Din il-pubblikazzjoni tikkonferixxi d-dritt ta’ oppożizzjoni għall-applikazzjoni skont l-Artikolu 51 tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1) fi żmien 3 xhur mid-data ta’ din il-pubblikazzjoni.

DOKUMENT UNIKU

“Hjälmargös”

Nru tal-UE: PDO-SE-02888

Ippreżentat fid-9 ta’ Jannar 2023

1.   Isem/Ismijiet [tad-DOP]

2.   Stat Membru jew pajjiż terz

L-Iżvezja

3.   Deskrizzjoni tal-prodott agrikolu jew tal-oġġett tal-ikel

3.1.   Tip ta’ prodott [bħal fl-Anness XI]

Klassi 1.7. Ħut frisk, molluski, krustaċji u prodotti derivati minnhom

3.2.   Deskrizzjoni tal-prodott li għalih japplika l-isem f’(1)

Il-“Hjälmargös” hija luċċjoperka friska maqbuda fis-selvaġġ (Sander lucioperca) mil-lag Hjälmaren. Il-ħuta trid tkun twila tal-inqas 45 cm meta tinqabad, u tinbiegħ jew friska jew iffriżata, sħiħa jew iffilettjata.

It-togħma tal-“Hjälmargös” hija influwenzata minn bosta fatturi relatati mal-ħabitat tagħha. Il-Lag Hjälmaren huwa korp ta’ ilma mimli nutrijenti, li jipprovdi lill-ħut bi provvista tajba tas-sors primarju tiegħu ta’ ikel, il-perlan (Osmerus eperlanus). Studju fuq il-perlan minn diversi ilmijiet juri li l-perlan mil-Lag Hjälmaren għandu kompożizzjoni unika ta’ aċidu xaħmi, li taffettwa wkoll il-kontenut ta’ aċidu xaħmi tal-luċċjoperka. Studji wrew li l-ambjent mimli nutrijenti jagħmel ukoll il-“Hjälmargös” jikber estremament malajr u b’mod uniformi. Dan jipproduċi ħuta eħxen li meta tissajjar, ikollha konsistenza ratba u tinqasam malajr.

Daqs

twila ≥ 45 cm

≥ 0,8 kg

Togħma

Persuni b’taħriġ sensorjali spiss jiddeskrivu t-togħma tal-“Hjälmargös” bħala b’kemxejn togħma ta’ ħut u nadifa. Meta tkun nejja, il-“Hjälmargös” ikollha togħma delikata. Tista’ tiġi distinta togħma mhux qawwija ta’ lewż u ta’ kantarell. It-togħma li tibqa’ hija metallika.

Meta tissajjar, mill-“Hjälmargös” joħroġ ix-xaħam tal-ħuta u tiġi żvelata firxa ta’ togħmiet. Dawn jinkludu ħjiel ta’ ħlewwa u ċerta mluħa. Tkun tista’ tinqabad togħma dgħajfa ta’ lewż, kif ukoll noti ta’ frott tal-baħar bil-qoxra.

Konsistenza

Il-“Hjälmargös” għandha konsistenza li tinħall fil-ħalq mingħajr sensazzjoni ta’ xaħam. It-togħma tal-“Hjälmargös” hija tant dgħajfa li f’fetet irqaq, hija l-konsistenza, b’laminae distinti u fermi, li hija l-aktar karatteristika prominenti tal-esperjenza tat-togħma.

Kulur

Il-laħam tal-“Hjälmargös” ileqq lewn il-madreperla.

Kontenut nutrizzjonali (għal kull 100 g ta’ laħam tal-ħut)

Enerġija (kcal)	80 - 90
Xaħam (g)	0,2 - 0,3
Proteini (g)	20 - 26

Dawn ma humiex punti ta’ kontroll iżda pjuttost ħarsa ġenerali lejn il-firxiet tal-valuri nutrizzjonali li normalment jinsabu fil-luċċjoperka maqbuda fis-selvaġġ.

