Απόφαση του Συμβουλίου

της 21ης Ιανουαρίου 2002

σχετικά με την άδεια χορήγησης ενίσχυσης από την κυβέρνηση της Πορτογαλίας στους Πορτογάλους εκτροφείς χοίρων, δικαιούχους των μέτρων που εγκρίθηκαν το 1994 και το 1998

(2002/114/ΕΚ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο,

την αίτηση που υπέβαλε η κυβέρνηση της Πορτογαλίας στις 23 Νοεμβρίου 2001,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Ο τομέας του χοιρείου κρέατος στην Πορτογαλία είναι διαρθρωτικά ελλειμματικός και χαρακτηρίζεται από μικρές εκμεταλλεύσεις, οι οποίες αριθμούσαν, το 1998, 18 ζώα κατά μέσο όρο (ο κοινοτικός μέσος όρος είναι 106 ζώα)· το 80 % των εκμεταλλεύσεων διαθέτει λιγότερους από 10 χοίρους αναπαραγωγής.

(2) Σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι αγορές σε άλλα κράτη μέλη αντιστοιχούσαν, για την περίοδο 1994-2000, στο 40 % της τελικής αξίας της παραγωγής του τομέα χοιρείου κρέατος της Πορτογαλίας, ενώ οι πωλήσεις ανήλθαν μόνο στο 4 % της αξίας αυτής. Ειδικότερα, τα αριθμητικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι οι αγορές σε άλλα κράτη μέλη αυξήθηκαν κατά 30 % το 1995 και κατά 47 % το 1999 σε σχέση με τα προηγούμενα έτη και ότι οι πωλήσεις δεν ήταν ιδιαίτερα σημαντικές.

(3) Το 1993, η πορτογαλική αγορά χοιρείου κρέατος κατέγραψε έντονη πτώση των τιμών στον παραγωγό λόγω αύξησης της προσφοράς, πράγμα που συνέπεσε με το πρώτο έτος της δεύτερης φάσης της ένταξης, δηλαδή με την έναρξη της πλήρους εφαρμογής της κοινής γεωργικής πολιτικής στον εν λόγω τομέα. Το γεγονός αυτό επηρέασε σε σημαντικό βαθμό την αποδοτικότητα ενός μεγάλου αριθμού εκμεταλλεύσεων.

(4) Το 1998, η πορτογαλική αγορά επηρεάσθηκε επίσης από τις δυσχέρειες του τομέα χοιρείου κρέατος της Ευρώπης, ο οποίος γνώρισε τη σοβαρότερη κρίση των τελευταίων δέκα ετών. Η κρίση αυτή οφειλόταν κυρίως σε πλεονασματική παραγωγή της Ένωσης σε συνδυασμό με την κρίση της ρωσικής αγοράς, η οποία αντιπροσώπευε το 50 % των εξαγωγών της Ένωσης. Στα πλαίσια αυτά, οι εσωτερικές τιμές κατέγραψαν σημαντικές πτώσεις καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, γεγονός το οποίο επέδρασε επίσης αρνητικά στο εισόδημα των παραγωγών.

(5) Τα κοινοτικά μέτρα που θεσπίσθηκαν για να αντιμετωπισθεί η συγκεκριμένη κρίση (επιστροφές στην εξαγωγή και ενισχύσεις της ιδιωτικής αποθεματοποίησης καθώς και επισιτιστική βοήθεια στη Ρωσία) είχαν περιορισμένες μόνο επιπτώσεις στην πορτογαλική αγορά.

(6) Ενόψει αυτών των δύο καταστάσεων, οι οποίες είχαν αντίκτυπο στους μικροπαραγωγούς, και, κατά συνέπεια, έχοντας συναντήσει δυσκολίες διαπραγμάτευσης έναντι των πιστωτικών ιδρυμάτων, η πορτογαλική κυβέρνηση χορήγησε δύο ενισχύσεις, το 1994 και το 1998.

(7) Η ενίσχυση του 1994, η οποία ετέθη σε ισχύ με το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 146/94, παρείχε στους δικαιούχους τη δυνατότητα επαναδιαπραγμάτευσης των χρεών τους με τα πιστωτικά ιδρύματα με τα οποία είχαν υπογράψει δάνεια για επενδύσεις εκσυγχρονισμού των εγκαταστάσεων και προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος.

