–

għal EV, minn F. Luján de Frías, avukata,

–

għal Obras y Servicios Públicos SA, minn F. J. Berriatua Horta, avukata,

–

għal Acciona Agua SA, minn J. Revoiro Mingo, avukata,

–

għall-Gvern Spanjol, minn J. Rodríguez de la Rúa Puig, bħala aġent,

–

għall-Kummissjoni Ewropea, minn M. van Beek, B.-R. Killmann u N. Ruiz García, bħala aġenti,

1

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-punt 1 tal-klawżola 4 tal-Ftehim qafas dwar xogħol għal terminu fiss [żmien determinat], konkluż fit‑18 ta’ Marzu 1999 (iktar ’il quddiem il-“Ftehim qafas”), li jinsab fl-anness tad-Direttiva tal-Kunsill 1999/70/KE tat‑28 ta’ Ġunju 1999 dwar il-ftehim qafas dwar xogħol għal żmien fiss [determinat] konkluż mill-ETUC, mill-UNICE u miċ-CEEP (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 368), kif ukoll tal-Artikolu 1(1) u tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2001/23/KE tat‑12 ta’ Marzu 2001 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet tal-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 98).

2

Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn EV u Obras y Servicios Públicos SA, il-persuna li kienet timpjegah, u Acciona Agua SA, il-persuna li timpjegah attwalment, dwar ir-rikonoxximent, minn naħa, tal-anzjanità tiegħu abbażi tas-snin ta’ xogħol imwettqa kif ukoll, min-naħa l-oħra, tan-natura indeterminata tar-relazzjoni ta’ xogħol tiegħu.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni

Il-Ftehim qafas

3

Il-klawżola 4 tal-Ftehim qafas, intitolata “Il-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni”, tipprevedi fil-punt 1 tagħha:

4

Il-klawżola 5 tal-ftehim qafas, intitolata “Miżuri għal prevenzjoni ta’ l-abbuż”, tipprovdi fil-punt 1:

Id-Direttiva 2001/23

5

Il-premessa 3 tad-Direttiva 2001/23 tipprovdi li “[h]uwa neċessarju li jigi pprovdut għall-protezzjoni ta’ l-impjegati fil-każ li jinbidel min jimpjega, b’mod partikulari, sabiex jiġi żgurat li d-drittijiet tagħhom ikunu salvagwardjati”.

6

L-Artikolu 1(1)(a) u (b) ta’ din id-direttiva huwa fformulat kif ġej:

7

L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmija direttiva jipprevedi:

Id-dritt Spanjol

Il-Liġi 32/2006

8

Il-Ley 32/2006 reguladora de la subcontratación en el sector de la construcción (il-Liġi 32/2006 li Tirregola s-Subkuntrattar fis-Settur tal-Kostruzzjoni), tat‑18 ta’ Ottubru 2006 (BOE Nru 250, tad‑19 ta’ Ottubru 2006, p. 36317), tipprevedi, fit-tielet dispożizzjoni addizzjonali tagħha:

L-Istatut tal-Ħaddiema

9

L-Estatuto de los Trabajadores (l-Istatut tal-Ħaddiema), fil-verżjoni tiegħu li tirriżulta mir-Real Decreto legislativo 2/2015 por el que se aprueba el texto refundido de la Ley del Estatuto de los Trabajadores (id-Digriet Irjali Leġiżlattiv 2/2015 li Japprova t-Test Rivedut tal-Liġi li Tiddefinixxi l-Istatut tal-Ħaddiema), tat‑23 ta’ Ottubru 2015 (BOE Nru 255, tal‑24 ta’ Ottubru 2015, p. 100224, iktar ’il quddiem l-“Istatut tal-Ħaddiema”), jipprovdi, fit-tielet dispożizzjoni addizzjonali tiegħu:

10

L-Artikolu 15 tal-Istatut tal-Ħaddiema, intitolat “Tul tal-kuntratt”, jipprovdi, fil-paragrafi 1 u 5 tiegħu:

Il-ftehim kollettiv ġenerali tas-settur tal-kostruzzjoni

11

Il-Convenio colectivo general del sector de la construcción (il-Ftehim Kollettiv Ġenerali tas-Settur tal-Kostruzzjoni), irreġistrat u ppubblikat mir-Resolución de la Dirección General de Empleo (ir-Riżoluzzjoni tad-Direttorat Ġenerali tal-Impjiegi), tal‑21 ta’ Settembru 2017 (BOE Nru 232, tas‑26 ta’ Settembru 2017, p. 94090), fil-verżjoni tiegħu applikabbli fid-data tal-fatti fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“ftehim kollettiv inkwistjoni”), jipprovdi, fl-Artikolu 24 tiegħu, intitolat “Kuntratt ta’ xogħol għal żmien determinat għal xogħol iddefinit b’mod ċar fis-settur tal-kostruzzjoni, imsejjaħ ‘fijo de obra’”:

12

L-Artikolu 27 tal-ftehim kollettiv inkwistjoni, intitolat “Trasferiment ta’ persunal fil-kuntratti pubbliċi ta’ manutenzjoni tat-toroq jew ta’ linji tal-ferrovija, ta’ networks tal-ilma, jew ta’ konċessjoni komunali ta’ manutenzjoni u ta’ kisi mill-ġdid ta’ bankini, pavimenti, toroq pubbliċi u network tad-dranaġġ”, jipprevedi, fil-paragrafu 2 tiegħu:

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

13

Fit‑8 ta’ Jannar 1996, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali kkonkluda, ma’ Obras y Servicios Públicos, l-ewwel kuntratt ta’ xogħol għal żmien determinat għal xogħol iddefinit b’mod ċar, full-time, fis-settur tal-kostruzzjoni, imsejjaħ “fijo de obra”, li ntemm fis‑16 ta’ Jannar 1997. Mill‑24 ta’ Jannar 1997, dawn iż-żewġ partijiet ikkonkludew ħames kuntratti oħra tal-istess tip, li ġew issuċċeduti mingħajr interruzzjoni. Obras y Servicios Públicos irrikonoxxiet lill-imsemmi rikorrent anzjanità kkalkolata mill‑1 ta’ Jannar 2014, jiġifieri mid-data tal-konklużjoni tal-aħħar minn dawn il-kuntratti, li għadu ma ntemmx.

14

Fit‑3 ta’ Ottubru 2017, Acciona Agua ġiet issostitwita għal Obras y Servicios Públicos, fil-kwalità ta’ persuna li timpjega lir-rikorrent fil-kawża prinċipali, wara li ngħatat kuntratt pubbliku msejjaħ “Xogħlijiet urġenti ta’ rinnovazzjoni u tiswija fin-network ta’ provvista u ta’ użu mill-ġdid tal-Canal de Isabel II Gestión SA (fajl Nru 148/2016, lott 2)”, li kien ġie eżegwit, sa dik id-data, minn Obras y Servicios Públicos. Fil-kuntest ta’ din is-sostituzzjoni, Acciona Agua ħadet responsabbiltà għal parti essenzjali, f’termini ta’ numru u ta’ kompetenzi, tal-ħaddiema li kienu impjegati minn Obras y Servicios Públicos għall-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt pubbliku.

15

Madwar xahar qabel l-imsemmija sostituzzjoni, jiġifieri fil‑5 ta’ Settembru 2017, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali ppreżenta, quddiem il-Juzgado de lo Social Nru 14 de Madrid (il-Qorti Industrijali Nru 14 ta’ Madrid, Spanja), azzjoni għal rikonoxximent ta’ drittijiet fil-konfront ta’ dawn l-aħħar żewġ kumpanniji, intiża, minn naħa, sabiex tiġi rrikonoxxuta lilu anzjanità b’effett mit‑8 ta’ Jannar 1996, jiġifieri mid-data tal-konklużjoni tal-ewwel kuntratt tiegħu ma’ Obras y Servicios Públicos, u, min-naħa l-oħra, sabiex jiġi kkonstatat li r-relazzjoni ta’ xogħol tiegħu hija għal żmien indeterminat.

16

Skont il-qorti tar-rinviju, sitwazzjoni, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li fiha kuntratt pubbliku kien is-suġġett ta’ għoti mill-ġdid lil impriża, li fil-kuntest tiegħu din tal-aħħar ħadet parti essenzjali mill-impjegati li l-impriża li ħarġet mill-kuntratt kienet assenjat għall-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt pubbliku, taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/23, skont l-Artikolu 1(1) tagħha.

17

F’dan ir-rigward, din il-qorti tqis, b’mod partikolari, li attività, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li ma teżiġix materjal speċifiku, tista’ titqies bħala attività li hija essenzjalment ibbażata fuq il-ħaddiema. Konsegwentement, grupp ta’ ħaddiema li jwettaq fit-tul attività komuni ta’ rinnovazzjoni u ta’ tiswija jista’, fl-assenza ta’ fatturi ta’ produzzjoni oħra, jikkorrispondi għal entità ekonomika li żżomm l-identità tagħha, fis-sens tal-punt (b) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva, bil-kundizzjoni li ċ-ċessjonarju jassumi parti essenzjali mill-impjegati ta’ din l-entità, li huwa l-każ f’dan il-każ.

18

Barra minn hekk, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmija direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li l-impriża l-ġdida għandha tieħu inkunsiderazzjoni mhux biss l-aħħar kuntratt konkluż bejn il-ħaddiema li hija ħadet u l-impriża li toħroġ mill-kuntratt, iżda wkoll is-snin ta’ servizz kollha mwettqa mill-persunal ittrasferit, sa fejn dan l-obbligu jirriżulta mir-relazzjoni ta’ xogħol li torbot lil dan il-persunal ma’ din l-aħħar impriża.

