EUROPESE COMMISSIE
Brussel, 28.5.2026
COM(2026) 254 final
2026/0129(NLE)
Voorstel voor een
BESLUIT VAN DE RAAD
betreffende het namens de Europese Unie in de Ledenraad van de Internationale Olijfraad in te nemen standpunt over de methode voor de organoleptische beoordeling van olijfolie van de eerste persing
{SWD(2026) 133 final}
TOELICHTING
1.Onderwerp van het voorstel
Dit voorstel betreft het besluit tot bepaling van het standpunt dat namens de Unie in de Ledenraad van de Internationale Olijfraad (“IOR”) tijdens zijn volgende gewone zitting van juni 2026 moet worden ingenomen met betrekking tot de beoogde vaststelling van twee besluiten: “Glass for oil tasting” (proefglazen voor de analyse van oliemonsters) en “Guide for the installation of a taste room” (richtsnoer voor de inrichting van proeflokalen), die beide betrekking hebben op de methode voor de organoleptische beoordeling van olijfolie van de eerste persing.
2.Achtergrond van het voorstel
2.1.De Internationale Overeenkomst van 2015 voor olijfolie en tafelolijven
De Internationale Overeenkomst van 2015 voor olijfolie en tafelolijven (“de overeenkomst”) heeft tot doel: i) te streven naar harmonisatie van de nationale en internationale wetgeving met betrekking tot de fysisch-chemische en organoleptische kenmerken van olijfolie, olie uit perskoeken van olijven, en tafelolijven om handelsbelemmeringen te vermijden, ii) activiteiten te organiseren met betrekking tot fysisch-chemische en organoleptische analysen om de kennis over de samenstelling en de kwaliteitskenmerken van olijfproducten te verbeteren met het oog op het consolideren van internationale normen, en iii) de rol van de IOR als het forum bij uitstek voor de internationale wetenschappelijke gemeenschap op het gebied van olijven en olijfolie te versterken.
De nieuwe versie van de overeenkomst is op 1 januari 2017 in werking getreden.
De Europese Unie is partij bij de overeenkomst.
2.2.De Ledenraad
De Ledenraad van de Internationale Olijfraad (“de Ledenraad”) is de hoogste autoriteit en het besluitvormingsorgaan van de IOR. De Ledenraad oefent alle bevoegdheden uit en verricht alle taken die nodig zijn om de doelstellingen van de overeenkomst te bereiken. Als partij bij de overeenkomst is de Europese Unie lid van de IOR en is zij vertegenwoordigd in de Ledenraad. De besluiten van de Ledenraad worden genomen bij consensus van de leden. Als geen consensus kan worden bereikt, worden besluiten over de handelsnorm en de methoden geacht te zijn aangenomen, tenzij ze worden verworpen door ten minste een kwart van de leden of door een of meerdere leden die alleen of samen over ten minste honderd aandelen beschikken.
Er zijn momenteel 21 leden in de IOR en de Europese Unie beschikt over 647 van de in totaal 1 000 aandelen.
2.3.De beoogde handeling van de Ledenraad
In november 2025 presenteerde het uitvoerend secretariaat van de IOR de tekst van twee besluiten over chemie en normalisatie aan zijn leden. Beide besluiten hebben betrekking op de methode voor de organoleptische beoordeling van olijfolie van de eerste persing:
–herziening 3 van document COI/T.20/Doc. nr. 5 “Glass for oil tasting” (proefglazen voor de analyse van oliemonsters);
–herziening 2 van document COI/T.20/Doc. nr. 6 “Guide for the installation of a taste room” (richtsnoer voor de inrichting van proeflokalen).
Het bij dit voorstel gevoegde werkdocument van de diensten van de Commissie bevat de tekst en de herziene documenten, zoals gepresenteerd door het uitvoerend secretariaat.
Overeenkomstig artikel 20, lid 3, van de overeenkomst zijn de kwaliteits- en zuiverheidscriteria van de handelsnorm van de IOR voor olijfolie en olie uit perskoeken van olijven van toepassing op de internationale handel van de leden. Voorts moeten, op grond van artikel 75, lid 5, punt e), van Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad, bij de handelsnormen de standaardaanbevelingen van de internationale instanties in acht worden genomen. De handelsnormen worden gecontroleerd aan de hand van voorschriften die zijn vastgesteld overeenkomstig artikel 90 bis van Verordening (EU) nr. 1308/2013. De besluiten over de herziening van deze documenten over de methode voor de organoleptische beoordeling van olijfolie van de eerste persing hebben invloed op de wijze waarop de parameters worden gecontroleerd. Daarom zullen de bovengenoemde besluiten gevolgen hebben voor het toepasselijke EU-recht, namelijk Uitvoeringsverordening (EU) 2022/2105 van de Commissie van 29 juli 2022 tot vaststelling van voorschriften inzake de handelsnormcontroles voor olijfolie en inzake de analysemethoden voor de kenmerken van olijfolie.
