BESCHIKKING VAN HET HOF (Zesde kamer)
6 december 2021 (*)
„Prejudiciële verwijzing – Artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof – Consumentenbescherming – Richtlijn 93/13/EEG – Oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten – Leningsovereenkomst in vreemde valuta – Bedingen die het wisselkoersrisico bij de kredietnemer leggen – Artikel 4, lid 2 – Vereisten van begrijpelijkheid en transparantie – Irrelevantie van het feit dat consument verklaart zich ten volle bewust te zijn van de mogelijke risico’s van het aangaan van een leningsovereenkomst in vreemde valuta – Duidelijke en begrijpelijke formulering van een contractueel beding”
In zaak C‑670/20,
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Ráckevei Járásbíróság (rechter in eerste aanleg Ráckeve, Hongarije) bij beslissing van 9 november 2020, ingekomen bij het Hof op 8 december 2020, in de procedure
EP,
TA,
FV,
TB
tegen
ERSTE Bank Hungary Zrt.,
geeft
HET HOF (Zesde kamer),
samengesteld als volgt: L. Bay Larsen, vicepresident van het Hof, waarnemend voor de president van de Zesde kamer, N. Jääskinen (rapporteur) en M. Safjan, rechters,
advocaat-generaal: J. Kokott,
griffier: A. Calot Escobar,
gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om overeenkomstig artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof uitspraak te doen bij met redenen omklede beschikking,
de navolgende
Beschikking
1 Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 4, lid 2, van richtlijn 93/13/EEG van de Raad van 5 april 1993 betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten (PB 1993, L 95, blz. 29).
2 Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen EP, TA, FV en TB enerzijds en ERSTE Bank Hungary Zrt. (hierna: „bank”) anderzijds over het vermeend oneerlijke karakter van een beding in een in vreemde valuta opgestelde leningsovereenkomst dat bepaalt dat de lening moet worden terugbetaald in nationale valuta.
Toepasselijke bepalingen
3 Artikel 4 van richtlijn 93/13 luidt:
„1. Onverminderd artikel 7 worden voor de beoordeling van het oneerlijke karakter van een beding van een overeenkomst alle omstandigheden rond de sluiting van de overeenkomst, alsmede alle andere bedingen van de overeenkomst of van een andere overeenkomst waarvan deze afhankelijk is, op het moment waarop de overeenkomst is gesloten in aanmerking genomen, rekening houdend met de aard van de goederen of diensten waarop de overeenkomst betrekking heeft.
2. De beoordeling van het oneerlijke karakter van bedingen heeft geen betrekking op de bepaling van het eigenlijke voorwerp van de overeenkomst, noch op de gelijkwaardigheid van enerzijds de prijs of vergoeding en anderzijds de als tegenprestatie te leveren goederen of te verrichten diensten, voor zover die bedingen duidelijk en begrijpelijk zijn geformuleerd.”
4 Artikel 5 van deze richtlijn bepaalt:
„In het geval van overeenkomsten waarvan alle of bepaalde aan de consument voorgestelde bedingen schriftelijk zijn opgesteld, moeten deze bedingen steeds duidelijk en begrijpelijk zijn opgesteld. [...]”
Hoofdgeding en prejudiciële vragen
5 Op 9 januari 2007 hebben verzoekers in het hoofdgeding, in hun hoedanigheid van consumenten, bij notariële akte een leningsovereenkomst met de bank gesloten voor de renovatie van een gezinswoning. Het geleende bedrag was in deze overeenkomst uitgedrukt in Zwitserse frank (CHF), maar volgens diezelfde overeenkomst moest dit bedrag worden vrijgegeven en terugbetaald in Hongaarse forint (HUF).
6 Bijgevolg bepaalde de bank op elke terugbetalingsdatum het bedrag van de verschuldigde maandelijkse aflossing door het bedrag van de terugbetaling, waarvan was overeengekomen dat het in Zwitserse frank werd berekend, om te rekenen naar Hongaarse forint.
