KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI

RANTOS

ippreżentati fit‑13 ta’ Jannar 2022 (1)

Kawża C‑525/20

Association France Nature Environnement

vs

Premier ministre,

Ministre de la Transition écologique et solidaire

(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza))

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ambjent – Direttiva 2000/60/KE – Qafas għal politika tal-Unjoni Ewropea fil-qasam tal-ilma – Artikolu 4(1)(a) – Għanijiet ambjentali relatati mal-ilmijiet tal-wiċċ – Obbligu tal-Istati Membri li ma jawtorizzawx proġett li jista’ jikkawża deterjorament tal-istat ta’ korp ta’ ilma – Kunċett ta’ ‘deterjorament’ tal-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ – Modalitajiet ta’ evalwazzjoni – Artikolu 4(6) u (7) – Derogi għall-projbizzjoni ta’ deterjorament – Kundizzjonijiet – Programm jew proġett b’impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul fuq l-istat ta’ korp ta’ ilma”

I.      Introduzzjoni

1.        Kif tenfasizza l-ewwel premessa tad-Direttiva 2000/60/KE (2), “[l]-ilma mhuwiex prodott kummerċjali bħal kull prodott ieħor imma, pjuttost, wirt li għandu jiġi protett, difiż u ttrattat bħala tali”. Bit-tisħin globali (3), il-ħtieġa li fl-Unjoni Ewropea tiġi żgurata l-protezzjoni ta’ dan l-oġġett komuni hija ta’ importanza ikbar.

2.        Din id-direttiva tipprovdi qafas ġenerali li fih l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali tal-Unjoni jistgħu jiddefinixxu politiki integrati u koerenti fil-qasam tal-ilma (4). F’dan ir-rigward, wieħed mill-għanijiet tal-imsemmija direttiva huwa dak li jiġi pprevenut deterjorament tal-istat ta’ kull korp ta’ ilmijiet tal-wiċċ tal-Unjoni.

3.        Fil-kawża prinċipali, il-Premier ministre de la République française (il-Prim Ministru tar-Repubblika Franċiża) adotta digriet li permezz tiegħu, sabiex tiġi evalwata l-kompatibbiltà tal-programmi u tad-deċiżjonijiet amministrattivi mal-għan ta’ prevenzjoni tad-deterjorament tal-kwalità tal-ilma, “ma ttieħdux inkunsiderazzjoni l-impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul”. L-association France Nature Environnement ippreżentat rikors għal eċċess ta’ poter quddiem il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza), billi sostniet li din id-dispożizzjoni ma hijiex konformi mad-Direttiva 2000/60, li tipprojbixxi kull deterjorament, anki jekk temporanju, tal-istat tal-korpi ta’ ilma tal-wiċċ.

4.        Il-Qorti tal-Ġustizzja hija għalhekk mitluba teżamina jekk l-Artikolu 4(1) ta’ din id-direttiva jippermettix lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti li ma jiħdux inkunsiderazzjoni, matul il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ programm jew ta’ proġett partikolari, l-impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul fuq l-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ u, jekk ikun il-każ, taħt liema kundizzjonijiet jistgħu japplikaw id-derogi għall-projbizzjoni ta’ deterjorament ta’ korp ta’ ilma previsti fil-paragrafi 6 u 7 ta’ dan l-Artikolu 4.

II.    Il-kuntest ġuridiku

A.      Id-dritt tal-Unjoni

5.        Skont il-premessi 1, 25 u 33 tad-Direttiva 2000/60:

“(1)      L-ilma mhuwiex prodott kummerċjali bħal kull prodott ieħor imma, pjuttost, wirt li għandu jiġi protett, difiż u ttrattat bħala tali.

[…]

(25)      Definizzjonijiet komuni tal-istat ta’ l-ilma f’termini ta’ kwalità u, fejn hu relevanti għall-iskop tal-protezzjoni ta’ l-ambjent, ta’ kwantità, iridu jkunu mwaqqfa. Għandhom ikunu ffissati għanijiet ambjentali biex jiżguraw stat tajjeb fl-ilma tal-wiċċ u tal-qiegħ fil-Komunità u li tkun imwaqqfa d-deterjorazzjoni fl-istat tal-ilmijiet f’livell Komunitarju.

[…]

(33)      L-għan sabiex jinkiseb stat tajjeb ta’ ilma jrid ikun segwit għal kull baċin tax-xmara, sabiex miżuri fir-rigward ta’ l-ilma tal-wiċċ u tal-qiegħ li jappartjenu għall-istess sistema ekoloġika, idroloġika u idroġeoloġika, ikunu kordinati.”

6.        L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva, intitolat “Kamp ta’ applikazzjoni”, jistabbilixxi:

“L-iskop ta’ din id-Direttiva huwa li tistabbilixxi qafas għall-protezzjoni ta’ l-ilmijiet tal-wiċċ interni, ilmijiet temporanji, ilmijiet tal-kosta u ilmijiet ta’ taħt l-art li:

(a)      jipprevjeni aktar deterjorazzjoni u jipproteġi u jżid l-istatus tal-ekosistemi akkwatiċi u, bil-konsiderazzjoni tal-ħtiġiet tagħhom ta’ l-ilma, ekosistemi terrestri u artijiet mistagħdra li jiddependu direttament fuq ekosistemi akkwatiċi;

[…]”

7.        L-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Definizzjonijiet”, jipprevedi:

“Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva d-definizzjonijiet li ġejjin għandhom japplikaw:

1.      ‘ilma tal-wiċċ’ ifisser ilmijiet interni, barra ilma ta’ taħt l-art; ilmijiet temporanji u ilmijiet tal-kosta, minbarra fejn jirrigwarda stat kimiku li għali għandhom ikunu inklużi ukoll ilmijiet territorjali;

[…]

10.      ‘Korp ta’ ilma tal-wiċċ’ ifisser element diskret u sinifikanti ta’ ilma tal-wiċċ bħal lag, reservoir, ilma kurrenti, xmara jew kanal, parti minn ilma kurrenti, xmara jew kanal, ilma transizzjonali jew tul ta’ ilma kostali;

[…]”

8.        L-Artikolu 4 tal-istess direttiva, intitolat “Għanijiet ambjentali”, jiddisponi:

“1.      Meta l-programmi ta’ miżuri speċifikati fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara ikunu qed isiru operazzjonali:

(a)      għall-ilma tal-wiċċ

(i)      L-Istati Membri jridu jimplimentaw il-miżuri meħtieġa biex jipprevjenu deterjorazzjoni tal-istat ta’ kull korp ta’ l-ilma tal-wiċċ, bla ħsara għall-applikazzjoni ta’ paragrafi 6 u 7 u mingħajr preġudizzju għal paragrafu 8;

[…]

6.      Deterjorazzjoni temporanja fl-istat ta’ korpi ta’ l-ilma ma tiksirx il-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva jekk din tirriżulta minn ċirkostanzi ta’ kawżi naturali jew forzi maġġuri li huma eċċezzjonali jew li ma’ setgħux ikunu raġonevolment imbassra, partikolarment dulluvji estremi u nuqqas ta’ xita għal tul ta’ żmien, jew ir-riżultat ta’ ċirkostanzi minħabba aċċidenti li ma’ setgħux raġonevolment ikunu mbassra, meta l-kundizzjonijiet kollha li ġejjin ikunu intlaħqu:

(a)      il-passi kollha prattikabbli huma meħuda biex jipprevjenu aktar deterjorazzjoni fl-istat u sabiex ma’ tkunx kompromessa il-kisba ta’ l-għanijiet ta’ din id-Direttiva f’korpi oħra ta’ l-ilma mhux affetwati b’dawk iċ-ċirkostanzi;

(b)      il-kundizzjonijiet taħt liema ċ-ċirkostanzi li huma eċċezzjonali jew li ma’ setgħux raġonevolment jiġu mbassra jistgħu jiġu dikjarati, inkluża l-adozzjoni ta’ indikaturi xierqa, huma msemmija fil-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara;

(ċ)      il-miżuri li jridu jittieħdu taħt ċerta ċirkostanzi eċċezzjonali huma inklużi fil-programm ta’ miżuri u ma’ jikkompromettux l-irkupru tal-kwalità tal-korp ta’ l-ilma kemm il-darba ċ-ċirkostanzi ikunu spiċċaw;

(d)      l-effetti taċ-ċirkostanzi li huma eċċezzjonali jew li ma’ setgħux raġonevolment jiġu mbassra huma riveduti annwalment u, bla ħsara għar-raġunijiet stabbiliti f’paragrafu 4(a), il-miżuri prattikabbli kollha huma meħuda bl-għan li jkun restawrat il-korp ta’ l-ilma fl-istat tiegħu qabel l-effetti ta’ dawk iċ-ċirkostanzi, malajr daqskemm raġonevolment prattikabbli, u

(e)      ġabra tal-effetti taċ-ċirkostanzi u ta’ dawn il-miżuri meħuda jew li għandhom jittieħdu skond paragrafi (a) u (d) huma inklużi fl-aġġornament li jmiss tal-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

7.      L-Istati Membri ma’ jkunux qed jiksru din id-Direttiva meta:

–        nuqqas li jinkiseb stat tajjeb ta’ l-ilma ta’ taħt l-art, stat ekoloġiku tajjeb jew, fejn relevanti, potenzjal ekoloġiku tajjeb jew għal prevenzjoni minn deterjorament fl-istat ta’ korp ta’ l-ilma tal-wiċċ jew tal-qiegħ huwa r-riżultat ta’ modifikazzjonijiet ġodda għall-karatteristiċi fiżiċi tal-korp ta’ l-ilma tal-wiċċ jew alterazzjonijiet sal-livell ta’ korpi ta’ ilma ta’ taħt l-art, jew