19

Fir-rigward tal-klawżola 4(1) tal-Ftehim qafas, l-imsemmija qorti ssostni, b’mod partikolari bi tweġiba għat-talba għal informazzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja bagħtitilha fis‑7 ta’ Ottubru 2019, li l-ħaddiema għal żmien determinat li jiksbu l-istatus ta’ ħaddiema għal żmien indeterminat permezz tal-konklużjoni ta’ kuntratti għal żmien determinat għal kompiti okkażjonali suċċessivi ta’ tul ta’ iktar minn tliet snin jinsabu f’sitwazzjoni paragunabbli għal dik tal-ħaddiema għal żmien determinat li, bħar-rikorrent fil-kawża prinċipali, ikkonkludew sensiela ta’ kuntratti msejħa “fijos de obra” suċċessivi.

20

Il-qorti tar-rinviju tallega wkoll li l-ftehim kollettiv inkwistjoni, li jeskludi l-applikazzjoni tal-Istatut tal-Ħaddiema, huwa applikabbli għall-kawża prinċipali u tippreċiża li ma teżisti ebda raġuni oġġettiva li tiġġustifika li ma jiġix osservat l-Artikolu 15(1) u (5) ta’ dan l-istatut.

21

F’dan il-kuntest, din il-qorti għandha dubji dwar il-konformità tal-Artikolu 24(2) u (5) kif ukoll tal-Artikolu 27 ta’ dan il-ftehim kollettiv mal-klawżola 4(1) tal-Ftehim qafas u mal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/23.

22

Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Juzgado de lo Social no 14 de Madrid (il-Qorti Industijali Nru 14 ta’ Madrid) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:

Fuq id-domandi preliminari

Fuq il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja

23

Il-Gvern Spanjol jesprimi dubji dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi dwar it-talba għal deċiżjoni preliminari, minħabba li, permezz tad-domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju tfittex, fir-realtà, li tikseb interpretazzjoni tar-relazzjoni eżistenti bejn id-diversi dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali.

24

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li ma huwiex il-kompitu tagħha, fil-kuntest tal-proċedura għal deċiżjoni preliminari, li tinterpreta dispożizzjonijiet leġiżlattivi jew regolatorji nazzjonali (sentenza tat‑30 ta’ Settembru 2020, CPAS de Liège, C‑233/19, EU:C:2020:757, punt 23 u l-ġurisprudenza ċċitata).

25

Madankollu, f’dan il-każ, it-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tinftiehem fis-sens li l-qorti tar-rinviju ma tistaqsix lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tar-relazzjoni eżistenti bejn il-ftehim kollettiv inkwistjoni u l-Istatut tal-Ħaddiema, iżda tqajjem il-kwistjoni dwar jekk il-klawżola 4(1) tal-Ftehim qafas u l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/23 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjonijiet nazzjonali bħall-Artikolu 24(2) u (5), kif ukoll l-Artikolu 27(2) ta’ dan il-ftehim kollettiv.

26

Barra minn hekk, sabiex tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tagħti risposta għad-domandi preliminari, għandu jiġi vverifikat li l-kawża prinċipali għandha rabta ta’ konnessjoni mad-dritt tal-Unjoni (sentenza tas‑7 ta’ Mejju 2020, Parking u Interplastics, C‑267/19 u C‑323/19, EU:C:2020:351, punt 27).

27

F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li, tal-inqas, id-Direttiva 2001/23 ma hijiex manifestament inapplikabbli għall-kawża prinċipali, b’tali mod li tikkostitwixxi l-element ta’ rabta mad-dritt tal-Unjoni li jiġġustifika l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi għad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju (ara, b’analoġija, is-sentenza tas‑7 ta’ Mejju 2020, Parking u Interplastics, C‑267/19 u C‑323/19, EU:C:2020:351, punt 28).

28

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar it-talba għal deċiżjoni preliminari.

Fuq l-ammissibbiltà tad-domandi preliminari

29

Il-Gvern Spanjol u l-Kummissjoni Ewropea jqisu li d-domandi magħmula huma inammissibbli minħabba n-natura ipotetika tagħhom, l-assenza ta’ elementi fattwali li jippermettu lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għalihom u minħabba n-natura inkompleta tad-deskrizzjoni tal-kuntest ġuridiku nazzjonali.

30

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, id-domandi relatati mal-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-qorti nazzjonali fil-kuntest leġiżlattiv u fattwali ddefinit minnha taħt ir-responsabbiltà tagħha, u li l-eżattezza tiegħu ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika, jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tirrifjuta li tiddeċiedi dwar domanda magħmula minn qorti nazzjonali biss jekk ikun jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba tal-liġi tal-Unjoni ma jkollha ebda rabta mar-realtà jew mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex il-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha (sentenza tat‑30 ta’ Jannar 2020, I.G.I., C‑394/18, EU:C:2020:56, punt 56 u l-ġurisprudenza ċċitata).

31

Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta wkoll li l-ħtieġa li tingħata interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tkun utli għall-qorti nazzjonali teżiġi li dik il-qorti tiddefinixxi l-kuntest fattwali u leġiżlattiv tad-domandi magħmula minnha jew li, minn tal-inqas, tispjega s-sitwazzjonijiet fattwali li fuqhom ikunu bbażati dawn id-domandi. Id-deċiżjoni tar-rinviju għandha barra minn hekk tindika r-raġunijiet preċiżi li wasslu lill-qorti nazzjonali sabiex ikollha dubji dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni u sabiex tqis neċessarju li tagħmel domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja (sentenza tat‑30 ta’ Jannar 2020, I.G.I., C‑394/18, EU:C:2020:56, punt 57 u l-ġurisprudenza ċċitata).

32

F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tesponi, b’mod suffiċjenti, fit-talba tagħha kif ukoll fir-risposta tagħha għat-talba għal informazzjoni li għamlitilha l-Qorti tal-Ġustizzja, mhux biss ir-raġunijiet li wassluha biex tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-mod kif għandha tiġi interpretata l-klawżola 4(1) tal-Ftehim qafas u l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/23, iżda wkoll il-motivi li jagħmlu din l-interpretazzjoni neċessarja sabiex tiġi deċiża l-kawża prinċipali.

33

Fil-fatt, din il-qorti tqis li dawn id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni jipprekludu rispettivament dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali, bħall-Artikolu 24(2) u (5), kif ukoll l-Artikolu 27(2) tal-ftehim kollettiv inkwistjoni, li jidher li huma rilevanti sabiex tiġi deċiża l-kawża prinċipali, peress li r-rikorrent fil-kawża prinċipali kkonkluda total ta’ sitt kuntratti suċċessivi msejħa “fijos de obra”, li l-aħħar wieħed minnhom ilu fis-seħħ għal iktar minn seba’ snin. B’hekk, minn naħa, kemm l-Artikolu 24(2) ta’ dan il-ftehim kollettiv, li jipprovdi li l-kuntratt imsejjaħ “fijo de obra” għandu tul indeterminat, kif ukoll il-paragrafu 5 ta’ dan l-artikolu, li jipprevedi l-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ dan it-tip suċċessivi, huma applikabbli f’dan il-każ, skont l-imsemmija qorti. Min-naħa l-oħra, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li seħħ trasferiment ta’ persunal fil-kuntest ta’ kuntratti pubbliċi ta’ manutenzjoni ta’ networks tal-ilma, fis-sens tal-Artikolu 27 tal-imsemmi ftehim kollettiv.

34

Għaldaqstant, l-interpretazzjoni mitluba ma hijiex manifestament nieqsa minn kull relazzjoni mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali u l-problemi mqajma ma humiex ta’ natura ipotetika, iżda huma relatati mal-fatti li huma s-suġġett ta’ diskussjoni bejn il-partijiet fil-kawża prinċipali, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddefinixxi.

35

Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju. Fil-fatt, huwa stabbilit li r-rikorrent fil-kawża prinċipali kkonkluda kuntratti suċċessivi ma’ Obras y Servicios Públicos u mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li dawn huma kuntratti msejħa “fijos de obra”. Barra minn hekk, fir-rigward tal-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha żżomm mas-sitwazzjoni li l-imsemmija qorti tqis bħala stabbilita (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Ġunju 2016, Hünnebeck, C‑479/14, EU:C:2016:412, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).

36

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, id-domandi preliminari huma ammissibbli.

Fuq il-mertu

Fuq l-ewwel u t-tieni domanda

37

Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, huwa l-kompitu ta’ din tal-aħħar li tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tgħinha tiddeċiedi l-kawża quddiemha. Minn din il-perspettiva, hija, jekk ikun meħtieġ, il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tirriformula d-domandi magħmula lilha. Il-fatt li qorti nazzjonali fformulat, formalment, domanda preliminari billi rreferiet għal ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix lill-Qorti tal-Ġustizzja milli tipprovdi lil dik il-qorti bil-punti kollha ta’ interpretazzjoni li jistgħu jkunu utli għad-deċiżjoni tal-kawża li hija adita biha, indipendentement minn jekk għamlitx riferiment għalihom jew le meta għamlet id-domandi tagħha. F’dan ir-rigward, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tislet mill-elementi kollha pprovduti mill-qorti nazzjonali, u b’mod partikolari mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju, l-elementi tad-dritt tal-Unjoni li jeħtieġu interpretazzjoni fid-dawl tas-suġġett tat-tilwima (sentenza tat‑23 ta’ April 2020, Land Niedersachsen (Perijodi preċedenti ta’ attività rilevanti), C‑710/18, EU:C:2020:299, punt 18 u l-ġurisprudenza ċċitata).

38

Permezz tal-ewwel u tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-klawżola 4(1) tal-Ftehim qafas u d-Direttiva 2001/23 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti, b’deroga mis-sistema ġenerali prevista mid-dritt nazzjonali, li jiġu konklużi kuntratti għal żmien determinat, imsejħa “fijos de obra”, suċċessivi, indipendentement mit-tul tagħhom.