7 Toen de betrokken leningsovereenkomst werd gesloten heeft de bank verzoekers in het hoofdgeding een informatieblad verstrekt over de algemene risico’s die verbonden zijn aan een financiering in vreemde valuta. In dit informatieblad stond met betrekking tot het wisselkoersrisico het volgende:
„Wij vestigen uw aandacht op het feit dat u, door te kiezen voor een financiering in vreemde valuta, kunt profiteren van de marktvoordelen van de gekozen valuta, maar ook de risico’s ervan aanvaardt. Door het aangaan van de leningsovereenkomst erkent u dat het bedrag van de lening bij de bank wordt geregistreerd in de gekozen vreemde valuta en verbindt u zich ertoe dit bedrag terug te betalen in de door u gekozen valuta. Aangezien de deviezenkoers tussen de Hongaarse forint en de vreemde valuta die u in de overeenkomst hebt gekozen – de wisselkoers – kan variëren naargelang van de dagelijkse marktschommelingen, vestigen wij uw aandacht op het feit dat een eventuele ongunstige fluctuatie of stijging van de wisselkoers extra kosten voor u met zich mee kan brengen waarvan niet kan worden voorzien of deze zich daadwerkelijk zullen voordoen, noch wat het bedrag ervan zal zijn.
Het voordeel van dit type financiering is dat zodra de wisselkoers van de vreemde valuta waarin de financiering is uitgedrukt daalt ten opzichte van de forint, de „tegenwaarde” in forint van de financiering daalt; met andere woorden, er zijn minder Hongaarse forinten nodig om de valuta aan te kopen die de maandelijkse afbetalingen voor de terugbetaling van het kapitaal en de rente dekken, en deze aankoop kost u dan ook minder – in welk geval de last dus lager ligt, en dit kan zelfs tot gevolg hebben dat u minder moet terugbetalen dan was voorzien op basis van de tegenwaarde in Hongaarse forint die is berekend bij het sluiten van de leningsovereenkomst.
Omgekeerd, indien de wisselkoers van de vreemde valuta waarin de financiering is uitgedrukt stijgt ten opzichte van de forint, stijgt de „tegenwaarde” van de financiering: in dat geval is er een groter bedrag aan forinten nodig om de naar de betrokken vreemde valuta omgerekende maandelijkse afbetalingen (voor de terugbetaling) van het kapitaal en de rente te verrichten; in dit geval zijn er dus meer Hongaarse forinten nodig om de in de betrokken valuta aangegane lening terug te betalen.
Met uw handtekening bevestigt u dat u duidelijke informatie heeft verkregen over de risico’s van deze financiering, dat u op de hoogte bent van de risicocomponenten en dat u willens en wetens het krediet wenst aan te gaan.”
8 Volgens de verwijzende rechter was de wisselkoers, op het tijdstip waarop het informatieblad in kwestie bij het sluiten van de betrokken leningsovereenkomst is overhandigd, stabiel. Dit informatieblad gewaagt weliswaar van de mogelijkheid dat de wisselkoers daalt of stijgt en van de daaruit voortvloeiende voor- en nadelen, maar vermeldt niet dat een wijziging in de macro-economische omstandigheden en in de situatie op de internationale geldmarkt zou kunnen leiden tot een aanzienlijke of zelfs onbeperkte stijging van de maandelijkse afbetalingen, en evenmin dat de wisselkoers tussen de Hongaarse forint en de Zwitserse frank aanzienlijk zou kunnen schommelen, en dit ongeacht het stabiele karakter van deze koers in het verleden.
9 Door een belangrijke wijziging van deze koers die zich heeft voorgedaan tijdens de uitvoering van de betrokken leningsovereenkomst, is het bedrag van de volgens deze overeenkomst verschuldigde maandelijkse afbetalingen aanzienlijk gestegen.
10 Verzoekers in het hoofdgeding hebben hun terugbetalingsverplichting niet kunnen nakomen, waarna de bank de leningsovereenkomst in 2015 heeft ontbonden.
11 Op 10 juli 2015 is op verzoek van de bank een procedure van gedwongen tenuitvoerlegging tegen verzoekers in het hoofdgeding ingeleid.