(8) Εξάλλου, το 1998, λόγω της σοβαρής κρίσης του κοινοτικού τομέα, οι πορτογαλικές αρχές έλαβαν έκτακτα μέτρα, τα οποία ετέθησαν σε ισχύ με το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 4/99, προκειμένου να αποφευχθούν σωρηδόν παύσεις πληρωμών και πτωχεύσεις. Τα μέτρα αυτά συνίσταντο στην παροχή αναστολής της αποπληρωμής δανείων συναφθέντων με τραπεζικά ιδρύματα και στην επιδότηση των σχετικών επιτοκίων. Η προσωρινή εφαρμογή αυτού του μέτρου περιορίσθηκε σε ένα έτος.

(9) Οι ενισχύσεις αντιστοιχούσαν σε ποσό 10 εκατομμυρίων ευρώ για το 1994 και 6,3 εκατομμυρίων ευρώ για το 1998, ενώ ο συνολικός αριθμός των δικαιούχων ανερχόταν σε 2116 άτομα. Οι ενισχύσεις αυτές, όπως αποδεικνύεται από την εξέλιξη των συναλλαγών, δεν είχαν ιδιαίτερες επιπτώσεις στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και, συνεπώς, δεν επέφεραν στρέβλωση του ανταγωνισμού.

(10) Όσον αφορά την ενίσχυση που χορηγήθηκε το 1994, οι πορτογαλικές αρχές διαβίβασαν, κατόπιν αιτήσεως της Επιτροπής, συστημένη επιστολή με ημερομηνία 27 Μαΐου 1997, η οποία περιείχε πληροφορίες τις οποίες ζητούσε το όργανο αυτό.

(11) Όσον αφορά την ενίσχυση που χορηγήθηκε το 1998, οι πορτογαλικές αρχές διαβίβασαν επίσης, κατόπιν αιτήσεως της Επιτροπής, συστημένη επιστολή με ημερομηνία 21 Δεκεμβρίου 1998, με την οποία γνωστοποιούσαν, σύμφωνα με το άρθρο 88, παράγραφος 3 της συνθήκης, τα μέτρα ενίσχυσης τα οποία χορηγούσαν.

(12) Στις αποφάσεις της 25ης Δεκεμβρίου 1999 και της 4ης Οκτωβρίου 2000, η Επιτροπή εκτιμούσε ότι τα εν λόγω μέτρα δεν ήταν συμβιβάσιμα με την κοινή αγορά. Κατ' εφαρμογή των αποφάσεων αυτών, οι πορτογαλικές αρχές άρχισαν διαδικασία ανάκτησης των ενισχύσεων που είχαν χορηγηθεί.

(13) Ωστόσο, η επιστροφή των ενισχύσεων θέτει σε κίνδυνο την οικονομική βιωσιμότητα πολλών δικαιούχων και θα έχει πολύ αρνητικές κοινωνικές επιπτώσεις σε ορισμένες περιοχές, δεδομένου ότι το 50 % των χοιροειδών είναι συγκεντρωμένο σε λιγότερο από το 5 % της επικράτειας.

(14) Υπάρχουν, επομένως, έκτακτες περιστάσεις οι οποίες επιτρέπουν να θεωρηθεί η ενίσχυση αυτή, κατά παρέκκλιση και καθ' όσον κρίνεται απολύτως αναγκαίο για την αποκατάσταση της διαπιστωθείσας ανισορροπίας, συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά, με τους όρους που προβλέπει η παρούσα απόφαση,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Θεωρείται συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά έκτακτη ενίσχυση της πορτογαλικής κυβέρνησης στον τομέα χοιρείου κρέατος της Πορτογαλίας, η οποία συνίσταται στη χορήγηση ενίσχυσης στους δικαιούχους που αφορούν οι αποφάσεις της Επιτροπής, της 25ης Νοεμβρίου 1999 και της 4ης Οκτωβρίου 2000, μεγίστου ύψους 16,3 εκατομμυρίων ευρώ, ίσου με τα ποσά τα οποία οι εν λόγω δικαιούχοι οφείλουν να επιστρέψουν δυνάμει των αποφάσεων αυτών.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Πορτογαλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, 21 Ιανουαρίου 2002.

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

M. Arias Cañete