39

Fl-ewwel lok, għandu jiġi rrilevat li, minkejja li, fl-ewwel u fit-tieni domanda tagħha, din il-qorti tirreferi għal din id-direttiva, il-motivi li hija tesponi f’dan ir-rigward jikkonċernaw, fir-realtà, it-tielet domanda sa fejn dawn jirrigwardaw l-Artikolu 27(2) tal-ftehim kollettiv inkwistjoni, b’tali mod li l-punti mqajma mill-imsemmija qorti, li huma relatati mal-imsemmija direttiva, ser jiġu eżaminati fil-kuntest ta’ din l-aħħar domanda.

40

Fit-tieni lok, kuntrarjament għal dak li tqis il-qorti tar-rinviju, il-klawżola 4(1) tal-Ftehim qafas ma tistax tkun applikabbli għal sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali.

41

Fil-fatt, din il-qorti tinvoka, mingħajr madankollu ma tagħmel analiżi fil-fond tal-kundizzjonijiet li jippermettu li l-grupp ta’ referenza jiġi kklassifikat bħala rilevanti sabiex isir il-paragun li hija twettaq, diskriminazzjoni li huma suġġetti għaliha l-ħaddiema għal żmien determinat, bi ksur ta’ din il-klawżola, li, bħar-rikorrent fil-kawża prinċipali, ikkonkludew sensiela ta’ kuntratti msejħa “fijos de obra” suċċessivi, meta mqabbla mal-ħaddiema għal żmien determinat li kkonkludew kuntratti għal xogħol okkażjonali u li jiksbu l-istatus ta’ ħaddiem għal żmien indeterminat minħabba l-konklużjoni ta’ suċċessjoni ta’ tali kuntratti, meta l-perijodu akkumulat tagħhom ikun superjuri għal tliet snin. Dawn iż-żewġ tipi ta’ ħaddiema għal żmien determinat jinsabu f’sitwazzjoni paragunabbli, fis-sens tal-imsemmija klawżola.

42

Issa, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li peress li l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni ġie implimentat u kkonkretizzat mill-Ftehim qafas biss fir-rigward tad-differenzi fit-trattament bejn il-ħaddiema għal żmien determinat u l-ħaddiema għal żmien indeterminat li jinsabu f’sitwazzjoni paragunabbli, l-eventwali differenzi fit-trattament bejn ċerti kategoriji ta’ persunal għal żmien determinat ma jaqgħux taħt il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit minn dan il-Ftehim qafas (sentenza tat‑22 ta’ Jannar 2020, Baldonedo Martín, C‑177/18, EU:C:2020:26, punt 52 u l-ġurisprudenza ċċitata).

43

Min-naħa l-oħra, kif issostni l-Kummissjoni, il-problema inerenti fil-kawża prinċipali tinsab fl-eventwali użu abbużiv tal-kuntratti għal żmien determinat imsejħa “fijos de obra”. F’dawn iċ-ċirkustanzi, u fid-dawl tal-provi mogħtija mill-qorti tar-rinviju, sabiex il-qorti tar-rinviju tingħata elementi ta’ interpretazzjoni utli hemm lok li l-ewwel u t-tieni domanda magħmula jiġu rriformulati.

44

Fil-fatt, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-Juzgado de lo Social no 14 de Madrid (il-Qorti Industrijali Nru 14 ta’ Madrid) tistaqsi, fir-realtà, permezz ta’ dawn id-domandi, dwar jekk il-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas għandhiex tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li abbażi tagħha kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat, imsejħa “fijos de obra”, jistgħu jiġu konklużi suċċessivament, b’tali mod li l-ħaddiema li kkonkludew tali kuntratti jżommu l-istatus tagħhom ta’ ħaddiema għal żmien determinat għal żmien indefinit jew, min-naħa l-oħra, jekk it-tiġdid ta’ dawn il-kuntratti jista’ jitqies li huwa ġġustifikat minn “raġunijiet oġġettivi”, fis-sens tal-punt 1(a) ta’ din il-klawżola, għas-sempliċi raġuni li din il-leġiżlazzjoni nazzjonali tipprovdi li l-kuntratti msemmija jiġu konklużi, ġeneralment, għal sit ta’ kostruzzjoni uniku, indipendentement mit-tul tiegħu.

45

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-klawżola 5 tal-Ftehim qafas, li għandha l-għan li timplimenta wieħed mill-għanijiet imfittxija minnha, jiġifieri li jkun limitat l-użu suċċessiv tal-kuntratti jew tar-relazzjonijiet ta’ xogħol għal żmien determinat, timponi fuq l-Istati Membri, fil-punt 1 tagħha, l-adozzjoni effettiva u vinkolanti ta’ mill-inqas waħda mill-miżuri elenkati, meta d-dritt intern tagħhom ma jkollux miżuri legali ekwivalenti. Il-miżuri hekk elenkati fil-punt 1(a) sa (ċ) ta’ din il-klawżola, li huma tlieta, jirrigwardaw, rispettivament, raġunijiet oġġettivi li jiġġustifikaw it-tiġdid ta’ tali kuntratti jew ta’ tali relazzjonijiet ta’ xogħol, it-tul massimu totali ta’ dawn il-kuntratti jew ta’ dawn ir-relazzjonijiet ta’ xogħol suċċessivi, u n-numru massimu ta’ tiġdid tagħhom (sentenza tal‑11 ta’ Frar 2021, M.V. et. (Kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi fis-settur pubbliku), C‑760/18, EU:C:2021:113, punt 54 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

46

L-Istati Membri għandhom, f’dan ir-rigward, marġni ta’ diskrezzjoni, peress li għandhom l-għażla li jużaw waħda jew iktar mill-miżuri stabbiliti fil-punt 1(a) sa (ċ) tal-klawżola 5 tal-Ftehim qafas jew miżuri legali eżistenti ekwivalenti, u dan filwaqt li jieħdu inkunsiderazzjoni l-bżonnijiet ta’ setturi speċifiċi u/jew ta’ kategoriji ta’ ħaddiema. B’hekk, il-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas tagħti lill-Istati Membri għan ġenerali, li jikkonsisti fil-prevenzjoni ta’ tali abbuż, filwaqt li tħallilhom l-għażla tal-mezzi sabiex jilħqu dan l-għan, bil-kundizzjoni li ma jpoġġux indiskussjoni l-għan jew l-effettività ta’ dan il-ftehim qafas (sentenza tal‑11 ta’ Frar 2021, M.V. et (Kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi fis-settur pubbliku), C‑760/18, EU:C:2021:113, punti 55 u 56 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

47

Il-klawżola 5 tal-Ftehim qafas ma tistabbilixxix sanzjonijiet speċifiċi fil-każ fejn ikunu ġew ikkonstatati abbużi. F’tali każ, huma l-awtoritajiet nazzjonali li għandhom jadottaw miżuri li għandhom ikunu ta’ natura mhux biss proporzjonali, iżda wkoll effettivi u dissważivi biżżejjed sabiex jiggarantixxu l-effettività sħiħa tar-regoli adottati skont dan il-ftehim qafas (sentenza tal‑11 ta’ Frar 2021, M.V. et (Kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi fis-settur pubbliku), C‑760/18, EU:C:2021:113, punt 57 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

48

Barra minn hekk, il-klawżola 5 tal-Ftehim qafas ma tistabbilixxix obbligu ġenerali tal-Istati Membri li jipprevedu l-konverżjoni ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat f’kuntratt għal żmien indeterminat. L-ordinament ġuridiku intern tal-Istat Membru kkonċernat għandu madankollu jinkludi miżura effettiva oħra sabiex jiġi evitat u, skont il-każ, jiġi ssanzjonat l-użu abbużiv ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi (sentenza tal‑11 ta’ Frar 2021, M.V. et (Kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi fis-settur pubbliku), C‑760/18, EU:C:2021:113, punt 58 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

49

Meta jkun sar użu abbużiv minn kuntratti jew minn relazzjonijiet ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi, għandha tkun tista’ tiġi applikata miżura li tagħti garanziji effettivi u ekwivalenti ta’ protezzjoni tal-ħaddiema sabiex tissanzjona b’mod xieraq dan l-abbuż u tħassar il-konsegwenzi tal-ksur tad-dritt tal-Unjoni. Fil-fatt, skont l-istess termini tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 1999/70, l-Istati Membri għandhom “jieħdu xi miżuri neċessarji sabiex ikunu jistgħu f’kull ħin ikunu f’posizzjoni li jiggarantixxu r-riżultati imposti [minn din] id-Direttiva” (sentenza tal‑11 ta’ Frar 2021, M.V. et (Kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi fis-settur pubbliku), C‑760/18, EU:C:2021:113, punt 59 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

50

Barra minn hekk, għandu jitfakkar li ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tiddeċiedi dwar l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt intern, peress li din il-missjoni taqa’ fuq il-qrati nazzjonali kompetenti, li għandhom jiddeterminaw jekk ir-rekwiżiti stabbiliti mill-klawżola 5 tal-Ftehim qafas humiex issodisfatti mid-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli (sentenza tal‑11 ta’ Frar 2021, M.V. et (Kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi fis-settur pubbliku), C‑760/18, EU:C:2021:113, punt 60 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

51

Għaldaqstant, hija l-qorti tar-rinviju li għandha teżamina sa fejn il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni kif ukoll għall-implimentazzjoni effettiva tad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt intern jikkostitwixxu miżura adegwata għall-prevenzjoni u, jekk ikun il-każ, għas-sanzjonar tal-użu abbużiv ta’ kuntratti jew ta’ relazzjonijiet suċċessivi ta’ xogħol għal żmien determinat (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑11 ta’ Frar 2021, M.V. et (Kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi fis-settur pubbliku), C‑760/18, EU:C:2021:113, punt 61 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

52

Il-Qorti tal-Ġustizzja, billi tiddeċiedi permezz ta’ deċiżjoni preliminari, tista’, madankollu, tipprovdi preċiżazzjonijiet li jistgħu jiggwidaw lil din il-qorti fl-evalwazzjoni tagħha (sentenza tal‑11 ta’ Frar 2021, M.V. et (Kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi fis-settur pubbliku), C‑760/18, EU:C:2021:113, punt 62 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

53

Huwa f’dan il-kuntest li għandu jiġi vverifikat jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jiġifieri l-Artikolu 24(2) u (5) tal-ftehim kollettiv inkwistjoni, li jippermetti, skont il-qorti tar-rinviju, li jiġu konklużi kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat imsejħa “fijos de obra” suċċessivi fis-settur tal-kostruzzjoni, tistax tikkostitwixxi waħda mill-miżuri msemmija fil-klawżola 5(1)(a) sa (ċ) tal-Ftehim qafas.