–        nuqqas ta’ prevenzjoni ta’ deterjorazzjoni minn stat għoli għal stat tajjeb ta’ l-ilma tal-wiċċ huwa r-riżultat ta’ attivitajiet sostenibbli ġodda ta’ żvilupp uman

u l-kundizzjonijiet kollha li ġejjin ikunu milħuqa:

(a)      il-passi kollha prattikabbli huma meħuda biex jitnaqqsu l-impatti kuntrarji fuq l-istat tal-korp ta’ l-ilma;

(b)      ir-raġunijiet għal dawk il-modifikazzjonijiet jew alterazzjonijiet huma speċifikament stabbiliti u spjegati fil-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin ta’ l-ilma meħtieġ skond l-Artikolu 13 u l-għanijiet huma riveduti kull sitt snin;

(ċ)      ir-raġunijiet għal dawk il-modifikazzjonijiet jew alterazzjonijiet huma ta’ interess pubbliku suprem u/jew il-benefiċċji għall-ambjent u għas-soċjeta mill-kisba ta’ l-għanijiet stabbilti f’paragrafu 1 huma anqas importanti mill-benefiċċji ta’ modifikazzjonijiet jew alterazzjonijiet għas-saħħa tal-bniedem, għal manteniment tas-sigurtà tal-bniedem jew għal żvilupp sostenibbli, u

(d)      l-għanijiet ta’ benefiċċju moqdija minn dawk il-modifikazzjonijiet jew alterazzjonijiet tal-korp ta’ l-ilma ma’ jistgħux, għar-raġunijiet ta’ fattibilità teknika jew spejjeż disproporzjonati, jkunu miksuba b’modi oħra, li huma għażla aħjar ta’ l-ambjent.

[…]”

9.        L-Artikolu 8 tad-Direttiva 2000/60, intitolat “Monitoraġġ ta’ l-istat ta’ l-ilma tal-wiċċ, l-istat ta’ l-ilma ta’ taħt l-art u żoni protetti”, huwa fformulat kif ġej:

“1.      L-Istati Membri jridu jiżguraw li jkunu stabbiliti l-programmi għall-monitoraġġ ta’ l-istat ta’ l-ilma sabiex titwaqqaf deskrizzjoni ġenerika koerenti u komprensiva ta’ l-istat ta’ l-ilma fi ħdan kull distrett ta’ baċin tax-xmara:

–        għall-ilma tal-wiċċ dan il-programmi jridu jkopru:

(i)      il-volum u il-livell jew ir-rata jew tnixxija għall-estent relevanti għal stat ekoloġiku u kimiku u l-potenzjal ekoloġiku, u

(ii)      l-istat ekoloġiku u kimiku u l-potenzjal ekoloġiku;

[…]

2.      Dawn il-programmi jridu jkunu operazzjonali mhux aktar tard minn sitt snin wara d-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din id-Direttiva sakemm ma’ jkunx speċifikat mod ieħor fil-leġislazzjoni konċernata. Dan il-monitoraġġ irid ikun jaqbel mal-ħtiġiet ta’ l-Anness V.

[…]”

10.      Il-punti 1.3, 1.3.1 u 1.3.4 tal-Anness V ta’ din id-direttiva jipprevedu:

“1.3.      Monitoraġġ ta’ stat ekoloġiku u stat kimiku għall-ilmijiet tal-wiċċ

In-networks ta’ monitoraġġ ta’ l-ilma tal-wiċċ iridu jitwaqqfu bi qbil mal-ħtiġiet ta’ l-Artikolu 8. In-networks ta’ monitoraġġ iridu jiġu disinjati sabiex jipprovdu diskrezzjoni koerenti u komprensiva ta’ stat ekoloġiku u kimiku fi ħdan kull baċin tax-xmara u jridu jippermettu klassifikazzjoni ta’ korpi ta’ l-ilma f’ħames klassijiet konsistenti mad-definizzjonijiet normattivi f’sezzjoni 1.2. L-Istati Membri jridu jipprovdu mappa jew mapep li juru n-networks ta’ monitoraġġ ta’ l-ilma tal-wiċċ fil-pjan ta’ l-immaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

[…]

1.3.1.      Disinn ta’ monitoraġġ ta’ sorveljanza

[…]

Selezzjoni ta’ punti ta’ monitoraġġ

Monitoraġġ ta’ sorveljanza ta’ korpi ta’ l-ilma tal-wiċċ suffiċenti jrid isir biex jipprovdi stima tal-istat ġenerali ta’ l-ilma tal-wiċċ fi ħdan kull wesgħa jew sottowesgħat fi ħdan id-distrett tal-baċin tax-xmara. Fis-selezzjoni ta’ dawn il-korpi l-Istati Membri jridu jiżguraw li, fejn xieraq, monitoraġġ isir f’punti fejn:

–        ir-rata ta’ tnixxija ta’ l-ilma hija sinifikanti fi ħdan id-distrett tal-baċin tax-xmara bis-sħiħ; inklużi punti fuq xmajjar kbar fejn iż-żona tal-wesgħa hija akbar minn 2 500 km²,

–        il-volum ta’ l-ilma preżenti huwa sinifikanti fi ħdan id-distrett tal-baċin tax-xmara, inklużi lagi kbar u reservoirs,

–        korpi sinifikanti ta’ l-ilma li jaqsmu fruntiera tal-Istati Membri,

–        siti huma identifikati taħt l-Iskambju tal-Informazzjoni Deċiżjoni 77/795/KEE (5), u

–        f’ċerta siti oħra kif inhuma meħtieġa biex jistmaw il-massa tal-kontaminat li hija trasferita minn ġol-fruntiera tal-Istati Membri, u li hija trasferita ġo l-ambjent marittimu.

[…]

1.3.4.      Frekwenza ta’ monitoraġġ

Għall-perjodu ta’ monitoraġġ ta’ sorveljanza, il-frekwenzi għal monitoraġġ ta’ parametri indikattivi ta’ elementi ta’ kwalità fiżiko-kimika mogħtija hawn taħt iridu jiġu applikati sakemm intervalli akbar ma’ jkunux ġustifikati fuq il-bażi ta’ taħriġ tekniku u ġudizzju ta’ espert. Għal elementi ta’ kwalità bioloġika jew idromorfoloġika monitoraġġ irid isir għall-inqas darba matul il-perjodu ta’ monitoraġġ ta’ sorveljanza.

Għal monitoraġġ operazzjonali, il-frekwenza ta’ monitoraġġ meħtieġa għal kull paramentru trid tkun stabbilita minn Stati Membri sabiex tipprovdi data suffiċenti għal stat ta’ min joqgħod fuqu tal-element ta’ kwalità relevanti. Bħala linja ta’ gwida, monitoraġġ irid jitwettaq f’intervalli li ma’ jeċedux dawk li jidhru fit-tabella hawn taħt sakemm intervalli akbar ma’ jiġux ġustifikati fuq il-bażi ta’ taħriġ tekniku u ġudizzju ta’ espert.

Frekwenzi jridu jiġu magħżula sabiex jinkiseb livell aċċettabbli ta’ kunfidenza u preċiżjoni. Stimi tal-kunfidenza u preċiżjoni milħuqa mis-sistema ta’ monitoraġġ użata jridu jiġu ddikjarati fil-pjan ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara.

Frekwenzi ta’ monitoraġġ iridu jiġu magħżula li jieħdu konsiderazzjoni tal-varjabilità fil-parametri li jirriżultaw kemm mill-kundizzjonijiet naturali u wkoll minn dawk antropoġeniċi. Iż-żminijiet ta’ meta jitwettaq monitoraġġ iridu jiġu magħżula sabiex jitnaqqas l-impatt ta’ varjazzjoni tal-istaġuni fuq ir-riżultati, u b’hekk jiżguraw li r-riżultati jirriflettu bdil fil-korp ta’ l-ilma bħala riżultat ta’ bdil minħabba pressjoni antropoġenika. Monitoraġġ addizzjonali matul staġuni differenti tal-istess sena jridu jsiru, fejn meħtieġ, biex jinkiseb dan il-għan.

[…]”

11.      Il-punt 2.4 tal-Anness V tal-imsemmija direttiva jirrigwarda l-monitoraġġ tal-istat kimiku tal-ilma ta’ taħt l-art u jipprevedi, b’mod partikolari, fil-punt 2.4.1 tiegħu, li “[i]n-networks ta’ monitoraġġ iridu jkunu disinjati sabiex jipprovdu diskrezzjoni koerenti u komprensiva tal-istat kimiku ta’ l-ilma ta’ taħt l-art fi ħdan kull baċin tax-xmara u biex jikxfu l-preżenza ta’ direzzjonijiet il-fuq antropoġenikali imdaħħla għal żmien twil f’kontaminati”.

B.      Id-dritt Franċiż

12.      L-Artikolu L. 212‑1 tal-code de l’environnement (il-Kodiċi tal-Ambjent), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali, jistabbilixxi:

“I. ‐ L-awtorità amministrattiva għandha tiddelimita l-baċini jew gruppi ta’ baċini billi tiddetermina, fejn xieraq, il-korpi ta’ ilma ta’ taħt l-art u l-ilmijiet marittimi interni u territorjali marbuta magħhom.

