(1)

Κατά τη θερινή περίοδο του 2024, η Βουλγαρία επλήγη από δυσμενή κλιματικά φαινόμενα πρωτοφανούς έντασης, ήτοι από ασυνήθιστα θερμές θερμοκρασίες, σε συνδυασμό με επίμονες συνθήκες ξηρασίας, που επηρέασαν σοβαρά την παραγωγή καλλιεργειών που σπείρονται την άνοιξη, ιδίως αραβοσίτου και ηλίανθου, καθώς και από ανεξέλεγκτες πυρκαγιές που έπληξαν τη γεωργική παραγωγή στις πληγείσες περιοχές.

(2)

Κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Απριλίου 2024, τμήματα της Γερμανίας επλήγησαν από δυσμενές κλιματικό φαινόμενο πρωτοφανούς έντασης, ήτοι από παγετό, το οποίο προκάλεσε σημαντικές ζημίες στους οπωρώνες και στα αμπέλια και, ως εκ τούτου, στην παραγωγή ορισμένων φρούτων και οίνου.

(3)

Κατά τη διάρκεια του Ιουλίου και στις αρχές του Αυγούστου 2024, τμήματα της Εσθονίας επλήγησαν από δυσμενή κλιματικά φαινόμενα πρωτοφανούς έντασης, και συγκεκριμένα από εξαιρετικά έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες, των οποίων προηγήθηκαν έκτακτες αντίξοες κλιματικές συνθήκες τον χειμώνα και την άνοιξη του 2024. Μετά από παγετό και κύμα ψύχους, με ψυχρές θερμοκρασίες - ρεκόρ τον Δεκέμβριο του 2023 και τον Ιανουάριο του 2024, ακολούθησαν ασυνήθιστα θερμές θερμοκρασίες από τον Μάρτιο του 2024, με αποτέλεσμα συνθήκες ξηρασίας και στη συνέχεια παγετούς στις αρχές Μαΐου 2024 και χαλάζι στις αρχές Ιουνίου 2024. Αυτές οι έκτακτες καιρικές συνθήκες επηρέασαν την παραγωγή των καλλιεργειών, ιδίως της παραγωγής πατάτας, ελαιοκράμβης και οπωροκηπευτικών.

(4)

Το πρώτο εξάμηνο του 2024, ορισμένες περιοχές της Ιταλίας επλήγησαν από δυσμενείς κλιματικές συνθήκες πρωτοφανούς έντασης. Ασυνήθιστα θερμές θερμοκρασίες και συνθήκες ξηρασίας καταγράφηκαν στο νότιο τμήμα της χώρας και στα νησιά, που επηρέασαν σοβαρά την παραγωγή οπωροκηπευτικών, οίνου και αροτραίων καλλιεργειών, ιδίως στους τομείς των σιτηρών.

(5)

Τον Ιούλιο του 2024, ορισμένες περιοχές της Ρουμανίας επλήγησαν από δυσμενή κλιματικά φαινόμενα πρωτοφανούς έντασης, ήτοι από καύσωνες, που συνοδεύονταν από βίαιες καταιγίδες και έντονο χαλάζι, τα οποία ακολούθησαν ασυνήθιστα θερμές θερμοκρασίες και συνθήκες ξηρασίας, και προκάλεσαν σημαντικές ζημίες στην παραγωγή αροτραίων καλλιεργειών. Αυτά τα έκτακτα καιρικά φαινόμενα επηρέασαν σοβαρά την παραγωγή ελαιούχων σπόρων και τον τομέα των σιτηρών.

(6)

Μολονότι υπάρχουν ενδείξεις ότι τέτοιου είδους δυσμενή κλιματικά φαινόμενα εμφανίζονται σε όλη την επικράτεια της Ένωσης, σε ένα γενικό πλαίσιο αυξανόμενων κινδύνων για τη γεωργία, ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής, η ένταση των φαινομένων στην Βουλγαρία, τη Γερμανία, την Εσθονία, την Ιταλία και την Ρουμανία ήταν πρωτοφανής και επηρέασε μεγάλη περιοχή και σημαντικό μερίδιο της παραγωγής.

(7)

Οι σημαντικές ζημίες που υπέστησαν οι παραγωγοί γεωργικών προϊόντων από τα εν λόγω δυσμενή κλιματικά φαινόμενα και η επακόλουθη απώλεια εισοδήματος για τους πληγέντες παραγωγούς στην Βουλγαρία, τη Γερμανία, την Εσθονία, την Ιταλία και τη Ρουμανία θέτουν σε κίνδυνο την οικονομική βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

(8)

Ως εκ τούτου, θα πρέπει να θεσπιστεί έκτακτο μέτρο, ικανό να συμβάλει στην αντιμετώπιση των ειδικών προβλημάτων μετά τα εν λόγω δυσμενή κλιματικά φαινόμενα στη Βουλγαρία, τη Γερμανία, την Εσθονία, την Ιταλία και τη Ρουμανία.

(9)

Οι σημαντικές ζημίες και οικονομικές απώλειες που υπέστησαν οι πληγέντες παραγωγοί λόγω των δυσμενών κλιματικών φαινομένων αποτελούν ειδικό πρόβλημα κατά την έννοια του άρθρου 221 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, το οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί εύκολα με μέτρα που λαμβάνονται σύμφωνα με τα άρθρα 219 ή 220 του εν λόγω κανονισμού. Η κατάσταση δεν συνδέεται ειδικά με αναγνωρισμένη μοναδική διατάραξη της αγοράς ή με συγκεκριμένη απειλή, ούτε με μέτρα για την καταπολέμηση της εξάπλωσης ζωονόσων ή του κλονισμού της εμπιστοσύνης των καταναλωτών λόγω κινδύνων για τη δημόσια υγεία, την υγεία των ζώων ή των φυτών.

