjoni  ( 7 ) tiegħu u l-Iskambju ta’ Ittri  ( 8 ). Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni Ewropea issa qegħdin jappellaw minn din is-sentenza quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

3.

Dawn l-appelli għandhom jinqraw fid-dawl ta’ sensiela ta’ appelli paralleli li jikkontestaw il-validità tad-deċiżjoni tal-Kunsill li tapprova emendi għall-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni  ( 9 ) bl-għan li jiġu estiżi l-preferenzi tariffarji għall-merkanzija li toriġina mit-territorju tas-Saħara tal-Punent kif ukoll fid-dawl ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari intiż sabiex tinkiseb gwida dwar l-ittikkettjar korrett tal-pajjiż ta’ oriġini tal-prodotti li joriġinaw mit-territorju tas-Saħara tal-Punent. Nippreżenta l-konklużjonijiet tiegħi f’dawn il-kawżi kollha llum  ( 10 ).

4.

Kif spjegajt ukoll fil-konklużjonijiet paralleli tiegħi tal-lum f’Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario, il-ġlieda kontinwa għall-awtodeterminazzjoni tal-poplu tas-Saħara tal-Punent tikkostitwixxi nuqqas manifest tal-proċess politiku mmexxi min-NU li għalih huma meħtieġa soluzzjonijiet prattiċi b’mod urġenti.

II.

Il-fatti li wasslu għal din il-kawża

A.

Storja qasira tal-kwistjoni tas-Saħara tal-Punent

5.

Fil-punti 8 sa 28 tal-konklużjonijiet paralleli tiegħi f’Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario, nispjega f’iktar dettall il-kuntest storiku tal-kwistjoni tas-Saħara tal-Punent u d-diffikultajiet li ltaqa’ magħhom il-poplu ta’ dan it-territorju sabiex jeżerċita d-dritt tiegħu għall-awtodeterminazzjoni.

6.

Dak li għandu jiġi rrepetut jew miżjud għall-finijiet ta’ din il-proċedura huwa s-segwenti.

7.

Is-Saħara tal-Punent ġiet ikkolonizzata mir-Renju ta’ Spanja fis-seklu 19.

8.

Fil-kuntest tal-proċess ta’ dekolonizzazzjoni, fl‑1963, dan it-territorju ġie miżjud min-Nazzjonijiet Uniti mal-lista ta’ territorji mhux awtonomi (iktar ’il quddiem “TMA”)  ( 11 ).

9.

Fl‑1966, l-Assemblea Ġenerali tan-NU kkonfermat id-dritt tal-poplu tas-Saħara tal-Punent għall-awtodeterminazzjoni u stiednet lil Spanja tippermetti u torganizza l-eżerċizzju ta’ dan id-dritt  ( 12 ), li Spanja ddeċidiet li twettaq permezz ta’ referendum. Dan ir-referendum qatt ma seħħ.

10.

Fl‑1969, l-Assemblea Ġenerali tan-NU adottat ir-Riżoluzzjoni 2554 (XXIV)  ( 13 ). Din ir-riżoluzzjoni “tafferma mill-ġdid id-dritt inaljenabbli tal-popli tat-Territorji dipendenti għall-awtodeterminazzjoni u għall-indipendenza u għar-riżorsi naturali tat-Territorji tagħhom, kif ukoll id-dritt tagħhom li jiddisponu minn dawn ir-riżorsi fl-aqwa interess tagħhom fid-dawl tat-tmien paragrafu tal-preambolu tar-riżoluzzjoni 1514 (XV) tal-Assemblea Ġenerali” [traduzzjoni mhux uffiċjali] u “titlob lill-awtoritajiet u lill-Istati amministranti kkonċernati li l-kumpanniji u ċ-ċittadini tagħhom iwettqu tali attivitajiet sabiex jieħdu immedjatament miżuri sabiex itemmu l-prattiki kollha li jisfruttaw it-Territorji u l-popli taħt it-tmexxija kolonjali” [traduzzjoni mhux uffiċjali].

11.

L-istatus tas-Saħara tal-Punent bħala TMA u d-dritt tal-poplu tagħha għall-awtodeterminazzjoni ġew ikkonfermati mill-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja (iktar ’il quddiem il-“QIĠ”) fl-Opinjoni Konsultattiva tagħha dwar is-Saħara tal-Punent  ( 14 ).

12.

Ir-Renju tal-Marokk iqis li t-territorju tas-Saħara tal-Punent jagħmel parti mit-territorju sovran tiegħu, inklużi l-ibħra li jmissu miegħu.

13.

Fl‑1975, Spanja, ir-Renju tal-Marokk u r-Repubblika Iżlamika tal-Mawritanja ffirmaw id-Dikjarazzjoni ta’ Prinċipji dwar is-Saħara tal-Punent (magħrufa wkoll bħala l-“Ftehimiet ta’ Madrid”)  ( 15 ), li permezz tagħha t-territorju tas-Saħara tal-Punent ġie maqsum bejn dawn l-aħħar żewġ Stati.  ( 16 ) Ftit wara, f’Jannar 1976, l-armata Marokkina daħlet fit-territorju tas-Saħara tal-Punent.

14.

Skont messaġġ diplomatiku Amerikan tal‑1975 mis-Segretarju tal-Istat H. Kissinger, fil-kuntest tan-negozjati rigward il-Ftehimiet ta’ Madrid, inkambju għall-irtirar tagħha minn dan it-territorju, Spanja kellha tiġi żgurata “d-drittijiet tas-sajd fl-ilmijiet tas-Saħara tal-Punent u 35 % tal-ishma Spanjoli fil-minjieri tal‑fosfat”  ( 17 ).

15.

Fis‑26 ta’ Frar 1976, Spanja informat lis-Segretarju Ġenerali tan-NU li hija kienet temmet il-preżenza tagħha fis-Saħara tal-Punent u rrinunzjat għall-pożizzjoni tagħha bħala awtorità amministranti skont l-Artikolu 73 tal-Karta tan-NU  ( 18 ).

16.

Fl‑1985, il-Komunità Ekonomika Ewropea ntrabtet li tassumi r-responsabbiltà tal-ftehimiet tas-sajd eżistenti konklużi minn Spanja u l-Portugall mar-Renju tal-Marokk, wara l-adeżjoni tagħhom mal-Komunità (dak iż-żmien)  ( 19 ).

17.

Fl‑1988, fl‑1992 u fl‑2006, il-Komunità (Ekonomika) Ewropea kkonkludiet mar-Renju tal-Marokk il-ftehim tagħha stess fis-settur tas-sajd  ( 20 ).

18.

Il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn il-ftehimiet kien ikopri t-“territorju tal-Marokk u l-ibħra taħt il-ġurisdizzjoni Marokkina”  ( 21 ) [traduzzjoni mhux uffiċjali], mingħajr ma jiċċara speċifikament il-fruntiera taż-żoni marittimi koperti.

19.

Element ewlieni ta’ dawn il-ftehimiet kollha kien il-ħlas ta’ kontribuzzjonijiet finanzjarji lir-Renju tal-Marokk, parzjalment inkambju għall-għoti minn dawn l-awtoritajiet tal-aħħar ta’ liċenzji lill-bastimenti tas-sajd tal-Unjoni  ( 22 ).

20.

Protokolli separati, li huma validi rispettivament għal perijodu ta’ erba’ snin u li jifformaw parti integrali minn dawn il-ftehimiet, stabbilixxew ukoll l-opportunitajiet tas-sajd mogħtija lill-bastimenti tas-sajd tal-Unjoni, it-tul ta’ żmien tagħhom u l-kundizzjonijiet għall-użu tagħhom  ( 23 ).

21.

L-aħħar protokoll li jistabbilixxi l-opportunitajiet tas-sajd u l-kontribuzzjonijiet finanzjarji (jiġifieri, il-Protokoll ta’ Implimentazzjoni tal‑2013)  ( 24 ), li kien jakkumpanja l-Ftehim dwar is-Sajd tal‑2006, skada fl‑14 ta’ Lulju 2018  ( 25 ).

22.

L-applikabbiltà għall-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent tal-Ftehim dwar is-Sajd tal‑2006 u tal-Protokoll ta’ Implimentazzjoni tal‑2013 ġiet imfixkla mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja Western Sahara Campaign UK.

B.

Il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli

1.

Il-kuntest proċedurali

23.