[…]

III. ‐ Kull baċin jew grupp ta’ baċini tax-xmara għandu skema jew diversi skemi ta’ gwida għall-ippjanar u għall-immaniġġjar tal-ilmijiet li jistabbilixxu l-għanijiet imsemmija fil-paragrafu IV ta’ dan l-artikolu u l-linji gwida li jippermettu li jiġu ssodisfatti l-prinċipji previsti fl-Artikoli L. 211–1 u L. 430–1. […]

IV. ‐ L-għanijiet tal-kwalità u tal-kwantità tal-ilmijiet stabbiliti mill-iskemi gwida għall-ippjanar u għall-immaniġġjar tal-ilma jikkorrispondu:

1°      Għall-ilma tal-wiċċ, bl-eċċezzjoni tal-korpi ta’ ilma artifiċjali jew modifikati ħafna permezz tal-attivitajiet tal-bniedem, ta’ stat ekoloġiku u kimiku tajjeb;

[…]

4°      Għall-prevenzjoni tad-deterjorament tal-kwalità tal-ilmijiet;

[…]

VII. ‐ Emendi fil-karatteristiċi fiżiċi tal-ilmijiet jew l-eżerċizzju ta’ attivitajiet umani ġodda jistgħu jiġġustifikaw, taħt kundizzjonijiet iddefiniti mid-digriet previst fil-paragrafu XIII, derogi motivati fir-rigward tal-għanijiet imsemmija fil-punti 1 sa 4 tal-paragrafi IV u VI.

[…]

XI. ‐ Il-programmi u d-deċiżjonijiet amministrattivi fil-qasam tal-ilma għandhom ikunu kompatibbli ma’ jew ikunu magħmula kompatibbli mad-dispożizzjonijiet tal-iskemi gwida għall-ippjanar u għall-immaniġġjar tal-ilma.

[…]

XIII. ‐ Digriet tal-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) jistabbilixxi l-modalitajiet ta’ applikazzjoni ta’ dan l-artikolu”.

13.      L-Artikolu R. 212–13 tal-code de l’environnement (il-Kodiċi tal-Ambjent), kif emendat permezz tad-décret n^o 2018‑847 (id-Digriet Nru 2018–847) (6), jiddisponi:

“Għall-applikazzjoni tal-punt 4 tal-paragrafu IV tal-Artikolu L. 212–1, il-prevenzjoni tad-deterjorament tal-kwalità tal-ilmijiet tikkonsisti f’li jiġi żgurat li:

–        għall-istat ekoloġiku u l-potenzjal ekoloġiku tal-ilmijiet tal-wiċċ, l-ebda wieħed mill-elementi ta’ kwalità li jikkaratterizzaw dan l-istat jew dan il-potenzjal ma huwa fi stat li jikkorrispondi għal klassi inferjuri għal dik li tikkaratterizzah preċedentement;

–        għall-istat kimiku tal-ilmijiet tal-wiċċ, il-konċentrazzjonijiet ta’ sustanzi li jniġġsu ma jeċċedux l-istandards ta’ kwalità ambjentali meta dawn ma jaqbżuhomx preċedentement;

[…]

Sabiex tiġi evalwata l-kompatibbiltà tal-programmi u tad-deċiżjonijiet amministrattivi msemmija fil-paragrafu XI tal-Artikolu L. 212–1 mal-għan ta’ prevenzjoni tad-deterjorament tal-kwalità tal-ilma msemmi fil-punt 4 tal-paragrafu IV tal-istess artikolu, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni miżuri għall-evitar u għat-tnaqqis u ma jittiħdux inkunsiderazzjoni l-impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul”.

III. Il-kawża prinċipali, id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

14.      Permezz ta’ rikors u ta’ nota oħra, irreġistrati rispettivament fl‑1 ta’ April 2019 u fit‑22 ta’ Settembru 2020, l-association France Nature Environnement ippreżentat rikors quddiem il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) kontra l-Prim Ministru u l-ministre de la Transition écologique et solidaire (il-Ministru għat-Tranżizzjoni Ekoloġika u Solidari) intiż għall-annullament minħabba eċċess ta’ poter tad-Digriet Nru 2018–847 sa fejn dan jipprevedi li jiġi miżjud paragrafu tal-aħħar fl-Artikolu R. 212–13 tal-Kodiċi tal-Ambjent, sabiex tiġi evalwata l-kontabbiltà tal-programmi u tad-deċiżjonijiet amministrattivi adottati fil-qasam tal-ilma bil-għan li jiġi evitat d-deterjorament tal-kwalità tal-ilmijiet, “ma jiġux ikkunsidrati impatti temporanji ta’ tul ta’ żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul” (iktar ’il quddiem id-“dispożizzjoni kontenzjuża”), kif ukoll id-deċiżjoni impliċita li tirriżulta mir-rifjut tal-Prim Ministru li jilqa’ t-talba tagħha għall-irtirar ta’ din id-dispożizzjoni.

15.      Insostenn tar-rikors tagħha, din l-assoċjazzjoni sostniet li d-dispożizzjoni kontenzjuża tikser id-Direttiva 2000/60, b’mod partikolari l-Artikolu 4(1) tagħha, li jipprojbixxi kull deterjorament, kemm jekk temporanju jew fit-tul, tal-istat tal-korpi ta’ ilma.

16.      Il-qorti tar-rinviju tirrileva li, fis-sentenza tagħha tal‑1 ta’ Lulju 2015, Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland (C‑461/13, EU:C:2015:433) (7), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 4(1)(a)(i) sa (iii) tad-Direttiva 2000/60 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-Istati Membri huma obbligati, bla ħsara għall-għoti ta’ deroga, li jirrifjutaw l-awtorizzazzjoni ta’ proġett partikolari meta dan jista’ jikkawża deterjorament tal-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ jew meta dan jikkomprometti l-kisba ta’ stat tajjeb tal-ilmijiet tal-wiċċ jew ta’ potenzjal ekoloġiku tajjeb u ta’ stat kimiku tajjeb ta’ tali ilmijiet fid-data prevista minn din id-direttiva.

17.      Skont il-qorti tar-rinviju, mid-Direttiva 2000/60 jirriżulta li l-Istati Membri għandhom jirrifjutaw l-awtorizzazzjoni ta’ proġett partikolari meta dan, b’mod partikolari, jista’ jikkawża deterjorament tal-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ, bla ħsara għaż-żewġ każijiet ta’ derogi li din id-direttiva tipprevedi fil-paragrafi 6 u 7 tal-Artikolu 4 tagħha.

18.      Quddiem din il-qorti, il-Ministru għat-Tranżizzjoni Ekoloġika u Solidari sostniet li d-dispożizzjoni kontenzjuża ma taqax taħt id-deroga prevista fil-paragrafu 6 tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/60, li għandha tirriżulta minn ċirkustanzi dovuti għal kawżi naturali jew ta’ forza maġġuri, iżda minn dik imsemmija fil-paragrafu 7 ta’ dan l-artikolu, li teskludi mill-kamp ta’ ksur ta’ din id-direttiva d-deterjoramenti tal-istat ta’ korp ta’ ilma li jirriżultaw minn attivitajiet ġodda ta’ żvilupp uman sostenibbli peress li l-erba’ kundizzjonijiet imsemmija f’dan il-paragrafu huma kumulattivament issodisfatti. L-imsemmi ministru pproduċiet, f’dan ir-rigward, dokument imħejji mill-amministrazzjonijiet ikkonċernati tal-Istati Membri u mill-Kummissjoni Ewropea, matul ix-xahar ta’ Diċembru 2017, li jgħid li meta tali attivitajiet ikollhom biss impatt temporanju ta’ tul qasir fuq l-istat ta’ korp ta’ ilma u mingħajr konsegwenzi fit-tul, dawn jistgħu jkunu s-suġġett ta’ awtorizzazzjoni mingħajr ma din tkun suġġetta għall-osservanza tal-kundizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 4(7) tal-imsemmija direttiva.

19.      Huwa f’dawn il-kundizzjonijiet li l-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċedura u li jagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:

“1)      L-Artikolu 4 tad-Direttiva [2000/60] għandu jkun interpretat bħala li jippermetti lill-Istati Membri, meta jawtorizzaw programm jew proġett, li ma jikkunsidrawx l-impatti temporanji tagħhom fuq żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul fuq l-istat tal-ilma tal-wiċċ?

2)      Fl-affermattiv, liema kundizzjonijiet għandhom jissodisfaw dawn il-programmi u l-proġetti fis-sens tal-Artikolu 4 tad-Direttiva [2000/60] u b’mod partikolari tal-paragrafi 6 u 7 tiegħu?”

20.      Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mill-association France Nature Environnement, mill-Gvern Franċiż, mill-Gvern Ċek u mill-Gvern Olandiż, kif ukoll mill-Kummissjoni. L-association France Nature Environnement, il-Gvern Franċiż u l-Gvern Olandiż, kif ukoll il-Kummissjoni ppreżentaw ukoll osservazzjonijiet orali waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali li nżammet fit‑28 ta’ Ottubru 2021.

IV.    Analiżi

21.      Permezz taż-żewġ domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/60 għandux jiġi interpretat fis-sens li jippermetti lill-Istati Membri, meta jevalwaw il-kompatibbiltà ta’ programm jew ta’ proġett partikolari mal-għan ta’ prevenzjoni tad-deterjorament tal-kwalità tal-ilma, li ma jiħdux inkunsiderazzjoni l-impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul fuq l-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ u, jekk ikun il-każ, ir-rekwiżiti li dan il-programm jew proġett għandu jissodisfa sabiex jiġi awtorizzat fir-rigward tal-paragrafi 6 u 7 ta’ dan l-Artikolu 4.

22.      F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li d-Direttiva 2000/60 hija direttiva-qafas adottata abbażi tal-Artikolu 175(1) KE (li sar l-Artikolu 192(1) TFUE). Hija tistabbilixxi l-prinċipji komuni u qafas globali ta’ azzjoni għall-protezzjoni tal-ilmijiet u tiżgura l-koordinament, l-integrazzjoni, kif ukoll, għal medda itwal ta’ żmien, l-iżvilupp tal-prinċipji ġenerali u tal-istrutturi li jippermettu l-protezzjoni u użu ekoloġikament vijabbli tal-ilma fl-Unjoni. Il-prinċipji komuni u l-qafas globali ta’ azzjoni għandhom jiġu żviluppati sussegwentement mill-Istati Membri billi jadottaw miżuri partikolari skont it-termini previsti minn din id-direttiva. Madankollu, din tal-aħħar ma tipprevedix armonizzazzjoni totali tal-leġiżlazzjoni tal-Istati Membri fil-qasam tal-ilma (8).