Het is de bedoeling dat het in dit besluit uiteengezette standpunt namens de Unie wordt ingenomen tijdens de volgende gewone zitting van de IOR in juni 2026.
3.Namens de Unie in te nemen standpunt
De door de Ledenraad vast te stellen besluiten hebben beide betrekking op de methode voor de organoleptische beoordeling van olijfolie van de eerste persing:
–herziening 3 van document COI/T.20/Doc. nr. 5 “Glass for oil tasting” (proefglazen voor de analyse van oliemonsters);
–herziening 2 van document COI/T.20/Doc. nr. 6 “Guide for the installation of a taste room” (richtsnoer voor de inrichting van proeflokalen).
Wetenschappelijke en technische deskundigen van de Commissie en de lidstaten op het gebied van olijfolie hebben de bovengenoemde besluiten besproken. Deze besluiten dragen bij tot de internationale harmonisatie van de normen voor olijfolie en bevatten een kader voor eerlijke handelsconcurrentie in de olijfoliesector. Daarom moeten ze worden gesteund.
De bovengenoemde besluiten passen in het beleid van de Unie inzake handelsnormen voor landbouwproducten als bedoeld in deel II, titel II, van Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad.
Voor de vaststelling van de besluiten is een standpunt van de Unie nodig.
4.Rechtsgrondslag
4.1.Procedurele rechtsgrondslag
4.1.1.Beginselen
Artikel 218, lid 9, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) voorziet in de vaststelling van besluiten tot bepaling van “de standpunten die namens de Unie worden ingenomen in een krachtens een overeenkomst opgericht lichaam, wanneer dit lichaam handelingen met rechtsgevolgen vaststelt, met uitzondering van handelingen tot aanvulling of wijziging van het institutionele kader van de overeenkomst”.
Het begrip “handelingen met rechtsgevolgen” omvat handelingen die rechtsgevolgen hebben uit hoofde van de op het betrokken lichaam toepasselijke volkenrechtelijke bepalingen. Onder dit begrip vallen tevens instrumenten die volkenrechtelijk niet bindend zijn, maar die “beslissende invloed [kunnen hebben] op de inhoud van de regelgeving die de wetgever van de Unie vaststelt”.
4.1.2.Toepassing op het onderhavige geval
De Ledenraad is een lichaam dat is opgericht krachtens een overeenkomst, namelijk de Internationale Overeenkomst voor olijfolie en tafelolijven.
De door de Ledenraad vast te stellen handelingen zijn handelingen met rechtsgevolgen. De beoogde handelingen zullen overeenkomstig artikel 20, lid 3, van de overeenkomst uit hoofde van het volkenrecht bindend zijn en kunnen beslissende invloed hebben op de inhoud van de EU-regelgeving, te weten een uitvoeringshandeling over de handelsnormcontroles voor olijfolie op basis van Verordening (EU) nr. 1308/2013. De reden daarvoor is dat, op grond van artikel 75, lid 5, punt e), van Verordening (EU) nr. 1308/2013, bij de handelsnormen de standaardaanbevelingen van de internationale instanties in acht moeten worden genomen.
De beoogde handeling strekt niet tot aanvulling of wijziging van het institutionele kader van de overeenkomst.
De procedurele rechtsgrondslag voor het voorgestelde besluit is derhalve artikel 218, lid 9, VWEU.
4.2.Materiële rechtsgrondslag
4.2.1.Beginselen
De materiële rechtsgrondslag voor een krachtens artikel 218, lid 9, VWEU te nemen besluit wordt in de eerste plaats bepaald door de doelstelling en de inhoud van de beoogde handeling ten aanzien waarvan namens de Unie een standpunt moet worden ingenomen. Als de beoogde handeling een tweeledige doelstelling heeft of bestaat uit twee componenten, waarvan er een kan worden gezien als hoofddoelstelling of hoofdcomponent, terwijl de andere doelstelling of de andere component slechts ondergeschikt is, moet het overeenkomstig artikel 218, lid 9, VWEU vast te stellen besluit op één materiële rechtsgrondslag worden gebaseerd, namelijk die welke vereist is voor de hoofddoelstelling of de hoofdcomponent dan wel de belangrijkste doelstelling of component.
4.2.2.Toepassing op het onderhavige geval
De doelstelling en de inhoud van de beoogde handeling hebben in de eerste plaats betrekking op de gemeenschappelijke handelspolitiek. De materiële rechtsgrondslag voor het voorgestelde besluit is derhalve artikel 207, lid 4, VWEU.
4.3.Conclusie
De rechtsgrondslag voor het voorgestelde besluit is artikel 207, lid 4, VWEU, in samenhang met artikel 218, lid 9, VWEU.