Fl‑2018, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Ftehim dwar is-Sajd tal‑2006 la kien ikopri t-territorju tas-Saħara tal-Punent u lanqas l-ibħra li jmissu miegħu, peress li l-kliem “territorju tar-Renju tal-Marokk” u “ibħra rilevanti [li jaqgħu] taħt is-sovranità jew il-ġurisdizzjoni tar-Renju tal-Marokk” ma setgħux jikkonċernaw it-TMA tas-Saħara tal-Punent  ( 26 ). Bl-istess mod, fir-rigward tal-Protokoll ta’ Implimentazzjoni tal‑2013, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li t-terminu “żoni tas-sajd Marokkini” ma kienx jinkludi l-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent  ( 27 ).

24.

F’dan is-sens, il-Qorti tal-Ġustizzja allinjat l-interpretazzjoni ta’ dawn it-termini ma’ dik tat-termini simili inkwistjoni fis-sentenza tagħha Il‑Kunsill vs Front Polisario. F’dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet ikkonkludiet li l-kunċett tat-“territorju tar-Renju tal-Marokk” ma setax jiġi interpretat bħala li jestendi għat-territorju tas-Saħara tal-Punent  ( 28 ).

25.

Wara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja f’Western Sahara Campaign UK, permezz ta’ deċiżjoni tas‑16 ta’ April 2018  ( 29 ), “il-Kunsill awtorizza lill-Kummissjoni biex tibda negozjati mar-Renju tal-Marokk bil-ħsieb li jiġi emendat il-Ftehim u li jintlaħaq qbil dwar Protokoll ta’ Implimentazzjoni ġdid”  ( 30 ).

26.

Fl‑14 ta’ Jannar 2019, l-Unjoni u r-Renju tal-Marokk iffirmaw il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli bejn l-Unjoni Ewropea u r-Renju tal-Marokk, il-Protokoll ta’ Implimentazzjoni u l-Iskambju ta’ Ittri li jakkumpanja l-Ftehim  ( 31 ).

27.

L-Iskambju ta’ Ittri jirrileva, fil-parti rilevanti tiegħu, li l-Unjoni u r-Renju tal-Marokk “itennu l-appoġġ tagħhom għall-proċess tan-Nazzjonijiet Uniti u l-isforzi tas-Segretarju Ġenerali biex tinkiseb soluzzjoni politika definittiva, skont il-prinċipji u l-għanijiet tal-Karta tan-[NU] u abbażi tar-Riżoluzzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurtà”.

28.

L-Iskambju ta’ Ittri jistabbilixxi wkoll li “[l]-Ftehim dwar is-Sajd huwa konkluż mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet rispettivi”, li, għall-Unjoni, ifisser li “fir-rigward tal-istatut tat-territorju mhux awtonomu tas-Saħara tal-Punent, fejn l-ilmijiet tal-madwar huma koperti miż-żona tas-sajd kif definita fil-punt (h) tal-Artikolu 1 tal-Ftehim dwar is-Sajd u d-dritt tagħha għall-awtodeterminazzjoni, kull referenza fil-Ftehim dwar is-Sajd għal-liġijiet u r-regolamenti tal-Marokk ma tippreġudikax il-pożizzjoni tagħha” u, għar-Renju tal-Marokk, ifisser li “ir-reġjun tas-Saħara huwa parti integrali tat-territorju nazzjonali li fuqu jeżerċita sovranità sħiħa bħal fuq il-bqija tat-territorju nazzjonali.”

29.

Permezz tad-deċiżjoni kontenzjuża tal‑4 ta’ Marzu 2019, il-Kunsill approva, f’isem l-Unjoni, il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli, il-Protokoll ta’ Implimentazzjoni u l-Iskambju ta’ Ittri. Il-premessi 3, 5 u 7 sa 11 ta’ dik id-deċiżjoni jaqraw kif ġej:

2.

Kamp ta’ applikazzjoni

30.

Il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli huwa stabbilit fl-Artikolu 14 tiegħu. Skont din id-dispożizzjoni “[d]an il-Ftehim għandu japplika għat-territorji fejn japplikaw, minn naħa t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u min-naħa l-oħra il-liġijiet u r-regolamenti msemmija fl-Artikolu 6(1) ta’ dan il-Ftehim”.

31.

L-Artikolu 6(1) tal-istess ftehim imbagħad jispjega li “il-bastimenti tal-Unjoni li joperaw fiż-żona tas-sajd għandhom jikkonformaw mal-liġijiet u mar-regolamenti tal-Marokk li jirregolaw l-attivitajiet tas-sajd f’dik iż-żona, sakemm ma jkunx speċifikat mod ieħor f’dan il-Ftehim”  ( 32 ).

32.

Iż-“żona tas-sajd” hija ddefinita fl-Artikolu 1(h) tal-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli bħala: “l-ilmijiet tal-Atlantiku Ċentrali tal-Lvant li jinsabu bejn il-paralleli 35° 47’ 18” fit-Tramuntana u 20° 46’ 13” fit-Tramuntana, inkluż l-ilmijiet tal-madwar tas-Saħara tal-Punent[ ( 33 )] li jkopru ż-żoni kollha ta’ ġestjoni; din id-definizzjoni ma għandhiex taffettwa n-negozjati possibbli dwar id-demarkazzjoni taż-żoni marittimi tal-Istati kostali li jikkonfinaw maż-żona tas-sajd u, b’mod ġenerali, id-drittijiet ta’ Stati terzi”.

33.

Skont il-Qorti Ġenerali, il-fruntiera bejn is-Saħara tal-Punent u r-Renju tal-Marokk tinsab fil-parallel 27° 42’N (Pointe Stafford)  ( 34 ).

34.

Konsegwentement, “[il]-koordinati ġeografiċi [imsemmija inter alia fl-Artikolu 1(h) tal-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli] jkopru kemm l-ibħra li jaqgħu fis-sovranità jew fil‑ġurisdizzjoni tar‑Renju tal-Marokk kif ukoll l-ibħra li jmissu mas‑Saħara tal-Punent”  ( 35 ).

3.

Kumpens finanzjarju

35.

Skont il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli, l-Unjoni taċċetta li tħallas kontribuzzjoni finanzjarja lir-Renju tal-Marokk.

36.

Il-valur totali ta’ dawn il-kontribuzzjonijiet jidher li jammonta għal EUR 208 700 000 għall-perijodu ta’ validità tal-Protokoll ta’ Implimentazzjoni  ( 36 ), jiġifieri mit‑18 ta’ Lulju 2019 sas‑17 ta’ Lulju 2023  ( 37 ).

37.

Din il-kontribuzzjoni hija magħmula minn “(a) kumpens finanzjarju mogħti mill-Unjoni għall-aċċess mill-bastimenti tal-Unjoni għaż-żona tas-sajd; (b) l-imposti li għandhom jitħallsu mis-sidien tal-bastimenti tal-Unjoni; (c) appoġġ settorjali mogħti mill-Unjoni għall-implimentazzjoni ta’ politika tas-sajd sostenibbli u governanza tal-oċeani, soġġett għall-programmazzjoni annwali u pluriennali”  ( 38 ).

38.

Min-naħa tiegħu, ir-Renju tal-Marokk jissuġġetta l-kontribuzzjoni finanzjarja u t-tariffi tas-sid tal-bastiment “għal allokazzjoni ġeografika u soċjali ġusta tal-benefiċċji soċjoekonomiċi sabiex jiġi żgurat li l-kumpens ikun ta’ benefiċċju għall-komunitajiet lokali kkonċernati”  ( 39 ).

39.

L-appoġġ settorjali rċevut mill-Unjoni ma jidhirx li huwa suġġett għal dan l-obbligu ta’ distribuzzjoni, iżda “se jikkontribwixxi għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika settorjali fil-qafas tal-istrateġija nazzjonali għall-iżvilupp tas-settur tas-sajd” ( 40 ).

40.

Għal dan l-għan, ir-Renju tal-Marokk għandu jippreżenta lill-Kumitat Konġunt stabbilit mill-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli  ( 41 ), u kompost minn rappreżentanti tar-Renju tal-Marokk u tal-Unjoni  ( 42 ), “metodu li jwassal għall-allokazzjoni ġeografika u soċjali [ta’ dawn il-fondi] […] kif ukoll kriterju tal-allokazzjoni tal-ammonti li għandhom jiġu allokati”  ( 43 ).

41.

Il-komponenti differenti tal-kontribuzzjoni finanzjarja li għandha titħallas lill-awtoritajiet Marokkini jiġu allokati taħt il-kontroll tal-Kumitat Konġunt  ( 44 ).

42.

Fl-aħħar nett, jeżisti obbligu ta’ rapportar għar-Renju tal-Marokk, li l-awtoritajiet tiegħu għandhom joħorġu rapport annwali, kif ukoll rapport finali qabel l-iskadenza tal-Protokoll ta’ Implimentazzjoni  ( 45 ).