23.      Skont l-Artikolu 1(a) tal-imsemmija direttiva, din għandha l-għan li tistabbilixxi qafas għall-protezzjoni tal-ilmijiet tal-wiċċ interni, ilmijiet temporanji, ilmijiet tal-kosta u ilmijiet ta’ taħt l-art, li jipprevjenu kwalunkwe deterjorament addizzjonali, jippreżervaw u jtejbu l-istat tal-ekosistemi akwatiċi kif ukoll, għal dak li jirrigwarda l-bżonnijiet tagħhom tal-ilma, ekosistemi terrestri u artijiet mistagħdra li jiddependu direttament minnhom.

24.      Preliminarjament, nirrileva li, fl-ewwel domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju ssemmi l-istat tal-“ilma tal-wiċċ”. Għaldaqstant, l-analiżi li ġejja ser tirrigwarda l-“ilma tal-wiċċ”, kif iddefinit fil-punt 1 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2000/60.

25.      F’dan ir-rigward, l-Artikolu 4(1)(a)(i) ta’ din id-direttiva jistabbilixxi li, billi l-programmi ta’ miżuri previsti fil-pjan ta’ mmaniġġjar tad-distrett tal-baċin tax-xmara jsiru operattivi għal dak li jirrigwarda l-ilmijiet tal-wiċċ, l-Istati Membri għandhom jimplimentaw il-miżuri neċessarji sabiex jipprevjenu d-deterjorament tal-istat tal-korpi tal-ilma tal-wiċċ kollha, bla ħsara għall-applikazzjoni tal-paragrafi 6 u 7 ta’ dan l-artikolu u bla ħsara għall-paragrafu 8 tal-imsemmi artikolu.

26.      Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-Artikolu 4(1)(a) tad-Direttiva 2000/60 ma jillimitax ruħu li jistabbilixxi biss, skont formulazzjoni programmatika, għanijiet sempliċi ta’ ppjanar ta’ ġestjoni, iżda jimponi obbligu li jiġi prekluż id-deterjorament tal-istat tal-korpi ta’ ilma li jkollu effetti vinkolanti fuq l-Istati Membri, ladarba jiġi ddeterminat l-istat ekoloġiku tal-korp ta’ ilma kkonċernat, f’kull stadju tal-proċedura stabbilita minn din id-direttiva (9).

27.      Fi kliem ieħor, L-Artikolu 4 tad-Direttiva ma jinkludix biss obbligi ta’ ppjanar fit-tul previsti mill-pjanijiet ta’ ġestjoni u programmi ta’ miżuri, iżda jikkonċerna wkoll proġetti partikolari li għalihom tapplika wkoll il-projbizzjoni ta’ deterjorament tal-istat tal-korpi ta’ ilma (10). Għaldaqstant, l-Istat Membru kkonċernat huwa obbligat jirrifjuta l-awtorizzazzjoni ta’ proġett meta dan tal-aħħar ikun ta’ natura li jikkawża deterjorament tal-istat tal-korp ta’ ilma kkonċernat jew li jikkomprometti li jintlaħaq “stat tajjeb” tal-korpi ta’ ilma tal-wiċċ jew tal-qiegħ, bla ħsara għad-derogi previsti wkoll fl-Artikolu 4 (11).

28.      Għaldaqstant, matul il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ proġett, u għalhekk qabel it-teħid ta’ deċiżjoni, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti huma obbligati, skont l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/60, li jikkontrollaw jekk dan il-proġett jistax iwassal għal effetti negattivi fuq l-ilma li jkunu kuntrarji għall-obbligi ta’ prevenzjoni tad-deterjorament u ta’ titjib tal-istat tal-korpi ta’ ilma tal-wiċċ u ta’ taħt l-art. Konsegwentement, din id-dispożizzjoni tipprekludi li tali kontroll iseħħ biss wara dan il-mument (12).

29.      Il-kunċett ta’ “deterjorament tal-istat” ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ ma huwiex definit f’din id-direttiva (13). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja pprovdiet kjarifiki importanti fir-rigward tal-kriterji biex jiġi konkluż li l-kundizzjoni ta’ korp ta’ ilma ddeterjorat. Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk irrilevat li mill-istruttura tal-Artikolu 4 tal-imsemmija direttiva, u b’mod partikolari mill-paragrafi 6 u 7 tiegħu, jirriżulta li d-deterjoramenti tal-istat ta’ korp ta’ ilma, anki jekk tranżitorji, huma awtorizzati biss taħt kundizzjonijiet stretti. Minn dan isegwi li l-limitu li lil hinn minnu huwa kkonstatat ksur tal-obbligu ta’ prevenzjoni tad-deterjorament tal-istat ta’ korp ta’ ilma għandu jkun baxx kemm jista’ jkun (14).

30.      F’dan ir-rigward, il-kunċett ta’ “deterjorament tal-istat” ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ, imsemmi fl-Artikolu 4(1)(a)(i) tad-Direttiva 2000/60, għandu jiġi interpretat fis-sens li jkun hemm deterjorament meta l-istat ta’ mill-inqas wieħed mill-elementi ta’ kwalità, imsemmija fl-Anness V ta’ din id-direttiva (15), jiġi ddegradat bi klassi, anki jekk din id-degradazzjoni ma twassalx għal degradazzjoni tal-klassifikazzjoni, kollha kemm hi, tal-korp ta’ ilma inkwistjoni. Madankollu, jekk l-element ta’ kwalità kkonċernat ikun diġà jinsab fil-klassi l-iktar baxxa, kull degradazzjoni ta’ dan l-element tikkostitwixxi “deterjorament tal-istat” ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni (16).

31.      Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, bla ħsara għall-għoti ta’ deroga, kull deterjorament tal-istat ta’ korp ta’ ilma għandu jiġi evitat, indipendentement mill-ippjanar fit-tul previsti mill-pjanijiet ta’ ġestjoni u programmi ta’ miżuri, u li l-obbligu ta’ prevenzjoni tad-deterjorament tal-istat tal-korpi ta’ ilma tal-wiċċ jibqa’ vinkolanti f’kull stadju tal-implimentazzjoni tad-Direttiva 2000/60 u huwa applikabbli għal kull tip u għal kull stat tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ li għalih ġie adottat jew kellu jiġi adottat pjan ta’ mmaniġġjar (17). Barra minn hekk, il-kunċett ta’ “deterjorament tal-istat” tal-ilma għandu jiġi interpretat b’riferiment kemm għal element ta’ kwalità kif ukoll għal sustanza. Għalhekk, l-obbligu li jiġi prekluż id-deterjorament tal-istat ta’ korp ta’ ilma jżomm l-effett utli kollu tiegħu, bil-kundizzjoni li jinkludi kull bidla li tista’ tikkomprometti t-twettiq tal-għan prinċipali ta’ din id-direttiva (18).

32.      Għalhekk mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, minn naħa, skont l-imsemmija direttiva, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti huma obbligati, matul il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ programm jew ta’ proġett partikolari, li jivverifikaw jekk dan jistax iwassal għal deterjorament tal-istat tal-korpi ta’ ilma tal-wiċċ ikkonċernati. Min-naħa l-oħra, id-deterjoramenti kollha tal-istat ta’ korp ta’ ilma, kif iddeterminati mill-Qorti tal-Ġustizzja, huma msemmija, inklużi dawk li huma ta’ natura tranżitorja.

33.      Ċertament, l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “deterjorament” tal-istat ta’ korp ta’ ilma adottata b’mod partikolari mill-Qorti tal-Ġustizzja, bl-Awla Manja bħala l-kulleġġ ġudikanti, fis-sentenza tal‑1 ta’ Lulju 2015, Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland (C‑461/13, EU:C:2015:433), tista’ tidher eżiġenti għall-Istati Membri, li ma jistgħux jawtorizzaw programm jew proġett ħlief taħt kundizzjonijiet stretti, inkluż fil-każ fejn id-deterjorament jista’ jkun għal żmien qasir (19). Madankollu, kif iddikjarat il-Qorti tal-Ġustizzja f’din is-sentenza, tali interpretazzjoni tirriżulta mill-kliem tal-Artikolu 4(1)(a)(i) tad-Direttiva 2000/60 u mill-kuntest ta’ din id-dispożizzjoni (20).

34.      F’dan il-każ, id-dispożizzjoni kontenzjuża tipprovdi li, sabiex tiġi evalwata l-kompatibbiltà tal-programmi u tad-deċiżjonijiet amministrattivi fil-qasam tal-ilma mal-għan ta’ prevenzjoni tad-deterjorament tal-kwalità tal-ilma, “ma għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni l-impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul” (21).

35.      Tali impatti jista’ jieħdu forom differenti iżda, fir-rigward tad-Direttiva 2000/60, il-kriterju ta’ referenza huwa l-eżistenza jew le ta’ deterjorament tal-istat tal-korp ta’ ilma kkonċernat.

36.      Jirriżulta mid-dispożizzjoni kontenzjuża li n-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul iseħħ fl-istadju tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ programm jew ta’ proġett. Din id-dispożizzjoni hija bbażata fuq l-idea li tali impatti jista’ jkollhom effetti mhux sinjifikattivi (22) fuq l-istat tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ ikkonċernat. Madankollu, ma jidhirlix li s-sens li għandu jingħata lill-imsemmija dispożizzjoni huwa ovvju.

