(1)

Richtlijn (EU) 2024/1275 machtigt de Commissie om gedelegeerde handelingen vast te stellen voor het vaststellen van een vergelijkend methodologisch kader voor de berekening van kostenoptimale niveaus van de minimumeisen inzake energieprestaties voor gebouwen en onderdelen van gebouwen, en voor het herzien van kostenoptimale niveaus.

(2)

Richtlijn (EU) 2024/1275 vereist van de lidstaten dat zij minimumeisen inzake energieprestaties voor gebouwen en onderdelen van gebouwen vaststellen met het oog op de verwezenlijking van ten minste kostenoptimale niveaus. De lidstaten moeten er ook voor zorgen dat de eisen die zij vaststellen voor technische bouwsystemen ten minste in overeenstemming zijn met de meest recente kostenoptimale niveaus. Het is aan de lidstaten om te besluiten of de nationale referentie die wordt gebruikt als het uiteindelijke resultaat van de berekeningen van de kostenoptimale eisen, wordt berekend vanuit een macro-economisch perspectief (waarbij wordt gekeken naar de kosten en baten van investeringen in energie-efficiëntie voor het geheel van de samenleving), dan wel vanuit een strikt financieel uitgangspunt (waarbij uitsluitend naar de investering zelf wordt gekeken). De nationale minimumeisen inzake energieprestaties mogen niet meer dan 15 % lager zijn dan de uitkomst van de kostenoptimale resultaten van de berekening, genomen als nationale referentie. Het kostenoptimale niveau moet binnen het bereik van prestatieniveaus liggen waar de kosten-batenanalyse over de gehele levensduur positief is.

(3)

Richtlijn (EU) 2024/1275 stimuleert de vermindering van het energieverbruik in de bebouwde omgeving, maar benadrukt ook dat de bouwsector een belangrijke bron van broeikasgasemissies is en verantwoordelijk is voor ongeveer de helft van de emissies van primaire fijnstof (PM 2,5) in de Unie, die vroegtijdige sterfte en ziekte veroorzaken.

(4)

De prestatie van afzonderlijke onderdelen valt binnen het toepassingsgebied van productspecifieke regelgeving. Verordening (EU) 2024/1781 van het Europees Parlement en de Raad (2) stelt minimumeisen vast voor energieprestaties voor bijna alle categorieën van fysieke goederen, waaronder energiegerelateerde producten. Bij de vaststelling van nationale eisen voor technische bouwsystemen moeten de lidstaten rekening houden met de op grond van die verordening vastgestelde uitvoeringsmaatregelen, en met de op grond van Richtlijn 2009/125/EG van het Europees Parlement en de Raad vastgestelde bestaande maatregelen (3). De voor de berekeningen overeenkomstig deze verordening te gebruiken prestaties van bouwproducten moeten worden vastgesteld overeenkomstig de voorschriften van Verordening (EU) 2024/3110 van het Europees Parlement en de Raad (4), alsook met de op grond van Verordening (EU) nr. 305/2011 van het Europees Parlement en de Raad vastgestelde bestaande maatregelen (5).

(5)

Het doel van kostenoptimale energieprestatieniveaus kan in bepaalde omstandigheden rechtvaardigen dat lidstaten kostenoptimale eisen vaststellen voor onderdelen van gebouwen die in de praktijk beperkingen opleggen aan sommige bouwontwerpen of technische ontwerpen alsmede het gebruik zouden stimuleren van energiegerelateerde producten die de energieprestatie en, in voorkomend geval, de emissieprestatie verbeteren. Op grond van artikel 2, punt 32, van Richtlijn (EU) 2024/1275 moet ter vaststelling van de kostenoptimale niveaus rekening gehouden worden met de milieu- en gezondheidskosten van energieverbruik, alsook met de kosten van broeikasgasemissierechten.