4.

Opportunitajiet tas-sajd u l-ġestjoni tagħhom

43.

L-opportunitajiet tas-sajd huma rregolati mill-Protokoll ta’ Implimentazzjoni, li jiġġedded kull erba’ snin.

44.

Kif spjegajt, il-Protokoll iffirmat fl-okkażjoni tal-konklużjoni tal-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli skada fis‑17 ta’ Lulju 2023  ( 46 ).

45.

Mid-data tar-redazzjoni ta’ dawn il-konklużjonijiet, ebda protokoll ġdid ma ġie nnegozjat bejn l-Unjoni u r-Renju tal-Marokk.

46.

Sabiex iwettqu attivitajiet tas-sajd fiż-żona koperta mill-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli, il-bastimenti tal-Unjoni l-ewwel iridu jiksbu awtorizzazzjoni tas-sajd  ( 47 ).

47.

Din l-awtorizzazzjoni tinkiseb inkambju għall-ħlas tat-tariffi annwali tas-sidien tal-bastimenti deskritti fil-punt 37 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

48.

Dawn l-awtorizzazzjonijiet jinħarġu mid-Dipartiment tas-Sajd Marittimu tal-Ministeru għall-Agrikoltura, għas-Sajd Marittimu, għall-Iżvilupp Rurali, għall-Ilma u għall-Foresti tar-Renju tal-Marokk  ( 48 ).

49.

Skont il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli, bastimenti tal-Unjoni li joperaw fiż-“żona tas-sajd” jistgħu “jistadu biss għall-eċċess tal-qabda permissibbli kif imsemmi fl-Artikolu 62(2) u (3) tal-UNCLOS […] kif stabbilit […] abbażi tal-opinjonijiet xjentifiċi disponibbli u tal-informazzjoni rilevanti […] dwar l-isforz totali tas-sajd tal-flotot kollha eżerċitat fuq l-istokkijiet ikkonċernati mill-flotot kollha li joperaw fiż-żona tas-sajd”  ( 49 ).

50.

Waqt is-seduta, il-Kunsill u l-Kummissjoni spjegaw li, fil-prattika, dan il-limitu huwa ddeterminat mir-Renju tal-Marokk wara li jevalwa l-kapaċità tas-sajd totali tal-istokkijiet lokali tal-ħut, l-isforzi tas-sajd nazzjonali tiegħu u l-proporzjon li jifdal li jista’ jinqabad b’mod sostenibbli  ( 50 ).

51.

Ir-Rapport Annwali tal-Kumitat Konġunt tal‑2021  ( 51 ) u l-Evalwazzjoni Finali tal‑2023  ( 52 ) jispjegaw li t-tipi kollha ta’ stokkijiet bl-eċċezzjoni ta’ żewġ tipi fiż-“żona tas-sajd” ġew sfruttati kompletament jew sfruttati żżejjed  ( 53 ). L-istokkijiet tad-denċi tal-għajn (Dentex macrophtalmus) u s-sardin (S. pilchardus) biss tqiesu bħala “mhux sfruttati kompletament” [traduzzjoni mhux uffiċjali]  ( 54 ).

C.

Is-sentenza appellata

52.

Fl‑10 u fit‑12 ta’ Ġunju 2019, il-Front Polisario ppreżenta rikorsi li bihom inter alia talab l-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża.

53.

Fid‑29 ta’ Settembru 2021, il-Qorti Ġenerali tat is-sentenza appellata, li permezz tagħha annullat id-deċiżjoni kontenzjuża  ( 55 ).

54.

Fir-rigward tal-ammissibbiltà tar-rikors, il-Qorti Ġenerali ċaħdet iż-żewġ eċċezzjonijiet prinċipali ta’ inammissibbiltà tal-Kummissjoni u tal-Kunsill dwar il-locus standi tal-Front Polisario u l-locus standi tiegħu fir-rigward tad-deċiżjoni kontenzjuża  ( 56 ).

55.

F’dak li jirrigwarda l-mertu tar-rikors, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-ewwel motiv għal annullament tal-Front Polisario dwar l-allegata assenza ta’ kapaċità tal-Kunsill li jadotta d-deċiżjoni kontenzjuża  ( 57 ).

56.

Għall-kuntrarju, hija laqgħet it-tielet motiv għal annullament tal-Front Polisario dwar l-obbligu tal-Kunsill li josserva r-rekwiżiti li jirriżultaw mill-ġurisprudenza dwar id-dritt għall-awtodeterminazzjoni u l-prinċipju tal-effett relattiv tat-trattati  ( 58 ). Il-Qorti Ġenerali ma eżaminatx il-motivi l-oħra ta’ annullament imqajma mill-Front Polisario.

D.

Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

57.

Permezz tal-appelli ppreżentati fl‑14 ta’ Diċembru 2021 u fis‑16 ta’ Diċembru 2021, il-Kummissjoni u l-Kunsill jitolbu rispettivament lill-Qorti tal-Ġustizzja tannulla s-sentenza appellata fl-intier tagħha, tiddeċiedi hija stess fuq il-kwistjonijiet imqajma, tiċħad ir-rikors fl-ewwel istanza u tikkundanna lill-Front Polisario għall-ispejjeż. Sussidjarjament, dawn l-istituzzjonijiet jitolbu lill-Qorti tal-Ġustizzja żżomm l-effetti tad-deċiżjoni kontenzjuża għal perijodu ta’ tnax-il xahar mid-data tal-għoti tas-sentenza tagħha.

58.

Din is-soluzzjoni hija appoġġata mix-Chambre des pêches maritimes de la Méditerranée et kif ukoll mill-Gvern Belġjan, Spanjol, Franċiż, Ungeriż, Portugiż u Slovakk.

59.

Inżammet seduta fit‑23 u fl‑24 ta’ Ottubru 2023 li matulha l-Kummissjoni, il-Kunsill, il-Front Polisario, ix-Chambre des pêches maritimes de la Méditerranée et kif ukoll il-Gvern Belġjan, Franċiż, Spanjol u Ungeriż ressqu argumenti orali.

III.

Analiżi

A.

Fuq l-interpretazzjoni tad-dritt internazzjonali

60.

L-appelli ineżami jikkontestaw il-validità tad-deċiżjoni tal-Unjoni li tikkonkludi ftehim internazzjonali fid-dawl tar-regoli tad-dritt internazzjonali li jorbtu lill-Unjoni, b’mod iktar preċiż fid-dawl ta’ żewġ prinċipji tad-dritt internazzjonali konswetudinarju – id-dritt għall-awtodeterminazzjoni u l-prinċipju tal-effett relattiv tat-trattati  ( 59 ).

61.

Meta mqabbel mal-ordinament ġuridiku tal-Unjoni jew mal-ordinamenti ġuridiċi tal-Istati Membri tagħha, id-dritt internazzjonali huwa sistema inqas kumpatta u, f’dak li jirrigwarda d-determinazzjoni tal-uniformità tat-tifsira tar-regoli ta’ din is-sistema, huwa sistema ħafna iktar deċentralizzata.

62.

Għalkemm id-dritt internazzjonali għandu s-sistema tiegħu stess ta’ sorsi legali  ( 60 ), u ċerti regoli interpretattivi ġeneralment aċċettati  ( 61 ), hemm assenza ta’ interpretu finali li l-interpretazzjonijiet tiegħu jorbtu lill-parteċipanti kollha fis-sistema  ( 62 ).

63.

F’dan ir-rigward, fl-interpretazzjoni tal-kontenut tar-regoli tad-dritt internazzjonali konswetudinarju li jagħmlu parti mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni, inklużi l-qrati tal-Unjoni, ma humiex limitati mill-interpretazzjonijiet differenti tal-istess regola minn suġġetti oħra tad-dritt internazzjonali  ( 63 ).

64.

Madankollu, fl-interpretazzjoni tas-sens tad-dritt internazzjonali għall-finijiet tal-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddetermina jekk intlaħaqx ċertu livell ta’ kunsens dwar it-tifsira ta’ regola partikolari fil-livell tad-dritt internazzjonali. Dan jirriżulta, fil-fehma tiegħi, mill-impenn tal-Unjoni li tikkontribwixxi għall-osservanza stretta u għall-iżvilupp tad-dritt internazzjonali, kif previst fl-Artikolu 3(5) TUE.

65.

