|
Επίσημη Εφημερίδα |
EL Σειρά C |
|
C/2026/5421 |
16.10.2026 |
ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 9ης Οκτωβρίου 2026
για την έγκριση του εθνικού μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού-διαρθρωτικού σχεδίου της Τσεχίας για την περίοδο 2027-2030 και την αποσαφήνιση της ευελιξίας που επιτρέπεται στο πλαίσιο της εθνικής ρήτρας διαφυγής το 2027 και το 2028
(C/2026/5421)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 121,
Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1263, και ιδίως τα άρθρα 17 και 26,
Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
|
(1) |
Το πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ (1) αποσκοπεί στην προώθηση υγιών και βιώσιμων δημόσιων οικονομικών και βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης και ανθεκτικότητας μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, καθώς και στην πρόληψη των υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Προωθεί επίσης την ανάληψη ιδίας ευθύνης σε εθνικό επίπεδο και επικεντρώνεται περισσότερο σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, σε συνδυασμό με πιο αποτελεσματική και συνεκτική επιβολή των κανόνων. |
|
(2) |
Τα εθνικά μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια που υποβάλλουν τα κράτη μέλη στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή βρίσκονται στο επίκεντρο του νέου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης. Τα σχέδια πρέπει να επιτυγχάνουν δύο στόχους: i) να διασφαλίζουν ότι, μεταξύ άλλων, έως το πέρας της περιόδου προσαρμογής, το δημόσιο χρέος βρίσκεται σε αξιόπιστα καθοδική πορεία ή διατηρείται σε συνετά επίπεδα, και ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα οδηγείται και διατηρείται κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, και ii) να διασφαλίζουν την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και να λαμβάνουν υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης. Για τον σκοπό αυτό, κάθε σχέδιο πρέπει να παρουσιάζει μεσοπρόθεσμη δέσμευση για μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών (2), με την οποία ουσιαστικά θεσπίζεται δημοσιονομικός περιορισμός για τη διάρκεια του σχεδίου, που καλύπτει τέσσερα ή πέντε έτη (ανάλογα με την κανονική διάρκεια της κοινοβουλευτικής περιόδου στο εκάστοτε κράτος μέλος). Επιπλέον, το σχέδιο πρέπει να εξηγεί με ποιον τρόπο το κράτος μέλος θα διασφαλίσει την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ιδίως στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις [συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τη διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΔΜΑ)], καθώς και με ποιον τρόπο το κράτος μέλος προτίθεται να λάβει υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης. Η περίοδος δημοσιονομικής προσαρμογής καλύπτει χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών, το οποίο μπορεί να παραταθεί κατά έως και τρία έτη, αν το κράτος μέλος δεσμευτεί να υλοποιήσει ένα σύνολο σχετικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων το οποίο πληροί τα κριτήρια του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. |
|
(3) |
Μετά την υποβολή του σχεδίου, η Επιτροπή αξιολογεί κατά πόσον αυτό συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. |
|
(4) |
Βάσει σύστασης της Επιτροπής, το Συμβούλιο πρέπει στη συνέχεια να εκδώσει σύσταση με την οποία να καθορίζει τους μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών του οικείου κράτους μέλους μεσοπρόθεσμα και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, να εγκρίνει το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες στηρίζεται παράταση της περιόδου δημοσιονομικής προσαρμογής. |
ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ, ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΣ ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ
|
(5) |
Στις 21 Ιανουαρίου 2025 το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση για την έγκριση του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού-διαρθρωτικού σχεδίου της Τσεχίας (3). Στις 8 Ιουλίου 2025, κατόπιν αιτήματος της Τσεχίας να ενεργοποιήσει την εθνική ρήτρα διαφυγής για την κάλυψη των υψηλότερων αμυντικών δαπανών, το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση (4) με την οποία επιτρέπει στην Τσεχία να αποκλίνει από τους μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών που συνιστώνται στη σύσταση C/2025/666 του Συμβουλίου, για την περίοδο 2025-2028. |
|
(6) |
Στις 3 Ιουνίου 2026, στο πλαίσιο της εαρινής δέσμης μέτρων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συμμόρφωση της Τσεχίας με τους μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών (5). Με βάση τους υπολογισμούς της Επιτροπής, ο σωρευτικός ρυθμός αύξησης των καθαρών δαπανών το 2025, δηλαδή λαμβανομένων υπόψη των ετών 2024 και 2025 από κοινού, ήταν χαμηλότερος από τη μέγιστη αύξηση των καθαρών δαπανών που συνέστησε το Συμβούλιο στις 21 Ιανουαρίου 2025. Το 2026 η προβλεπόμενη αύξηση των καθαρών δαπανών σε σωρευτικούς όρους κατά τα έτη 2024, 2025 και 2026 υπερέβη κατά 0,1 % του ΑΕΠ το συνιστώμενο μέγιστο. Ωστόσο, η υπολογιζόμενη βάσει των προβολών απόκλιση είναι εντός των ορίων ευελιξίας που παρέχει η εθνική ρήτρα διαφυγής με βάση τις τρέχουσες προβλέψεις για τις αμυντικές δαπάνες (βλ. επίσης πίνακα 3). Ως εκ τούτου, σύμφωνα με την αξιολόγηση, η Τσεχία συμμορφώθηκε με τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης των καθαρών δαπανών το 2025 και προβλέπεται ότι θα συμμορφώνεται το 2026 (6). |
|
(7) |
Στις 8 Ιουλίου 2025 το Συμβούλιο απηύθυνε στην Τσεχία σειρά ειδικών ανά χώρα συστάσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (7). Μετά την υποβολή του αναθεωρημένου εθνικού μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού-διαρθρωτικού σχεδίου που αξιολογείται στην παρούσα σύσταση, στις 10 Ιουλίου 2026 το Συμβούλιο απηύθυνε στην Τσεχία νέο σύνολο ειδικών ανά χώρα συστάσεων (8). |
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ-ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΗΣ ΤΣΕΧΙΑΣ
|
(8) |
Σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 2 του κανονισμού 2024/1263, στην περίπτωση νεοδιορισθείσας κυβέρνησης, ένα κράτος μέλος μπορεί να υποβάλει αναθεωρημένο μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο. Μετά τις γενικές εκλογές της 3ης και 4ης Οκτωβρίου 2025 στην Τσεχία, σχηματίστηκε νέα κυβέρνηση στις 15 Δεκεμβρίου 2025. Στις 22 Ιουνίου 2026 η Τσεχία υπέβαλε αναθεωρημένο εθνικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο (στο εξής: σχέδιο) στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή. Το σχέδιο αφορά την περίοδο από το 2027 έως το 2030. |
Διαδικασία πριν από την υποβολή του σχεδίου του Ιουνίου του 2026
|
(9) |
Πριν από την υποβολή του σχεδίου της, η Τσεχία ζήτησε τεχνικές πληροφορίες (9), τις οποίες η Επιτροπή υπέβαλε, σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, στις 28 Μαΐου 2026 και τις οποίες δημοσίευσε στις 22 Ιουνίου 2026 (10). Στις τεχνικές πληροφορίες αναφέρεται το διαρθρωτικό πρωτογενές ισοζύγιο το 2030 το οποίο προβλέπεται ως αναγκαίο για να διασφαλιστεί ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα διατηρείται κάτω από το 3 % του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα και ότι το δημόσιο χρέος παραμένει κάτω από το 60 % του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα, ελλείψει περαιτέρω δημοσιονομικών μέτρων πέραν της τετραετούς περιόδου προσαρμογής. Ως μεσοπρόθεσμος ορίζοντας ορίζεται η δεκαετής περίοδος μετά το πέρας της περιόδου προσαρμογής. Οι τεχνικές πληροφορίες καταρτίστηκαν και διαβιβάστηκαν στο κράτος μέλος βάσει δύο σεναρίων: ένα σενάριο που περιλαμβάνει συνέπεια με τη συνθήκη διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος (11), σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, και ένα σενάριο χωρίς αυτή τη συνθήκη διασφάλισης. |
|
(10) |
Στις τεχνικές πληροφορίες για την Τσεχία ορίζεται ότι για την τήρηση των ισχυόντων δημοσιονομικών κανόνων κατά την τετραετή περίοδο προσαρμογής, και με βάση τις παραδοχές της Επιτροπής, το διαρθρωτικό πρωτογενές ισοζύγιο θα πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 0,5 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2030· σενάριο χωρίς τη συνθήκη διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος), σύμφωνα με τον πίνακα 1. Προς ενημέρωση, λαμβανομένης επίσης υπόψη της συνθήκης διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος, το διαρθρωτικό πρωτογενές ισοζύγιο θα πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 0,5 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2030). Ωστόσο, η συνθήκη διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος δεν συνιστά απαίτηση για την Τσεχία, η οποία είναι επιλέξιμη για τεχνικές πληροφορίες. Πίνακας 1: Τεχνικές πληροφορίες που παρείχε η Επιτροπή στην Τσεχία
|
||||||||
|
(11) |
Σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2026 η Τσεχία και η Επιτροπή διεξήγαγαν τεχνικό διάλογο. Ο τεχνικός διάλογος επικεντρώθηκε στους προβλεπόμενους από την Τσεχία μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών και στις σχετικές υποκείμενες παραδοχές [ιδίως όσον αφορά τις προβλέψεις για την αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ, την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ και το (τεκμαρτό) ονομαστικό επιτόκιο], καθώς και στην προβλεπόμενη υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και στις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης για δίκαιη πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα, ενεργειακή ασφάλεια και ανάπτυξη αμυντικών δυνατοτήτων. |
|
(12) |
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν από την Τσεχία στο σχέδιό της, στις 6 Μαΐου 2026, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, η χώρα συμμετείχε σε διαδικασία διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών, τους κοινωνικούς εταίρους, τις περιφερειακές αρχές και άλλους σχετικούς συμφεροντούχους. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρείχε η Τσεχία στο σχέδιό της, η αναθεώρηση του σχεδίου εκπονήθηκε σε συνεργασία με τα αρμόδια υπουργεία και άλλους φορείς της δημόσιας διοίκησης, συμπεριλαμβανομένου του Τσεχικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου. Επιπλέον, στις 6 Μαΐου 2026 πραγματοποιήθηκε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης σχετικά με το προσχέδιο με εκπροσώπους εργοδοτών, συνδικαλιστικών οργανώσεων, εμπειρογνωμόνων και άλλων συμφεροντούχων. |
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
|
(13) |
Σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, η Επιτροπή αξιολόγησε το σχέδιο του Ιουνίου του 2026 ως εξής: |
Πλαίσιο: μακροοικονομική και δημοσιονομική κατάσταση και προοπτικές
|
(14) |
Το πραγματικό ΑΕΠ της Τσεχίας αυξήθηκε κατά 2,6 % το 2025, λόγω τόσο της εγχώριας όσο και της εξωτερικής ζήτησης. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 1,8 % το 2026, λόγω του αντικτύπου των κλυδωνισμών στις τιμές της ενέργειας και της αρνητικής συμβολής των καθαρών εξαγωγών. Το 2027, το πραγματικό ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί κατά 2,4 %, υποστηριζόμενο από τη σταθερή κατανάλωση των νοικοκυριών και της γενικής κυβέρνησης, τις επενδύσεις και την υψηλότερη συμβολή των καθαρών εξαγωγών. Κατά τη διάρκεια του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων (δηλαδή την περίοδο 2026-2027), η αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ στην Τσεχία αναμένεται να καταγράψει ελαφρά μείωση, από 1,6 % το 2025 σε 1,5 % το 2027, λόγω της επιβράδυνσης που σημειώνεται στον ρυθμό αύξησης του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας. Το ποσοστό ανεργίας βρισκόταν στο 2,8 % το 2025 και, σύμφωνα με τις προβολές της Επιτροπής, θα ανέλθει σε 3,1 % το 2026 και σε 3,2 % το 2027. Ο πληθωρισμός (αποπληθωριστής του ΑΕΠ) προβλέπεται να μειωθεί από 3,5 % το 2025 σε 2,7 % το 2026 και να φτάσει στο 3,1 % το 2027. |
|
(15) |