54

Fl-ewwel lok, jidher li l-Artikolu 24 ta’ dan il-ftehim kollettiv ma jipprevedix, fil-paragrafi 2 u 5 tiegħu, fir-rigward tal-kuntratti msejħa “fijos de obra”, “żmien massimu totali ta’ kuntratti jew relazzjonijiet suċċessivi ta’ impjieg għal terminu fiss”, fis-sens tal-punt 1(b) ta’ din il-klawżola. Għall-kuntrarju, mill-Artikolu 24(2) tal-imsemmi ftehim kollettiv jirriżulta espliċitament li l-kuntratti msejħa “fijos de obra” huma konklużi indipendentement mit-tul tagħhom.

55

Madankollu, għalkemm il-kuntest leġiżlattiv u fattwali huwa ddefinit taħt ir-responsabbiltà tal-qorti tar-rinviju u għalkemm ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika l-eżattezza tiegħu, hekk kif jirriżulta mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 30 u 35 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi rrilevat li mill-osservazzjonijiet bil-miktub tal-Gvern Spanjol jirriżulta li l-Artikolu 24(3) tal-ftehim kollettiv inkwistjoni jista’ jikkostitwixxi miżura intiża sabiex tipprevjeni l-użu abbużiv ta’ kuntratti għal żmien determinat suċċessivi, fis-sens tal-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas, u b’mod partikolari sabiex jiġi ffissat “żmien massimu totali ta’ kuntratti suċċessivi għal terminu fiss”, fis-sens tal-punt 1(b) ta’ din il-klawżola, sa fejn jillimita għal tliet snin konsekuttivi l-provvista ta’ servizzi lill-istess impriża f’ċentri ta’ xogħol differenti fi ħdan l-istess provinċja, mingħajr preġudizzju għal kundizzjonijiet partikolari.

56

Konsegwentement, hija din il-qorti li għandha tivverifika, skont il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 51 ta’ din is-sentenza, jekk din il-miżura tikkostitwixxix, f’dan il-każ, miżura adegwata għall-prevenzjoni tal-użu abbużiv ta’ kuntratti għal żmien determinat suċċessivi, fis-sens tal-imsemmija klawżola.

57

Fit-tieni lok, għal dan it-tip ta’ kuntratti, ma hemmx, mingħajr preġudizzju wkoll għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti msemmija, miżura nazzjonali li tiffissa “numru massimu ta’ tiġdid”, fis-sens tal-klawżola 5(1)(ċ) tal-Ftehim qafas.

58

Fit-tielet lok, għandu jiġi vverifikat jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tipprevedix miżura li taqa’ taħt ir-“raġunijiet oġġettivi li jiġġustifikaw it-tiġdid” ta’ kuntratti jew ta’ relazzjonijiet ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi, fis-sens tal-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim qafas.

59

F’dan ir-rigward, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-kunċett ta’ “raġunijiet oġġettivi” fis-sens tal-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim qafas għandu jinftiehem bħala li intiż għal ċirkustanzi preċiżi u konkreti li jikkaratterizzaw attività partikolari u, għaldaqstant, ta’ natura li jiġġustifikaw f’dan il-kuntest partikolari l-użu ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi. Dawn iċ-ċirkustanzi jistgħu jirriżultaw, b’mod partikolari, min-natura partikolari tal-kompiti li fir-rigward tagħhom ġew konklużi tali kuntratti u mill-karatteristiċi intrinsiċi tagħhom jew, jekk ikun il-każ, mit-tfittxija ta’ għan leġittimu ta’ politika soċjali ta’ Stat Membru (sentenza tad‑19 ta’ Marzu 2020, Sánchez Ruiz et, C‑103/18 u C‑429/18, EU:C:2020:219, punt 66 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

60

Min-naħa l-oħra, dispożizzjoni nazzjonali li tillimita ruħha li tawtorizza, b’mod ġenerali u astratt, permezz ta’ regola leġiżlattiva jew regolament, l-użu ta’ kuntratti suċċessivi ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi ma hijiex konformi mar-rekwiżiti msemmija fil-punt preċedenti tas-sentenza preżenti (sentenza tad‑19 ta’ Marzu 2020, Sánchez Ruiz et, C‑103/18 u C‑429/18, EU:C:2020:219, punt 67 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

61

Fil-fatt, tali dispożizzjoni purament formali ma tippermettix li jiġu identifikati kriterji oġġettivi u trasparenti sabiex jiġi vverifikat jekk it-tiġdid ta’ tali kuntratti jissodisfax effettivament ħtieġa reali, jekk huwiex ta’ natura li jilħaq l-għan imfittex u jekk huwiex neċessarju għal dan l-iskop. B’hekk din id-dispożizzjoni tinvolvi riskju reali li jsir użu abbużiv minn dan it-tip ta’ kuntratti u b’hekk ma hijiex kompatibbli mal-għan u mal-effettività tal-Ftehim qafas (sentenza tad‑19 ta’ Marzu 2020, Sánchez Ruiz et, C‑103/18 u C‑429/18, EU:C:2020:219, punti 68 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

62

Barra minn hekk, kif iddeċidiet kemm-il darba l-Qorti tal-Ġustizzja, it-tiġdid ta’ kuntratti jew ta’ relazzjonijiet ta’ xogħol għal żmien determinat sabiex jiġu koperti bżonnijiet li huma, fil-fatt, ta’ natura mhux provviżorja iżda permanenti u għal żmien estiż ma huwiex iġġustifikat, fis-sens tal-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim qafas sa fejn tali użu ta’ kuntratti jew ta’ relazzjonijiet ta’ impjieg għal żmien determinat imur direttament kontra l-premessa li fuqha huwa bbażat dan il-ftehim qafas, jiġifieri li l-kuntratti ta’ impjieg għal żmien indeterminat jikkostitwixxu l-forma ġenerali tar-relazzjonijiet ta’ xogħol, anki jekk il-kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat huma karatteristika tal-impjieg f’ċerti setturi jew għal ċerti xogħlijiet u attivitajiet (sentenza tad‑19 ta’ Marzu 2020, Sánchez Ruiz et, C‑103/18 u C‑429/18, EU:C:2020:219, punti 76 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

63

L-osservanza tal-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim qafas teżiġi għalhekk li jiġi vverifikat konkretament li t-tiġdid ta’ kuntratti jew ta’ relazzjonijiet suċċessivi ta’ xogħol għal żmien determinat ikun intiż li jkopri bżonnijiet provviżorji u li dispożizzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tintużax, fil-fatt, sabiex jiġu ssodisfatti bżonnijiet permanenti u għal żmien estiż tal-persuna li timpjega fil-qasam tal-persunal (sentenza tad‑19 ta’ Marzu 2020, Sánchez Ruiz et, C‑103/18 u C‑429/18, EU:C:2020:219, punti 77 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

64

Għal dan il-għan għandhom jiġu eżaminati, f’kull każ, iċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, billi jittieħdu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, in-numru tal-imsemmija kuntratti suċċessivi konklużi mal-istess persuna jew għall-finijiet tat-twettiq tal-istess xogħol, sabiex jiġi evitat li kuntratti jew relazzjonijiet ta’ xogħol għal żmien determinat, anki jekk konklużi apparentement sabiex ikopru bżonn ta’ supplenti, jintużaw b’mod abbużiv mill-persuni li jimpjegaw (sentenza tas‑26 ta’ Novembru 2014, Mascolo et, C‑22/13, C‑61/13 sa C‑63/13 u C‑418/13, EU:C:2014:2401, punt 102 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

65

Fir-rigward tal-kawża prinċipali, kif tenfasizza l-qorti tar-rinviju, mill-Artikolu 24(2) tal-ftehim kollettiv inkwistjoni jirriżulta li l-kuntratti msejħa “fijos de obra” huma ġeneralment konklużi għal sit ta’ kostruzzjoni wieħed, indipendentement mit-tul tiegħu. Skont il-paragrafu 5 ta’ dan l-artikolu, “[i]r-reklutaġġ għal diversi pożizzjonijiet ta’ impjieg, bi jew mingħajr interruzzjoni, permezz ta’ mill-inqas żewġ kuntratti ‘fijos de obra’ konklużi mal-istess impriża […] ma jimplikax il-kisba tal-istatus ta’ ħaddiem għal żmien indeterminat […]”.

66

B’hekk, l-Artikolu 24 ta’ dan il-ftehim kollettiv jippermetti l-konklużjoni ta’ kuntratti għal żmien determinat imsejħa “fijos de obra” suċċessivi, filwaqt li jillimita, bħala prinċipju, l-assenjazzjoni tal-ħaddiem ikkonċernat, għal kull kuntratt konkluż, għal sit ta’ kostruzzjoni wieħed. Din il-limitazzjoni tal-kuntratti għal sit ta’ kostruzzjoni wieħed hija, skont l-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju, l-unika miżura prevista għal dan it-tip ta’ kuntratti li tista’ tikkostitwixxi “raġuni oġġettiva”, fis-sens tal-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim qafas.