(6)

De stappen waaruit het vergelijkend methodologisch kader bestaat, worden uiteengezet in bijlage VII bij Richtlijn (EU) 2024/1275 en omvatten het vaststellen van referentiegebouwen, de vaststelling van energie-efficiëntiemaatregelen en op hernieuwbare energie gebaseerde maatregelen die op deze referentiegebouwen moeten worden toegepast, de beoordeling van het totale primaire-energieverbruik en daaruit voortvloeiende emissies ten gevolge van deze maatregelen, en de berekening van de kosten, dat wil zeggen de netto contante waarde, van deze maatregelen.

(7)

Het gemeenschappelijk kader voor de berekening van de energieprestatie zoals vastgesteld in bijlage I bij Richtlijn (EU) 2024/1275 is ook van toepassing op de kostenoptimale kadermethodologie voor alle stappen, met name de berekening van de energieprestatie en emissieprestatie van gebouwen en onderdelen van gebouwen. Door energieproductie ter plaatse via lokaal beschikbare hernieuwbare energiebronnen (bv. omgevingswarmte, geothermische warmte, thermische zonne-energie, fotovoltaïsche energie enz.) wordt er minder energie vanuit het net geleverd en worden de effecten van het gebouw op het energienet kleiner. Om deze voordelen weer te geven, mogen de effecten van het eigen gebruik van ter plaatse geproduceerde hernieuwbare energie niet in het totale primaire energieverbruik worden meegerekend. De lidstaten mogen flexibel omgaan met de wijze waarop zij bij de berekening van de primaire energie van een gebouw rekening houden met ter plaatse geproduceerde hernieuwbare energie die wordt gebruikt voor niet-EPB-toepassingen of naar het net wordt geëxporteerd.

(8)

Voor de toepassing van deze verordening hebben de emissieprestaties zowel betrekking op de operationele emissies die ter plaatse (direct) worden geproduceerd als op de externe opwekking van energie die door het gebouw wordt gebruikt (indirect). Bij het berekenen van de kostenoptimale niveaus van de minimumeisen inzake energieprestaties kunnen de lidstaten ook rekening houden met het aardopwarmingsvermogen (GWP) gedurende de levenscyclus.

(9)

Om het vergelijkend methodologisch kader aan te passen aan nationale omstandigheden moeten de lidstaten de geraamde economische levenscyclus van een gebouw en/of een onderdeel van een gebouw vaststellen, alsook: de juiste kosten voor energiedragers, producten, systemen, onderhoudskosten, operationele kosten en arbeidskosten; de hernieuwbare en niet-hernieuwbare primaire-energieconversiefactoren of -wegingsfactoren per energiedrager; de conversiefactoren voor broeikasgasemissies; de te veronderstellen energieprijsontwikkelingen voor brandstoffen die in hun nationale context worden gebruikt voor energie gebruikt in gebouwen, rekening houdend met de kosten van broeikasgasemmissierechten, indien van toepassing; en de koolstofprijsontwikkelingen. Wat betreft de ontwikkelingen van de energie- en koolstofprijzen moeten de lidstaten rekening houden met de door Commissie verstrekte informatie, alsook met het nieuwe emissiehandelssysteem voor emissies uit brandstofverbranding in gebouwen, het wegvervoer en aanvullende sectoren (6). De lidstaten kunnen het in geld uitdrukken van meerdere voordelen van energie-efficiëntiemaatregelen ook in hun berekeningen van de kostenoptimale eisen opnemen, waaronder, bijvoorbeeld, voor de particuliere en openbare gezondheidszorg en het bruto binnenlands product (bbp).

(10)

De disconteringsvoet weerspiegelt niet alleen beleidsprioriteiten (voor macro-economische berekeningen), maar ook verschillende financieringsomgevingen en hypotheekvoorwaarden. De keuze van een disconteringsvoet kan een aanzienlijke effect hebben op het resultaat van de berekeningen van het vergelijkend methodologisch kader en de lidstaten moeten voor elke berekening de meest geschikte disconteringsvoet vaststellen zodra de gevoeligheidsbeoordeling is uitgevoerd. Daarom moeten de lidstaten ook de disconteringsvoet vaststellen die moet worden gebruikt bij zowel de macro-economische als de financiële berekening na een gevoeligheidsanalyse te hebben uitgevoerd voor ten minste twee disconteringsvoeten voor elke berekening.