Όσον αφορά τις δημοσιονομικές εξελίξεις, το 2025 το δημοσιονομικό έλλειμμα της Τσεχίας ανήλθε σε 2,1 % του ΑΕΠ. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το έλλειμμα προβλέπεται να ανέλθει σε 2,8 % του ΑΕΠ το 2026 και, με την παραδοχή ότι οι πολιτικές θα παραμείνουν αμετάβλητες, να αυξηθεί περαιτέρω σε 2,9 % του ΑΕΠ το 2027. Η καταληκτική ημερομηνία των εαρινών προβλέψεων της Επιτροπής του 2026 ήταν η 4η Μαΐου 2026, δηλαδή πριν από την υποβολή του σχεδίου προϋπολογισμού για το 2027 στο εθνικό κοινοβούλιο τον Σεπτέμβριο του 2026. Το δημόσιο χρέος ανήλθε στο 44,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2025. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο λόγος χρέους αναμένεται να αυξηθεί στο 45,8 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2026 και προβλέπεται να αυξηθεί περαιτέρω στο 47,2 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2027. Με βάση την καθιερωμένη πρακτική, οι δημοσιονομικές προβλέψεις της Επιτροπής δεν λαμβάνουν υπόψη τις δεσμεύσεις πολιτικής στα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια αυτές καθαυτές εκτός εάν και έως ότου υποστηριχθούν από εύλογα και επαρκώς καθορισμένα απτά μέτρα πολιτικής. |
Μέγιστοι ρυθμοί αύξησης των καθαρών δαπανών και κύριες μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου του Ιουνίου του 2026
|
(16) |
Το σχέδιο καλύπτει την περίοδο 2027-2030 και προβλέπει δημοσιονομική προσαρμογή σε χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών. |
|
(17) |
Το σχέδιο περιέχει όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται από το άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. |
|
(18) |
Στο σχέδιο προβλέπεται δέσμευση για μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών όπως αναφέρονται στον παρακάτω πίνακα 2, που αντιστοιχούν σε μέση ετήσια αύξηση των καθαρών δαπανών κατά 3,2 % κατά τη διάρκεια των ετών 2027-2030. Οι τεχνικές πληροφορίες (με την παραδοχή γραμμικής πορείας προσαρμογής) συνάδουν με μέση αύξηση των καθαρών δαπανών ύψους 3,2 % κατά την περίοδο προσαρμογής (2027-2030). Η πορεία των καθαρών δαπανών, για την οποία αναλήφθηκε δέσμευση στο σχέδιο, αναμένεται να οδηγήσει σε διαρθρωτικό πρωτογενές ισοζύγιο ύψους 0,3 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2030). Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το ελάχιστο επίπεδο διαρθρωτικού πρωτογενούς ισοζυγίου ύψους 0,5 % του ΑΕΠ το 2030 που υπέβαλε η Επιτροπή στις τεχνικές πληροφορίες. Το σχέδιο βασίζεται στην παραδοχή ότι η αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ θα υποχωρήσει στο 1,2 % το 2030 (από 1,6 % το 2025). Επιπλέον, σύμφωνα με το σχέδιο ο ρυθμός αύξησης του αποπληθωριστή του ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 3,3 % το 2027 (από 3,5 % το 2025), και στη συνέχεια να μειωθεί σε 2,4 % το 2030. Πίνακας 2: Μέγιστη αύξηση των καθαρών δαπανών και κύριες παραδοχές στο σχέδιο της Τσεχίας (*1)
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
(19) |
Το σχέδιο εκτιμά ότι ο ρυθμός αύξησης των καθαρών δαπανών το 2026 ανέρχεται στο 6,4 %. Αυτός ο ρυθμός αύξησης είναι σημαντικός για τον καθορισμό των σωρευτικών ρυθμών αύξησης για την περίοδο 2027-2030 που παρουσιάζονται στον πίνακα 2, δεδομένου ότι το έτος αναφοράς είναι το 2025, το τελευταίο έτος για το οποίο δημοσιεύθηκαν απολογιστικά στοιχεία από την εθνική στατιστική υπηρεσία και την Eurostat. Σε σύγκριση με τη σύσταση του Συμβουλίου της 21ης Ιανουαρίου 2025, η αύξηση των καθαρών δαπανών για το 2026 που προβλέπεται στο σχέδιο θα συνεπάγεται, με βάση τους υπολογισμούς της Επιτροπής, σωρευτική απόκλιση 0,1 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026, προτού ληφθεί υπόψη η ευελιξία που προβλέπεται στην εθνική ρήτρα διαφυγής (βλ. πίνακα 3). Μετά την εξέταση της ευελιξίας από την εθνική ρήτρα διαφυγής, η προβλεπόμενη σωρευτική απόκλιση θα είναι -0,2 % του ΑΕΠ (δηλαδή, θα είναι χαμηλότερη από τη συνιστώμενη πορεία των δαπανών το 2026, αφού ληφθεί υπόψη η ευελιξία). Η ίδια απόκλιση προβλέπεται και στην αξιολόγηση της Επιτροπής στην εαρινή δέσμη μέτρων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2026 (βλ. αιτιολογική σκέψη 6). Πίνακας 3: Αύξηση των καθαρών δαπανών, ετήσιες και σωρευτικές αποκλίσεις το 2025 και το 2026 (προβλεπόμενες) σε σύγκριση με τη σύσταση του Συμβουλίου της 21ης Ιανουαρίου 2025
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Επιπτώσεις των δεσμεύσεων του σχεδίου για τις καθαρές δαπάνες στο ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης
|
(20) |
Με βάση τους μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών και τις παραδοχές του σχεδίου, το δημοσιονομικό έλλειμμα θα βελτιωθεί σταδιακά από 2,8 % του ΑΕΠ το 2026 σε 1,2 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2030), όπως φαίνεται στον πίνακα 4. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το σχέδιο, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης δεν θα υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2030). Επιπλέον, κατά τη δεκαετία που έπεται της περιόδου προσαρμογής (δηλαδή έως το 2040), το δημοσιονομικό έλλειμμα δεν θα υπερβαίνει το 3 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με την απαίτηση για το έλλειμμα, όπως ορίζεται στο άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. |
Επιπτώσεις των δεσμεύσεων του σχεδίου για τις καθαρές δαπάνες στο δημόσιο χρέος
|
(21) |
Εάν οι μέγιστοι ρυθμοί αύξησης των καθαρών δαπανών για τους οποίους αναλήφθηκε δέσμευση στο σχέδιο και οι υποκείμενες παραδοχές υλοποιηθούν, το δημόσιο χρέος θα αυξηθεί, σύμφωνα με το σχέδιο, από 45,8 % το 2026 σε 46,6 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2030), όπως φαίνεται στον πίνακα 4. Μεσοπρόθεσμα, δηλαδή έως το 2040, ο λόγος χρέους αναμένεται εν γένει να σταθεροποιηθεί έως το 2032, σύμφωνα με το σχέδιο, και κατόπιν να αυξηθεί στο 52,9 % του ΑΕΠ έως το 2040. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το σχέδιο, το δημόσιο χρέος θα παραμείνει κάτω από την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη μεσοπρόθεσμα. Επομένως, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, οι μέγιστοι ρυθμοί αύξησης των καθαρών δαπανών που προτείνονται στο σχέδιο συνάδουν με την απαίτηση για το χρέος, όπως ορίζεται στο άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Πίνακας 4: Εξελίξεις του δημόσιου χρέους και του ισοζυγίου στο σχέδιο της Τσεχίας
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
Μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου
|
(22) |