(10)

Τα ποσά που διατίθενται στην Βουλγαρία, τη Γερμανία, την Εσθονία, την Ιταλία και τη Ρουμανία θα πρέπει να καθοριστούν λαμβανομένου ιδίως υπόψη του αντίστοιχου βάρους καθενός από αυτά τα κράτη μέλη στον γεωργικό τομέα της Ένωσης, με βάση τα καθαρά ανώτατα όρια για τις άμεσες ενισχύσεις που ορίζονται στο παράρτημα V του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), καθώς και τον αντίκτυπο των δυσμενών κλιματικών φαινομένων στα εν λόγω κράτη μέλη.

(11)

Η Βουλγαρία, η Γερμανία, η Εσθονία, η Ιταλία και η Ρουμανία θα πρέπει να διανείμουν την ενίσχυση μέσω των πλέον αποτελεσματικών διαύλων βάσει αντικειμενικών και αμερόληπτων κριτηρίων που λαμβάνουν υπόψη την έκταση των δυσχερειών και των οικονομικών ζημιών που υπέστησαν οι πληγέντες γεωργοί. Θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι γεωργοί θα είναι οι τελικοί δικαιούχοι της ενίσχυσης και να αποφύγουν στρεβλώσεις της αγοράς ή του ανταγωνισμού.

(12)

Δεδομένου ότι με τα ποσά που θα διατεθούν στην Βουλγαρία, τη Γερμανία, την Εσθονία, την Ιταλία και τη Ρουμανία θα διευθετηθούν μόνο εν μέρει οι οικονομικές δυσχέρειες των γεωργών, θα πρέπει να επιτραπεί στα ως άνω κράτη μέλη να χορηγήσουν πρόσθετη εθνική στήριξη στους γεωργούς, υπό τους όρους που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό.

(13)

Προκειμένου να παρασχεθεί στην Βουλγαρία, τη Γερμανία, την Εσθονία, την Ιταλία και τη Ρουμανία η ευελιξία να διανείμουν την ενίσχυση όπως απαιτούν οι συνθήκες με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωποι οι πληγέντες γεωργοί, θα πρέπει να παρέχεται δυνατότητα σώρευσης της ενίσχυσης με άλλη στήριξη που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, χωρίς υπεραντιστάθμιση των γεωργών.

(14)

Προκειμένου να αποφευχθεί η υπεραντιστάθμιση, η Βουλγαρία, η Γερμανία, η Εσθονία, η Ιταλία και η Ρουμανία θα πρέπει να λάβουν υπόψη τη στήριξη που χορηγείται στο πλαίσιο άλλων εθνικών ή ενωσιακών μέσων στήριξης ή ιδιωτικών καθεστώτων ώστε να αντιμετωπιστεί η οικονομική ζημία που έχουν υποστεί οι εν λόγω χώρες.

(15)

Δεδομένου ότι η ενίσχυση που παρέχει η Ένωση καθορίζεται σε ευρώ, είναι αναγκαίο, για την εξασφάλιση ενιαίας και ταυτόχρονης εφαρμογής, να καθοριστεί ημερομηνία για τη μετατροπή του ποσού που χορηγείται στα κράτη μέλη που δεν έχουν υιοθετήσει το ευρώ ως εθνικό τους νόμισμα, όπως στην περίπτωση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας. Εφόσον ο παρών κανονισμός δεν προβλέπει προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων ενίσχυσης, είναι σκόπιμο να θεωρηθεί, για τους σκοπούς του άρθρου 30 παράγραφος 3 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (EΕ) 2022/127 της Επιτροπής (3), η ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος κανονισμού ως γενεσιουργός αιτία της συναλλαγματικής ισοτιμίας όσον αφορά τα ποσά που καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό.

(16)

Για δημοσιονομικούς λόγους, η Ένωση θα πρέπει να χρηματοδοτεί τις δαπάνες στις οποίες υποβάλλονται η Βουλγαρία, η Γερμανία, η Εσθονία, η Ιταλία και η Ρουμανία στο πλαίσιο του εν λόγω έκτακτου μέτρου μόνον εφόσον οι δαπάνες αυτές έχουν πραγματοποιηθεί εντός συγκεκριμένης προθεσμίας επιλεξιμότητας. Η στήριξη για το εν λόγω έκτακτο μέτρο θα πρέπει συνεπώς να καταβληθεί έως τις 30 Απριλίου 2025.

(17)

Καθώς δεν προβλέπονται πληρωμές μετά τις 30 Απριλίου 2025, δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται το άρθρο 5 παράγραφος 2 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2022/127, το οποίο προβλέπει αναλογική μείωση των μηνιαίων πληρωμών που πραγματοποιούνται εκπρόθεσμα.

(18)

Η Βουλγαρία, η Γερμανία, η Εσθονία, η Ιταλία και η Ρουμανία θα πρέπει να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στην Ένωση να ελέγξει την αποδοτικότητα του μέτρου που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό.

(19)

Για να εξασφαλιστεί ότι οι γεωργοί θα λάβουν ενίσχυση το ταχύτερο δυνατόν, θα πρέπει να δοθεί η δυνατότητα στη Βουλγαρία, τη Γερμανία, την Εσθονία, την Ιταλία και τη Ρουμανία να εφαρμόσουν τον παρόντα κανονισμό χωρίς καθυστέρηση. Συνεπώς, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να αρχίσει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(20)

Τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής για την κοινή οργάνωση των γεωργικών αγορών,