Bħalma l-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma humiex marbuta bl-interpretazzjonijiet tad-dritt internazzjonali minn suġġetti oħra ta’ dan l-ordinament ġuridiku, l-interpretazzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti lil regola tad-dritt internazzjonali hija vinkolanti biss fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni. Madankollu, meta tattribwixxi s-sens lil regola tad-dritt internazzjonali, huwa importanti li l-Qorti tal-Ġustizzja tibqa’ konxja tal-fatt li l-interpretazzjoni tagħha għandha effetti fuq il-livell tad-dritt internazzjonali u tikkontribwixxi għall-ħolqien ta’ konswetudni u għall-kostruzzjoni tas-sens tagħha  ( 64 ).

66.

L-interpretazzjoni tad-dritt internazzjonali fi ħdan l-ordinament ġuridiku tal-Unjoni tqajjem ukoll il-kwistjoni tar-relazzjoni bejn il-qrati tal-Unjoni u l-istituzzjonijiet politiċi tal-Unjoni fir-rigward tal-interpretazzjoni ta’ liema obbligi huma imposti fuq l-Unjoni mid-dritt internazzjonali.

67.

Fil-kuntest tal-politika esterna tal-Unjoni, l-istituzzjonijiet politiċi tal-Unjoni għandhom setgħa diskrezzjonali wiesgħa  ( 65 ). Deċiżjoni li jiġi konkluż ftehim internazzjonali ma’ Stat ieħor, inkluża d-deċiżjoni li potenzjalment tiġi estiża l-applikazzjoni ta’ dan il-ftehim għal territorju terz, tagħmel parti minn dan il-marġni ta’ diskrezzjoni. Il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tikkontesta din l-għażla.

68.

Madankollu, meta tittieħed deċiżjoni ta’ politika dwar l-interazzjoni ma’ Stat terz jew ma’ territorju terz, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex biss is-setgħa li tistħarreġ il-konformità tal-interazzjoni esterna tal-Unjoni mar-rekwiżiti kostituzzjonali imposti mit-Trattati UE u FUE, iżda hija saħansitra obbligata tagħmel dan  ( 66 ).

69.

Kif spjegat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha Air Transport Association of America et, “hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 3(5) TUE, l-Unjoni għandha tikkontribwixxi għall-osservanza stretta tal-iżvilupp tad-dritt internazzjonali”. Konsegwentement, meta hija tadotta att, hija marbuta li tosserva d-dritt internazzjonali kollu kemm hu, inkluż id-dritt internazzjonali konswetudinarju li jorbot l-istituzzjonijiet tal-Unjoni  ( 67 )”.

70.

Fil-missjoni kostituzzjonali tagħha li tiżgura l-Istat tad-dritt fl-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja hija għalhekk meħtieġa tevalwa jekk, bil-konklużjoni ta’ ftehim internazzjonali, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni kisrux id-drittijiet li r-regoli tad-dritt internazzjonali konswetudinarju jagħtu lis-suġġetti tiegħu.

71.

Dan jeħtieġ li l-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta l-kontenut tar-regoli tad-dritt konswetudinarju rilevanti. F’sitwazzjoni fejn teżisti opinio juris uniformi dwar l-eżistenza ta’ obbligu legali (bħall-obbligu li jiġi rrikonoxxut id-dritt għall-awtodeterminazzjoni ta’ TMA), iżda mhux dwar il-kontenut preċiż tiegħu, is-setgħa diskrezzjonali tal-istituzzjonijiet politiċi tal-Unjoni fir-relazzjonijiet esterni teħtieġ li l-Qorti tal-Ġustizzja tbaxxi rasha għall-interpretazzjoni magħżula minn dawn l-istituzzjonijiet.

72.

Il-karatteristiċi tad-dritt internazzjonali preċedenti ser jiggwidaw l-analiżi tiegħi fil-kuntest tal-appelli ineżami.

B.

Ammissibbiltà

1.

Interess

73.

Kif spjegat fil-punti 36 u 44 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-Protokoll ta’ Implimentazzjoni, li jirregola l-kundizzjonijiet għal aċċess għaż-żoni tas-sajd li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent, skada fis‑17 ta’ Lulju 2023  ( 68 ).

74.

Mingħajr protokoll validu, il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli ma jippermettix lill-bastimenti tal-Unjoni jaċċessaw iż-“żona tas-sajd”.

75.

Dan ġie kkonfermat ukoll mill-Kummissjoni waqt is-seduta.

76.

Dan ifisser li l-Front Polisario tilef l-interess tiegħu li jkompli din il-proċedura  ( 69 )?

77.

Fil-fehma tiegħi, le.

78.

Il-Front Polisario qiegħed jinvoka allegata invalidità tal-aġir tal-Unjoni li tirriżulta mill-konklużjoni tal-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli mar-Renju tal-Marokk.

79.

Minħabba l-kontestazzjoni tiegħu tad-deċiżjoni kontenzjuża, l-eċċezzjoni ta’ illegalità tiegħu testendi għall-“pakkett” kollu miftiehem mar-Renju tal-Marokk – il-Ftehim ta’ Sħubija fis-Settur tas-Sajd, il-Protokoll ta’ Implimentazzjoni, u l-Iskambju ta’ Ittri – u mhux biss għall-effetti prattiċi tiegħu.

80.

Għaldaqstant, l-appelli ineżami jistgħu jwasslu għall-obbligu, għall-Unjoni, li tinnegozja mill-ġdid ċerti partijiet ta’ dan il-“pakkett”, inklużi d-drittijiet ta’ aċċess għas-sajd tal-flotta tas-sajd tal-Unjoni f’dak li jirrigwarda l-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent, li l-Front Polisario jikkontrolla, u jsostni li jirrappreżenta, parti minnhom.

81.

L-iskadenza tal-Protokoll ta’ Implimentazzjoni għalhekk ma taffettwax l-interess persistenti tal-Front Polisario fil-kawża ineżami.

82.

Fi kwalunkwe każ, huwa ċar li, minn perspettiva kostituzzjonali, l-azzjonijiet diretti sottostanti jistgħu jirrikonoxxu illegalità tal-azzjoni tal-Unjoni fix-xena internazzjonali  ( 70 ), u li jipprekluduha milli tirrepeti ruħha fil-futur  ( 71 ).

2.

Fuq il-locus standi u l-possibbiltà li jiġi invokat id-dritt internazzjonali konswetudinarju quddiem il-qrati tal-Unjoni

83.

Kif nikkonkludi fil-konklużjonijiet paralleli tiegħi f’Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario, jiena ġeneralment naqbel mal-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali li l-Front Polisario għandu l-kapaċità ġuridika u l-locus standi kontra d-deċiżjoni kontenzjuża  ( 72 ).

84.

L-istess argument jista’ japplika għal dawn l-appelli. Għalhekk nirreferi għall-argumenti tiegħi ppreżentati f’dawk il-konklużjonijiet u nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tindirizza l-mertu tal-appelli ineżami.

85.

Barra minn hekk, bl-istess mod bħal fil-konklużjonijiet paralleli tiegħi, jiena tal-fehma li l-Front Polisario jista’, bħala prinċipju, jinvoka r-regoli tad-dritt konswetudinarju internazzjonali quddiem il-qrati tal-Unjoni. Meta l-kundizzjonijiet ta’ locus standi jkunu ssodisfatti, ir-rikorrenti li jippreżentaw rikorsi għal annullament skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE jistgħu jinvokaw dawn ir-regoli tad-dritt internazzjonali li huma suffiċjentement ċari sabiex jippermettu lill-qrati tal-Unjoni jistħarrġu l-validità tal-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Għaldaqstant, fil-kawża ineżami, il-Qorti Ġenerali ma hijiex prekluża milli teżerċita l-istħarriġ ġudizzjarju tagħha fir-rigward tal-kompatibbiltà tad-deċiżjoni kontenzjuża mal-prinċipji tad-dritt internazzjonali konswetudinarju invokati, sa fejn hija tista’ tinterpreta l-kontenut tagħhom b’ċarezza suffiċjenti.

C.

Fuq il-mertu

86.

Kif spjegajt ukoll fil-konklużjonijiet paralleli tiegħi f’Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario, ippreżentati wkoll illum  ( 73 ), huwa importanti li nibda l-analiżi tiegħi ta’ dawn ir-rikorsi diretti billi nenfasizza l-portata limitata ta’ dawn l-appelli.

87.

Dan huwa għaliex, fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali eżaminat biss l-ewwel u t-tielet motiv imqajma mill-Front Polisario, billi ċaħdet l-ewwel motiv u billi kkunsidrat it-tielet motiv bħala fondat.

88.