12 Laatstgenoemden hebben op 30 september 2016 bij de verwijzende rechter een vordering tot staking van de gedwongen tenuitvoerlegging ingesteld op grond dat de leningsovereenkomst ongeldig was. Zij voeren daarbij aan dat de bank hun onvoldoende informatie had verstrekt over de reële risico’s van het aangaan van een leningsovereenkomst in vreemde valuta. In het bijzonder had de bank volgens hen nagelaten hun aandacht erop te vestigen dat:
– de positieve en de negatieve effecten van een wisselkoersschommeling enkel tegen elkaar opwegen indien de koersen van de Hongaarse forint en de Zwitserse frank binnen een stabiele en constante marge bewegen;
– een duurzame en grote wijziging van de macro-economische omstandigheden en van de situatie op de internationale geldmarkt kon leiden tot een aanzienlijke of zelfs onbeperkte stijging van de maandelijkse afbetalingen, en
– zich op elk moment een blijvende stijging van de koers van de Zwitserse frank ten opzichte van die van de Hongaarse forint kon voordoen en het gematigd karakter van de vroegere schommelingen van deze wisselkoersen geen enkele garantie bood voor de toekomstige stabiliteit ervan.
13 De bank betoogt dat de door haar verstrekte informatie over het wisselkoersrisico volstond aangezien de theoretische mogelijkheid van een wisselkoerswijziging werd vermeld in het in punt 7 van de onderhavige beschikking genoemde informatieblad. Er werd daarbij gewezen op het verband tussen schommelingen van deze koers en schommelingen van het bedrag van de maandelijkse afbetalingen. De consumenten zijn dus in staat gesteld te begrijpen dat het bedrag van de maandelijkse afbetalingen onbeperkt kon stijgen, afhankelijk van dergelijke koersschommelingen. De bank verwijst ook naar de rechtspraak van de Kúria (hoogste rechterlijke instantie, Hongarije) volgens welke „het feit dat verweerster informatie over het wisselkoersrisico heeft verstrekt, op zich betekent dat verzoekende partijen dit risico als een realistische hypothese moesten beschouwen”.
14 De verwijzende rechter refereert aan het arrest van 20 september 2017, Andriciuc e.a. (C‑186/16, EU:C:2017:703), en merkt op dat volgens dit arrest de door de bank verstrekte informatie over het wisselkoersrisico een normaal geïnformeerde en redelijk omzichtige en oplettende gemiddelde consument niet alleen in staat moet stellen om de mogelijkheid van waardevermindering of -vermeerdering van de vreemde valuta waarin de lening is aangegaan te kennen, maar ook om de – mogelijk aanzienlijke – economische gevolgen van een dergelijk beding voor zijn financiële verplichtingen in te schatten.
15 De verwijzende rechter vraagt zich echter af wat de draagwijdte is van dit door het Hof gestelde vereiste en of dergelijke economische gevolgen uitdrukkelijk moeten blijken uit de door de bank verstrekte informatie. Hij vraagt zich meer in het bijzonder af of reeds aan dit vereiste is voldaan indien de betrokken consument, door de leningsovereenkomst te ondertekenen, in algemene zin verklaart dat hij de risico’s van de lening kent en aanvaardt, rekening houdend met een eventuele wisselkoersschommeling, dan wel of de bank daarenboven uitdrukkelijk moet aangeven dat het aangegane risico onbeperkt is.
16 In die omstandigheden heeft de Ráckevei Járásbíróság (rechter in eerste aanleg Ráckeve, Hongarije) de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1) Kan, gelet op de uitlegging van artikel 4, lid 2, van [richtlijn 93/13], gegeven in het arrest [van 20 september 2017, Andriciuc e.a. (C‑186/16, EU:C:2017:703)], een contractueel beding betreffende de overname van het wisselkoersrisico, dat niet uitdrukkelijk bepaalt dat de schuldenaar uitsluitend en volledig het wisselkoersrisico draagt, maar enkel een verklaring van de schuldenaar bevat dat deze ‚zich ten volle bewust is van de potentiële risico’s die aan de transactie verbonden zijn, en in het bijzonder van het feit dat schommelingen van de betrokken vreemde valuta ten opzichte van de Hongaarse forint de kosten voor de terugbetaling van de lening in Hongaarse forinten zowel naar boven als naar beneden kunnen doen stijgen’, als duidelijk en begrijpelijk worden beschouwd?