5.Naleving van het “standaard digitaal”-beginsel
Het huidige voorstel heeft geen digitale dimensies aangezien het geen digitale relevantie heeft. Digitale middelen of digitale gegevensuitwisseling vallen niet onder het voorstel.
2026/0129 (NLE)
Voorstel voor een
BESLUIT VAN DE RAAD
betreffende het namens de Europese Unie in de Ledenraad van de Internationale Olijfraad in te nemen standpunt over de methode voor de organoleptische beoordeling van olijfolie van de eerste persing
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 207, lid 4, eerste alinea, in samenhang met artikel 218, lid 9,
Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
Overwegende hetgeen volgt:
(1)De Internationale Overeenkomst van 2015 voor olijfolie en tafelolijven (de “overeenkomst”) is namens de Unie gesloten bij Besluit (EU) 2019/848 van de Raad.
(2)Op grond van artikel 20 van de overeenkomst kan de Ledenraad van de Internationale Olijfraad (IOR) (de “Ledenraad”) beslissingen nemen en aanbevelingen vaststellen voor de toepassing van de bepalingen van de overeenkomst.
(3)De Ledenraad moet tijdens zijn 123e zitting in juni 2026 twee besluiten over de methode voor de organoleptische beoordeling van olijfolie van de eerste persing vaststellen.
(4)Wetenschappelijke en technische deskundigen van de Commissie en de lidstaten op het gebied van olijfolie hebben deze besluiten uitvoerig besproken. De besluiten moeten bijdragen aan de internationale harmonisatie van de normen voor olijfolie en een kader vaststellen dat borg staat voor eerlijke handelsconcurrentie in de olijfoliesector. De Unie moet daarom de vaststelling van die besluiten steunen.
(5)Het is passend het standpunt te bepalen dat namens de Unie moet worden ingenomen in de Ledenraad, omdat de door de IOR vast te stellen besluiten voor de Unie rechtsgevolgen zullen hebben wat betreft de internationale handel met de andere leden van de IOR en invloed zullen hebben op de inhoud van het recht van de Unie, namelijk de handelsnormcontroles voor olijfolie die door de Commissie zijn vastgesteld krachtens artikel 90 bis van Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad.
(6)Indien de vaststelling van de besluiten wordt uitgesteld met het oog op een briefwisseling vóór de 124e gewone zitting van de Ledenraad, omdat sommige leden niet in staat zijn hun goedkeuring te verlenen, moet het in dit besluit vervatte standpunt namens de Unie via briefwisseling worden ingenomen.
(7)De vertegenwoordigers van de Unie in de Ledenraad moeten echter zonder nader besluit van de Raad kunnen instemmen met technische aanpassingen van andere methoden of documenten van de IOR, indien die technische aanpassingen het gevolg zijn van wijzigingen in verband met de herzieningen van die twee documenten.
(8)Om de belangen van de Unie te beschermen moet het de vertegenwoordigers van de Unie in de Ledenraad evenwel worden toegestaan te verzoeken om uitstel van de vaststelling van deze besluiten, indien nieuwe wetenschappelijke of technische informatie die vóór de 124e gewone zitting van de Ledenraad wordt gepresenteerd, gevolgen kan hebben voor het standpunt dat namens de Unie moet worden ingenomen,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
De Unie steunt de vaststelling van twee besluiten over de methode voor de organoleptische beoordeling van olijfolie van de eerste persing:
–herziening 3 van document COI/T.20/Doc. nr. 5 “Glass for oil tasting” (proefglazen voor de analyse van oliemonsters);
–herziening 2 van document COI/T.20/Doc. nr. 6 “Guide for the installation of a taste room” (richtsnoer voor de inrichting van proeflokalen);
door de Ledenraad van de Internationale Olijfraad (IOR) tijdens zijn volgende gewone zitting in juni 2026 of via briefwisseling vóór de 124e gewone zitting.
Artikel 2
De vertegenwoordigers van de Unie in de Ledenraad van de IOR kunnen zonder nader besluit van de Raad instemmen met technische aanpassingen van andere methoden of documenten van de IOR, indien die technische aanpassingen het gevolg zijn van de wijzigingen van de twee in artikel 1 bedoelde documenten.
Artikel 3
Als vóór de volgende gewone zitting van de Ledenraad van de OIR nieuwe wetenschappelijke of technische informatie wordt gepresenteerd die gevolgen kan hebben voor het in artikel 1 bedoelde standpunt, verzoeken de vertegenwoordigers van de Unie om uitstel van de vaststelling van de besluiten totdat de Unie haar standpunt heeft bepaald op basis van die nieuwe informatie.
Artikel 4
Dit besluit is gericht tot de Commissie.
Gedaan te Brussel,
Voor de Raad
De voorzitter