Għaldaqstant, anki jekk jista’ jkun hemm kwistjonijiet oħra relatati mad-dritt għall-awtodeterminazzjoni li jistgħu jkunu rilevanti fil-kawża ineżami, il-Qorti tal-Ġustizzja hija limitata fil-ġurisdizzjoni tagħha li tindirizza biss dawk il-kwistjonijiet li kienu s-suġġett tas-sentenzi Il‑Kunsill vs Front Polisario u Western Sahara Campaign UK  ( 74 ).

89.

Għal din ir-raġuni, jeħtieġ, l-ewwel, li niddixxerni liema kontenut ġie attribwit mill-Qorti tal-Ġustizzja, f’dawk is-sentenzi, għad-dritt għall-awtodeterminazzjoni u għall-prinċipju tal-effett relattiv tat-trattati (Taqsima C.1). It-tieni, għalkemm ir-raġunament tas-sentenza appellata huwa materjalment identiku għal dak inkwistjoni fil-kawżi magħquda Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario (C‑779/21 P u C‑799/21 P), inqis li r-regoli tad-dritt internazzjonali applikabbli f’dawn l-appelli huma differenti minn dawk inkwistjoni fis-sensiela ta’ appelli paralleli, b’mod partikolari fir-rigward tal-istruttura tal-ftehimiet rispettivi inkwistjoni (Taqsima C.2). It-tielet, għal din ir-raġuni, ser nikkonkludi li l-Qorti Ġenerali wettqet żball meta annullat il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli fuq il-bażi tal-istess raġunament bħal dak li fuqu huma bbażati l-appelli fil-kawżi magħquda Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario (C‑779/21 P u C‑799/21 P) (Taqsima C.3). Ir-raba’, u minkejja din il-konklużjoni, ser nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonferma s-sentenza appellata u, għaldaqstant, l-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża, iżda għal raġunament differenti (Taqsima C.4). Finalment, ser nispjega li, għalkemm lil hinn mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn l-appelli, il-fatt li t-territorju tas-Saħara tal-Punent u tal-ibħra li jmissu miegħu ma jiġux ittrattati b’mod separat u distint mit-territorju tar-Renju tal-Marokk għandu wkoll konsegwenzi fuq id-dritt tal-poplu tas-Saħara tal-Punent li jibbenefika mir-riżorsi naturali tal-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent (Taqsima C.5).

1.

Interpretazzjoni tas-sentenzi Il‑Kunsill vs Front Polisario u Western Sahara Campaign UK

90.

Fil-punti 96 sa 115 tal-konklużjonijiet paralleli tiegħi f’Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario, ser nanalizza fid-dettall is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Il‑Kunsill vs Front Polisario.

91.

Il-konstatazzjonijiet prinċipali tiegħi li jirriżultaw minn din l-evalwazzjoni huma s-segwenti.

92.

Is-sentenza Il‑Kunsill vs Front Polisario toriġina minn rikors dirett kontra d-deċiżjoni tal-Kunsill li tapprova l-konklużjoni tal-Ftehim tal‑2012 dwar il-Liberalizzazzjoni tal-Kummerċ  ( 75 ), ftehim li jagħti trattament tariffarju preferenzjali għall-merkanzija li toriġina mit-“territorju tal-Marokk”.

93.

F’dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat dan il-ftehim bħala li ma jestendix għat-territorju tas-Saħara tal-Punent, peress li t-termini “territorju tal-Marokk” ma setax jiġi interpretat bħala li jinkludi t-territorju tas-Saħara tal-Punent.

94.

Il-Qorti tal-Ġustizzja waslet għal din il-konklużjoni billi interpretat id-dritt għall-awtodeterminazzjoni u l-prinċipju tal-effett relattiv tat-trattati, li hija kkonstatat bħala vinkolanti għall-Unjoni meta hija tinteraġixxi mat-territorju tas-Saħara tal-Punent permezz tar-Renju tal-Marokk bħala intermedjarju.

95.

Il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat id-dritt għall-awtodeterminazzjoni bħala li jinkludi l-obbligu tal-Unjoni li tittratta t-territorju tas-Saħara tal-Punent bħala “separat u distint” mit-territorju tar-Renju tal-Marokk. Dan ir-rekwiżit kien jirriżulta mill-fatt li, fid-dritt internazzjonali, is-Saħara tal-Punent huwa kkunsidrat bħala TMA.

96.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ma kellhiex tinterpreta, u għalhekk ma interpretatx, obbligi eventwali oħra għall-Unjoni li jirriżultaw mid-dritt għall-awtodeterminazzjoni tal-poplu tas-Saħara tal-Punent  ( 76 ).

97.

Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet ukoll li l-istatus separat u distint tat-territorju tas-Saħara tal-Punent jiskatta l-prinċipju tal-effett relattiv tat-trattati jekk l-Unjoni u r-Renju tal-Marokk ikollhom l-intenzjoni li japplikaw ftehim konkluż bejniethom għat-territorju tas-Saħara tal-Punent.

98.

Skont l-interpretazzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti lill-prinċipju tal-effett relattiv tat-trattati, meta terz ikun affettwat mill-applikazzjoni ta’ ftehim internazzjonali konkluż bejn żewġ partijiet, dan it-terz għandu jagħti l-kunsens tiegħu għall-applikazzjoni tal-imsemmi ftehim, indipendentement mill-kwistjoni dwar jekk l-applikazzjoni li tirriżulta minnu tistax tippreġudika lil dan it-terz jew tibbenefikah.

99.

Filwaqt li implikat li l-prinċipju tal-effett relattiv tat-trattati jkun applikabbli wkoll meta t-terz ikun TMA u mhux Stat, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-poplu tas-Saħara tal-Punent ma tax il-kunsens tiegħu għall-estensjoni tal-applikazzjoni tal-Ftehim tal‑2012 dwar il-Liberalizzazzjoni tal-Kummerċ għat-territorju tiegħu.

100.

Fil-punt 114 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawżi magħquda Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario, nipproponi li r-rekwiżit tal-kunsens, kif jirriżulta mill-punt 106 tas-sentenza Il‑Kunsill vs Front Polisario, ma għandux jinftiehem bħala struzzjoni fuq il-kwistjoni dwar jekk u kif ftehim bejn l-Unjoni u r-Renju tal-Marokk jista’ jinvolvi t-territorju tas-Saħara tal-Punent. Għall-kuntrarju, din l-affermazzjoni għandha tinftiehem biss bħala wieħed mill-argumenti għalfejn il-kamp ta’ applikazzjoni tal-ftehim inkwistjoni f’dik il-kawża ma setax jiġi interpretat li jinkludi t-territorju tas-Saħara tal-Punent  ( 77 ).

101.

Is-sentenza fil-kawża Western Sahara Campaign UK ingħatat iktar minn sena wara s-sentenza fil-kawża Il‑Kunsill vs Front Polisario. Dik il-kawża tressqet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari dwar l-interpretazzjoni u l-validità tal-Ftehim tal‑2006 dwar is-Sajd u tal-Protokoll ta’ Implimentazzjoni tal‑2013.

102.

Fis-sentenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-espressjonijiet “territorju tal-Marokk u [l]-ibħra taħt il-ġurisdizzjoni Marokkina”, “żoni tas-sajd Marokkini” u “ibħra [li jaqgħu] taħt is-sovranità jew il-ġurisdizzjoni tar-Renju tal-Marokk”  ( 78 ) ma jistgħux jiġu interpretati bħala li jinkludu l-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent  ( 79 ).

103.

Sabiex waslet għal din il-konklużjoni, fis-sentenza Western Sahara Campaign UK, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet iggwidata mis-sentenza preċedenti tagħha fil-kawża Il‑Kunsill vs Front Polisario.

104.

L-ewwel, il-Qorti tal-Ġustizzja spjegat li l-Ftehim tal‑2006 dwar is-Sajd kien jagħmel parti mill-politika tal-Unjoni intiża sabiex tistabbilixxi relazzjonijiet iktar mill-qrib mar-Renju tal-Marokk taħt l-umbrella tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni  ( 80 ). L-espressjoni “territorju tar-Renju tal-Marokk” għandha għalhekk tinftiehem bl-istess mod fil-Ftehim tal‑2006 dwar is-Sajd bħal kif ġiet interpretata fil-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni fis-sentenza Il‑Kunsill vs Front Polisario  ( 81 ).

105.

Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għall-parti tas-sentenza Il‑Kunsill vs Front Polisario li fiha hija kkonstatat li l-interpretazzjoni tal-espressjoni “territorju tar-Renju tal-Marokk” li tinsab fil-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni bħala li tinkludi t-territorju tas-Saħara tal-Punent tmur kontra “l-prinċipju ta’ awtodeterminazzjoni, imfakkar fl-Artikolu 1 tal-Karta tan-[NU], u l-prinċipju ta’ effett relattiv tat-trattati, li l-Artikolu 34 tal-Konvenzjoni ta’ Vjenna […] jikkostitwixxi espressjoni partikolari tiegħu”  ( 82 ).