(11)

In overeenstemming met de nationale toezeggingen inzake de emissiereductie zoals voor de op grond van Richtlijn (EU) 2016/2284 van het Europees Parlement en de Raad vastgestelde belangrijkste luchtverontreinigende stoffen (7) en met de in Richtlijn (EU) 2024/2881 van het Europees Parlement en de Raad vastgestelde strengere luchtkwaliteitsnormen (8) worden de emissies van luchtverontreinigende stoffen in de macro-economische berekening opgenomen. Het bredere perspectief dat de in deze verordening vereiste macro-economische berekening biedt, zoals het in geld uitdrukken van de met PM2,5- en NOx-emissies verband houdende gezondheids- en milieueffecten, alsook de kosten van broeikasgasemissies, biedt informatie die, ook los van de berekening van de kostenoptimale eisen, nuttig kan zijn, bijvoorbeeld voor het vaststellen van aanvullende eisen, waaronder op het gebied van emissieprestaties en bredere klimaat-, milieu- en volksgezondheidsdoelen.

(12)

Om een gemeenschappelijke benadering bij de toepassing van het vergelijkend methodologisch kader door de lidstaten te garanderen, moet de Commissie de belangrijkste voorwaarden voor het kader vaststellen die nodig zijn voor de berekeningen van de netto contante waarde, zoals het aanvangsjaar voor de berekeningen, de in aanmerking te nemen kostencategorieën en de te hanteren calculatieperiode. Deze verordening moet in de plaats komen van het bestaande, in Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 244/2012 (9) uiteengezette vergelijkend methodologisch kader.

(13)

Het vaststellen van een gemeenschappelijke calculatieperiode conflicteert niet met het recht van de lidstaten om de geschatte economische levensduur van gebouwen of onderdelen van gebouwen te bepalen, aangezien die laatste langer of korter dan de vastgestelde calculatieperiode kan zijn. De geraamde economische levensduur van een gebouw of onderdeel van een gebouw heeft slechts een beperkte invloed op de calculatieperiode, aangezien de laatste in plaats daarvan wordt bepaald door de renovatiecyclus van een gebouw, zijnde het tijdsbestek waarna een gebouw een ingrijpende renovatie ondergaat.

(14)

Kostenberekeningen en kostenramingen met veel aannamen en onzekerheden, inclusief bijvoorbeeld energieprijsontwikkelingen in de loop van de tijd, gaan gewoonlijk gepaard met een gevoeligheidsanalyse waarin de robuustheid van de belangrijkste inputparameters wordt getaxeerd. Ten behoeve van de berekeningen van de kostenoptimale eisen moet de gevoeligheidsanalyse ten minste betrekking hebben op de ontwikkeling van de energieprijzen en de disconteringsvoet.

(15)

Toekomstgerichte primaire-energiefactoren of wegingsfactoren en broeikasgasemissiefactoren die gedurende de calculatieperiode op passende wijze zijn verantwoord, maken het mogelijk om in de berekening rekening te houden met de geleidelijke decarbonisatie van het elektriciteitsnet en efficiënte stadsverwarmingsnetwerken, overeenkomstig de doelstellingen inzake emissiereductie en klimaatneutraliteit voor 2030 zoals uiteengezet in de nationale energie- en klimaatplannen die op grond van artikel 14 van Verordening (EU) 2018/1999 van het Europees Parlement en de Raad bij de Commissie zijn ingediend (10). Die factoren moeten op passende wijze worden gespecificeerd, bijvoorbeeld door rekening te houden met de situatie in het eerste jaar van de berekening en de verwachte voortgang gedurende de gehele levensduur van het gebouw. Die factoren moeten onderzocht worden en zo nodig telkens wanneer er een nieuwe berekening van de kostenoptimale eisen wordt uitgevoerd, worden bijgewerkt. Zij kunnen samenvallen met de factoren die zijn vastgesteld voor de berekening van de energieprestatie van gebouwen, overeenkomstig bijlage I bij Richtlijn (EU) 2024/1275. Bij de berekening moeten toekomstgerichte primaire-energie- of wegingsfactoren worden gebruikt, terwijl toekomstgerichte broeikasgasemissies worden aanbevolen.