2) Voldoet bovengenoemd contractueel beding aan de in het arrest [van 20 september 2017, Andriciuc e.a. (C‑186/16, EU:C:2017:703)], gestelde voorwaarde dat de consument ook in staat moet zijn de mogelijk aanzienlijke economische gevolgen van de aanvaarding van het wisselkoersrisico voor zijn financiële verplichtingen te beoordelen, gelet op het document ‚Informatieblad betreffende de algemene risico’s die verbonden zijn aan financiering in vreemde valuta’, dat de consument bij de sluiting van de overeenkomst heeft moeten ondertekenen en dat op identieke wijze verwijst naar zowel de gunstige als de ongunstige effecten van wisselkoersschommelingen en – in overeenstemming met de door de Magyar Bankszövetség (Hongaarse bankfederatie) gepubliceerde informatie – het bestaan suggereert van een tendens van stabiele wisselkoersen die inhoudt dat gunstige en ongunstige financiële effecten elkaar op lange termijn compenseren?
3) Is bovengenoemd contractueel beding in overeenstemming met het in het arrest [van 20 september 2017, Andriciuc e.a. (C‑186/16, EU:C:2017:703)], geformuleerde vereiste dat de consument in staat moet zijn de mogelijk aanzienlijke economische gevolgen van de aanvaarding van het wisselkoersrisico voor zijn financiële verplichtingen te beoordelen, wanneer noch de overeenkomst, noch het bij de sluiting van de overeenkomst ondertekende informatieblad over het wisselkoersrisico expliciet of impliciet aanwijzingen bevat dat de verhoging van de maandelijkse aflossingstermijnen aanzienlijk zou kunnen blijken, of in werkelijkheid zelfs om het even welk niveau zou kunnen bereiken?
4) Kan, gelet op de uitlegging van artikel 4, lid 2, van [richtlijn 93/13] gegeven in het arrest [van 20 september 2017, Andriciuc e.a. (C‑186/16, EU:C:2017:703)], een contractueel beding betreffende het wisselkoersrisico waarin niet uitdrukkelijk is bepaald dat het wisselkoersrisico uitsluitend en volledig door de consument wordt gedragen, zodat uit de bepalingen van de overeenkomst niet uitdrukkelijk blijkt dat de verhoging van de maandelijkse termijnen aanzienlijk zou kunnen zijn, of in werkelijkheid zelfs om het even welk niveau zou kunnen bereiken, als duidelijk en begrijpelijk worden beschouwd?
5) Volstaat een verklaring in die zin van de consument, die in algemene bewoordingen is gesteld en in een standaardbeding van de overeenkomst is opgenomen, op zich om aan te tonen dat de informatie over het wisselkoersrisico voldeed aan het vereiste in het arrest [van 20 september 2017, Andriciuc e.a. (C‑186/16, EU:C:2017:703)], dat de informatie de gemiddelde consument ook in staat moet stellen de mogelijk aanzienlijke economische gevolgen van de overdracht van het wisselkoersrisico voor zijn financiële verplichtingen te beoordelen, wanneer geen andere bepaling van de overeenkomst en van het informatieblad een dergelijke conclusie wettigt?
6) Kan, gelet op de inhoud van het arrest [van 20 september 2017, Andriciuc e.a. (C‑186/16, EU:C:2017:703)], worden geoordeeld dat de uitlegging van de Kúria, volgens welke ‚het feit dat verweerster informatie over het wisselkoersrisico heeft verstrekt, op zich betekent dat verzoekster dit risico als een realistische hypothese moest beschouwen’, in overeenstemming is met artikel 4, lid 2, van [richtlijn 93/13]?”
Beantwoording van de prejudiciële vragen
17 Volgens artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof kan het Hof, onder meer wanneer een prejudiciële vraag identiek is aan een vraag waarover het al uitspraak heeft gedaan of wanneer het antwoord op een dergelijke vraag duidelijk uit de rechtspraak kan worden afgeleid, in elke stand van het geding op voorstel van de rechter-rapporteur, de advocaat-generaal gehoord, beslissen om bij met redenen omklede beschikking uitspraak te doen.
18 Deze bepaling dient in de onderhavige zaak te worden toegepast.
19 Met zijn vragen, die samen moeten worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 4, lid 2, van richtlijn 93/13 aldus dient te worden uitgelegd dat bij een leningsovereenkomst in vreemde valuta is voldaan aan het vereiste van transparantie van de bedingen ervan die het wisselkoersrisico bij de kredietnemer leggen, wanneer de verkoper hem algemene informatie over het wisselkoersrisico heeft verstrekt, inclusief over de gevolgen van wisselkoersschommelingen voor zijn financiële verplichtingen, en de consument heeft verklaard zich ten volle bewust te zijn van de risico’s die uit deze door hem gesloten overeenkomst kunnen voortvloeien.