106.

Fuq din il-bażi, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-Ftehim tal‑2006 dwar is-Sajd u l-Protokoll ta’ Implimentazzjoni tal‑2013 ma setgħux jiġu interpretati bħala li jkopru t-territorju tas-Saħara tal-Punent.

107.

Il-Qorti tal-Ġustizzja mbagħad indirizzat l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “ibħra [li jaqgħu] taħt is-sovranità jew il-ġurisdizzjoni tar-Renju tal-Marokk”, kif deher kemm fil-Ftehim tal‑2006 dwar is-Sajd kif ukoll fil-Protokoll ta’ Implimentazzjoni tal‑2013.

108.

Għall-finijiet ta’ dan l-eżerċizzju, il-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għall-UNCLOS billi kkunsidrat li din il-konvenzjoni “torbot lill-Unjoni u li għaliha jirreferi espressament […] il-[Ftehim tal‑2006 dwar is-Sajd]”  ( 83 ).

109.

Billi siltet inferenzi għall-interpretazzjoni tal-espressjoni “ibħra [li jaqgħu] taħt is-sovranità jew il-ġurisdizzjoni tar-Renju tal-Marokk” mill-UNCLOS, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li din l-espressjoni ma setgħetx tiġi interpretata li tinkludi l-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent: ir-Renju tal-Marokk jista’ jkollu sovranità jew ġurisdizzjoni biss fuq l-ibħra li jmissu mat-territorju tiegħu, u t-territorju tas-Saħara tal-Punent ma huwiex kopert mill-kunċett tat-“territorju tar-Renju tal-Marokk”  ( 84 ).

110.

Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat jekk hemmx lok li jiġi konkluż li l-intenzjoni tal-Unjoni u tar-Renju tal-Marokk kienet li l-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent jiġu inklużi fl-espressjonijiet “ibħra [li jaqgħu] taħt is-sovranità […] tar-Renju tal-Marokk” u “ibħra [li jaqgħu] taħt il-ġurisdizzjoni tar-Renju tal-Marokk”, kif jidhru fil-Ftehim tal‑2006 dwar is-Sajd.

111.

Hija kkonkludiet li tali intenzjoni ma setgħetx tkun impliċita fl-eventwali trattament tar-Renju tal-Marokk bħala “‘awtorità amministrattiva de facto’ jew awtorità okkupanti tas-Saħara tal-Punent […], peress li r-Renju tal-Marokk kategorikament eskluda li huwa awtorità okkupanti jew awtorità amministrattiva tat-territorju tas-Saħara tal-Punent”  ( 85 ). Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja ma setgħetx tikkonstata l-eżistenza ta’ intenzjoni taċita tal-partijiet f’dan is-sens  ( 86 ).

112.

Finalment, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li ma huwiex neċessarju li jiġi eżaminat jekk tkunx kompatibbli mar-regoli tad-dritt internazzjonali, li jorbtu lill-Unjoni, l-inklużjoni tal-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Ftehim tal‑2006 dwar is-Sajd u tal-Protokoll ta’ Implimentazzjoni tal‑2013 jekk ir-Renju tal-Marokk jiġi kklassifikat bħala awtorità amministranti, jew bħala awtorità okkupanti, peress li dan il-ftehim u dan il-protokoll ma jistgħux jiġu interpretati, fi kwalunkwe każ, bħala li japplikaw għall-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent  ( 87 ).

113.

Fis-sentenza tagħha Western Sahara Campaign UK, il-Qorti tal-Ġustizzja ma eżaminatx iktar, u lanqas għamlet riferiment għall-ħtieġa tal-“kunsens” tal-poplu tas-Saħara tal-Punent skont il-prinċipju tal-effett relattiv tat-trattati.

2.

Differenzi bejn l-applikazzjoni tal-qafas legali rilevanti għall-Ftehim dwar il-Preferenzi Kummerċjali u għall-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli

114.

Il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli jvarja fuq aspetti importanti mill-ftehim inkwistjoni fl-appelli paralleli fil-kawżi magħquda Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario (C‑779/21 P u C‑799/21 P).

115.

Dawn l-appelli jikkonċernaw ftehim konkluż bejn l-Unjoni u r-Renju tal-Marokk intiż li jestendi l-preferenzi kummerċjali mogħtija lill-merkanzija li toriġina mir-Renju tal-Marokk ukoll għall-merkanzija li toriġina mit-territorju tas-Saħara tal-Punent  ( 88 ).

116.

Il-Ftehim dwar il-Preferenzi Kummerċjali inkwistjoni fl-appelli paralleli għalhekk jestendi b’mod ċar l-applikazzjoni ta’ ftehim bejn żewġ partijiet lil terz: huwa espressament jestendi t-trattament miftiehem skont il-Ftehim tal‑2012 dwar il-Liberalizzazzjoni tal-Kummerċ bejn l-Unjoni u r-Renju tal-Marokk – li, kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, ma kienx japplika għat-territorju tas-Saħara tal-Punent – għall-merkanzija li toriġina mit-territorju tas-Saħara tal-Punent.

117.

Fiċ-ċirkustanzi madwar l-appelli fil-kawżi magħquda Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario (C‑779/21 P u C‑799/21 P), huma għalhekk ċari żewġ kwistjonijiet.

118.

L-ewwel, il-kuntest ġuridiku applikabbli huwa dak li jirregola l-effett relattiv tat-trattati.

119.

It-tieni, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-Ftehim dwar il-Preferenzi Kummerċjali jiddistingwi b’mod ċar bejn it-territorju tas-Saħara tal-Punent u t-territorji tar-Renju tal-Marokk u dak tal-Unjoni.

120.

B’kuntrast, dawn il-premessi ma humiex validi għall-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli jew għall-Protokoll ta’ Implimentazzjoni.

121.

L-ewwel, il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli ma jestendix sistema miftiehma bħala applikabbli għat-territorju tar-Renju tal-Marokk għat-territorju tas-Saħara tal-Punent.

122.

Minflok, il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli u l-Protokoll ta’ Implimentazzjoni tiegħu huma stabbiliti sabiex jikkostitwixxu qafas ġuridiku ġdid li jissostitwixxi kompletament il-Ftehim dwar is-Sajd tal‑2006 u l-Protokoll ta’ Implimentazzjoni tal‑2013, bl-għan li jiġu rregolati d-drittijiet tas-sajd fiż-“żona tas-sajd” koperta minn dan il-ftehim.

123.

Il-konsegwenza ta’ din id-differenza hija li l-prinċipju tal-effett relattiv tat-trattati ma huwa applikabbli la għall-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli u lanqas għall-Protokoll ta’ Implimentazzjoni.

124.

It-tieni, il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli u l-Protokoll ta’ Implimentazzjoni ma jagħmlux distinzjoni ċara bejn it-territorju tas-Saħara tal-Punent u t-territorju tar-Renju tal-Marokk.

125.

Kif spjegajt fil-punti 31 sa 33 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli u l-Protokoll ta’ Implimentazzjoni japplikaw għaż-“żona tas-sajd”, żona ddefinita mill-koordinati ġeografiċi tagħha u li tinkludi l-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent.

126.

Il-konsegwenza ta’ din id-differenza hija li l-appelli inkwistjoni fil-kawża ineżami jobbligaw lill-qrati tal-Unjoni jevalwaw jekk il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli, il-Protokoll ta’ Implimentazzjoni u l-Iskambju ta’ Ittri josservawx ir-rekwiżit, li jirriżulta mis-sentenzi Il‑Kunsill vs Front Polisario u Western Sahara Campaign UK u li jirriżulta mid-dritt għall-awtodeterminazzjoni, li t-territorju tas-Saħara tal-Punent jiġi ttrattat bħala separat u distint mit-territorju tar-Renju tal-Marokk.

3.

Fuq l-applikazzjoni mill-Qorti Ġenerali tas-sentenzi Il‑Kunsill vs Front Polisario u Western Sahara Campaign UK

127.

Huwa ċar mis-sentenza appellata li l-Qorti Ġenerali annullat id-deċiżjoni kontenzjuża billi bbażat ruħha fuq il-punt 106 tas-sentenza Il‑Kunsill vs Front Polisario  ( 89 ).

128.