(16)

Het vergelijkend methodologisch kader moet de lidstaten in staat stellen de resultaten van de berekeningen van de kostenoptimale eisen te vergelijken met de geldende minimumeisen inzake energieprestaties en het resultaat van de vergelijking te gebruiken om te garanderen dat minimumeisen inzake energieprestaties worden vastgesteld met als doel om ten minste kostenoptimale niveaus en, zo nodig, strengere referentiewaarden te realiseren, zoals bijna-energieneutrale gebouwen en vereisten voor emissievrije gebouwen. Die niveaus moeten worden afgestemd op de nationale trajecten in de nationale energie- en klimaatplannen die op grond van artikel 14 van Verordening (EU) 2018/1999 bij de Commissie zijn ingediend. Het moet voor de lidstaten ook mogelijk zijn te overwegen om minimumeisen inzake energieprestaties op kostenoptimale niveaus vast te stellen voor categorieën van gebouwen waarvoor tot op heden geen minimumeisen inzake energiepresaties hebben bestaan.

(17)

De kostenoptimale methodologie is technologisch neutraal en er is geen sprake van een voorkeur voor een technologische oplossing boven een andere. Zij garandeert een competitie van maatregelen, pakketten of varianten met betrekking tot de geraamde levensduur van een gebouw of onderdeel van een gebouw.

(18)

Om de administratieve last van de lidstaten zo veel mogelijk te beperken, moet het voor de lidstaten mogelijk zijn het aantal berekeningen te reduceren door referentiegebouwen vast te stellen die meer dan één categorie van gebouwen vertegenwoordigen, zonder dat dit van invloed is op de plichten van de lidstaten overeenkomstig Richtlijn (EU) 2024/1275 om minimumeisen inzake de energieprestaties voor bepaalde categorieën van gebouwen vast te stellen.

(19)

Kostenoptimale niveaus zijn ook relevant voor de nieuwe norm voor “emissievrije gebouwen”, zoals gedefinieerd in artikel 2, punt 2, van Richtlijn (EU) 2024/1275, aangezien de maximumdrempels voor het gebruik van primaire energie moeten worden vastgesteld met het oog op het bereiken van ten minste de kostenoptimale niveaus en moeten worden geëvalueerd telkens wanneer de kostenoptimale niveaus worden herzien. In overeenstemming met de definitie van emissievrije gebouwen kunnen maatregelen die ter plaatse koolstofemissies uit fossiele brandstoffen veroorzaken, niet in aanmerking worden genomen bij de berekeningen van de kostenoptimale eisen voor emissievrije gebouwen.

(20)

Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 244/2012 moet daarom worden ingetrokken.

(21)

De door elke lidstaat aangewezen deskundigen zijn geraadpleegd overeenkomstig artikel 32, lid 4, van Richtlijn (EU) 2024/1275.

(1)

“totale kosten”: het totaal van de huidige waarden van de initiële investeringskosten, de lopende kosten, de vervangingskosten (vanaf het jaar van aanvang), de kosten voor afvalbeheer, indien van toepassing, en, voor de berekening op macro-economisch niveau, de kosten van broeikasgasemissies alsmede gezondheids- en milieukosten van energieverbruik;

(2)

“initiële investeringskosten”: alle kosten die worden gemaakt tot het moment van oplevering van het gebouw of gebouwonderdeel aan de klant, klaar voor gebruik. Hierbij inbegrepen zijn ontwerpkosten en kosten voor de aankoop van onderdelen van gebouwen, connectie naar leveranciers en installatie- en ingebruiknemingsprocessen;

(3)

“energiekosten”: de jaarlijkse energiekosten, inclusief de energieprijs, capaciteitstarieven- en netwerktarieven, en nationale belastingen, rekening houdend met de kosten van broeikasgasemissierechten.