Το σχέδιο βασίζεται σε σειρά παραδοχών οι οποίες διαφέρουν από τις παραδοχές της Επιτροπής που διαβιβάστηκαν στην Τσεχία στις 28 Μαΐου 2026. Ειδικότερα, το σχέδιο χρησιμοποιεί διαφορετικές παραδοχές για έξι μεταβλητές, και συγκεκριμένα την αύξηση του αποπληθωριστή του ΑΕΠ, την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, το (τεκμαρτό) ονομαστικό επιτόκιο, τον δημοσιονομικό πολλαπλασιαστή, την προσαρμογή αποθεμάτων-ροών και τα έκτακτα μέτρα. Οι διαφορές στις παραδοχές με τον σημαντικότερο αντίκτυπο στη μέση μέγιστη αύξηση των καθαρών δαπανών παρατίθενται και αξιολογούνται κατωτέρω. Το σχέδιο διαφέρει από την προηγούμενη καθοδήγηση της Επιτροπής ως προς δύο πτυχές όσον αφορά την αύξηση του αποπληθωριστή του ΑΕΠ. Πρώτον, με βάση την παραδοχή υψηλότερης αύξησης του αποπληθωριστή εγχώριας ζήτησης, το σχέδιο περιλαμβάνει αύξηση του αποπληθωριστή του ΑΕΠ για το 2027 η οποία είναι υψηλότερη κατά 0,2 εκατοστιαίες μονάδες από εκείνη των τεχνικών πληροφοριών που παρείχε η Επιτροπή και βασίζεται στις εαρινές προβλέψεις του 2026. Η παραδοχή αυτή δεν θεωρείται δεόντως αιτιολογημένη δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν είναι ενήμερη για δημοσιεύσεις ή επικαιροποιήσεις δεδομένων που θα δικαιολογούσαν σημαντική προς τα άνω αναθεώρηση της εκτίμησης του αποπληθωριστή του ΑΕΠ για το 2027, σε σύγκριση με εκείνη των τεχνικών πληροφοριών. Επιπλέον, οι πλέον πρόσφατες μακροοικονομικές εξελίξεις (δηλ. η ταχύτερη από την αναμενόμενη μείωση των τιμών των βασικών ενεργειακών προϊόντων το 2026) υποδηλώνουν λιγότερο έντονη πτώση των τιμών εισαγωγής αγαθών το 2027, γεγονός που θα μείωνε τις εκτιμήσεις για τον αποπληθωριστή του ΑΕΠ για το 2027. Δεύτερον, από το 2028, η αύξηση του αποπληθωριστή του ΑΕΠ συγκλίνει ταχύτερα και σε χαμηλότερο επίπεδο (2,0 %) προς εκείνη που προβλέπεται βάσει του κοινού πλαισίου της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες (2,3 %). Αυτή η πιο συντηρητική παραδοχή από εκείνη των τεχνικών πληροφοριών εξηγείται στο σχέδιο με την παραδοχή σταδιακής σύγκλισης του πληθωρισμού των τιμών καταναλωτή προς τον στόχο του 2 % που έχει θέσει η τσεχική κεντρική τράπεζα έως το 2032, καθώς και με την παραδοχή ότι η αύξηση του αποπληθωριστή του ΑΕΠ θα συγκλίνει με την τιμή αυτή το 2032 και στη συνέχεια θα παραμείνει σταθερή στις τιμές του 2032 για το υπόλοιπο του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων. Συνολικά, η μέση αύξηση του αποπληθωριστή του ΑΕΠ καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου προβλέψεων (2027-2040) είναι χαμηλότερη στο σχέδιο απ’ ό,τι σύμφωνα με τις παραδοχές της Επιτροπής, και ανέρχεται στο 2,2 % έναντι 2,6 % αντίστοιχα. Ως εκ τούτου, για τους σκοπούς της κατάρτισης του μεσοπρόθεσμου σχεδίου, η παραδοχή για τη μέση αύξηση του αποπληθωριστή του ΑΕΠ καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου προβλέψεων (2027-2040) θεωρείται συνετή και δεόντως αιτιολογημένη.
Οι εναπομένουσες διαφορές στις παραδοχές δεν έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη μέση αύξηση των καθαρών δαπανών σε σύγκριση με τις παραδοχές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Γενικά, ο αντίκτυπος των πιο συντηρητικών παραδοχών σε γενικές γραμμές ακυρώνει τον αντίκτυπο των διαφορών στις παραδοχές που δεν συνάδουν με το πλαίσιο της DSA. Συνολικά, όλες οι διαφορές στις παραδοχές, εξεταζόμενες από κοινού, συνάδουν με μέση μέγιστη αύξηση των καθαρών δαπανών η οποία είναι ίση με τη μέση μέγιστη αύξηση των καθαρών δαπανών που συνάγεται από τις τεχνικές πληροφορίες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα λάβει υπόψη την ανωτέρω αξιολόγηση των παραδοχών του σχεδίου σε μελλοντικές αξιολογήσεις της συμμόρφωσης με τους μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών. |
Δημοσιονομική στρατηγική του σχεδίου
|
(23) |
Σύμφωνα με την ενδεικτική δημοσιονομική στρατηγική που περιέχεται στο σχέδιο, οι δεσμεύσεις για τις καθαρές δαπάνες θα υλοποιηθούν κυρίως μέσω συγκράτησης των δαπανών και αυξήσεων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων. Βάσει του σχεδίου, ο θετικός αντίκτυπος στα δημόσια έσοδα θα πρέπει να προκύψει από την αύξηση της αποτελεσματικότητας της είσπραξης φόρων και τον περιορισμό της παραοικονομίας. Η ψηφιοποίηση και ο εξορθολογισμός της δημόσιας διοίκησης θα πρέπει να μειώσουν την αύξηση των δημόσιων δαπανών. Τέλος, η αύξηση της οικονομικής ανάπτυξης μέσω υψηλότερων επενδύσεων, καινοτομίας και εκσυγχρονισμού των υποδομών θα πρέπει να στηρίξει τη δημοσιονομική εξυγίανση σε ονομαστικούς όρους. Ένα από τα σημαντικότερα αναμενόμενα μέτρα είναι το επικείμενο σύστημα EET 2.0, δηλαδή η εκσυγχρονισμένη ηλεκτρονική καταχώριση των πωλήσεων, η οποία αναμένεται να μειώσει τη φοροδιαφυγή. |
|
(24) |
Ο προσδιορισμός των μέτρων πολιτικής προς έγκριση πρέπει να επιβεβαιώνεται ή να προσαρμόζεται και να προσδιορίζεται ποσοτικά στους ετήσιους προϋπολογισμούς. Ταυτόχρονα, υπάρχουν κίνδυνοι για την εφαρμογή της ενδεικτικής δημοσιονομικής στρατηγικής στο σχέδιο, οι οποίοι απορρέουν από το οπισθοβαρές χρονοδιάγραμμα της προσαρμογής, τον εκλογικό κύκλο και την έλλειψη πληροφοριών σχετικά με την προβλεπόμενη δημοσιονομική στρατηγική κατά τα τελευταία έτη του σχεδίου (όπως αξιολογήθηκε ανωτέρω). |
Μεταρρυθμιστικές και επενδυτικές προθέσεις στο σχέδιο που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και λαμβάνουν υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης
|
(25) |
Το σχέδιο περιγράφει τις προθέσεις πολιτικής σχετικά με μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις για την αντιμετώπιση των κύριων προκλήσεων που προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, όπως καθορίζονται ιδίως στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2025 και σύμφωνα με τις προτεραιότητες της ανακοίνωσης με τίτλο «Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας για την ΕΕ» (12). Το σχέδιο περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι περισσότερες από τις οποίες λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) ή από τα ταμεία της πολιτικής συνοχής. Οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις του σχεδίου βασίζονται σε υφιστάμενο κυβερνητικό έγγραφο στρατηγικής (Οικονομική στρατηγική «Τσεχική Δημοκρατία: Μια χώρα για το μέλλον 2.0»). Όπως αναφέρεται ανωτέρω, μετά την υποβολή του σχεδίου τον Ιούνιο του 2026, το Συμβούλιο εξέδωσε τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2026 (13), οι οποίες, ως εκ τούτου, δεν μπορούσαν ακόμη να αποτυπωθούν στο σχέδιο. |