Billi interpretat dan il-punt bħala li jobbliga lill-Kunsill jikseb il-“kunsens” tal-poplu tas-Saħara tal-Punent, fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali, essenzjalment, ikkonkludiet li l-konsultazzjonijiet magħmula mill-Kunsill u mill-EEAS ma setgħux jitqiesu li jissodisfaw dan l-obbligu  ( 90 ).

129.

Għaldaqstant, u, essenzjalment, fuq il-bażi tal-istess argument bħal dak żviluppat fis-sentenza appellata fil-kawżi magħquda Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario (C‑779/21 P u C‑799/21 P), il-Qorti Ġenerali annullat id-deċiżjoni kontenzjuża.

130.

Jiena tal-fehma li l-Qorti Ġenerali wettqet żball f’din il-konklużjoni.

131.

Ir-rekwiżit tal-“kunsens”, li l-Qorti Ġenerali ddeċidiet li kien nieqes fil-kawża ineżami, ġie estrapolat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Il‑Kunsill vs Front Polisario bħala li jirriżulta mill-prinċipju tal-effett relattiv tat-trattati.

132.

Madankollu, kif nispjega fil-punt 123 ta’ dawn il-konklużjonijiet, stħarriġ tal-validità tal-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli kontra s-sentenzi Il‑Kunsill vs Front Polisario u Western Sahara Campaign UK ma jeżiġix l-applikazzjoni tal-prinċipju tal-effett relattiv tat-trattati  ( 91 ).

133.

Permezz ta’ dan il-ftehim, il-partijiet ma pprovawx jestendu s-sistema miftiehma bejn l-Unjoni u r-Renju tal-Marokk għat-territorju ta’ terz.

134.

Minflok, il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli ġie konkluż sabiex tiġi ddeterminata direttament is-sistema tas-sajd f’żona ġeografika partikolari, iż-“żona tas-sajd”, li testendi għall-ibħra li jmissu mat-territorju ta’ terz, is-Saħara tal-Punent.

135.

Għaldaqstant, il-Kunsill ma kienx obbligat jikseb il-kunsens tal-poplu tas-Saħara tal-Punent  ( 92 ).

136.

Għaldaqstant, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li l-Qorti Ġenerali wettqet żball fl-interpretazzjoni u fl-applikazzjoni tagħha tal-punt 106 tas-sentenza Il‑Kunsill vs Front Polisario peress li l-istħarriġ tal-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli u tal-Protokoll ta’ Implimentazzjoni ma kienx jeżiġi l-applikazzjoni tal-prinċipju tal-effett relattiv tat-trattati u tar-rekwiżit tal-kunsens, li jirriżulta minn dan il-prinċipju.

4.

Ir-rispett tad-dritt li ż-żewġ territorji jiġu ttrattati bħala distinti u separati

137.

Fid-deċiżjoni kontenzjuża  ( 93 ), il-Kunsill jesprimi l-intenzjoni tiegħu li jittratta lir-Renju tal-Marokk mhux bħala sovran tat-territorju tas-Saħara tal-Punent, iżda bħala l-awtorità amministranti ta’ dan it-territorju.

138.

L-istess jirriżulta mill-Iskambju ta’ Ittri  ( 94 ), li fih l-Unjoni ttenni l-pożizzjoni tagħha li s-Saħara tal-Punent huwa TMA u li l-poplu ta’ dan it-territorju jibbenefika mid-dritt għall-awtodeterminazzjoni.

139.

Kif nispjega fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawżi magħquda Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario, il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tistħarreġ id-deċiżjoni politika ta’ interazzjoni mat-territorju tas-Saħara tal-Punent permezz tal-amministratur tagħha, ir-Renju tal-Marokk.

140.

Madankollu, meta l-Unjoni tagħżel li tinteraġixxi b’dan il-mod mat-territorju tas-Saħara tal-Punent, l-obbligu ta’ stħarriġ kostituzzjonali tal-Qorti tal-Ġustizzja jobbligaha tistħarreġ li din l-interazzjoni tosserva l-istatus ta’ dan it-territorju u d-drittijiet tal-poplu tiegħu.

141.

Għall-finijiet tal-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-appelli ineżami, dan ifisser li hija għandha tistħarreġ jekk il-mod li bih l-Unjoni għażlet li tinteraġixxi mat-territorju tas-Saħara tal-Punent permezz tar-Renju tal-Marokk jirrispettax id-dritt għall-awtodeterminazzjoni tal-poplu tas-Saħara tal-Punent, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Il‑Kunsill vs Front Polisario u fis-sentenza Western Sahara Campaign UK.

142.

Kif spjegajt fil-punt 95 ta’ dawn il-konklużjonijiet, fuq il-bażi tal-interpretazzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja tat f’dawn is-sentenzi, il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan id-dritt jinkludi l-obbligu li t-territorju tas-Saħara tal-Punent jiġi ttrattat bħala “separat u distint” mit-territorju tar-Renju tal-Marokk.

143.

Il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli ma jissodisfax dan ir-rekwiżit.

144.

Fil-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu, il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli ma josservax b’mod suffiċjenti n-natura “separata u distinta” tat-territorju tas-Saħara tal-Punent u tal-ibħra li jmissu miegħu.

145.

Kif spjegajt fil-punti 31 sa 33 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli huwa stabbilit b’riferiment għal “żona tas-sajd” waħda, iddefinita bħala li tkopri essenzjalment l-ibħra kollha li jmissu mar-Renju tal-Marokk u dawk tat-territorju tas-Saħara tal-Punent.

146.

Huwa ċar mhux biss mid-definizzjoni ta’ din iż-żona u mid-deċiżjoni kontenzjuża  ( 95 ) kif ukoll mill-Iskambju ta’ Ittri  ( 96 ) li ż-żona koperta minnha tinkludi l-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent.

147.

Madankollu, id-definizzjoni taż-“żona tas-sajd” ma tagħmilx distinzjoni bejn l-ibħra li jmissu mat-territorju tar-Renju tal-Marokk u l-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent.

148.

Tali distinzjoni ma għandhiex neċessarjament issir f’żewġ ftehimiet separati. Hija setgħet, pereżempju, tintlaħaq permezz tad-delimitazzjoni tal-konfini territorjali ta’ dawn it-territorji b’riferiment għall-koordinati ġeografiċi rispettivi tagħhom.

149.

Madankollu, mill-ftehim konkluż mill-Unjoni mar-Renju tal-Marokk għandu tal-inqas jirriżulta b’mod ċar liema parti mid-drittijiet tas-sajd tal-Unjoni tikkonċerna l-ibħra li jmissu mar-Renju tal-Marokk u liema tikkonċerna l-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent.

150.

Huwa biss f’din is-sitwazzjoni li jista’ jiġi vverifikat b’mod ċar li l-Unjoni kellha l-intenzjoni li tittratta lir-Renju tal-Marokk bħala s-sovran fir-rigward tat-territorju tiegħu stess u bħala l-awtorità amministranti (“de facto”) fir-rigward tat-territorju tas-Saħara tal-Punent.

151.

Il-konklużjoni preċedenti ma hijiex affettwata mill-espressjoni tal-pożizzjoni politika tal-Unjoni, li tinsab fl-Iskambju ta’ Ittri, fir-rigward tat-trattament tat-territorju tas-Saħara tal-Punent.

152.

Ma neskludix li, f’ċerti ċirkustanzi, it-teħid inkunsiderazzjoni ta’ dan it-tip ta’ dikjarazzjoni jista’ “jxaqleb” il-konklużjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja favur il-validità ta’ att marbut mal-interazzjoni tal-Unjoni ma’ Stat terz jew ma’ territorju terz  ( 97 ).

153.

Madankollu, fiha nnifisha, espressjoni tal-pożizzjoni politika tal-Unjoni ma tistax “tikkura” l-falliment fit-trattament separat u distint tat-territorju tas-Saħara tal-Punent mit-territorju tar-Renju tal-Marokk fil-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli u fil-Protokoll ta’ Implimentazzjoni.

154.

Għaldaqstant, billi approva l-konklużjoni tal-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli u tal-Protokoll ta’ Implimentazzjoni mar-Renju tal-Marokk, il-Kunsill ma rrispettax parti mid-dritt għall-awtodeterminazzjoni tal-poplu tas-Saħara tal-Punent, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenzi tagħha Il‑Kunsill vs Front Polisario u Western Sahara Campaign UK.

5.

Ir‑rispett tad-dritt għat-tgawdija tar-riżorsi naturali

155.

L-assenza ta’ trattament separat u distint tal-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent minn dawk li jmissu mat-territorju tar-Renju tal-Marokk fil-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli u fil-Protokoll ta’ Implimentazzjoni għandu wkoll konsegwenzi fuq id-dritt tal-poplu tas-Saħara tal-Punent li jibbenefika mir-riżorsi naturali tal-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent.