20 Vooraf zij eraan herinnerd dat het uitsluitend aan de verwijzende rechter staat om zich in het licht van de omstandigheden van het betrokken geval uit te spreken over de kwalificatie van vermeend oneerlijke bedingen. Dit neemt niet weg dat het Hof bevoegd is om op basis van de bepalingen van richtlijn 93/13, in casu artikel 4, lid 2, de criteria aan te duiden die de verwijzende rechter kan of moet toepassen wanneer hij contractuele bedingen aan deze bepalingen toetst (arrest van 20 september 2018, OTP Bank en OTP Faktoring, C‑51/17, EU:C:2018:750, punt 72 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
21 In dit verband blijkt uit vaste rechtspraak inzake het transparantievereiste dat het voor een consument van wezenlijk belang is dat hij, vóórdat de overeenkomst wordt gesloten, kennisneemt van alle contractvoorwaarden en de gevolgen van het sluiten van de overeenkomst. Hij zal met name op basis van de aldus verkregen informatie beslissen of hij gebonden wenst te worden door de voorwaarden die de verkoper tevoren heeft vastgelegd (arresten van 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑609/19, EU:C:2021:469, punt 41, en 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19–C‑782/19, EU:C:2021:470, punt 62 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
22 Hieruit volgt dat het feit dat bedingen van overeenkomsten formeel en grammaticaal begrijpelijk zijn, niet volstaat om te voldoen aan het vereiste van transparantie van die bedingen dat voortvloeit uit artikel 4, lid 2, en artikel 5 van richtlijn 93/13. Het vereiste dat bedingen van overeenkomsten duidelijk en begrijpelijk zijn geformuleerd en derhalve transparant zijn, zoals neergelegd in die richtlijn, moet ruim worden opgevat, aangezien het door die richtlijn uitgewerkte beschermingsstelsel op de gedachte berust dat de consument zich tegenover de verkoper in een zwakke positie bevindt en met name over minder informatie dan de verkoper beschikt (arresten van 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑609/19, EU:C:2021:469, punt 42, en 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19–C‑782/19, EU:C:2021:470, punt 63 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
23 Bijgevolg moet dit vereiste aldus worden begrepen dat het niet alleen gebiedt dat het betrokken beding voor de consument formeel en grammaticaal begrijpelijk is, maar ook dat een normaal geïnformeerde en redelijk omzichtige en oplettende gemiddelde consument in staat wordt gesteld om de concrete werking van de berekeningswijze van dit beding te begrijpen en om op basis van duidelijke en begrijpelijke criteria de – mogelijk aanzienlijke – economische gevolgen van een dergelijk beding voor zijn financiële verplichtingen in te schatten (arresten van 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑609/19, EU:C:2021:469, punt 43, en 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19–C‑782/19, EU:C:2021:470, punt 64 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
24 De vraag of in casu aan het transparantievereiste is voldaan moet door de verwijzende rechter worden onderzocht in het licht van alle relevante feiten, waaronder de reclame en de inlichtingen die tijdens het onderhandelen van de leningsovereenkomsten in het hoofdgeding zijn verstrekt door de kredietgever (zie in die zin arresten van 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑609/19, EU:C:2021:469, punt 45, en 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19–C‑782/19, EU:C:2021:470, punt 66).