37.      Skont l-ewwel interpretazzjoni possibbli tad-dispożizzjoni kontenzjuża, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jikkunsidraw, prima facie u mingħajr kontroll effettiv, li ċerti programmi jew proġetti, fid-dawl tal-karatteristiċi tagħhom, ma jwasslux għal deterjorament tal-istat tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ ikkonċernat. F’dan is-sens, din id-dispożizzjoni tinkludi petizzjoni ta’ prinċipju li skontha, ipotetikament, ma teżistix, għal dawn il-programmi jew dawn il-proġetti, konsegwenza negattiva fuq l-istat ta’ dan il-korp ta’ ilma. F’dan ir-rigward, kif irrilevat l-association France Nature Environnement waqt is-seduta, l-imsemmija dispożizzjoni ma tistabbilixxix bħala kundizzjoni analiżi tal-effetti ta’ programm jew ta’ proġett fuq mill-inqas wieħed mill-elementi ta’ kwalità, imsemmija fl-Anness V tad-Direttiva 2000/60, li jiddeterminaw il-klassifikazzjoni tal-korp ta’ ilma kkonċernat. Għalkemm din l-interpretazzjoni hija dik segwita mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, jidhirli li toħloq problema minn perspettiva kunċettwali. Fil-fatt, kif għandu jiġi ddeterminat, mingħajr kontroll effettiv, li l-effetti ta’ programm jew ta’ proġett ma humiex sinjifikattivi fuq l-istat tal-korp ta’ ilma?

38.      Għalhekk, tali interpretazzjoni ma tkunx konformi mad-Direttiva 2000/60 (23). Fil-fatt, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-Istati Membri, matul il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ proġett, huma obbligati, skont l-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva, li jivverifikaw jekk il-proġett jistax iwassal għal deterjorament fl-istat ta’ korp ta’ ilma, anki temporanju (24). Għalhekk, il-programmi u l-proġetti kollha għandhom ikunu suġġetti għal evalwazzjoni effettiva tal-effetti li jista’ jkollhom fuq l-istat tal-korp ta’ ilma kkonċernat.

39.      Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, il-Gvern Franċiż ma indikax b’mod espliċitu l-interpretazzjoni mogħtija lid-dispożizzjoni kontenzjuża. Dan il-gvern jirrileva, fil-fatt, li, “madankollu”, fl-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali, l-effetti kollha fuq l-ilma li jippreżenta proġett partikolari, kemm jekk jirrigwardaw l-impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul jew ukoll riskji ta’ deterjorament tal-istat tal-korpi ta’ ilma, għandhom jiġu analizzati fid-dettall fl-istudji mehmuża mal-fajl tal-applikazzjoni għal awtorizzazzjoni tal-proġett inkwistjoni. Barra minn hekk, kull proġett ikun akkumpanjat minn miżuri intiżi sabiex jillimitaw l-impatti tiegħu b’mod partikolari fuq l-istat tal-korpi ta’ ilma, mill-ħolqien tiegħu sat-twettiq tiegħu.

40.      Madankollu, ma jidhirx b’mod ċar jekk, fiha nnifisha, id-dispożizzjoni kontenzjuża timponix din l-analiżi jew jekk, għall-kuntrarju, din id-dispożizzjoni teżentax lill-awtoritajiet nazzjonali minn tali analiżi u li din tirriżulta minn dispożizzjonijiet oħra tad-dritt nazzjonali. Issa, peress li saret domanda lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-konformità tad-dispożizzjoni kontenzjuża mad-Direttiva 2000/60, huwa importanti li jsir magħruf is-sens eżatt tagħha.

41.      F’dan ir-rigward, skont il-ġurisprudenza stabbilita, il-qorti tar-rinviju hija l-unika waħda li għandha ġurisdizzjoni sabiex tikkonstata u tevalwa l-fatti tal-kawża li għandha quddiemha kif ukoll tinterpreta u tapplika d-dritt nazzjonali (25). Għalhekk, hija din il-qorti li għandha tivverifika liema interpretazzjoni tad-dispożizzjoni kontenzjuża hija segwita mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti. Fl-ipoteżi fejn din l-interpretazzjoni tikkonsisti f’li ma jsirx, fil-kuntest tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni, kontroll effettiv tal-effetti ta’ programm jew ta’ proġett fuq l-istat tal-korp ta’ ilma kkonċernat minħabba li dawn l-effetti huma preżunti li ma humiex sinjifikattivi, jiena tal-opinjoni, kif diġà indikat, li tali interpretazzjoni ma hijiex konformi mal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/60.

42.      Għall-kuntrarju, fil-każ fejn tiġi applikata t-tieni interpretazzjoni possibbli tad-dispożizzjoni kontenzjuża, jiġifieri li din timplika, matul il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni, li jitwettaq kontroll effettiv tal-effetti ta’ programm jew ta’ proġett fuq l-istat tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ ikkonċernat, l-analiżi għandha tiġi mbuttata iktar ’il bogħod.

43.      Id-diffikultà ta’ dan il-kontroll ġejja mill-fatt li huwa bbażat fuq evalwazzjoni minn qabel tal-effetti tal-programm jew tal-proġett inkwistjoni fuq l-istat tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ, essenzjalment diffiċli li jiġu ddeterminati, speċjalment peress li korp ta’ ilma huwa sistema dinamika, li l-istat tagħha jista’ jevolvi maż-żmien, anki mingħajr intervent mill-bniedem. Din id-diffikultà li tirriżulta, mid-definizzjoni tagħha stess, għal kull studju tal-impatt ambjentali timplika li l-imsemmi kontroll għandu jkun ibbażat fuq mudelli xjentifiċi stabbiliti minn qabel.

44.      Għaldaqstant, kif irrilevat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, hija għandha tieħu l-forma ta’ eżami ddettaljat u motivat, ibbażat fuq kalkoli, tekniki ta’ mmudellar jew stimi li jippermettu li jkun hemm viżjoni suffiċjentement preċiża tal-effetti tal-programm jew tal-proġett ratione temporis u fl-ispazju fuq l-istat tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ ikkonċernat, fid-dawl tal-karatteristiċi u tal-istat tiegħu qabel l-eżekuzzjoni ta’ dan il-programm jew ta’ dan il-proġett (26). L-istess kontroll għandu jieħu inkunsiderazzjoni kull ċirkustanza oħra rilevanti, bħall-eżistenza ta’ eventwali effetti kumulattivi ta’ diversi programmi jew proġetti jew tal-preżenza ta’ diversi korpi ta’ ilma tal-wiċċ li huma affettwati, sabiex jiġu ssodisfatti l-għanijiet ambjentali ddefiniti fl-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/60.

45.      Fil-każ fejn, wara l-eżami tagħhom, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jaslu għall-konklużjoni li l-programm jew il-proġett ikkonċernat jista’ jwassal biss għal effetti mhux sinjifikattivi u reversibbli fuq l-istat tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ u li, minn dan il-fatt, ma jirriżultax f’“deterjorament”, fis-sens tal-Artikolu 4(1)(a)(i) tad-Direttiva 2000/60, dan il-programm u dan il-proġett jistgħu jiġu awtorizzati fir-rigward ta’ din id-direttiva.

46.      Għall-kuntrarju, jekk l-eżami mwettaq mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jwassalhom sabiex jikkunsidraw li l-programm jew il-proġett eżaminat jista’ jwassal għal “deterjorament” tal-istat tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ ikkonċernat, għandhom jiġu applikati derogi previsti fl-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/60 (27).

47.      Kif jista’ jiġi ddeterminat jekk “deterjorament” tal-istat ta’ korp ta’ ilma, fis-sens tal-Artikolu 4(1)(a)(i) ta’ din id-direttiva, tistax isseħħ fid-dawl tal-impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul imsemmija fid-dispożizzjoni kontenzjuża? (28)

48.      Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-Kummissjoni ssostni li, sabiex jiġi evalwat dak li jikkostitwixxi impatt temporanju għal żmien qasir li ma jwassalx għal “deterjorament”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, il-frekwenzi ta’ kontroll indikati fit-tabella li tinsab fil-punt 1.3.4 tal-Anness V tad-Direttiva 2000/60, li għaliha jirreferi l-Artikolu 8 ta’ din id-direttiva, jistgħu jservu ta’ riferiment għall-awtoritajiet nazzjonali kompetenti msejħa jawtorizzaw proġett partikolari. Għalhekk, dawn l-awtoritajiet jistgħu jikkunsidraw li deterjorament ad hoc u li eżawrixxa l-effetti kollha tiegħu, jiġifieri li fi tmiemu l-element ta’ kwalità affettwat reġa’ sab l-istat preċedenti tiegħu f’intervall inferjuri għal dawn il-frekwenzi jista’ ma jikkostitwixxix “deterjorament” fis-sens tal-Artikolu 4(1)(a)(i) tal-imsemmija direttiva.

49.      Ma iniex konvint b’dan l-argument. Fil-fatt, minn naħa, id-Direttiva 2000/60 ma tistabbilixxi ebda distinzjoni skont jekk “deterjorament” hijiex għal żmien qasir jew għal żmien twil. Għall-kuntrarju, l-Artikolu 4(6) ta’ din id-direttiva jsemmi d-deterjorament “temporanju” tal-istat tal-korpi ta’ ilma, li jfisser li dan it-tip ta’ deterjorament huwa wkoll kopert mill-imsemmija direttiva. Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet riferiment għad-deterjoramenti anki tranżitorji (29), jiġifieri temporanji. Fi kliem ieħor, id-deterjoramenti temporanji jidħlu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 4(1)(a)(i) tal-istess direttiva.