156.

Id-dritt għall-awtodeterminazzjoni, li jorbot lill-Unjoni fir-relazzjonijiet tagħha mar-Renju tal-Marokk fir-rigward tat-territorju tas-Saħara tal-Punent, jimplika d-dritt tal-poplu tas-Saħara tal-Punent għat-tgawdija tiegħu tar-riżorsi naturali tat-TMA tas-Saħara tal-Punent, inklużi l-ibħra li jmissu miegħu  ( 98 ).

157.

Madankollu, fis-sentenzi tagħha Il‑Kunsill vs Front Polisario u Western Sahara Campaign UK, il-Qorti tal-Ġustizzja ma eżaminatx dan l-aspett tad-dritt għall-awtodeterminazzjoni. Huwa għalhekk eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn l-appelli.

158.

Madankollu, l-obbligu tal-Unjoni li tiżgura li l-poplu tas-Saħara tal-Punent jibbenefika minn ftehim li jippermetti opportunitajiet ta’ sajd fl-ibħra li jmissu mat-territorju tat-TMA tas-Saħara tal-Punent jirriżulta indipendentement mill-isħubija tiegħu fl-UNCLOS  ( 99 ).

159.

F’dan ir-rigward, nirrileva li l-punt 1(a) tar-Riżoluzzjoni III, li tinsab fl-Anness I tal-Att Finali tat-Tielet Konferenza tan-NU dwar il-Liġi tal-Baħar, u li għalhekk tagħmel parti integrali mill-UNCLOS, jistabbilixxi li “fil-każ ta’ territorju li l-poplu tiegħu ma jkunx kiseb indipendenza sħiħa jew status awtonomu ieħor irrikonoxxut min-Nazzjonijiet Uniti, jew territorju taħt dominazzjoni kolonjali, id-dispożizzjonijiet dwar id-drittijiet u l-interessi skont l-[UNCLOS] għandhom jiġu applikati għall-benefiċċju tal-poplu tat-territorju sabiex jippromwovu l-benesseri u l-iżvilupp tiegħu” [traduzzjoni mhux uffiċjali].

160.

Konsegwentement, skont l-obbligi internazzjonali tal-Unjoni fir-rigward ta’ din il-konvenzjoni, il-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli u l-Protokoll ta’ Implimentazzjoni, sa fejn dawn l-atti tal-Unjoni jagħtu aċċess għal dawn l-ibħra, għandhom jiġu implimentati għall-benefiċċju tal-poplu tas-Saħara tal-Punent sabiex jiġu promossi l-benesseri u l-iżvilupp tiegħu  ( 100 ).

161.

Fil-kawża ineżami, huwa minnu li l-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli u l-Protokoll ta’ Implimentazzjoni jipprevedu r-rekwiżit ta’ “allokazzjoni ġeografika u soċjali ġusta” tal-benefiċċji soċjoekonomiċi li jirriżultaw mill-kumpens finanzjarju mħallas mill-Unjoni lir-Renju tal-Marokk.

162.

Madankollu, kif tispjega essenzjalment il-Qorti Ġenerali fil-punt 316 tas-sentenza appellata, mingħajr ma din il-konstatazzjoni tkun ġiet ikkontestata fil-mertu, ma jirriżultax mid-dispożizzjonijiet tal-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli, mill-Protokoll ta’ Implimentazzjoni u lanqas mill-Iskambju ta’ Ittri kif “[il]‑prinċipju ta’ allokazzjoni ġeografika u soċjali ġusta tal-kontribuzzjoni finanzjarja huwa implimentat b’mod differenti fuq it‑territorju tas-Saħara tal-Punent u fuq it-territorju tal-Marokk”.

163.

Fil-fehma tiegħi, l-iżgurar li l-poplu tas-Saħara tal-Punent ma jiġix imċaħħad mid-drittijiet leġittimi fuq ir-riżorsi naturali tiegħu stess jeżiġi, inter alia, li l-popolazzjoni tat-territorju tas-Saħara tal-Punent biss tibbenefika mid-dħul li ġej mill-isfruttament tar-riżorsi naturali tiegħu.

164.

Ma neskludix li l-inċertezza dwar is-sodisfazzjon mill-Unjoni ta’ dan ir-rekwiżit setgħet tiġi eliminata bil-preżentazzjoni, mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni, tal-“metodu” u/jew tal-“kriterju tal-allokazzjoni” li r-Renju tal-Marokk kellu jippreżenta lill-Kumitat Konġunt, kif jeżiġi l-Protokoll ta’ Implimentazzjoni (ara l-punt 40 ta’ dawn il-konklużjonijiet).

165.

Madankollu, ma hemm l-ebda informazzjoni f’dan is-sens fil-proċess  ( 101 ).

166.

Bl-istess mod, jista’ ċertament ikun possibbli, anki fl-assenza ta’ tali metodu u ta’ tali kriterju tal-allokazzjoni, li provi suffiċjenti ta’ sorveljanza stretta mill-Kumitat Konġunt (ara l-punt 41 ta’ dawn il-konklużjonijiet) dwar l-allokazzjoni tal-kumpens finanzjarju mħallas mill-Unjoni inkambju għall-aċċess u għall-isfruttament tal-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent jistgħu jissodisfaw l-obbligi tal-Unjoni li tosserva l-isfruttament sostenibbli tar-riżorsi naturali tal-ibħra li jmissu mas-Saħara tal-Punent  ( 102 ).

167.

Madankollu, għal darba oħra, ma hemm l-ebda informazzjoni fil-proċess dwar jekk dan il-kumitat eżerċitax xi tip ta’ kontroll u, jekk ikun il-każ, kif huwa kkontrolla t-tqassim neċessarju tal-kumpens finanzjarju.

168.

Għar-raġunijiet preċedenti, jiena tal-fehma li l-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli u l-Protokoll ta’ Implimentazzjoni ma jissodisfawx ir-rekwiżit li t-territorju tas-Saħara tal-Punent jiġi ttrattat bħala “separat u distint” minn dak tar-Renju tal-Marokk.

169.

Peress li dan l-obbligu jirriżulta mis-sentenzi Il‑Kunsill vs Front Polisario u Western Sahara Campaign UK, għandu jintlaqa’ t-tielet aggravju tal-Front Polisario, ippreżentat fl-ewwel istanza, u d-deċiżjoni kontenzjuża għandha tiġi annullata għal din ir-raġuni.

170.

Għalhekk nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad l-appelli tal-Kunsill u tal-Kummissjoni u tikkonferma s-sentenza appellata, għalkemm fuq il-bażi ta’ raġunament differenti.

IV.

Konsegwenzi

171.

Kif previst fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 264 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha, jekk tqis li huwa neċessarju, tiddikjara liema effetti konkreti tal-att inkwistjoni għandhom jitqiesu bħala definittivi.

172.

Peress li l-Protokoll ta’ Implimentazzjoni skada f’Lulju 2023, attwalment ma tista’ titwettaq l-ebda attività tas-sajd minn bastimenti tal-Unjoni fl-ibħra li jmissu mat-territorju tas-Saħara tal-Punent. Dan ġie kkonfermat ukoll waqt is-seduta.

173.

Madankollu, kif spjegat il-Qorti Ġenerali, “l-annullament tad-deċiżjoni kkontestata b’effett immedjat jista’ jkollha konsegwenzi negattivi fuq l‑azzjoni esterna tal-Unjoni u tikkontesta ċ-ċertezza legali ta’ obbligi internazzjonali li għalihom tkun tat il-kunsens u li jorbtu lill‑istituzzjonijiet u lill-Istati Membri”  ( 103 ).

174.

Barra minn hekk, jiena ma neskludix li annullament immedjat tad-deċiżjoni kontenzjuża jista’ jkollu riperkussjonijiet serji fuq numru kbir ta’ relazzjonijiet ġuridiċi konklużi in bona fide.

175.

Jekk, konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja kellha ssegwi l-konklużjoni tiegħi, nipproponi li jinżamm l-effett tad-deċiżjoni kontenzjuża, għal perijodu raġonevoli, li ma jistax jaqbeż is-sentejn mid-data tal-għoti tas-sentenza fil-kawża ineżami, sabiex jiġu konklużi, mar-Renju tal-Marokk, l-emendi neċessarji għall-Ftehim ta’ Sħubija dwar is-Sajd Sostenibbli.

V.

Konklużjoni

176.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad l-appelli tal-Kunsill u tal-Kummissjoni.