(4)

“operationele kosten”: alle kosten met betrekking tot de exploitatie van het gebouw, inclusief jaarlijkse verzekeringskosten, gebruikskosten en andere vaste lasten en belastingen;

(5)

“onderhoudskosten”: de jaarlijkse kosten voor maatregelen tot behoud en herstel van de gewenste kwaliteit van het gebouw of gebouwonderdelen, inclusief jaarlijkse kosten voor inspectie, schoonmaak, aanpassingen, herstel en verbruiksgoederen;

(6)

“lopende kosten”: de jaarlijkse onderhouds- operationele en energiekosten;

(7)

“kosten voor afvalbeheer”: de kosten van een gebouw of gebouwonderdeel aan het einde van zijn levensduur, inclusief ontmanteling, verwijdering van gebouwonderdelen die nog niet aan het eind van hun levensduur zijn, vervoer, verwijdering en recycling;

(8)

“vervangingskosten”: een vervangende investering voor een onderdeel van een gebouw overeenkomstig de geraamde economische levenscyclus tijdens de calculatieperiode;

(9)

“jaarlijkse kosten”: het totaal van lopende kosten en periodieke kosten of vervangingskosten die per jaar zijn betaald;

(10)

“kosten van broeikasgasemissies”: de geldwaarde van schade aan het milieu veroorzaakt door CO2-emissies die betrekking hebben op het energieverbruik in gebouwen;

(11)

“milieu- en gezondheidskosten van energieverbruik”: onder meer de geldwaarde van de gezondheids- en milieukosten van energieverbruik veroorzaakt door PM2,5- en NOx-emissies, in verband met het energieverbruik in gebouwen;

(12)

“referentiegebouw”: een hypothetisch of echt gebouw waarin de typische bouwgeometrie en bouwsystemen vertegenwoordigd zijn, dat wat betreft bouwschil en bouwsystemen de typische energieprestatie laat zien, de typische functionaliteit en de typische kostenstructuur heeft in de lidstaat, en dat representatief is wat betreft klimaatomstandigheden en geografische locatie;

(13)

“disconteringsvoet”: een specifieke waarde voor het vergelijken van de waarde van geld op verschillende tijdstippen uitgedrukt in reële cijfers;

(14)

“disconteringsfactor”: een vermenigvuldigend cijfer om een kasstroom die op enig moment plaatsvindt, om te rekenen naar zijn equivalente waarde van het begin, die is afgeleid van de disconteringsvoet;

(15)

“jaar van aanvang”: het jaar op basis waarvan de calculatieperiode wordt vastgesteld;

(16)

“calculatieperiode”: de periode waarop de berekening betrekking heeft, gewoonlijk uitgedrukt in jaren;

(17)

“restwaarde van een gebouw”: het totaal van restwaarden van onderdelen van een gebouw aan het einde van de calculatieperiode;

(18)

“prijsontwikkeling”: de ontwikkeling in de loop der jaren van prijzen voor energie, producten, bouwsystemen, diensten, arbeid, onderhoud en andere kosten, welke kan verschillen van het inflatiepercentage;

(19)

“energie-efficiëntiemaatregel”: een verandering aan een gebouw of gebouwonderdeel die leidt tot een afname van het eindenergieverbruik van het gebouw;

(20)

“pakket”: een reeks maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie of maatregelen gebaseerd op hernieuwbare energiebronnen toegepast op een referentiegebouw, of beide;

(21)

“variant”: het totale resultaat en de beschrijving van een volledige reeks maatregelen of pakketten toegepast op een gebouw; deze kunnen bestaan uit een combinatie van maatregelen met betrekking tot de bouwschil, passieve technieken, maatregelen met betrekking tot bouwsystemen of maatregelen die gebaseerd zijn op hernieuwbare energiebronnen, of een combinatie van die maatregelen;

(22)

“subcategorieën van gebouwen”: categorieën van gebouwtypen die verder onderverdeeld zijn volgens grootte, leeftijd, bouwmateriaal, gebruikspatroon, klimaatzone of andere criteria dan de criteria die zijn vastgesteld in punt 6 van bijlage I bij Richtlijn 2024/1275/EU, waarvoor doorgaans referentiegebouwen worden vastgesteld.