|
(26) |
Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της δίκαιης πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, συμπεριλαμβανομένων των στόχων για το κλίμα που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1119, το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα, ορισμένα από τα οποία λαμβάνουν στήριξη από τον ΜΑΑ. Τα μέτρα που αφορούν τις προκλήσεις της πράσινης μετάβασης περιλαμβάνονται στο εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα της Τσεχικής Δημοκρατίας. Τα σημαντικότερα μέτρα περιλαμβάνουν τον εκσυγχρονισμό των δικτύων διανομής με έμφαση στην αύξηση της δυναμικότητας για τη σύνδεση νέων πηγών και την εγκατάσταση συσσωρευτών μεγάλης δυναμικότητας, την ανάπτυξη υποστηρικτικών υποδομών, συμπεριλαμβανομένου του Κέντρου Ενεργειακών Δεδομένων, τη δημιουργία ειδικών ζωνών για την αποθήκευση ενέργειας και για τις υποδομές δικτύου, τον εκσυγχρονισμό της βιομηχανίας και του τομέα θέρμανσης μέσω του προγράμματος «HEAT» και τη θέσπιση ολοκληρωμένου νομικού πλαισίου για τη δημιουργία και την ανάπτυξη της αγοράς υδρογόνου και των υποδομών υδρογόνου στην Τσεχία (LEX HYDROGEN). Στον τομέα της απανθρακοποίησης των κτιρίων, θα καταρτιστεί ένα νέο ενεργειακό πρότυπο για τα σχεδιαζόμενα κατασκευαστικά έργα και μια νέα βάση δεδομένων ενεργειακής απόδοσης με δυνατότητες διαδικτυακής προβολής. Όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, τα προγράμματα «New Green Savings» και «New Green Savings Light», τα οποία στηρίζουν τη ριζική ανακαίνιση των κτιρίων, τροποποιούνται ώστε να αυξηθεί η οικονομική τους βιωσιμότητα και μόχλευση και να δοθεί έμφαση στα άτομα χαμηλού εισοδήματος. Άλλα σχετικά μέτρα περιλαμβάνουν τον εξηλεκτρισμό των σιδηροδρομικών γραμμών, την αντικατάσταση των οχημάτων με αποδοτικότερα ως προς τις εκπομπές οχήματα και τη στήριξη της αγοράς και λειτουργίας οχημάτων μηδενικών εκπομπών. Τα μέτρα αυτά αφορούν τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις στον τομέα πολιτικής για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις ενεργειακές υποδομές και δίκτυα, την ενεργειακή απόδοση και τις βιώσιμες μεταφορές. Όσον αφορά τις προκλήσεις της ψηφιακής μετάβασης, τα σημαντικότερα μέτρα περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ψηφιακών δικτύων υψηλής χωρητικότητας, τη συνεχή ανάπτυξη ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών και τη στήριξη της ψηφιοποίησης των επιχειρήσεων. Τα μέτρα αυτά αφορούν τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2025 στον τομέα πολιτικής για τη δημόσια διοίκηση, την πρόσβαση σε χρηματοδότηση και τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης. |
|
(27) |
Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της κοινωνικής και οικονομικής ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα, μερικά από τα οποία λαμβάνουν στήριξη από τον ΜΑΑ και τον ΕΚΤ+. Όσον αφορά τις προκλήσεις της έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τα σημαντικότερα μέτρα περιλαμβάνουν προγράμματα για τη στήριξη της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας στις επιχειρήσεις, με έμφαση στις κρίσιμες και αναδυόμενες στρατηγικές τεχνολογίες, ιδίως την ΤΝ, και την εισαγωγή καινοτομιών στις επιχειρηματικές πρακτικές των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Άλλα προγράμματα έχουν ως στόχο να συμβάλουν στην ανάπτυξη του δυναμικού των υφιστάμενων νεοφυών επιχειρήσεων με στόχο την ενίσχυση της καινοτόμου συνεργασίας μεταξύ των τσεχικών νεοφυών επιχειρήσεων και των παγκοσμίως κορυφαίων οικοσυστημάτων νεοφυών επιχειρήσεων. Η κυβέρνηση εφαρμόζει επίσης αλλαγές στην αξιολόγηση των ερευνητικών οργανισμών και διευκολύνει τη συνεργασία τους. Τα μέτρα αυτά αφορούν τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2025 στον τομέα πολιτικής της έρευνας και της καινοτομίας. Όσον αφορά τις προκλήσεις για την κοινωνική και εδαφική συνοχή, τα σημαντικότερα μέτρα περιλαμβάνουν την αύξηση της επάρκειας των συντάξεων, την απλούστευση και την αλλαγή των παραμέτρων του συστήματος κοινωνικών παροχών και την αύξηση της συμμετοχής των γονέων, ιδίως των γυναικών, και των μειονεκτουσών ομάδων στην αγορά εργασίας μέσω της στήριξης της κοινωνικής οικονομίας. Άλλα σχετικά μέτρα περιλαμβάνουν τη σχεδιαζόμενη τροποποίηση του νόμου περί κατασκευών με στόχο την επιτάχυνση της κατασκευής κατοικιών, τη μεταρρύθμιση της αγοράς ενοικίασης ακινήτων και την αναζωογόνηση της κατασκευής κοινωνικών κατοικιών. Τα μέτρα αυτά αφορούν τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2025 στους τομείς πολιτικής για τις ενεργητικές πολιτικές σχετικά με την αγορά εργασίας, τα κίνητρα για εργασία και τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, την απαγόρευση των διακρίσεων και τις ίσες ευκαιρίες, καθώς και για τη στέγαση. Όσον αφορά τις προκλήσεις για την υγεία και την οικονομική, κοινωνική και θεσμική ανθεκτικότητα, τα σημαντικότερα μέτρα περιλαμβάνουν σχέδια για την ενίσχυση της ικανότητας και της αποδοτικότητας της δημόσιας διοίκησης και τη βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων υπηρεσιών, την αύξηση της ανθεκτικότητας, της αποδοτικότητας, της ψηφιοποίησης και της επαρκούς στελέχωσης του τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, καθώς και την περαιτέρω ανάπτυξη της μακροχρόνιας περίθαλψης. Η κυβέρνηση δίνει επίσης προτεραιότητα στον περιορισμό της παράνομης και αδήλωτης εργασίας. Τα μέτρα αυτά αφορούν τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2025 στον τομέα πολιτικής για τη δημόσια διοίκηση, την ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης και των δημόσιων υπηρεσιών, καθώς και το δημοσιονομικό πλαίσιο και τη δημοσιονομική διακυβέρνηση. Όσον αφορά τις πολιτικές για την επόμενη γενιά, τα σημαντικότερα μέτρα περιλαμβάνουν την αύξηση της προσβασιμότητας και της ποιότητας της προσχολικής εκπαίδευσης, την ενίσχυση της ποιότητας του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού και της διαχείρισης των σχολείων, καθώς και την αύξηση της συνάφειας της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, τα σημαντικότερα μέτρα περιλαμβάνουν την αύξηση των ποσοστών επιτυχίας των φοιτητών, την ανάπτυξη στρατηγικά σημαντικών προγραμμάτων σπουδών και την καλύτερη σύνδεση των πανεπιστημίων με τους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας. Τα μέτρα αυτά αφορούν την ειδική ανά χώρα σύσταση του 2025 στους τομείς πολιτικής της εκπαίδευσης, της απαγόρευσης των διακρίσεων και των ίσων ευκαιριών. |