67

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-osservazzjonijiet ifformulati minn Obras y Servicios Públicos, minn Acciona Agua u mill-Gvern Spanjol, li jipprovdu li t-tielet dispożizzjoni addizzjonali tal-Liġi 32/2006 u t-tielet dispożizzjoni addizzjonali tal-Istatut tal-Ħaddiema jirrikonoxxu l-karatteristiċi partikolari tas-settur tal-kostruzzjoni u n-neċessità li jiġu stabbiliti kriterji speċifiċi iktar adegwati, billi jsir riferiment għan-negozjar kollettiv, li l-għan tagħhom huwa li l-kuntratt ta’ xogħol għal żmien determinat jiġi adattat għal xogħol jew għal servizz iddefinit b’mod ċar permezz ta’ formoli li jiggarantixxu iktar stabbiltà fl-impjieg tal-ħaddiema kif ukoll sigurtà aħjar u saħħa aħjar fix-xogħol. Huwa bl-użu ta’ din il-kompetenza li l-ftehim kollettiv inkwistjoni stabbilixxa l-kuntratt imsejjaħ “fijo de obra”, li jistabbilixxi, f’każ ta’ riskju ta’ użu abbużiv ta’ kuntratti suċċessivi ta’ dan it-tip, kriterji intiżi sabiex jipprekludu abbużi.

68

Issa, anki jekk il-fatt li ħaddiem ikun assenjat għal “sit ta’ kostruzzjoni wieħed”, fid-dawl tal-karatteristiċi speċifiċi tas-settur tal-kostruzzjoni, ikun jista’ jikkostitwixxi “ċirkustanza preċiża u konkreta li tikkaratterizza attività partikolari”, fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 59 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi rrilevat, mingħajr preġudizzju għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju, li ma jistax jitqies li l-Artikolu 24 tal-ftehim kollettiv inkwistjoni huwa ta’ natura li jiġġustifika l-użu ta’ kuntratti suċċessivi ta’ xogħol għal żmien determinat, fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 60 u 61 ta’ din is-sentenza, sa fejn dan l-artikolu jinvolvi riskju reali li jwassal għal użu abbużiv ta’ dan it-tip ta’ kuntratti.

69

Fil-fatt, skont il-paragrafu 2 tal-imsemmi artikolu, il-konklużjoni ta’ kuntratt imsejjaħ “fijo de obra” hija limitata biss, “ġeneralment”, għal sit ta’ kostruzzjoni wieħed, b’tali mod li din id-dispożizzjoni ma teskludix il-possibbiltà li tali kuntratt jiġi konkluż għal diversi siti ta’ kostruzzjoni. Barra minn hekk, il-paragrafu 5 tal-istess artikolu jippermetti li jiġu konklużi diversi kuntratti ta’ dan it-tip mal-istess impriża għal diversi pożizzjonijiet ta’ impjieg. B’hekk, jidher li, għalkemm il-limitazzjoni tal-kuntratt għal sit ta’ kostruzzjoni wieħed, prevista fl-imsemmi paragrafu 2, tapplika għal kull kuntratt imsejjaħ “fijo de obra” meħud separatament, diversi kuntratti ta’ dan it-tip jistgħu jiġu konklużi suċċessivament, skont dan il-paragrafu 5, għal diversi siti ta’ kostruzzjoni.

70

Fi kwalunkwe każ, għandu jiġi kkonstatat, kif tagħmel il-Kummissjoni, li leġiżlazzjoni bħal dik prevista fl-Artikolu 24(2) u (5) ta’ dan il-ftehim kollettiv, li tipprovdi li kull reklutaġġ individwali għandu jillimita, bħala prinċipju, l-assenjazzjoni tal-ħaddiem ikkonċernat għal sit ta’ kostruzzjoni wieħed, iżda li jippermetti li jiġġeddu kuntratti msejħa “fijos de obra” għal żmien indeterminat, li jirriżulta mill-effett akkumulat ta’ dawn il-kuntratti suċċessivi, jew tal-addizzjoni tagħhom, juri li dan il-ħaddiem fir-realtà jwettaq b’mod permanenti u fit-tul inkarigi li jifformaw parti mill-attività normali tal-entità jew tal-impriża li timpjegah.

71

Is-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali turi perfettament din il-konstatazzjoni, peress li r-rikorrent fil-kawża prinċipali kkonkluda sitt kuntratti msejħa “fijos de obra” suċċessivi ma’ Obras y Servicios Públicos, għal tul totali ta’ iktar minn 25 sena.

72

Minn dan jirriżulta, skont il-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 62 sa 64 ta’ din is-sentenza, li leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tippermetti li jiġu koperti bżonnijiet li ma humiex provviżorji, iżda, għall-kuntrarju, permanenti u fit-tul ma hijiex iġġustifikata fid-dawl tal-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim qafas.

73

F’dawn iċ-ċirkustanzi, bil-kundizzjoni li ma jeżistux “miżuri legali ekwivalenti intiżi sabiex jipprevjenu l-abbuż”, fis-sens tal-klawżola 5(1) ta’ dan il-ftehim qafas, li jirregolaw il-kuntratti msejħa “fijos de obra”, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju, tali leġiżlazzjoni ma hijiex ta’ natura li tipprevjeni, fis-sens ta’ din il-klawżola 5(1), l-abbużi li jirriżultaw mill-użu ta’ kuntratti jew ta’ relazzjonijiet suċċessivi ta’ xogħol għal żmien determinat. Fil-kuntest ta’ dan l-eżami, hija b’mod partikolari din il-qorti li għandha tivverifika jekk, kif isostnu Obras y Servicios Públicos u Acciona Agua, jingħatax kumpens għal terminazzjoni lill-ħaddiema għal żmien determinat impjegati abbażi ta’ kuntratt imsejjaħ “fijo de obra” u, jekk ikun il-każ, jekk tali kumpens huwiex adegwat sabiex jipprevjeni u, jekk ikun neċessarju, jissanzjona tali abbuż, u jistax jiġi kklassifikat bħala “miżura legali ekwivalenti”, fis-sens tal-imsemmija klawżola 5(1).

74

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, sabiex jikkostitwixxi “miżura legali ekwivalenti”, fis-sens tal-klawżola 5 tal-Ftehim qafas, l-għoti ta’ kumpens għandu jkun intiż speċifikament sabiex jikkumpensa l-effetti tal-użu abbużiv ta’ kuntratti jew ta’ relazzjonijiet ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi. Barra minn hekk, il-kumpens mogħti għandu mhux biss ikun proporzjonat, iżda wkoll suffiċjentement effettiv u dissważiv sabiex jiggarantixxi l-effettività sħiħa ta’ din il-klawżola (ara s-sentenza tad‑19 ta’ Marzu 2020, Sánchez Ruiz et, C‑103/18 u C‑429/18, EU:C:2020:219, punti 103 u 104 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

75

Barra minn hekk, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas ma hijiex mingħajr kundizzjoni u preċiża biżżejjed sabiex tkun tista’ tiġi invokata minn individwu quddiem qorti nazzjonali. B’hekk, tali dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li ma jkollhiex effett dirett, ma tistax tiġi invokata, bħala tali, fil-kuntest ta’ tilwima li taqa’ taħt id-dritt tal-Unjoni sabiex tiġi eskluża l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni kunfliġġenti tad-dritt nazzjonali li tmur kontriha. Għaldaqstant, qorti nazzjonali ma hijiex obbligata li ma tapplikax dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li tmur kontra din il-klawżola (sentenza tad‑19 ta’ Marzu 2020, Sánchez Ruiz et, C‑103/18 u C‑429/18, EU:C:2020:219, punti 118 sa 120 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

76

Dan premess, għandu jitfakkar li, billi japplikaw id-dritt intern, il-qrati nazzjonali għandhom l-obbligu li jinterpretawh sa fejn possibbli fid-dawl tat-test u tal-għan tad-direttiva inkwistjoni sabiex jintlaħaq ir-riżultat intiż minnha u, għaldaqstant, sabiex jikkonformaw ruħhom mat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 288 TFUE (sentenza tad‑19 ta’ Marzu 2020, Sánchez Ruiz et, C‑103/18 u C‑429/18, EU:C:2020:219, punt 121 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

77

Ċertament, l-obbligu tal-qorti nazzjonali li tirreferi għall-kontenut ta’ direttiva meta tinterpreta u tapplika r-regoli rilevanti tad-dritt nazzjonali huwa limitat mill-prinċipji ġenerali tad-dritt, b’mod partikolari dawk taċ-ċertezza legali kif ukoll ta’ nuqqas ta’ retroattività, u ma jistax iservi ta’ bażi għal interpretazzjoni contra legem tad-dritt nazzjonali (sentenza tad‑19 ta’ Marzu 2020, Sánchez Ruiz et, C‑103/18 u C‑429/18, EU:C:2020:219, punt 123 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

78

Il-prinċipju ta’ interpretazzjoni konformi jeżiġi madankollu li l-qrati nazzjonali jagħmlu dak kollu li jaqa’ taħt il-kompetenza tagħhom, billi jieħdu inkunsiderazzjoni d-dritt intern kollu u billi japplikaw metodi ta’ interpretazzjoni rrikonoxxuti minn dan id-dritt, sabiex tiġi ggarantita l-effettività sħiħa tad-direttiva inkwistjoni u sabiex tinstab soluzzjoni konformi mal-għan imfittex minnha (sentenza tad‑19 ta’ Marzu 2020, Sánchez Ruiz et, C‑103/18 u C‑429/18, EU:C:2020:219, punt 124 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

79

Għalhekk, hija, b’mod partikolari, il-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk il-ġurisprudenza tat-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema, Spanja) tippermettix tali interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali inkwistjoni. Fil-fatt, skont il-Kummissjoni, din l-aħħar qorti tapplika t-termini previsti fl-Artikolu 15(5) tal-Istatut tal-Ħaddiema għall-kuntratti msejħa “fijos de obra” rregolati mill-ftehim kollettiv inkwistjoni, b’tali mod li, meta ħaddiem ikun ikkonkluda tal-inqas żewġ kuntratti ta’ dan it-tip u t-terminu legali previst minn din id-dispożizzjoni jkun skada, huwa jikseb l-istatus ta’ ħaddiem għal żmien indeterminat.