50.      Min-naħa l-oħra, minn perspettiva prattika, il-punt 1.3.4 tal-Anness V tad-Direttiva 2000/60 jistabbilixxi li, matul il-perijodu tal-monitoraġġ ta’ sorveljanza, il-parametri indikattivi tal-elementi ta’ kwalità fiżiko-kimika għandhom jiġu kkontrollati skont frekwenzi differenti. Xi wħud huma ta’ xahar, bħal tas-sustanzi prijoritarji, oħrajn huma ta’ tliet snin, pereżempju għall-makro-invertibri u l-ħut, u oħrajn imorru sa sitt snin, jiġifieri għall-“kontinwità” u għall-“morfoloġija”. Fir-rigward ta’ dawn l-aħħar żewġ elementi ta’ kwalità, il-kriterju ratione temporis li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk jirriżultax deterjorament għalhekk huwa ta’ sitt snin (30). Ma narax kif deterjorament bħal dan jista’ jiġi kkwalifikat bħala “temporanju għal tul ta’ żmien qasir”.

51.      Fi kliem ieħor, ir-riferiment għall-frekwenzi ta’ kontroll imsemmija fil-punt 1.3.4 tal-Anness V tad-Direttiva 2000/60 ma jidhirlix li huwa kriterju rilevanti sabiex jiġi evalwat deterjorament tal-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ, minkejja li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-livell li lil hinn minnu huwa kkonstatat ksur tal-obbligu ta’ prevenzjoni tad-deterjorament tal-istat ta’ korp ta’ ilma għandu jkun kemm jista’ jkun baxx u li dan l-obbligu jinkludi kull bidla li tista’ tikkomprometti t-twettiq tal-għan prinċipali ta’ din id-direttiva (31).

52.      Fi kwalunkwe każ, mill-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżultax li l-leġiżlazzjoni Franċiża rilevanti tirreferi għall-frekwenzi ta’ kontroll previsti fl-Anness V tal-imsemmija direttiva.

53.      Barra minn hekk, il-Gvern Olandiż isostni li, fl-applikazzjoni tal-istess direttiva, l-ewwel nett, iċ-ċiklu, il-frekwenza u l-punti ta’ monitoraġġ jintgħażlu b’mod li d-data ta’ kejl tipprovdi stampa rappreżentattiva u affidabbli tal-istat ta’ element ta’ kwalità jew ta’ sustanza fil-korp ta’ ilma tal-wiċċ kollu. Sussegwentement, id-data miksuba f’kull punt ta’ monitoraġġ tiġi kkonvertita f’valur uniku, li huwa aggregat kemm fuq livell spazjali kif ukoll fuq il-livell temporali. Fl-aħħar nett, element ta’ kwalità jew sustanza f’korp ta’ ilma huwa kklassifikat permezz ta’ evalwazzjoni tal-valur ikkalkolat u aggregat ta’ dan l-element ta’ kwalità jew ta’ din is-sustanza fid-dawl tar-regoli ta’ klassifikazzjoni previsti mid-Direttiva 2000/60.

54.      F’dan ir-rigward, nosserva li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li mir-rwol u mill-importanza ta’ kull sit ta’ kontroll fis-sistema ta’ monitoraġġ tal-kwalità tal-ilma ta’ taħt l-art stabbilita mid-Direttiva 2000/60, b’mod partikolari fil-punt 2.4 tal-Anness V tagħha, jirriżulta li n-nuqqas ta’ osservanza ta’ element ta’ kwalità f’punt wieħed ta’ monitoraġġ huwa biżżejjed sabiex ikun hemm lok li tiġi kkonstatata l-eżistenza ta’ deterjorament tal-istat ta’ korp ta’ ilma ta’ taħt l-art, fis-sens tal-Artikolu 4(1) ta’ din id-direttiva. Fil-fatt, konformement mal-punt 2.4 tal-Anness V tal-imsemmija direttiva, il-post tal-punti ta’ monitoraġġ għandu jipprovdi stampa koerenti u globali tal-istat kimiku tal-ilma ta’ taħt l-art ta’ kull distrett tal-baċin tax-xmara. Għal dan il-għan, huma previsti diversi kriterji f’din id-dispożizzjoni għall-għażla tas-siti ta’ kontroll li, kif jikkonferma l-Artikolu 4(3) tad-Direttiva 2006/118/KE (32), għandhom jipprovdu data ta’ kontroll rappreżentattiva. Għalhekk, in-nuqqas ta’ osservanza ta’ element ta’ kwalità f’punt wieħed ta’ monitoraġġ jindika l-eżistenza, fis-sens tal-Artikolu 4(1)(b)(i) tad-Direttiva 2000/60, ta’ deterjorament tal-istat kimiku ta’ mill-inqas parti sinjifikattiva ta’ korp ta’ ilma ta’ taħt (33).

55.      Il-Kummissjoni indikat, waqt is-seduta, li, fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, hija ma tarax kif tibdil għal żmien qasir u kompletament reversibbli jista’ jiġi kklassifikat bħala suffiċjentement rappreżentattiv u sinjifikattiv tal-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ.

56.      Ċertament, l-imsemmija ġurisprudenza tirrigwarda l-ilma ta’ taħt l-art u l-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għall-punt 2.4 tal-Anness V tad-Direttiva 2000/60, li jgħid li n-netwerk ta’ monitoraġġ għandu jkun maħsub b’mod li jipprovdi stampa koerenti u globali tal-istat kimiku tal-ilma ta’ taħt l-art ta’ kull distrett tal-baċin tax-xmara u li jippermetti li tiġi skoperta l-preżenza ta’ tendenzi ta’ żieda fit-tul tat-tniġġis ikkawżat mill-attività antropoġenika.

57.      Madankollu, bl-istess mod, fir-rigward tal-ilma tal-wiċċ, il-punt 1.3 tal-Anness V ta’ din id-direttiva jipprovdi li “in-networks ta’ monitoraġġ ta’ l-ilma tal-wiċċ iridu jitwaqqfu bi qbil mal-ħtiġiet ta’ l-Artikolu 8. In-networks ta’ monitoraġġ iridu jiġu disinjati sabiex jipprovdu diskrezzjoni koerenti u komprensiva ta’ stat ekoloġiku u kimiku fi ħdan kull baċin tax-xmara u jridu jippermettu klassifikazzjoni ta’ korpi ta’ l-ilma f’ħames klassijiet konsistenti mad-definizzjonijiet normattivi f’sezzjoni 1.2” (34). Il-punt 1.3.1 ta’ dan l-anness jispeċifika li l-kontroll isir f’punti rappreżentattivi tad-distrett tal-baċin tax-xmara fir-rigward tar-rata tat-tnixxija u l-volum tal-ilma preżenti.

58.      Barra minn hekk, il-premessa 33 tad-Direttiva 2000/60 tiddikjara li l-miżuri dwar l-ilma tal-wiċċ u tal-ilmijiet ta’ taħt l-art li jappartjenu għall-istess sistema ekoloġika u idroloġika għandhom jiġu kkoordinati. Issa, tali koordinazzjoni ma hijiex żgurata jekk issir distinzjoni bejn ir-rappreżentattività tal-punti ta’ monitoraġġ tal-kwalità tal-ilma ta’ taħt l-art u dik tal-ilma tal-wiċċ.

59.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, jiena tal-fehma li l-ġurisprudenza dwar il-modalitajiet li jippermettu l-evalwazzjoni ta’ deterjorament kimiku tal-istat tal-ilma ta’ taħt l-art hija trasponibbli għall-ilmijiet tal-wiċċ. Għalhekk, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra li n-nuqqas ta’ osservanza ta’ element ta’ kwalità f’punt wieħed ta’ monitoraġġ jindika l-eżistenza, fis-sens tal-Artikolu 4(1)(a)(i) tad-Direttiva 2000/60, ta’ deterjorament tal-istat ta’ mill-inqas parti sinjifikattiva ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ.

60.      Inżid li, waqt is-seduta, il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi sostna li d-dinamika ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ hija ħafna ikbar minn dik ta’ korp ta’ ilma ta’ taħt l-art u li fatturi naturali u umani jeżerċitaw influwenza, bħax-xita, in-nixfa, it-temperatura, in-navigazzjoni jew l-attivitajiet rikreattivi. Minħabba din id-dinamika, l-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ ma jistax jiġi ddeterminat fuq il-bażi ta’ miżura waħda f’mument preċiż.

61.      Madankollu, infakkar li l-kontroll li għandhom iwettqu l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti huwa ta’ natura preliminari u għandu jkun ibbażat fuq mudelli xjentifiċi stabbiliti minn qabel (35). F’dan il-kuntest, dawn l-awtoritajiet għandhom jeżaminaw l-effetti tal-programm jew tal-proġett ikkonċernat u jiddeterminaw sa fejn dawn, fihom infushom, iwasslu għal deterjorament tal-istat tal-korp ta’ ilma, indipendentement mid-dinamika ta’ dan il-korp ta’ ilma.

62.      Peress li jista’ jseħħ “deterjorament”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, tal-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ, għandu jsir riferiment għad-derogi previsti fl-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/60.

63.      F’dan ir-rigward, l-Artikolu 4(6) ta’ din id-direttiva jistabbilixxi li d-deterjorament temporanju tal-istat tal-korpi tal-ilma ma għandux jitqies bħala ksur tar-rekwiżiti tal-imsemmija direttiva jekk dan jirriżulta minn ċirkustanzi dovuti għal kawżi naturali jew forza maġġuri, li huma eċċezzjonali jew li ma setgħux raġonevolment jiġu previsti – b’mod partikolari l-għargħar gravi u t-tnixxif imtawwla – jew ċirkustanzi dovuti għal inċidenti li ma setgħux raġonevolment jiġu previsti, jekk jiġu ssodisfatti ċerti kundizzjonijiet.

64.      Fi kliem ieħor, din id-deroga tapplika a posteriori u tikkonċerna kawżi fortuwiti ta’ deterjorament. Kif irrileva ġustament il-Gvern Franċiż, id-deterjorament tal-istat ta’ korp ta’ ilma li programm jew proġett jista’ jikkawża ma jaqax, mid-definizzjoni, fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.