|
(28) |
Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της ενεργειακής ασφάλειας, το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα, ορισμένα από τα οποία λαμβάνουν στήριξη από τον ΜΑΑ. Τα σημαντικότερα μέτρα περιλαμβάνουν την τροποποίηση του νόμου για την ενέργεια με στόχο την επιτάχυνση της κατασκευής εναλλακτικών πηγών για τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα που καταργούνται σταδιακά. Το πρόγραμμα επιχορηγήσεων «Στρατηγικές επενδύσεις για μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία» θα στηρίξει, μεταξύ άλλων, δύο έργα μεγάλης κλίμακας για την παραγωγή συσσωρευτών και την εξόρυξη πρώτων υλών ζωτικής σημασίας για την απανθρακοποίηση της οικονομίας και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας. Τα μέτρα αυτά αφορούν την ειδική ανά χώρα σύσταση του 2025 στον τομέα πολιτικής για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις ενεργειακές υποδομές και τα δίκτυα. Η κυβέρνηση συνεχίζει επίσης τη σχεδιαζόμενη επέκταση του πυρηνικού σταθμού του Dukovany. |
|
(29) |
Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα των αμυντικών δυνατοτήτων, το σχέδιο περιλαμβάνει τον θεσπισθέντα νόμο για τη χρηματοδότηση της άμυνας και τον τροποποιημένο νόμο για τους δημοσιονομικούς κανόνες, οι οποίοι απαιτούν από την κυβέρνηση να διαθέσει τουλάχιστον το 2 % του ΑΕΠ σε αμυντικές δαπάνες και επιτρέπουν στην κυβέρνηση να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες για τα έτη 2026 έως 2033 πάνω από το 2 % του ΑΕΠ, ακόμη και πέραν του εγκεκριμένου πλαισίου δημοσιονομικών δαπανών. Η Τσεχία ζήτησε επίσης να ενεργοποιηθεί η εθνική ρήτρα διαφυγής, η οποία παρέχει ευελιξία για την αύξηση των αμυντικών δαπανών κατά 1,5 % του ΑΕΠ την περίοδο 2025-2028. Τα μέτρα αυτά αφορούν τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2025 στον τομέα πολιτικής του δημοσιονομικού πλαισίου και της δημοσιονομικής πολιτικής. |
|
(30) |
Το σχέδιο παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη συνέπεια και, κατά περίπτωση, τη συμπληρωματικότητα με τα ταμεία της πολιτικής συνοχής και το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (στο εξής: ΣΑΑ) της Τσεχίας. Το κυρίαρχο μέρος των μέτρων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο χρηματοδοτείται από τα ταμεία της πολιτικής συνοχής. Στο σχέδιο (και στο αντίστοιχο παράρτημα) χαρτογραφούνται επίσης οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις όσον αφορά τα ταμεία της πολιτικής συνοχής και το ΣΑΑ. |
|
(31) |
Το σχέδιο παρέχει επισκόπηση των αναγκών της Τσεχίας για δημόσιες επενδύσεις που σχετίζονται με τις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης. Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της δίκαιης πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, συμπεριλαμβανομένης της συνέπειας με το ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα, οι επενδυτικές ανάγκες περιλαμβάνουν τον μετασχηματισμό του τομέα της ενέργειας, την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των εκπομπών των κτιρίων, καθώς και την ανάπτυξη υποδομών κινητών δικτύων 5G. Για τη διασφάλιση της κοινωνικής και οικονομικής ανθεκτικότητας, η Τσεχία σχεδιάζει να διευρύνει την παροχή ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών, να επενδύσει σε καινοτόμες νεοφυείς επιχειρήσεις και αναπτυσσόμενες εταιρείες και να αυξήσει την αποδοτικότητα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Για την αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας, η Τσεχία σκοπεύει να επενδύσει σε καθαρές πηγές ενέργειας. |
Συμπέρασμα της αξιολόγησης της Επιτροπής
|
(32) |
Συνολικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο της Τσεχίας του Ιουνίου του 2026 πληροί τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. |
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΗΣ ΤΣΕΧΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΕΛΙΞΙΑ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΡΗΤΡΑ ΔΙΑΦΥΓΗΣ
|
(33) |
Το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο της Τσεχίας και θεωρεί ότι η πλήρης εφαρμογή του θα συμβάλει στη διασφάλιση υγιών δημόσιων οικονομικών και στη στήριξη της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους, καθώς και της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. |
|
(34) |
Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση του σχεδίου από την Επιτροπή. Ωστόσο, το Συμβούλιο επαναλαμβάνει το αίτημά του προς την Επιτροπή να υποβάλλει την αξιολόγησή της για τα σχέδια σε έγγραφο χωριστό από τις συστάσεις της Επιτροπής για συστάσεις του Συμβουλίου. |
|
(35) |
Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση της Επιτροπής για την πορεία των καθαρών δαπανών και τις κύριες μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, καθώς και τις επιπτώσεις της πορείας των καθαρών δαπανών του σχεδίου στο δημοσιονομικό έλλειμμα και το δημόσιο χρέος. Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση της Επιτροπής ότι οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές παραδοχές, αν και διαφέρουν σε ορισμένες περιπτώσεις από τις παραδοχές της Επιτροπής, είναι συνολικά δεόντως αιτιολογημένες και στηρίζονται σε τεκμηριωμένα οικονομικά επιχειρήματα. Το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για το γεγονός ότι υπήρξε διαβούλευση με τους σχετικούς συμφεροντούχους σε εθνικό επίπεδο πριν από την υποβολή του σχεδίου και ότι το σχέδιο έχει υποβληθεί στο εθνικό κοινοβούλιο. |
|
(36) |
Το Συμβούλιο αναμένει από την Τσεχία να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τη δημοσιονομική στρατηγική της ανάλογα με τις ανάγκες, για να εξασφαλίσει την υλοποίηση της πορείας των καθαρών δαπανών της. Το Συμβούλιο είναι αποφασισμένο να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις οικονομικές και δημοσιονομικές εξελίξεις, περιλαμβανομένων εκείνων στις οποίες βασίζεται το σενάριο του σχεδίου. |
|
(37) |
Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την περιγραφή της Επιτροπής σχετικά με τις μεταρρυθμιστικές και επενδυτικές ανάγκες και προθέσεις που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, και τονίζει ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η υλοποίηση των εν λόγω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Το Συμβούλιο, με βάση τις εκθέσεις που θα υποβάλλει η Επιτροπή, θα αξιολογεί τις εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις και θα παρακολουθεί την υλοποίησή τους στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
|
(38) |
Το Συμβούλιο προσβλέπει στις ετήσιες εκθέσεις προόδου της Τσεχίας που θα περιέχουν, ειδικότερα, πληροφορίες για την πρόοδο υλοποίησης της πορείας των καθαρών δαπανών, όπως ορίζεται από το Συμβούλιο, και την πρόοδο υλοποίησης ευρύτερων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
|
(39) |
Η παρούσα σύσταση αντικαθιστά τη σύσταση της 21ης Ιανουαρίου 2025 όσον αφορά τα έτη 2027 και 2028. Οι μέγιστοι ρυθμοί αύξησης των καθαρών δαπανών για το 2026, σε ετήσιους και σωρευτικούς όρους, στο παράρτημα I της εν λόγω σύστασης παραμένουν επίκαιροι για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης έως και το 2026. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει τη συμμόρφωση για το 2026 στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων εποπτείας του φθινοπώρου 2026 και, με βάση τα απολογιστικά στοιχεία, την άνοιξη του 2027. |
|
(40) |
Σύμφωνα με το άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, το Συμβούλιο θα πρέπει να απευθύνει στην Τσεχία σύσταση με τους μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών για τους οποίους αναλήφθηκε δέσμευση στο σχέδιο του Ιουνίου του 2026. |
|
(41) |
Όσον αφορά τη σύσταση του Συμβουλίου της 8ης Ιουλίου 2025, η παρούσα σύσταση αποσαφηνίζει τον βαθμό ευελιξίας που επιτρέπεται στο πλαίσιο της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την αύξηση των αμυντικών δαπανών (14) που ισχύει το 2027 και το 2028. Για τον σκοπό αυτό, η συνολική μέγιστη ευελιξία που θα είναι διαθέσιμη το 2027 και το 2028 θα πρέπει να περιοριστεί στην ευελιξία που δεν έχει χρησιμοποιηθεί σε σχέση με την αντικατασταθείσα σύσταση της 21ης Ιανουαρίου 2025. |
|
(42) |
Γενικά, όταν ένα κράτος μέλος έχει ήδη κάνει χρήση της ευελιξίας που παρέχεται από την εθνική ρήτρα διαφυγής για αμυντικές δαπάνες, μόνο το μέρος της αύξησης των αμυντικών δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ από το έτος αναφοράς που υπερβαίνει την ήδη χρησιμοποιηθείσα ευελιξία πληροί τις προϋποθέσεις για ευελιξία κατά τα υπόλοιπα έτη που καλύπτονται από την εθνική ρήτρα διαφυγής. Επιπλέον, στις περιπτώσεις αυτές, η διαθέσιμη μέγιστη ευελιξία του 1,5 % του ΑΕΠ θα πρέπει επίσης να μειωθεί κατά το ποσό της ευελιξίας που είχε χρησιμοποιηθεί προηγουμένως. Στην περίπτωση της Τσεχίας, το σχετικό έτος για τη μέτρηση της χρησιμοποιηθείσας ευελιξίας είναι το 2026, δηλαδή το τελευταίο έτος στο οποίο εφαρμόζεται η σύσταση της 21ης Ιανουαρίου 2025. Σύμφωνα με την Επιτροπή, πριν εξεταστεί η ευελιξία που παρέχει η εθνική ρήτρα διαφυγής, το 2026 οι καθαρές δαπάνες απέκλιναν κατά 0,1 % του ΑΕΠ σε σωρευτικούς όρους από την πορεία των μέγιστων καθαρών δαπανών που συνέστησε το Συμβούλιο στις 21 Ιανουαρίου 2025 (βλ. αιτιολογική σκέψη 6). Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2026 της Επιτροπής, οι εθνικά χρηματοδοτούμενες αμυντικές δαπάνες στην Τσεχία προβλέπεται να αυξηθούν κατά 0,3 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μεταξύ του 2021 και του 2026. Ως εκ τούτου, με βάση τις προβολές αυτές, η προβλεπόμενη απόκλιση για το 2026 αναμένεται να βρίσκεται εντός των ορίων ευελιξίας της εθνικής ρήτρας διαφυγής. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε προβλεπόμενη χρήση της ευελιξίας κατά 0,1 % του ΑΕΠ το 2026. Ωστόσο, η πραγματική ευελιξία που χρησιμοποιήθηκε το 2026 σχετικά με την παρούσα σύσταση μπορεί να προσδιοριστεί μόνο όταν θα είναι διαθέσιμα τα απολογιστικά στοιχεία, την άνοιξη του 2027. Η Επιτροπή θα υπολογίσει και θα ανακοινώσει τη διαθέσιμη μέγιστη ευελιξία με βάση τα απολογιστικά στοιχεία την άνοιξη του 2027, |
ΣΥΝΙΣΤΑ τα εξής:
|
1. |
Η Τσεχία να διασφαλίσει ότι η αύξηση των καθαρών δαπανών δεν υπερβαίνει τα μέγιστα όρια που καθορίζονται στο παράρτημα της παρούσας σύστασης. |
|
2. |
Έως το 2028 η Τσεχία να επιτρέπεται να αποκλίνει από τους μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών που καθορίζονται στο σημείο 1 της παρούσας σύστασης και να τους υπερβεί, στον βαθμό που οι καθαρές δαπάνες οι οποίες υπερβαίνουν τους εν λόγω μέγιστους ρυθμούς αύξησης των δαπανών δεν είναι υψηλότερες από τη μικρότερη μεταξύ των δύο κατωτέρω τιμών:
Η ευελιξία που χρησιμοποιήθηκε έως το 2026 πρέπει να υπολογιστεί και να ανακοινωθεί από την Επιτροπή την άνοιξη του 2027 με βάση τα απολογιστικά στοιχεία για το 2026. |
|
3. |
Κατά τα έτη μετά το 2028, η Τσεχία να μπορεί ακόμη να αποκλίνει από τους μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών που καθορίζονται σε σύσταση του Συμβουλίου σύμφωνα με το άρθρο 17, το άρθρο 19 ή το άρθρο 20 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263 και να τους υπερβεί, στον βαθμό που οι καθαρές δαπάνες που υπερβαίνουν τους εν λόγω μέγιστους ρυθμούς αύξησης σχετίζονται με παραδόσεις στρατιωτικού εξοπλισμού για τις οποίες υπογράφηκε σύμβαση πριν από το τέλος του 2028 και παραμένουν κάτω από το συνολικό όριο που αναφέρεται στο σημείο 2. |
|
4. |
Σύμφωνα με το άρθρο 22 παράγραφος 7 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, οι αποκλίσεις από τους μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών που καθορίζονται από το Συμβούλιο οι οποίες επιτρέπονται βάσει της παρούσας σύστασης δεν θα καταγράφονται ως χρεώσεις στον λογαριασμό ελέγχου της Τσεχίας. |
|
5. |
Προκειμένου να διασφαλιστεί η ορθή καταγραφή των πρόσθετων δαπανών, η Τσεχία πρέπει να περιλαμβάνει τα πραγματικά και τα προβλεπόμενα δεδομένα σχετικά με τις συνολικές αμυντικές δαπάνες (διαίρεση 02 της COFOG), συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων στον τομέα της άμυνας (διαίρεση 02 P.51 της COFOG), καθώς και των δαπανών που χρηματοδοτούνται από δάνεια SAFE τα οποία δεν καλύπτονται από την COFOG-02:
|
Η παρούσα σύσταση απευθύνεται στην Τσεχία.
Λουξεμβούργο, 9 Οκτωβρίου 2026.