3.3.   Għalf (għall-prodotti li joriġinaw mill-annimali biss) u materja prima (għall-prodotti pproċessati biss)

Il-luċċjoperka hija ħuta predatorja u tiekol ħut ieħor selvaġġ li jgħix fl-istess ilmijiet. Fil-Lag Hjälmaren il-perlan (Osmerus eperlanus) huwa l-ikel primarju, b’medja matul is-sena. Skont l-istaġun u d-disponibbiltà tal-perlan, id-dott tal-Ewropa ta’ Fuq (Perca fluviatilis), il-laska (Rutilus rutilus) u l-karpjun ta’ Al Bura (Alburnus alburnus) ukoll jiffurmaw parti mid-dieta.

3.4.   Passi speċifiċi tal-produzzjoni li jridu jsiru fiż-żona ġeografika ddefinita

Il-“Hjälmargös” tinqabad u tittieħed fuq dgħajsa fil-Lag Hjälmaren. Il-ħuta titneħħa u mbagħad jew titkessaħ jew tiġi ffriżata sħiħa jew titqatta’ fi flettijiet u mbagħad titkessaħ. Il-flettijiet jistgħu jiġu ffriżati wkoll. L-operazzjonijiet kollha jridu jsiru fiż-żona ġeografika.

Il-“Hjälmargös” sħiħa ma tistax tiġi ffriżata barra miż-żona ġeografika u tinbiegħ taħt l-isem “Hjälmargös”.

3.5.   Regoli speċifiċi dwar it-tqattigħ, it-taħkik, l-imballaġġ, eċċ.

—

3.6.   Regoli speċifiċi dwar it-tikkettar

Kull konsenja tal-“Hjälmargös” tiġi ttikkettata b’dan li ġej (minbarra l-informazzjoni mitluba bil-liġi):

—	id-data tal-qabda

—	is-sajjied (numru tal-ID)

—	id-Denominazzjoni ta’Oriġini Protetta (DOP)

4.   Definizzjoni fil-qosor taż-żona ġeografika

Iż-żona ġeografika hija magħmula mil-Lag Hjälmaren. Il-konfini tal-lag huma delineati mix-xatt u mil-linji dritti bejn iż-żewġ punti l-aktar ’il barra tal-ħalq ta’ kull tributarju u fetħa tal-lag.

L-erja tal-art madwar il-lag sa 1 km mil-linji ta’ demarkazzjoni tal-lag hija wkoll inkluża fiż-żona ġeografika għal attivitajiet fil-katina tal-produzzjoni li jinkludu ħżin, ipproċessar u preparazzjoni tal-“Hjälmargös”.

Il-Lag Hjälmaren huwa r-raba’ l-akbar lag tal-Iżvezja mil-lat ta’ erja tas-superfiċje (484 km2) u jinsab f’Mälardalen fl-Iżvezja ċentrali. L-oriġini tal-isem hija l-kelma Żvediża antika *iælmber, li tfisser bejn wieħed u ieħor “il-lag tal-maltempati”. Il-lag huwa diviż bejn tliet reġjuni, Södermanland, Närke u Västmanland. Il-Lag Hjälmaren jista’ jiġi diviż bejn ħames baċiri bejn wieħed u ieħor delineati: Hemfjärden, Mellanfjärden, Stor-Hjälmaren, Södra Hjälmaren u Östra Hjälmaren.

Is-sajd kummerċjali jseħħ prinċipalment fi Stor-Hjälmaren u Östra Hjälmaren, kif ukoll fl-aktar parti fil-Lvant ta’ Mellanfjärden. Mellanfjärden tal-Punent, u sa ċertu punt Hemfjärden, huma żoni baxxi ħafna ta’ riproduzzjoni u nursery għal-luċċjoperka (inqas minn 2 m fond).

5.   Rabta maż-żona ġeografika

Ir-rabta bejn iż-żona ġeografika u l-karatteristiċi organolettiċi tal-“Hjälmargös” huma bbażati kemm fuq il-kundizzjonijiet naturali taż-żona kif ukoll fuq fatturi umani.