65.      Barra minn hekk, l-Artikolu 4(7) tad-Direttiva 2000/60 jipprevedi li l-Istati Membri ma jwettqux ksur ta’ din id-direttiva meta l-fatt li ma jiġix stabbilit mill-ġdid l-istat tajjeb ta’ ilma ta’ taħt l-art, l-istat ekoloġiku tajjeb jew, jekk ikun il-każ, il-potenzjal ekoloġiku tajjeb jew li ma jfixklux id-deterjorament tal-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ jew ta’ ilma ta’ taħt l-art jirriżulta minn modifiki ġodda tal-karatteristiċi fiżiċi tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ jew tibdil fil-livell tal-korpi ta’ ilma ta’ taħt l-art. Bl-istess mod, ebda ksur ma jista’ jiġi invokat fil-konfront tal-Istati Membri meta n-nuqqas li jiġi evitat id-deterjorament minn stat tajjeb ħafna għal stat tajjeb tal-ilma tal-wiċċ jirriżulta minn attivitajiet ġodda ta’ żvilupp uman sostenibbli (36).

66.      Fi kliem ieħor, din id-dispożizzjoni tapplika għal modifiki ġodda, alterazzjonijiet jew attivitajiet ġodda ta’ żvilupp sostenibbli, bla ħsara għall-osservanza ta’ ċerti kriterji u kundizzjonijiet (37), fir-rigward tal-programmi u tal-proġetti.

67.      Għalhekk, meta proġett jista’ jwassal għal effetti negattivi għall-ilma, dan jista’ jiġi awtorizzat biss jekk il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 4(7)(a) sa (d) tad-Direttiva 2000/60 ikunu ssodisfatti. Huma l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, sabiex jawtorizzaw proġett, li għandhom jistħarrġu li dawn il-kundizzjonijiet huma ssodisfatti qabel ma tingħata tali awtorizzazzjoni, bla ħsara għal eventwali stħarriġ ġudizzjarju (38).

68.      Skont il-Gvern Franċiż, jekk jitqies li impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni u jistgħu, għaldaqstant, jiġġustifikaw ir-rifjut tal-awtorizzazzjoni tal-programm jew tal-proġett inkwistjoni, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/60 jitilfu l-koerenza. Fil-fatt, filwaqt li l-programmi jew il-proġetti li jistgħu jikkawżaw deterjorament tal-istat tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ jistgħu jingħataw awtorizzazzjoni abbażi tal-Artikolu 4(7) ta’ din id-direttiva, dawk li jikkawżaw biss impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul jistgħu, għal din ir-raġuni, jiġu pprojbiti, mingħajr ma l-istess dispożizzjonijiet jipprevedu, fir-rigward tagħhom, il-possibbiltà ta’ awtorizzazzjoni derogatorja. Tali interpretazzjoni twassal għalhekk sabiex paradossalment tiġi suġġetta għas-sistema ta’ projbizzjoni l-inqas stretta, peress li tinkludi derogi, il-programmi jew il-proġetti li huma madankollu l-uniċi li jistgħu jikkawżaw deterjorament tal-istat tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ ikkonċernat.

69.      Jien ma naqbilx ma’ dan l-argument. Fil-fatt, il-programmi jew il-proġetti kollha huma suġġetti għall-istess sistema legali jekk jistgħu jwasslu għal “deterjorament” tal-istat tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ ikkonċernat. Għalhekk, anki programmi jew proġetti li l-impatti tagħhom huma temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul, iżda li jwasslu għal tali deterjorament, jistgħu jingħataw deroga skont l-Artikolu 4(7) tad-Direttiva 2000/60.

70.      Konsegwentement, proġetti li jistgħu jwasslu għal żmien qasir għal effetti negattivi fuq l-istat tal-korp ta’ ilma tal-wiċċ, bħalma huma operazzjonijiet ta’ rinaturalizzazzjoni, li jkunu ta’ natura pożittiva għall-protezzjoni tal-ambjent, jistgħu jibbenefikaw minn din id-deroga u jiġu awtorizzati f’dan il-kuntest.

71.      Waqt is-seduta, il-Gvern Olandiż enfasizza li l-implimentazzjoni tad-deroga msemmija fl-Artikolu 4(7) tad-Direttiva 2000/60 toħloq problema għall-Istati Membri, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda l-ispiża relattiva.

72.      Madankollu, din id-direttiva ġiet maħsuba sabiex jiġi evitat, sa fejn huwa possibbli, id-deterjorament tal-istat tal-korpi ta’ ilma. F’dan is-sens, kif tiddikjara l-premessa 25 tal-imsemmija direttiva, għandhom jiġu stabbiliti għanijiet ambjentali b’mod li jiġi żgurat l-istat tajjeb tal-ilma tal-wiċċ u tal-ilmijiet ta’ taħt l-art fl-Unjoni kollha u sabiex tiġi evitata deterjorament tal-istat tal-ilmijiet fi ħdan l-Unjoni. Dawn l-għanijiet ambizzjużi jimplikaw neċessarjament piżijiet għall-Istati Membri, li jidhru li huma iktar iġġustifikati fid-dawl tat-tibdil fil-klima attwali.

73.      Fl-aħħar nett, il-qorti tar-rinviju ssemmi dokument ta’ gwida approvat mid-diretturi tal-Unjoni fil-qasam tal-ilma, waqt il-laqgħa li nżammet f’Tallinn (l-Estonja) mill‑4 sal‑5 ta’ Diċembru 2017 (39), li jipprovdi li “[j]ekk l-istat jew il-potenzjal ta’ parametru jiġi affetwat biss temporanjament matul perijodu qasir ta’ żmien u li dan jista’ jiġi stabbilit mill-ġdid fuq perijodu qasir ta’ żmien, b’mod naturali jew wara miżuri ta’ mitigazzjoni, u jekk ebda konsegwenza negattiva għal żmien twil ma tirriżulta minnhom, tali varjazzjonijiet ma jikkostitwixxux deterjorament tal-istat/potenzjal u ma jirriżultawx fl-applikazzjoni tat-test skont l-Artiklu 4[(7)]. Jekk l-effetti fuq l-istat/il-potenzjal ta’ korp ta’ ilma jirriskjaw li jkunu fit-tul jew li jestendu fuq perijodu twil ta’ żmien, dawn l-attivitajiet għandhom ikunu suġġetti għal test skont l-Artikolu 4[(7)]”(40).

74.      Il-Gvern Franċiż, il-Gvern Ċek u l-Gvern Olandiż jirreferu għal dan id-dokument sabiex jikkunsidraw li d-dispożizzjoni kontenzjuża hija konformi mal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/60.

75.      F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, skont l-indikazzjoni espressa li tinsab fl-imsemmi dokument, dan, li huwa intiż sabiex jiffaċilita l-implimentazzjoni ta’ din id-direttiva, ma huwiex legalment vinkolanti u ma jirriflettix neċessarjament l-opinjonijiet tal-Kummissjoni, peress li hija biss il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha ġurisdizzjoni sabiex tipprovdi interpretazzjoni vinkolanti tad-dritt tal-Unjoni.

76.      Issa, kif indikajt, id-definizzjoni tal-kunċett ta’ “deterjorament”, fis-sens tal-Artikolu 4(1)(a)(i) tad-Direttiva 2000/60, ma tagħmilx distinzjoni skont jekk deterjorament huwiex għal żmien qasir jew għal żmien twil. L-uniku kriterju li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni, fil-kuntest tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ programm jew ta’ proġett, huwa l-fatt li “deterjorament”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jista’ jseħħ jew le. Għaldaqstant, jiena tal-opinjoni li l-imsemmi dokument ma jirriflettix il-kontenut ta’ din id-direttiva, kif interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja.

77.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, inqis li l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/60 ma jippermettix lill-Istati Membri, meta jevalwaw il-kompatibbiltà ta’ programm jew ta’ proġett partikolari mal-għan ta’ prevenzjoni tad-deterjorament tal-kwalità tal-ilma, li ma jiħdux inkunsiderazzjoni l-impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul fuq l-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ. Meta, fil-kuntest tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ programm jew ta’ proġett, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jiddeterminaw li dan jista’ jikkawża “deterjorament”, fis-sens tal-Artikolu 4(1)(a)(i) ta’ din id-direttiva u kif interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja, tal-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ, dan il-programm jew dan il-proġett jista’ jiġi awtorizzat biss jekk il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 4(7)(a) sa (d) tal-imsemmija direttiva jkunu ssodisfatti.

V.      Konklużjoni

78.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza):

L-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ Ottubru 2000 li tistabilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika ta’ l-ilma, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jippermettix lill-Istati Membri, meta jevalwaw il-kompatibbiltà ta’ programm jew ta’ proġett partikolari mal-għan ta’ prevenzjoni tad-deterjorament tal-kwalità tal-ilma, li ma jiħdux inkunsiderazzjoni l-impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul fuq l-istat tal-korpi ta’ ilma tal-wiċċ. Meta, fil-kuntest tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ programm jew ta’ proġett, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jiddeterminaw li dan jista’ jikkawża “deterjorament”, fis-sens tal-Artikolu 4(1)(a)(i) ta’ din id-direttiva u kif interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja, tal-istat ta’ korp ta’ ilma tal-wiċċ, dan il-programm jew dan il-proġett jista’ jiġi awtorizzat biss jekk il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 4(7)(a) sa (d) tal-imsemmija direttiva jkunu ssodisfatti.

1      Lingwa oriġinali: il-Franċiż.

2      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ Ottubru 2000 li tistabilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika ta’ l-ilma (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol 5, p. 275, rettifika fil-ĠU 2019, L 260, p. 70).