Για το Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος
S. HARRIS
(1) Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1263 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2024, σχετικά με τον αποτελεσματικό συντονισμό των οικονομικών πολιτικών και την πολυμερή δημοσιονομική εποπτεία (ΕΕ L, 2024/1263, 30.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1263/oj), ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/1997/1467/2024-04-30) και η οδηγία 2011/85/ΕΕ του Συμβουλίου, της 8ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με τις απαιτήσεις για τα δημοσιονομικά πλαίσια των κρατών μελών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 41, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2011/85/2024-04-30).
(2) Οι καθαρές δαπάνες όπως ορίζονται στο άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, δηλαδή οι κρατικές δαπάνες μετά την αφαίρεση i) των δαπανών για τόκους, ii) των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων, iii) των δαπανών για προγράμματα της Ένωσης που καλύπτονται στο σύνολό τους από ενωσιακά κονδύλια, iv) των εθνικών δαπανών για τη συγχρηματοδότηση προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, v) των κυκλικών στοιχείων των δαπανών για επιδόματα ανεργίας και vi) των έκτακτων και άλλων προσωρινών μέτρων.
(3) Σύσταση του Συμβουλίου, της 21ης Ιανουαρίου 2025, για την έγκριση του εθνικού μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού-διαρθρωτικού σχεδίου της Τσεχίας (ΕΕ C, C/2025/666, 10.2.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/666/oj).
(4) Σύσταση του Συμβουλίου, της 8ης Ιουλίου 2025, που επιτρέπει στην Τσεχία να αποκλίνει από τους μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών οι οποίοι καθορίζονται από το Συμβούλιο δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263 (Ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής) (ΕΕ C, C/2025/3962, 20.8.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/3962/oj).
(5) Δεδομένου ότι η Τσεχία επωφελείται από ευελιξία στο πλαίσιο της εθνικής ρήτρας διαφυγής, η αξιολόγηση της συμμόρφωσης επικεντρώθηκε στη σύγκριση της αύξησης των καθαρών δαπανών με τους μέγιστους ρυθμούς αύξησης των καθαρών δαπανών, όπως συνέστησε το Συμβούλιο σε σωρευτικούς όρους.
(6) COM(2026) 200 final και έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SWD(2026) 200, «Δημοσιονομικοί στατιστικοί πίνακες που παρέχουν βασικά στοιχεία σχετικά με την αξιολόγηση των δημοσιονομικών πολιτικών των κρατών μελών», 3.6.2026.
(7) Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική, κοινωνική, διαρθρωτική και δημοσιονομική πολιτική και την πολιτική απασχόλησης της Τσεχίας (ΕΕ C, C/2025/3977, 20.8.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/3977/oj).
(8) Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική, κοινωνική, διαρθρωτική και δημοσιονομική πολιτική και την πολιτική απασχόλησης της Τσεχίας (ΕΕ C, C/2026/3916, 1.9.2026, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2026/3916/oj).
(9) Η προηγούμενη καθοδήγηση που διαβιβάστηκε στα κράτη μέλη και στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή περιλαμβάνει τεχνικές πληροφορίες i) με και χωρίς παράταση της περιόδου προσαρμογής (που καλύπτει 4 και 7 έτη, αντίστοιχα) και ii) με και χωρίς τη συνθήκη διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος. Περιλαμβάνει επίσης τους βασικούς αρχικούς όρους και τις υποκείμενες παραδοχές που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο μεσοπρόθεσμης πρόβλεψης του δημόσιου χρέους της Επιτροπής. Οι τεχνικές πληροφορίες υπολογίστηκαν με βάση τη μεθοδολογία που περιγράφεται στο Debt Sustainability Monitor (Παρακολούθηση της βιωσιμότητας του χρέους) 2023 της Επιτροπής (https://economy-finance.ec.europa.eu/publications/debt-sustainability-monitor-2023_en), και μεταγενέστερες τροποποιήσεις της που συμφωνήθηκαν στην ομάδα εργασίας για την ανάλυση της βιωσιμότητας του χρέους. Βασίζεται στις εαρινές προβλέψεις 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στη μεσοπρόθεσμη παράτασή τους έως το 2035, ενώ η μακροπρόθεσμη αύξηση του ΑΕΠ και οι δαπάνες λόγω της γήρανσης του πληθυσμού συνάδουν με την κοινή έκθεση του 2024 της Επιτροπής και του Συμβουλίου για τη δημογραφική γήρανση (https://economy-finance.ec.europa.eu/publications/2024-ageing-report-economic-and-budgetary-projections-eu-member-states-2022-2070_en).
(10) https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-member-states/country-pages-including-country-reports/czechia/fiscal-surveillance-czechia_en.
(11) Η συνθήκη διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος που προβλέπεται στο άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263 ορίζει ότι η ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού πρωτογενούς ισοζυγίου είναι 0,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ (ή 0,25 εκατοστιαίες μονάδες σε περίπτωση παράτασης της περιόδου προσαρμογής) έως ότου το διαρθρωτικό έλλειμμα να είναι χαμηλότερο από το 1,5 % του ΑΕΠ.
(12) Βλ. Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας για την ΕΕ», της 29ης Ιανουαρίου 2025 [COM(2025)30 final].
(13) Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική, κοινωνική, διαρθρωτική και δημοσιονομική πολιτική και την πολιτική απασχόλησης της Τσεχίας (ΕΕ C, C/2026/3916, 1.9.2026, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2026/3916/oj).
(14) Αμυντικές δαπάνες της γενικής κυβέρνησης σύμφωνα με τη διεθνή ταξινόμηση των κρατικών λειτουργιών (COFOG).
(15) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 479/2009 του Συμβουλίου, της 25ης Μαΐου 2009, για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου σχετικά με τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος το οποίο προσαρτάται στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΕ L 145 της 10.6.2009, σ. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2009/479/2014-09-01).
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Μέγιστοι ρυθμοί αύξησης των καθαρών δαπανών (ετήσιοι και σωρευτικοί ρυθμοί αύξησης, σε ονομαστικούς όρους)
Τσεχία
|
Έτη |
2027 |
2028 |
2029 |
2030 |
|
|
Ρυθμοί αύξησης (%) |
Ετήσιοι |
5,4 |
2,7 |
2,4 |
2,2 |
|
Σωρευτικοί (*1) |
12,1 |
15,2 |
17,9 |
20,5 |
|
|
(*1) Οι σωρευτικοί ρυθμοί αύξησης υπολογίζονται με βάση το 2025 ως έτος αναφοράς. Οι σωρευτικοί ρυθμοί αύξησης χρησιμοποιούνται στην ετήσια παρακολούθηση της εκ των υστέρων συμμόρφωσης στον λογαριασμό ελέγχου. Σημείωση: Για το 2026, οι μέγιστοι ετήσιοι και σωρευτικοί ρυθμοί αύξησης των καθαρών δαπανών που καθορίστηκαν με τη σύσταση του Συμβουλίου της 21ης Ιανουαρίου 2025 παραμένουν επίκαιροι και θα υπόκεινται σε αξιολογήσεις συμμόρφωσης από την Επιτροπή με βάση τα απολογιστικά στοιχεία. |
|||||
ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2026/5421/oj
ISSN 1977-0901 (electronic edition)