25 Meer in het bijzonder staat het aan de nationale rechter, wanneer hij alle omstandigheden rond de sluiting van de overeenkomst in aanmerking neemt, om na te gaan of in de betrokken zaak aan de consument alle gegevens zijn meegedeeld die van invloed kunnen zijn op de omvang van zijn verbintenis en op grond waarvan hij met name de totale kosten van zijn lening kan ramen. Een beslissende rol bij die beoordeling spelen de vraag of de bedingen duidelijk en begrijpelijk zijn geformuleerd, zodat een normaal geïnformeerde, redelijk omzichtige en oplettende gemiddelde consument aan de hand daarvan die kosten kan ramen, en voorts de omstandigheid dat de kredietovereenkomst niet de gegevens bevat die, gelet op de aard van de goederen of diensten waarop die overeenkomst betrekking heeft, essentieel worden geacht (arresten van 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑609/19, EU:C:2021:469, punt 46, en 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19–C‑782/19, EU:C:2021:470, punt 67 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
26 In de onderhavige zaak merkt de verwijzende rechter op dat verzoekers in het hoofdgeding vóór het aangaan van hun leningen een informatieblad met algemene informatie over het wisselkoersrisico hebben ontvangen. Hij wijst er tevens op dat in dit document, dat verzoekers in het hoofdgeding hebben ondertekend, hun aandacht werd gevestigd op het feit dat eventuele fluctuaties in de pariteit tussen de Hongaarse forint en de Zwitserse frank extra kosten voor de kredietnemer met zich mee zouden kunnen brengen, waarvan niet kon worden voorzien of deze zich daadwerkelijk zouden voordoen, noch wat het bedrag ervan dan zou zijn. Zij hebben echter geen enkele informatie ontvangen over het feit dat een aanzienlijke wisselkoersschommeling een – potentieel onbeperkte – verhoging van de maandelijkse afbetalingen zou kunnen veroorzaken. De informatie die hun in dit verband is verstrekt berustte namelijk op de veronderstelling dat die pariteit stabiel zou blijven.
27 Het Hof heeft met betrekking tot leningsovereenkomsten in vreemde valuta, zoals die in het hoofdgeding, reeds vastgesteld dat alle informatie die de verkoper verstrekt om de consument in te lichten over de werking van het mechanisme voor het omwisselen van valuta en het daaraan verbonden risico, relevant is voor de in punt 25 van deze beschikking genoemde beoordeling. Van bijzonder belang zijn de toelichtingen over de risico’s die de kredietnemer loopt ingeval het wettig betaalmiddel van de lidstaat waar de kredietnemer is gevestigd aanzienlijk in waarde daalt en de buitenlandse rentevoet stijgt (zie in die zin arresten van 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑609/19, EU:C:2021:469, punt 48, en 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19–C‑782/19, EU:C:2021:470, punt 69).
28 Zoals het Europees Comité voor systeemrisico’s in zijn aanbeveling ESRB/2011/1 van 21 september 2011 inzake kredietverlening in vreemde valuta (PB 2011, C 342, blz. 1) in herinnering heeft gebracht, moeten financiële instellingen in dit verband kredietnemers voldoende informatie verschaffen die hen in staat stelt goed geïnformeerde en prudente beslissingen te nemen en die ten minste het effect op periodieke betalingen omvat van een scherpe waardevermindering van het wettig betaalmiddel van de lidstaat waar een kredietnemer is gevestigd, en van een toename van de buitenlandse rentevoet (Aanbeveling A – Risicobewustzijn van kredietnemers, punt 1) (arresten van 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑609/19, EU:C:2021:469, punt 49, en 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19–C‑782/19, EU:C:2021:470, punt 70 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
29 Het Hof heeft in het bijzonder opgemerkt dat de kredietnemer duidelijk moet worden geïnformeerd over het feit dat hij zich met de sluiting van een in vreemde valuta luidende kredietovereenkomst blootstelt aan een wisselkoersrisico dat mogelijkerwijs economisch gezien een zware last kan worden ingeval de waarde van de valuta waarin hij zijn inkomsten ontvangt, daalt. Voorts moet de verkoper uitleg geven over de mogelijke wisselkoersschommelingen en de risico’s die inherent zijn aan het aangaan van een lening in vreemde valuta (arresten van 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑609/19, EU:C:2021:469, punt 50, en 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19–C‑782/19, EU:C:2021:470, punt 71 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
30 Hieruit volgt dat de verkoper slechts aan het transparantievereiste kan voldoen door informatie te verschaffen die een normaal geïnformeerde, redelijk omzichtige en oplettende gemiddelde consument in staat stelt om niet alleen te begrijpen dat de ontwikkeling van de tussen de rekenmunt en de betaalmunt geldende wisselkoers, afhankelijk van de schommelingen in die wisselkoers, negatieve gevolgen kan hebben voor zijn financiële verplichtingen, maar ook dat hij bij de sluiting van een lening in vreemde valuta gedurende de hele looptijd van de overeenkomst een reëel risico loopt ingeval de munt waarin hij zijn inkomsten ontvangt scherp daalt ten opzichte van de vreemde valuta waarin de lening is opgesteld (zie in die zin arresten van 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑609/19, EU:C:2021:469, punt 51, en 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19–C‑782/19, EU:C:2021:470, punt 72).