3      Ara, fuq l-effetti tat-tisħin globali, id-dokumenti marbuta mas-sitt rapport ta’ evalwazzjoni tal-grupp ta’ esperti intergovernattivi fuq l-iżvilupp tal-klima (GIEC), li ser jintemm fix-xahar ta’ Settembru 2022, li jistgħu jiġu kkonsultati permezz tal-link tal-internet segwenti: https://www.ipcc.ch/report/sixth-assessment-report-cycle/.

4      Ara l-espożizzjoni tal-motivi tal-proposta inizjali għal direttiva tal-Kunsill li tistabbilixxi qafas għall-azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-ilma, p. 7 (COM(97) 49 finali; ĠU 1997, C 184, p. 20).

5      Deċiżjoni tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 1977 li tistabbilixxi proċedura komuni għall-iskambju ta’ l-informazzjoni dwar il-kwalità ta’ l-ilma ħelu tal-wiċċ fil-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 63).

6      Décret du 4 octobre 2018 relatif aux schémas directeurs d’aménagement et de gestion des eaux et schémas d’aménagement et de gestion des eaux (id-Digriet tal‑4 ta’ Ottubru 2018 dwar l-Iskemi Gwida ta’ Żvilupp u ta’ Ġestjoni tal-Ilmijiet u l-Iskemi ta’ Żvilupp u ta’ Ġestjoni tal-Ilmijiet (JORF Nru 231 tas‑6 ta’ Ottubru 2018, test Nru 11)).

7      Għal kummentarju ta’ din is-sentenza, ara Clément, M., Droit européen de l’environnement, Bruylant, Brussell, 2021, p. 456 sa 463. Ara, ukoll, Paloniitty, T., “The Weser Case: Case C‑461/13 Bund v Germany”, Journal of Environmental Law, 2016, Vol. 28, Nru 1, p. 151 sa 158.

8      Sentenza tal‑24 ta’ Ġunju 2021, IlKummissjoni vs Spanja (Deterjorazzjoni taż-żona naturali ta’ Doñana) (C‑559/19, EU:C:2021:512, punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata).

9      Sentenza tal‑20 ta’ Diċembru 2017, Protect Natur-, Arten- und Landschaftsschutz Umweltorganisation (C‑664/15, EU:C:2017:987, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).

10      Ara, per eżempju, is-sentenzi tal‑1 ta’ Lulju 2015, Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland (C‑461/13, EU:C:2015:433), li tirrigwarda l-iżvilupp ta’ passaġġ fuq l-ilma; tal‑11 ta’ Settembru 2012, Nomarchiaki Aftodioikisi Aitoloakarnanias et (C‑43/10, EU:C:2012:560), li tirrigwarda d-devjazzjoni tal-kors ta’ xmara; u tat‑28 ta’ Mejju 2020, Land Nordrhein-Westfalen (C‑535/18, EU:C:2020:391), li kienet relatata mal-kostruzzjoni ta’ taqsima ta’ awtostrada.

11      Sentenza tat‑28 ta’ Mejju 2020, Land Nordrhein-Westfalen (C‑535/18, EU:C:2020:391, punt 74 u l-ġurisprudenza ċċitata). Id-derogi għall-projbizzjoni ta’ deterjorament tal-istat ta’ korp ta’ ilma jissemmew fil-paragrafi 6 u 7 tal-imsemmi Artikolu 4.

12      Sentenza tat‑28 ta’ Mejju 2020, Land Nordrhein-Westfalen (C‑535/18, EU:C:2020:391, punt 76).

13      Sentenza tal‑1 ta’ Lulju 2015, Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland (C‑461/13, EU:C:2015:433, punt 53).

14      Sentenza tat‑28 ta’ Mejju 2020, Land Nordrhein-Westfalen (C‑535/18, EU:C:2020:391, punt 101 u l-ġurisprudenza ċċitata).

15      Dawn l-elementi ta’ kwalità huma ta’ natura bijoloġika, idromorfoloġika jew fiżiko-kimika.

16      Sentenza tat‑28 ta’ Mejju 2020, Land Nordrhein-Westfalen (C‑535/18, EU:C:2020:391, punt 92 u l-ġurisprudenza ċċitata).

17      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑1 ta’ Lulju 2015, Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland (C‑461/13, EU:C:2015:433, punt 50).

18      Sentenza tat‑28 ta’ Mejju 2020, Land Nordrhein-Westfalen (C‑535/18, EU:C:2020:391, punt 100 u l-ġurisprudenza ċċitata).

19      Ara van Rijswick, H. F. M. W, u C.W Backes, “Ground Breaking Landmark Case on Environmental Quality Standards?” Journal for European Environmental & Planning Law, 2015, Vol. 12, Nru 3 u 4, p. 363 sa 377, b’mod partikolari p. 375, li skontu l-obbligi li jirriżultaw minn din is-sentenza huma iktar vinkolanti minn dawk li ħafna Stati Membri stennew jew ittamaw.

20      Ara s-sentenza tal‑1 ta’ Lulju 2015, Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland (C‑461/13, EU:C:2015:433, punt 54).

21      Fil-lingwaġġ ta’ kuljum, “temporanju” ifisser “li jdum jew idum biss għal żmien limitat”. Ara Le Petit Robert, Dictionnaire de la langue française, 2011.

22      Sabiex nuża t-terminoloġija użata fid-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal‑21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 102) (Artikolu 6(2)).

23      Fl-istess sens, il-Kummissjoni rrilevat, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li leġiżlazzjoni nazzjonali li teskludi b’mod ġenerali u mingħajr distinzjoni l-“impatti temporanji għal żmien qasir u mingħajr konsegwenzi fit-tul” mill-evalwazzjoni minn qabel li awtorità kompetenti għandha twettaq fir-rigward ta’ proġett li jista’ jkollu effett fuq l-istat tal-ilma ma hijiex kompatibbli mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja u li tali leġiżlazzjoni tixbah deroga mhux prevista mid-Direttiva 2000/60.

24      Ara l-punt 29 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

25      Sentenza tat‑28 ta’ Ottubru 2021, X-Beteiligungsgesellschaft mbH (VAT – Ħlasijiet suċċessivi) (C‑324/20, EU:C:2021:880, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).

26      F’dan ir-rigward, il-punt 1.3 tal-Anness II tad-Direttiva 2000/60 jirrigwarda l-istabbiliment tal-kundizzjonijiet ta’ referenza karatteristiċi tat-tipi ta’ korpi ta’ ilma tal-wiċċ.

27      Fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland (C‑461/13, EU:C:2014:2324, punt 79), l-Avukat Ġenerali Jääskinen adotta interpretazzjoni fl-istess sens meta enfasizza li, sakemm ma jkunux proġetti li kważi ma għandhom ebda effett fuq l-istat tal-korpi ta’ ilma u għalhekk fuq l-immaniġġjar ta’ distrett ta’ baċin tax-xmara, dawn jaqgħu taħt il-projbizzjoni ġenerali ta’ deterjorament tal-istat tal-korpi ta’ ilma, filwaqt li jistgħu jiġu awtorizzati skont id-Direttiva 2000/60.

28      Il-Gvern Franċiż indika, waqt is-seduta, li d-dritt Franċiż ma jinkludix elementi li jippermettu li tiġi ppreċiżata l-portata tal-espressjonijiet “temporanji”, “għal żmien qasir” u “għal żmien twil” li jinsabu f’din id-dispożizzjoni u li dawn l-espressjonijiet lanqas ma huma ddefiniti f’testi mingħajr valur legalment vinkolanti, bħal istruzzjonijiet tal-amministrazzjoni jew il-gwidi rilevanti fil-qasam.

29      Ara l-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 29 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

30      F’dan il-każ, fil-kuntest tal-evalwazzjoni minn qabel tal-effetti tal-programm jew tal-proġett inkwistjoni, il-kwistjoni ma tirrigwardax ir-riżultat konkret tal-kontrolli li għandhom isiru fir-rigward tal-elementi ta’ kwalità fiżiko-kimika, iżda t-tul ta’ żmien potenzjali ta’ dawn l-effetti fuq l-istat tal-korp ta’ ilma kkonċernat.

31      Ara l-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 29 u 31 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

32      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar il-protezzjoni ta’ l-ilma ta’ taħt l-art kontra t-tniġġiż u d-deterjorament (ĠU 2006, L 372, p. 19).

33      Sentenza tat‑28 ta’ Mejju 2020, Land Nordrhein-Westfalen (C‑535/18, EU:C:2020:391, punti 113 sa 115).

34      Korsiv miżjud minni.

35      Ara l-punt 43 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

36      Sentenza tal‑1 ta’ Ġunju 2017, Folk (C‑529/15, EU:C:2017:419, punt 29).

37      Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża Folk (C‑529/15, EU:C:2017:1, punt 59).

38      Sentenza tat‑28 ta’ Mejju 2020, Land Nordrhein-Westfalen (C‑535/18, EU:C:2020:391, punt 75 u l-ġurisprudenza ċċitata).

39      Dan id-dokument huwa intitolat “Strateġija Komuni ta’ Implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-ilma u d-Direttiva dwar l-għargħar – Dokument ta’ Gwida Nru 36 – Derogi mill-għanijiet ambjentali skont l-Artikolu 4(7) – Modifiki ġodda għall-karatteristiċi fiżiċi tal-korpi tal-ilma tal-wiċċ, bidliet fil-livell tal-korpi tal-ilma ta’ taħt l-art jew attivitajiet ġodda ta’ żvilupp sostenibbli mill-bniedem”. Huwa jista’ jiġi kkonsultat, fil-verżjonijiet lingwistiċi differenti tiegħu, permezz tal-link internet segwenti: https://circabc.europa.eu/ui/group/9ab5926d-bed4-4322-9aa7-9964bbe8312d/library/ef4bb326-ccef-4f90-a283-7bea542c7e48?p=1&n=10&sort=modified_DESC.

40      Ara p. 26 u 27 ta’ dan id-dokument.