80

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għall-ewwel u għat-tieni domanda għandha tkun li l-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas għandha tiġi interpretata fis-sens li hija l-qorti nazzjonali li għandha tevalwa, skont ir-regoli kollha tad-dritt nazzjonali applikabbli, jekk il-limitazzjoni għal tliet snin konsekuttivi, ħlief għal kundizzjonijiet partikolari, tal-impjieg ta’ ħaddiema għal żmien determinat abbażi ta’ kuntratti msejħa “fijos de obra” mill-istess impriża fuq postijiet tax-xogħol differenti li jinsabu fl-istess provinċja u l-għoti lil dawn il-ħaddiema ta’ kumpens għat-terminazzjoni, jekk din il-qorti tikkonstata li dawn il-miżuri effettivament jittieħdu fir-rigward tal-ħaddiema msemmija, jikkostitwixxux miżuri xierqa sabiex jiġi evitat u, jekk ikun il-każ, sabiex jiġi ssanzjonat l-abbuż li jirriżulta mill-użu ta’ kuntratti jew ta’ relazzjonijiet suċċessivi ta’ xogħol għal żmien determinat jew “miżuri legali ekwivalenti”, fis-sens ta’ din il-klawżola 5(1). Fi kwalunkwe każ, tali leġiżlazzjoni nazzjonali ma tistax tiġi applikata mill-awtoritajiet tal-Istat Membru kkonċernat b’tali mod li t-tiġdid ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat imsejħa “fijos de obra” suċċessivi jitqies li huwa ġġustifikat minn “raġunijiet oġġettivi”, fis-sens tal-klawżola 5(1)(a) ta’ dan il-ftehim qafas, għas-sempliċi raġuni li kull wieħed minn dawn il-kuntratti huwa konkluż b’mod ġenerali għal sit ta’ kostruzzjoni wieħed, indipendentement mit-tul tiegħu, meta tali leġiżlazzjoni nazzjonali ma tipprekludix, fil-prattika, li l-persuna li timpjega kkonċernata tissodisfa, permezz ta’ tali tiġdid, bżonnijiet permanenti u fit-tul ta’ persunal.

Fuq it-tielet domanda

81

Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/23 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li, waqt trasferiment ta’ persunal fil-kuntest ta’ kuntratti pubbliċi, id-drittijiet u l-obbligi tal-ħaddiem ittrasferit li l-impriża l-ġdida hija marbuta li tosserva huma limitati esklużivament għal dawk li jirriżultaw mill-aħħar kuntratt li dan il-ħaddiem ikkonkluda mal-impriża li toħroġ mill-kuntratt.

82

Fl-ewwel lok, skont l-Artikolu 1(1)(a) tagħha, id-Direttiva 2001/23 tapplika għal kull trasferiment ta’ impriża, negozju jew parti minn impriża jew negozju lil persuna li timpjega oħra bħala riżultat ta’ trasferiment jew inkorporazzjoni legali.

83

F’dan ir-rigward, minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/23 huwa estiż għall-ipoteżijiet kollha ta’ bidla, fil-kuntest ta’ relazzjonijiet kuntrattwali, tal-persuna fiżika jew ġuridika responsabbli għall-operat tal-impriża, li tikkontratta l-obbligi tal-persuna li timpjega fil-konfront tal-impjegati tal-impriża. B’hekk, sabiex tapplika d-Direttiva 2001/23, ma huwiex meħtieġ li jkun hemm relazzjonijiet kuntrattwali diretti bejn iċ-ċedent u ċ-ċessjonarju, peress li t-trasferiment jista’ jsir permezz ta’ parti terza (sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2018, Somoza Hermo u Ilunión Seguridad, C‑60/17, EU:C:2018:559, punt 27 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

84

F’dan il-kuntest, għandu jiġi rrilevat li, kuntrarjament għal dak li jsostnu, essenzjalment, Acciona Agua u l-Gvern Spanjol, il-fatt li, f’dan il-każ, dan huwa trasferiment ta’ persunal wara l-għoti mill-ġdid ta’ kuntratt pubbliku, li fil-kuntest tiegħu l-impriża l-ġdida assumiet parti essenzjali tal-persunal li l-impriża li ħarġet mill-kuntratt kienet assenjat għall-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt pubbliku, ma jeskludix li d-Direttiva 2001/23 tkun applikabbli.

85

Għalhekk, qabel kollox, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-fatt li t-trasferiment jirriżulta minn deċiżjonijiet unilaterali tal-amministrazzjonijiet pubbliċi u mhux minn qbil ta’ ridiet ma jeskludix l-applikazzjoni tad-Direttiva 2001/23 (sentenza tal‑20 ta’ Lulju 2017, Piscarreta Ricardo, C‑416/16, EU:C:2017:574, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).

86

Sussegwentement, l-assenza ta’ rabta kuntrattwali bejn iż-żewġ impriżi li ngħatalhom suċċessivament il-kuntratt pubbliku kkonċernat hija mingħajr effett fuq il-kwistjoni dwar jekk id-Direttiva 2001/23 hijiex applikabbli jew le għal sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2018, Somoza Hermo u Ilunión Seguridad, C‑60/17, EU:C:2018:559, punt 28).

87

Finalment, minkejja li t-teħid tal-persunal ġie impost fuq Acciona Agua permezz ta’ ftehim kollettiv, tali ċirkustanza ma għandhiex effett fuq il-fatt li t-trasferiment jirrigwarda entità ekonomika (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2018, Somoza Hermo u Ilunión Seguridad, C‑60/17, EU:C:2018:559, punt 38).

88

Fit-tieni lok, abbażi tal-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2001/23, jitqies bħala trasferiment it-trasferiment ta’ entità ekonomika li żżomm l-identità tagħha, jiġifieri għaqda organizzata ta’ riżorsi, bil-għan li titwettaq attività ekonomika, kemm jekk l-attività hija essenzjali jew anċillari. Il-kunċett ta’ “entità” għalhekk jirreferi għal grupp organizzat ta’ persuni u ta’ oġġetti li jippermettu l-eżerċizzju ta’ attività ekonomika b’għan speċifiku (sentenza tas‑27 ta’ Frar 2020, Grafe u Pohle, C‑298/18, EU:C:2020:121, punt 22).

89

Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-kriterju deċiżiv sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ tali trasferiment jinsab fil-fatt li l-entità ekonomika żżomm l-identità tagħha, li jirriżulta b’mod partikolari mit-tkomplija effettiva tal-operat jew mit-trasferiment tagħha (sentenza tas‑27 ta’ Frar 2020, Grafe u Pohle, C‑298/18, EU:C:2020:121, punt 23 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

90

Sabiex jiġi ddeterminat jekk din il-kundizzjoni hijiex issodisfatta, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi ta’ fatt kollha li jikkaratterizzaw it-tranżazzjoni kkonċernata, fosthom b’mod partikolari t-tip ta’ impriża jew ta’ negozju involut, it-trasferiment jew le ta’ assi tanġibbli, bħall-bini u l-beni mobbli, il-valur tal-assi mhux tanġibbli fil-mument tat-trasferiment, il-fatt jekk il-maġġoranza tal-persunal tiġix impjegata mill-ġdid jew le mit-tmexxija l-ġdida tal-impriża, it-trasferiment jew le tal-klijentela, kif ukoll il-grad ta’ xebh bejn l-attivitajiet eżerċitati qabel u wara t-trasferiment, u t-tul ta’ sospensjoni eventwali ta’ dawn l-attivitajiet. Madankollu, dawn l-elementi jikkostitwixxu biss aspetti parzjali tal-evalwazzjoni totali ġenerali li għandha ssir u ma jistgħux, minħabba f’hekk, jiġu evalwati b’mod iżolat (sentenza tas‑27 ta’ Frar 2020, Grafe u Pohle, C‑298/18, EU:C:2020:121, punt 24 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

91

B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li qorti nazzjonali, fl-evalwazzjoni tagħha taċ-ċirkustanzi fattwali li jikkaratterizzaw it-tranżazzjoni inkwistjoni, għandha tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, it-tip ta’ impriża jew ta’ negozju kkonċernat. Minn dan jirriżulta li l-grad ta’ importanza rispettiva li għandha tingħata lill-kriterji differenti tal-eżistenza ta’ trasferiment fis-sens tad-Direttiva 2001/23 jinbidel neċessarjament skont l-attività eżerċitata, jew il-metodi ta’ produzzjoni jew ta’ operazzjoni użati fl-impriża, fl-istabbiliment jew fil-parti mill-istabbiliment inkwistjoni (sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2018, Somoza Hermo u Ilunión Seguridad, C‑60/17, EU:C:2018:559, punti 31 u 32 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

92

Il-Qorti tal-Ġustizzja preċedentement irrilevat li entità ekonomika tista’, f’ċerti setturi, tiffunzjona mingħajr ebda assi, tanġibbli jew mhux tanġibbli, sinjifikattivi, b’mod li ż-żamma tal-identità ta’ tali entità wara t-tranżazzjoni li taffettwaha ma tistax, loġikament, tiddependi fuq it-trasferiment ta’ tali assi (sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2018, Somoza Hermo u Ilunión Seguridad, C‑60/17, EU:C:2018:559, punt 33 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

93

Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, sa fejn, f’ċerti setturi li fihom l-attività hija essenzjalment ibbażata fuq il-ħaddiema, li huwa b’mod partikolari l-każ meta attività ma teħtieġx l-użu ta’ elementi materjali speċifiċi, grupp ta’ ħaddiema li jwettaq attività komuni fit-tul jista’ jikkostitwixxi entità ekonomika, tali entità tista’ żżomm l-identità tagħha wara t-trasferiment tagħha meta l-proprjetarju l-ġdid tal-impriża ma jillimitax ruħu li jkompli l-attività inkwistjoni iżda jieħu wkoll il-maġġoranza, f’termini ta’ numru u ta’ kompetenzi, tal-persunal li l-predeċessur tiegħu kien jiddedika speċifikament għal din il-funzjoni. F’dan il-każ, il-proprjetarju l-ġdid jakkwista, effettivament, l-elementi organizzati kollha li jippermettulu t-tkomplija tal-attivitajiet jew ta’ ċerti attivitajiet tal-impriża li tittrasferixxi b’mod stabbli (sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2018, Somoza Hermo u Ilunión Seguridad, C‑60/17, EU:C:2018:559, punti 34 u 35 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

94

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-klassifikazzjoni ta’ trasferiment tippreżupponi ċertu numru ta’ konstatazzjonijiet ta’ natura fattwali, peress li din il-kwistjoni għandha tiġi evalwata in concreto mill-qorti nazzjonali fid-dawl tal-kriterji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja, kif ukoll tal-għanijiet imfittxija mid-Direttiva 2001/23, kif stabbiliti, b’mod partikolari, fil-premessa 3 tagħha (sentenza tas‑27 ta’ Frar 2020, Grafe u Pohle, C‑298/18, EU:C:2020:121, punt 27 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

95

Konsegwentement, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti u billi tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi fattwali kollha li jikkaratterizzaw it-tranżazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jekk din tal-aħħar għandhiex titqies bħala li tikkostitwixxi trasferiment ta’ impriża, fis-sens tad-Direttiva 2001/23.