31 Het Hof heeft dan ook geoordeeld dat in het kader van een leningsovereenkomst in vreemde valuta die de consument blootstelt aan een wisselkoersrisico niet kan worden voldaan aan het transparantievereiste door deze consument informatie te verstrekken – ook al is deze uitgebreid – indien die informatie is gebaseerd op de veronderstelling dat de tussen de rekenmunt en de betaalmunt geldende wisselkoers tijdens de hele looptijd van die overeenkomst stabiel zal blijven. Dit is met name het geval wanneer de verkoper de consument niet heeft gewaarschuwd voor de weerslag die de economische context kan hebben op de wisselkoersschommelingen, zodat de consument niet in staat is gesteld concreet te begrijpen welke mogelijk ernstige gevolgen het aangaan van een in vreemde valuta luidende lening voor zijn financiële situatie kan hebben (arresten van 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑609/19, EU:C:2021:469, punt 53, en 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19–C‑782/19, EU:C:2021:470, punt 74).
32 Gelet op de aldus op de verkoper rustende informatieverplichting kan het feit dat de consument verklaart zich ten volle bewust te zijn van de mogelijke risico’s die gepaard kunnen gaan met het aangaan van een in vreemde valuta luidende lening derhalve op zich geen rol spelen bij de beantwoording van de vraag of de verkoper heeft voldaan aan dat transparantievereiste.
33 Tot slot zij er ook aan herinnerd dat het soort taal dat de financiële instelling in de precontractuele en contractuele documenten heeft gebruikt een relevante factor is voor de in punt 25 van de onderhavige beschikking bedoelde beoordeling. Dat niet is voldaan aan het transparantievereiste van met name artikel 4, lid 2, van richtlijn 93/13, blijkt in het bijzonder uit het ontbreken van bewoordingen of toelichtingen waarin de kredietnemer uitdrukkelijk wordt gewaarschuwd voor de bijzondere risico’s die verbonden zijn aan in vreemde valuta luidende leningsovereenkomsten (arresten van 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑609/19, EU:C:2021:469, punt 54, en 10 juni 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19–C‑782/19, EU:C:2021:470, punt 75).
34 Gelet op de voorgaande overwegingen dient op de prejudiciële vragen te worden geantwoord dat artikel 4, lid 2, van richtlijn 93/13 aldus moet worden uitgelegd dat bij een leningsovereenkomst in vreemde valuta enkel is voldaan aan het vereiste van transparantie van de bedingen die het wisselkoersrisico bij de kredietnemer leggen, wanneer de verkoper hem exacte en voldoende informatie over het wisselkoersrisico heeft verstrekt die een normaal geïnformeerde, redelijk omzichtige en oplettende gemiddelde consument in staat stelt gedurende de hele looptijd van deze overeenkomst de mogelijk aanzienlijke economische gevolgen van die bedingen voor zijn financiële verplichtingen te beoordelen. Het feit dat de consument verklaart zich ten volle bewust te zijn van de mogelijke risico’s die het aangaan van deze overeenkomst met zich mee kan brengen, speelt dienaangaande op zich geen rol bij de beantwoording van de vraag of de verkoper heeft voldaan aan dat transparantievereiste.
Kosten
35 Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen.
Het Hof (Zesde kamer) verklaart voor recht:
Artikel 4, lid 2, van richtlijn 93/13/EEG van de Raad van 5 april 1993 betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten moet aldus worden uitgelegd dat bij een leningsovereenkomst in vreemde valuta enkel is voldaan aan het vereiste van transparantie van de bedingen die het wisselkoersrisico bij de kredietnemer leggen, wanneer de verkoper hem exacte en voldoende informatie over het wisselkoersrisico heeft verstrekt die een normaal geïnformeerde, redelijk omzichtige en oplettende gemiddelde consument in staat stelt gedurende de hele looptijd van deze overeenkomst de mogelijk aanzienlijke economische gevolgen van die bedingen voor zijn financiële verplichtingen te beoordelen. Het feit dat de consument verklaart zich ten volle bewust te zijn van de mogelijke risico’s die het aangaan van deze overeenkomst met zich mee kan brengen, speelt dienaangaande op zich geen rol bij de beantwoording van de vraag of de verkoper heeft voldaan aan dat transparantievereiste.
ondertekeningen
* Procestaal: Hongaars.