Kundizzjonijiet naturali

—

baxxfond

—	temperatura medja għolja

—	livelli għolja ta’ nutrijenti

—	trasparenza skarsa tal-ilma

—	“Hjälmargös” u l-ħut priża primarju huma t-tnejn ġenetikament adattati

Il-lag huwa karatterizzat minn baxxfond, temperaturi għoljin u livelli għoljin ta’ nutrijenti. Fit-tliet aspetti kollha, il-Lag Hjälmaren jista’ jiġi meqjus bħala estrem għal lag Ewropew kbir tat-Tramuntana. Il-fond medju huwa biss 6,1 m. Il-lag dejjem kien baxx, iżda tbaxxa b’aktar minn metru matul operazzjonijiet estensivi biex jitbaxxa l-lag fl-1878-1887 biex tiġi rilaxxata art tal-biedja madwar il-lag. Il-baxxfond jikkontribwixxi għat-temperatura għolja. Il-massa kollha tal-ilma titqalleb meta jkun hemm ir-riħ fuq il-lag, li jfisser li fis-sajf ma jkun hemm l-ebda ilma taħt it-thermocline. L-istatus tan-nutrijenti huwa għoli ħafna b’livelli medji ta’ fosfru ta’ madwar 50 μg/l fi Stor-Hjälmaren. Dan jikkontribwixxi għal trasparenza skarsa tal-ilma fil-lag, li huwa ta’ vantaġġ għal predaturi li jikkaċċjaw il-ħut tal-priża. Dawn il-fatturi kollha huma ta’ benefiċċju għall-“Hjälmargös”.

It-temperaturi għoljin u l-livelli tan-nutrijenti tal-lag jipprovdu lill-ħut bi provvista adegwata tas-sors tal-ikel primarju tiegħu, il-perlan (Osmerus eperlanus). Studju fuq il-perlan minn diversi ilmijiet juri li l-perlan mill-Lag Hjälmaren għandu kompożizzjoni unika ta’ aċidu xaħmi, li taffettwa wkoll il-kontenut ta’ aċidu xaħmi tal-luċċjoperka. Studji wrew li l-ambjent mimli nutrijenti jagħmel il-“Hjälmargös” jikber estremament malajr u b’mod uniformi. Dan jipproduċi ħuta eħxen li meta tissajjar, ikollha konsistenza ratba u tinqasam malajr.

Studji ġenetiċi juru wkoll li l-popolazzjoni tal-luċċjoperka fil-Lag Hjälmaren adattat għall-kundizzjonijiet speċifiċi tiegħu. Analiżi fil-fond tal-luċċjoperka mill-Baħar Baltiku u l-lagi tal-Iżvezja ċentrali juru li l-luċċjoperka fil-Lag Hjälmaren hija unika u hija ġenetikament differenti mil-luċċjoperka l-oħra kollha, inkluż dawk f’korpi tal-ilma fil-viċin. Il-luċċjoperka mil-Lag Hjälmaren tintuża biex tippopola postijiet oħra tas-sajd, iżda f’dawk il-każijiet ma kien hemm l-ebda bidla ġenetika li tista’ titkejjel fil-popolazzjoni. Il-popolazzjoni ġenetikament distinta tal-“Hjälmargös” tinsab biss fil-Lag Hjälmaren. Ma hemm lanqas l-ebda trasferiment ta’ luċċjoperka minn kopri oħra tal-ilma lil-Lag Hjälmaren.

Fatturi umani

It-togħma tal-“Hjälmargös” hija influwenzata minn fatturi oħra apparti dawk relatati mal-ħabitat u mal-ġenetika uniċi tagħha:

—	enfasi fuq il-kwalità u l-ġestjoni sostenibbli ta’ stokk tal-luċċjoperka

—	għadd kbir ta’ sajjieda kummerċjali – ħin qasir mill-qabda għall-konsenja

—	għarfien tal-bijotopu

Is-sajd għall-“Hjälmargös” jitwettaq f’konformita ma’ regoli stretti, li jitfasslu f’kollaborazzjoni mill-qrib bejn is-sajjieda u l-awtoritajiet. Is-sajd jista’ jitwettaq biss bl-użu ta’ rkaptu b’daqs tax-xibka ta’ mhux inqas minn 60 mm. Il-ħut ma jistax ikun iżgħar minn 45 cm fil-ħin tal-qabda. Sabiex ma tiġix ipperikolata d-disponibbiltà tal-ikel, jiġi pprattikat ilqugħ waqt is-sajd għall-ħut priża tal-luċċjoperka. Fil-lag ma jsir l-ebda tkarkir. L-għażla tal-irkaptu u tal-post tas-sajd tvarja matul is-sena u hija bbażata fuq ħafna snin ta’ esperjenza. Il-metodi tas-sajd ifissru li kull ħuta hija ttrattata u vvalutata individwalment mis-sajjied. Ir-restrizzjoni fuq is-sajd imqiegħda fis-seħħ mis-sajd kummerċjali hija raġuni waħda għall-kwalità tal-“Hjälmargös”. Id-daqs, it-tkabbir rapidu (temperatura tal-ilma u kontenut ta’ nutrijenti għoljin u disponibbiltà tajba tal-priża) u l-freskezza tal-ħuta huma tliet fatturi importanti għat-togħma tal-“Hjälmargös”, li jista’ jkun marbut mal-mod kif jitwettaq is-sajd kummerċjali fil-Lag Hjälmaren.

Is-sostenibbiltà tal-“Hjälmargös” hija kkonfermata miċ-ċertifikazzjoni tal-Kunsill tal-Amministrazzjoni Marittima (MSC) tal-ħut. Madankollu, iċ-ċertifikazzjoni tal-MSC ma hijiex rekwiżit għal Denominazzjoni ta’ Oriġini Protetta. Il-“Hjälmargös” hija kkunsidrata bħala ħuta ta’ kwalità.

Is-sajd għal-luċċjoperka fil-lag huwa bbażat fuq tradizzjoni tas-sajd ta’ aktar minn 500 sena. Illum, is-sajd għal-luċċjoperka fil-Lag Hjälmaren jitwettaq minn 35 sajjied kummerċjali b’portijiet tar-ritorn madwar il-lag, li huwa għadd ogħla mis-soltu għal lag ta’ dan id-daqs. Sajd fuq skala żgħira jfisser li s-sajjieda qatt ma jkunu ’l bogħod mill-port tar-ritorn tagħhom u spiss ma jdumux aktar minn sagħtejn mill-qbid sal-ħatt fuq il-moll. F’temp ħażin jistgħu jdumu sa mhux aktar minn 5 sigħat. Fl-aktar żmien sħun tas-sena, il-ħut jitpoġġa fuq is-silġ fid-dgħajsa. It-togħma nadifa u “ta’ ħut” li tikkaratterizza l-“Hjälmargös” hija marbuta mas-sajd b’impatt baxx. Żmien qasir bejn il-qbid u t-trattament fuq l-art. Il-kwalità tista’ tiġi spjegata bħala freskezza, li hija wkoll kwalità li tiġi ppreżervata permezz ta’ ffriżar rapidu eżatt wara li l-ħut jasal fuq l-art.

Il-Lag Hjälmaren huwa post speċjali tas-sajd li jeħtieġ għarfien prattiku estensiv sabiex wieħed jitgħallem sew il-karatteristiċi speċjali tal-lag u biex isir sajd fil-post it-tajjeb fil-ħin it-tajjeb għall-aħjar kwalità.

Referenza għall-pubblikazzjoni tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott

https://www.livsmedelsverket.se/globalassets/foretag-regler-kontroll/livsmedelsinformation-markning-halsopastaenden/skyddade-beteckningar/produktspecifikation-hjalmargos-20240109.pdf

---

(1)   ĠU L 343, 14.12.2012, p. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2012/1151/oj.