96

Għal dan il-għan, hija għandha, b’mod partikolari, tivverifika jekk, kif hija ssemmi fid-deċiżjoni tar-rinviju, l-attività inkwistjoni fil-kawża prinċipali teħtieġx materjal speċifiku u, għaldaqstant, jekk hijiex ibbażata essenzjalment fuq il-ħaddiema, jew jekk, għall-kuntrarju, kif isostnu Obras y Servicios Públicos u Acciona Agua, din l-attività ma tistax tiġi kklassifikata bħala attività li hija bbażata essenzjalment fuq il-ħaddiema, peress li dawn tal-aħħar jikkostitwixxu kjarament element aċċessorju meta mqabbla mal-elementi materjali meħtieġa għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt pubbliku kkonċernat u li dawn ma ġewx ittrasferiti.

97

Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, għandu jiġi ppreċiżat, l-ewwel nett, li, minbarra l-każ fejn l-attività tkun ibbażata prinċipalment fuq il-ħaddiema, previst mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 93 ta’ din is-sentenza, f’sitwazzjoni fejn l-elementi korporali, bħall-bini u l-proprjetà mobbli, ma jkunux indispensabbli għall-funzjonament tajjeb tal-entità kkonċernata, jew fejn il-ħaddiema u dawn l-elementi korporali jkollhom importanza ugwali għall-funzjonament tajjeb ta’ din l-entità u fejn l-attività tal-impriża li toħroġ mill-kuntratt titkompla mill-impriża l-ġdida u l-maġġoranza tal-ħaddiema tinżamm minn din tal-aħħar, in-nuqqas ta’ trasferiment ta’ assi tanġibbli ma jipprekludix li jiġi deċiż li l-identità tal-entità ekonomika tista’ tinżamm lil hinn mit-trasferiment tagħha, b’tali mod li jkollu jitqies li seħħ “trasferiment ta’ impriża”, fis-sens tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2001/23.

98

Fil-fatt, din is-soluzzjoni mhux biss tidħol fil-loġika tal-għanijiet imfittxija minn din id-direttiva, kif stabbiliti, b’mod partikolari, fil-premessa 3 tagħha, li jikkonsistu fil-protezzjoni tal-ħaddiema fil-każ ta’ bidla fit-tmexxija tal-impriża, sabiex tiġi żgurata ż-żamma tad-drittijiet tagħhom, iżda taqbel ukoll mal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 92 ta’ din is-sentenza li tgħid li ż-żamma tal-identità ta’ entità ekonomika, li tista’ topera mingħajr assi, tanġibbli jew intanġibbli, sinjifikanti, lil hinn mit-tranżazzjoni li din tkun is-suġġett tagħha, ma tistax tiddependi mit-trasferiment ta’ tali elementi.

99

It-tieni nett, għandha titfakkar il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li l-assenza ta’ trasferiment f’livell sinjifikattiv ta’ tali elementi mingħand l-ex proprjetarju lill-proprjetarju l-ġdid, li huma essenzjali għall-funzjonament tajjeb tal-entità, għandha twassal biex jitqies li din tal-aħħar ma żżommx l-identità tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Jannar 2001, Liikenne, C‑172/99, EU:C:2001:59, punt 42).

100

Madankollu, minn din il-ġurisprudenza ma jistax jiġi dedott li t-trasferiment tal-elementi tanġibbli għandu jitqies in abstracto bħala l-uniku fattur determinanti ta’ trasferiment ta’ impriża li l-attività tagħha tikkonċerna settur li fih l-element jew l-elementi korporali jikkontribwixxu b’mod importanti għall-eżerċizzju ta’ din l-attività. Għaldaqstant, sabiex jiġi ddeterminat jekk l-assenza ta’ trasferiment tar-riżorsi operattivi tostakolax il-klassifikazzjoni ta’ trasferiment ta’ impriża, il-qorti tar-rinviju għandha tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża li hija adita biha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Frar 2020, Grafe u Pohle, C‑298/18, EU:C:2020:121, punti 30 u 31).

101

Fit-tielet lok, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/23 jistabbilixxi l-prinċipju li jgħid li d-drittijiet u l-obbligi ta’ min jittrasferixxi li fid-data tat-trasferiment jirriżultaw minn kuntratt ta’ xogħol jew minn relazzjoni ta’ xogħol eżistenti għandhom jiġu ttrasferiti lil min jirċievi.

102

F’dan ir-rigward, għandu qabel kollox jitfakkar li d-Direttiva 2001/23 hija intiża li tiżgura s-salvagwardja tad-drittijiet tal-ħaddiema fil-każ ta’ bidla tal-proprjetarju tal-impriża billi tippermettilhom jibqgħu fis-servizz tal-persuna li timpjega l-ġdida bl-istess kundizzjonijiet bħal dawk miftiehma ma’ min jittrasferixxi. L-għan ta’ din id-direttiva huwa li tiġi ggarantita, sa fejn ikun possibbli, il-kontinwazzjoni tal-kuntratti jew tar-relazzjonijiet ta’ xogħol, mingħajr tibdil, ma’ min jirċievi l-impriża, sabiex jiġi evitat li l-ħaddiema kkonċernati jitqiegħdu f’pożizzjoni inqas favorevoli sempliċement minħabba dan it-trasferiment. Madankollu, l-imsemmija direttiva ma tistax tiġi invokata utilment sabiex jinkiseb titjib fil-kundizzjonijiet ta’ remunerazzjoni jew ta’ kundizzjonijiet tax-xogħol oħra fl-okkażjoni ta’ trasferiment ta’ impriża (sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, ISS Facility Services, C‑344/18, EU:C:2020:239, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).

103

Barra minn hekk, għandu jiġi ppreċiżat li, għalkemm, konformement mal-għan tad-Direttiva 2001/23, għandhom jiġu protetti l-interessi tal-ħaddiema kkonċernati mit-trasferiment, madankollu ma jistgħux jiġu injorati dawk ta’ min jirċievi l-impriża, li għandu jkun fil-pożizzjoni li jagħmel l-aġġustamenti u t-tibdiliet meħtieġa għat-tkomplija tal-attività tiegħu. Din id-direttiva ma hijiex intiża biss biex tissalvagwardja, fl-okkażjoni ta’ trasferiment ta’ impriża, l-interessi tal-impjegati, iżda hija intiża biex tiżgura bilanċ ġust bejn l-interessi ta’ dawn tal-aħħar, minn naħa, u dawk ta’ min jirċievi l-impriża, min-naħa l-oħra (sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, ISS Facility Services, C‑344/18, EU:C:2020:239, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).

104

F’dan il-każ, mill-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 27(2) tal-ftehim kollettiv inkwistjoni jirriżulta li l-impriża l-ġdida hija marbuta li tirrispetta d-drittijiet u l-obbligi rrikonoxxuti lill-ħaddiema ttrasferiti fil-kuntest tar-relazzjoni ta’ impjieg mal-impriża li toħroġ mill-kuntratt. Barra minn hekk, skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 27(2) ta’ dan il-ftehim kollettiv, dawn id-drittijiet u obbligi huma esklużivament limitati għal dawk li jirriżultaw mill-aħħar kuntratt konkluż minn dan il-ħaddiem mal-impriża li toħroġ mill-kuntratt, mingħajr ma l-impriża li tirċievi l-kuntratt ma tkun marbuta minn xi kuntratt jew ftehim preċedenti, b’mod partikolari għall-finijiet tal-kunsiderazzjoni tas-snin ta’ servizz imwettqa, sakemm il-ħaddiem ma jkunx diġà ġie rrikonoxxut tali drittijiet permezz ta’ sentenza li tkun saret res judicata qabel it-trasferiment u sakemm dawn id-drittijiet ikunu ġew ikkomunikati lill-impriża li tirċievi l-kuntratt fiż-żmien u skont it-termini stabbiliti fl-Artikolu 27 tal-imsemmi ftehim kollettiv.

105

F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tesprimi dubji fir-rigward tal-kompatibbiltà tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 27(2) tal-istess ftehim kollettiv mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/23.

106

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li l-limitazzjoni tar-rikonoxximent tad-drittijiet ta’ ħaddiem fil-kuntest tar-relazzjoni ta’ impjieg tiegħu mal-impriża li tirċievi l-kuntratt għal dawk li jirriżultaw mill-aħħar kuntratt konkluż minnu mal-impriża li ħarġet mill-kuntratt, twassal preċiżament għaż-żamma ta’ dawn id-drittijiet waqt it-trasferiment tal-persunal, li tikkorrispondi mal-għan imfittex minn din id-direttiva, li jikkonsisti f’li tiġi żgurata s-salvagwardja tad-drittijiet tal-ħaddiema fil-każ ta’ bidla fit-tmexxija tal-impriża, billi tippermettilhom jibqgħu fis-servizz tal-persuna li timpjega l-ġdida taħt l-istess kundizzjonijiet bħal dawk miftiehma ma’ min jittrasferixxi. Barra minn hekk, l-imsemmija dispożizzjoni tillimita mhux biss id-drittijiet, iżda wkoll l-obbligi tal-ħaddiem ittrasferit għal dawk li jirriżultaw mill-aħħar kuntratt li huwa kkonkluda mal-impriża li toħroġ mill-kuntratt.

107

Fir-rigward, b’mod partikolari, tal-anzjanità fil-grad, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, għall-kalkolu tad-drittijiet ta’ natura pekunjarja, bħal kumpens għal tmiem ta’ kuntratt jew għal żidiet fis-salarju, min jirċievi l-kuntratt għandu jieħu inkunsiderazzjoni s-snin ta’ servizz kollha mwettqa mill-persunal ittrasferit sa fejn dan l-obbligu jirriżulta mir-relazzjoni ta’ xogħol li torbot lil dan il-persunal mal-persuna li tittrasferixxi u konformement mal-modalitajiet miftiehma fil-kuntest ta’ din ir-relazzjoni (sentenza tas‑6 ta’ April 2017, Unionen, C‑336/15, EU:C:2017:276, punt 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).

108

Issa, f’dan il-każ, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat, f’dan ir-rigward, li mid-deċiżjoni tar-rinviju ma jirriżultax li l-anzjanità fil-grad, li hija rrikonoxxuta, skont l-Artikolu 27(2) tal-ftehim kollettiv inkwistjoni, mill-impriża li tirċievi l-kuntratt favur il-ħaddiema li huma s-suġġett ta’ trasferiment ta’ persunal, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, hija inqas favorevoli għal dawn il-ħaddiema milli l-anzjanità fil-grad irrikonoxxuta lilhom qabel dan it-trasferiment mill-impriża li toħroġ mill-kuntratt.

109

Għall-kuntrarju, mill-imsemmija deċiżjoni jirriżulta li Obras y Servicios Públicos irrikonoxxiet lir-rikorrent fil-kawża prinċipali anzjanità fil-grad ikkalkolata mill‑1 ta’ Jannar 2014, li tikkorrispondi għall-anzjanità li tirriżulta mill-aħħar kuntratt konkluż minnu ma’ din il-kumpannija. Għaldaqstant, sa fejn it-tieni subparagrafu tal-imsemmija dispożizzjoni jillimita l-anzjanità fil-grad li Acciona Agua għandha tirrikonoxxi lir-rikorrent fil-kawża prinċipali għal dak li jirriżulta mill-aħħar kuntratt li dan tal-aħħar ikkonkluda ma’ Obras y Servicios Públicos, l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni għandha l-effett li l-anzjanità li kienet irrikonoxxuta lilu minn din il-kumpannija nżammet fil-kuntest tat-trasferiment tiegħu.

110

Min-naħa l-oħra, ir-rikonoxximent lil dan il-ħaddiem, fl-okkażjoni tat-trasferiment tal-persunal, ta’ drittijiet, b’mod partikolari ta’ anzjanità fil-grad, li ma kienx jibbenefika minnhom qabel dan it-trasferiment, jikkostitwixxi titjib fil-kundizzjonijiet tax-xogħol tiegħu, li ma huwiex previst mid-Direttiva 2001/23, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 102 ta’ din is-sentenza.

111

Barra minn hekk, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 27(2) tal-ftehim kollettiv inkwistjoni jifforma parti minn din il-loġika sa fejn jipprevedi eċċezzjoni għal-limitazzjoni tad-drittijiet tal-ħaddiem ittrasferit għal dawk li jirriżultaw mill-aħħar kuntratt li huwa kkonkluda mal-impriża li ħarġet mill-kuntratt, meta tali drittijiet diġà jkunu ġew irrikonoxxuti lill-ħaddiem permezz ta’ sentenza li tkun saret res judicata qabel it-trasferiment u meta dawn id-drittijiet ikunu ġew ikkomunikati, fit-terminu u skont il-modalitajiet previsti fl-Artikolu 27 ta’ dan il-ftehim kollettiv, lill-impriża l-ġdida. Fil-fatt, din l-eċċezzjoni tippermetti li jiġi ggarantit lill-ħaddiem ittrasferit iż-żamma tad-drittijiet li kienu rrikonoxxuti lilu fil-kuntest tar-relazzjoni ta’ impjieg mal-impriża li ħarġet mill-kuntratt.

112

F’dan il-kuntest, għall-qorti tar-rinviju, tqum biss il-kwistjoni dwar liema huma d-drittijiet li kien jibbenefika minnhom ir-rikorrent fil-kawża prinċipali, ma’ Obras y Servicios Públicos, qabel it-trasferiment tiegħu, b’mod partikolari, jekk huwa kienx vittma ta’ użu abbużiv tal-kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi, fis-sens tal-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas, li huwa s-suġġett tal-ewwel żewġ domandi, u jekk konsegwentement kellux jikseb l-istatus ta’ ħaddiem għal żmien indeterminat qabel it-trasferiment tiegħu, f’liema każ b’hekk kien ikollu jibqa’ jibbenefika minn dan l-istatus fil-kuntest ta’ dan it-trasferiment.

113

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-applikabbiltà tad-Direttiva 2001/23 ma tippreġudikax il-protezzjoni li ħaddiem jista’ jibbenefika minnha kontra l-użu abbużiv ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi skont dispożizzjonijiet differenti tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari l-Ftehim qafas, u lanqas l-interpretazzjoni li għandha tingħata lil dawn tal-aħħar minnha (digriet tal‑15 ta’ Settembru 2010, Briot, C‑386/09, EU:C:2010:526, punt 36).

114

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta li għandha tingħata għat-tielet domanda għandha tkun li l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/23 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali, li permezz tagħha, matul trasferiment ta’ persunal fil-kuntest ta’ kuntratti pubbliċi, id-drittijiet u l-obbligi tal-ħaddiem ittrasferit li l-impriża l-ġdida hija marbuta li tosserva huma limitati esklużivament għal dawk li jirriżultaw mill-aħħar kuntratt li dan il-ħaddiem ikkonkluda mal-impriża li ħarġet mill-kuntratt, bil-kundizzjoni li l-applikazzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni ma jkollhiex l-effett li tpoġġi lill-imsemmi ħaddiem f’pożizzjoni li tkun inqas favorevoli sempliċement minħabba dan it-trasferiment, liema ħaġa għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju.

Fuq l-ispejjeż

115

Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

1)

Il-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas dwar xogħol għal terminu fiss [żmien determinat], konkluż fit‑18 ta’ Marzu 1999, li jinsab fl-anness tad-Direttiva tal-Kunsill 1999/70/KE tat‑28 ta’ Ġunju 1999 dwar il-ftehim qafas dwar xogħol għal żmien fiss [determinat] konkluż mill-ETUC, mill-UNICE u miċ-CEEP għandha tiġi interpretata fis-sens li hija l-qorti nazzjonali li għandha tevalwa, skont ir-regoli kollha tad-dritt nazzjonali applikabbli, jekk il-limitazzjoni għal tliet snin konsekuttivi, ħlief għal kundizzjonijiet partikolari, tal-impjieg ta’ ħaddiema għal żmien determinat abbażi ta’ kuntratti msejħa “fijos de obra” mill-istess impriża fuq postijiet tax-xogħol differenti li jinsabu fl-istess provinċja u l-għoti lil dawn il-ħaddiema ta’ kumpens għat-terminazzjoni, jekk din il-qorti nazzjonali tikkonstata li dawn il-miżuri effettivament jittieħdu fir-rigward tal-ħaddiema msemmija, jikkostitwixxux miżuri xierqa sabiex jiġi evitat u, jekk ikun il-każ, sabiex jiġi ssanzjonat l-abbuż li jirriżulta mill-użu ta’ kuntratti jew ta’ relazzjonijiet suċċessivi ta’ xogħol għal żmien determinat jew “miżuri legali ekwivalenti”, fis-sens ta’ din il-klawżola 5(1). Fi kwalunkwe każ, tali leġiżlazzjoni nazzjonali ma tistax tiġi applikata mill-awtoritajiet tal-Istat Membru kkonċernat b’tali mod li t-tiġdid ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat imsejħa “fijos de obra” suċċessivi jitqies li huwa ġġustifikat minn “raġunijiet oġġettivi”, fis-sens tal-klawżola 5(1)(a) ta’ dan il-ftehim qafas, għas-sempliċi raġuni li kull wieħed minn dawn il-kuntratti huwa konkluż b’mod ġenerali għal sit ta’ kostruzzjoni wieħed, indipendentement mit-tul tiegħu, meta tali leġiżlazzjoni nazzjonali ma tipprekludix, fil-prattika, li l-persuna li timpjega kkonċernata tissodisfa, permezz ta’ tali tiġdid, bżonnijiet permanenti u fit-tul ta’ persunal.

2)

L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2001/23/KE tat‑12 ta’ Marzu 2001 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet tal-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali, li permezz tagħha, matul trasferiment ta’ persunal fil-kuntest ta’ kuntratti pubbliċi, id-drittijiet u l-obbligi tal-ħaddiem ittrasferit li l-impriża l-ġdida hija marbuta li tosserva huma limitati esklużivament għal dawk li jirriżultaw mill-aħħar kuntratt li dan il-ħaddiem ikkonkluda mal-impriża li ħarġet mill-kuntratt, bil-kundizzjoni li l-applikazzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni ma jkollhiex l-effett li tpoġġi lill-imsemmi ħaddiem f’pożizzjoni li tkun inqas favorevoli sempliċement minħabba dan it-trasferiment, liema ħaġa għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju.