EUROPESE COMMISSIE
Brussel, 5.9.2024
COM(2024) 393 final
2024/0217(NLE)
Voorstel voor een
BESLUIT VAN DE RAAD
betreffende het namens de Europese Unie in te nemen standpunt met betrekking tot de wijzigingen van de bijlagen bij de Overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR) en van het bijgevoegde reglement bij het Europees Verdrag inzake het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren (ADN)
TOELICHTING
1.Onderwerp van het voorstel
Dit voorstel betreft het besluit tot vaststelling van het standpunt dat namens de EU moet worden ingenomen met betrekking tot de wijzigingen van de bijlagen bij de Overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR) en van het bijgevoegde reglement bij het Europees Verdrag inzake het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren (ADN), van toepassing vanaf 1 januari 2025, in verband met het geplande einde van de status-quo-periode waarin de partijen die lid zijn van de werkgroep vervoer van gevaarlijke goederen (WP.15) en van het administratief comité van het ADN bezwaar kunnen maken tegen de voorgestelde wijzigingen in de editie 2025.
2.Achtergrond van het voorstel
De bovengenoemde bijlagen, die algemeen bekend staan als de bijlagen bij de ADR en het bijgevoegde reglement bij het ADN, regelen het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over respectievelijk de weg en de binnenwateren tussen de leden van de Economische Commissie van de Verenigde Naties voor Europa (VN/ECE), die ook partijen zijn bij de ADR en het ADN.
De ontwikkeling van het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg en over de binnenwateren, zowel binnen de EU als tussen de EU en haar buurlanden, is een essentieel element van het Europees gemeenschappelijk vervoersbeleid dat de goede werking verzekert van alle industriële sectoren die goederen produceren of gebruiken die volgens de ADR en het ADN als gevaarlijk zijn aangemerkt. De aanpassing van die overeenkomsten aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang is dan ook essentieel voor de ontwikkeling van het vervoer en de daaraan verbonden industriële sectoren. Het doel van de wijzigingen is de ADR en het ADN in overeenstemming te brengen met de modelreglementen van de VN, met inbegrip van nieuwe definities, indelingscriteria en VN-nummers en verpakkings- en etiketteringsvoorschriften, de toepasselijke normen en technische bepalingen te actualiseren en redactionele correcties aan te brengen.
De internationale bepalingen betreffende het vervoer van gevaarlijke goederen zijn vastgelegd door diverse internationale organisaties, zoals de VN/ECE, de Intergouvernementele organisatie voor het internationale spoorwegvervoer (OTIF) en diverse gespecialiseerde organen van de Verenigde Naties. Omdat de regels onderling verenigbaar moeten zijn, hebben de betrokken organisaties een complex internationaal coördinatie- en harmonisatiesysteem uitgewerkt. De bepalingen worden aangepast over periodes van twee jaar.
2.1.De Overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR)
De Overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR) regelt het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg tussen de lidstaten van de VN/ECE en andere landen die de ADR toepassen (partijen bij de ADR). De ADR is op 29 januari 1968 in werking getreden.
De EU is geen partij bij de ADR, maar alle EU-lidstaten zijn dat wel.
2.2.Het Europees Verdrag inzake het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren (ADN)
Het Europees Verdrag inzake het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren (ADN) regelt het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren tussen de lidstaten van de VN/ECE die het ADN toepassen (partijen bij het ADN). Het ADN is op 28 februari 2008 in werking getreden.
De EU is geen partij bij het ADN, maar 13 lidstaten zijn dat wel.
2.3.De werkgroep vervoer van gevaarlijke goederen (WP.15) en het administratief comité van het ADN
De werkgroep vervoer van gevaarlijke goederen (WP.15) en het administratief comité en het veiligheidscomité van het ADN (WP.15/AC.2) zijn de instanties die door de VN/ECE zijn ingesteld om over de wijzigingen van de ADR en het ADN te besluiten. Ze bestaan uit vertegenwoordigers van de lidstaten van de VN/ECE die de ADR en het ADN toepassen. Elke partij bij de ADR en het ADN heeft één stem.
Overeenkomstig hoofdstuk VII – “Stemming” – van het mandaat en het reglement van orde van de WP.15 hebben alleen volwaardige deelnemers een stem in de WP.15 en moeten besluiten voornamelijk bij consensus worden genomen. De WP.15 stemt door middel van handopsteking.
Volgens artikel 17, lid 7, van het ADN heeft elke partij die op de zitting van het administratief comité van het ADN vertegenwoordigd is, een stem.
De wijzigingen die in de tweejaarlijkse periode 2022-2024 zijn vastgesteld, omvatten een brede waaier van aanpassingen aan de technische en wetenschappelijke vooruitgang.
Wat de ADR betreft, heeft de WP.15 tijdens elk van de in punt 2.4 genoemde zittingen een besluit genomen over die voorgestelde wijzigingen. Wat het ADN betreft, heeft het administratief comité een besluit over de voorstellen genomen tijdens de 31e zitting in Genève op 26 januari 2024.
Overeenkomstig artikel 14 van de ADR wordt een voorgestelde wijziging van de bijlagen bij de ADR geacht te zijn aanvaard zodra daarover door de WP.15 is besloten tenzij, binnen drie maanden vanaf de datum waarop de secretaris-generaal van de Verenigde Naties het voorstel heeft verspreid, ten minste een derde van de partijen, of vijf partijen als het totale aantal partijen meer dan 15 bedraagt, de secretaris-generaal schriftelijk in kennis hebben gesteld van hun bezwaar tegen de voorgestelde wijziging.
Overeenkomstig artikel 20 van het ADN wordt een wijziging geacht te zijn aanvaard zodra daarover door het administratief comité van het ADN is besloten tenzij, binnen drie maanden vanaf de datum waarop de secretaris-generaal van de Verenigde Naties het voorstel heeft verspreid, ten minste een derde van de partijen, of vijf partijen als het totale aantal partijen meer dan 15 bedraagt, de secretaris-generaal schriftelijk in kennis hebben gesteld van hun bezwaar tegen de voorgestelde wijziging.
De wijzigingen die door de WP.15 zijn aangenomen, zoals vermeld in de documenten in de bijlage bij dit voorstel, zijn aan de secretaris-generaal van de Verenigde Naties toegezonden zodat ze op 1 juli 2024 ter aanvaarding konden worden voorgelegd aan de partijen van de ADR, overeenkomstig de in artikel 14 van de ADR vastgelegde procedure. Ze zijn ook online beschikbaar.
De wijzigingen die door het administratief comité van het ADN zijn aangenomen, zoals vermeld in de documenten in de bijlage bij dit voorstel, zijn op 1 juli 2024 door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties ter aanvaarding voorgelegd aan de partijen van het ADN, overeenkomstig de in artikel 20 van het ADN vastgelegde procedure. Zij zijn ook online beschikbaar.
Voor zowel de ADR als het ADN kunnen tot en met 30 september 2024 bij de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, in zijn hoedanigheid van depositaris, bezwaren tegen de wijzigingen worden ingediend, zoals vastgesteld in de bovengenoemde zittingen.
2.4.De beoogde handelingen van de WP.15 en het administratief comité van het ADN
De beoogde handelingen hebben tot doel veilig en betrouwbaar vervoer van gevaarlijke goederen over de weg en de binnenwateren te waarborgen door een aantal bepalingen te actualiseren. Het gaat onder meer om de lijst van gevaarlijke goederen die mogen worden vervoerd, de verpakkingsinstructies, de lijst van toepasselijke normen en andere technische voorschriften voor de verschillende omsluitingsmiddelen.
De internationale bepalingen voor het vervoer van gevaarlijke goederen zijn vastgesteld door verschillende internationale organisaties. Daartoe behoren de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (VN/ECE) en diverse gespecialiseerde organen van de Verenigde Naties, zoals het subcomité van deskundigen inzake het vervoer van gevaarlijke goederen van de Economische en Sociale Raad (Ecosoc). Omdat de regels onderling verenigbaar moeten zijn, is door de betrokken organisaties een complex internationaal systeem voor coördinatie en harmonisatie ontwikkeld. De bepalingen worden aangepast over periodes van twee jaar.
Tijdens de voorbereiding van die wijzigingen is een grote verscheidenheid aan deskundigen uit de publieke en private sector geraadpleegd. Daarbij vonden de volgende technische vergaderingen plaats:
–subcomité van deskundigen inzake het vervoer van gevaarlijke goederen van de VN/Ecosoc:
(1)60e zitting in Genève, van 27 juni tot en met 6 juli 2022;
(2)61e zitting in Genève, van 28 november tot en met 6 december 2022;
(3)62e zitting in Genève, van 3 tot en met 7 juli 2023;
(4)63e zitting in Genève, van 27 november tot en met 6 december 2023;
–gezamenlijke vergadering van de commissie van RID-deskundigen en de werkgroep vervoer van gevaarlijke goederen van de VN/ECE:
(1)najaarszitting 2022 in Genève, van 12 tot en met 16 september 2022;
(2)voorjaarszitting 2023 in Bern, van 20 tot en met 24 maart 2023;
(3)najaarszitting 2023 in Genève, van 19 tot en met 27 september 2023;
(4)voorjaarszitting 2024 in Bern, van 25 tot en met 28 maart 2024;
–WP.15 (ADR) van de VN/ECE:
(5)111e zitting in Genève, van 9 tot en met 13 mei 2022;
(6)112e zitting in Genève, van 8 tot en met 11 november 2022;
(7)113e zitting in Genève, van 15 tot en met 17 mei 2023;
(8)114e zitting in Genève, van 6 tot en met 10 november 2023;
(9)115e zitting in Genève, van 2 tot en met 5 april 2024;
–WP.15/AC.2 (ADN) van de VN/ECE:
(10)40e zitting in Genève, van 22 tot en met 26 augustus 2022;
(11)41e zitting in Genève, van 24 tot en met 27 januari 2023;
(12)42e zitting in Genève, van 21 tot en met 25 augustus 2023;
(13)43e zitting in Genève, van 22 tot en met 26 januari 2024;
en de 31e zitting van het administratief comité van het ADN in Genève op 26 januari 2024.
Tijdens die vergaderingen zijn de afzonderlijke wijzigingsvoorstellen onderzocht en verwerkt door de deskundigen van de bovengenoemde commissies. In de meeste gevallen geniet de aanbevolen maatregel unanieme steun. Voor bepaalde voorstellen werden de aanbevelingen gesteund door een meerderheid van de deskundigen.
Tenzij de voorgestelde wijzigingen van de bijlagen bij de ADR, zoals bekendgemaakt door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, overeenkomstig artikel 14, lid 3, binnen drie maanden na de datum van de kennisgeving, d.w.z. op 1 oktober 2024, als verworpen worden beschouwd, treden ze op 1 januari 2025 in werking.
Tenzij de voorgestelde wijzigingen van het bijgevoegde reglement van het ADN overeenkomstig artikel 20, lid 5, binnen drie maanden na de datum van de kennisgeving, d.w.z. op 1 oktober 2024, als verworpen worden beschouwd, treden ze op 1 januari 2025 in werking.
3.Namens de EU in te nemen standpunt
De Europese Unie is geen partij bij de ADR en het ADN. Dat de Europese Unie niet aan een internationale overeenkomst deelneemt, verhindert evenwel niet dat ze haar bevoegdheid uitoefent door via haar instellingen een standpunt vast te stellen dat namens de Unie moet worden ingenomen in het orgaan dat volgens die overeenkomst is opgericht, met name via de lidstaten die partij zijn bij die overeenkomst en die gezamenlijk optreden in het belang van de Unie (zie Duitsland/Raad, C-399/12 (“OIV”), punt 52 en de aldaar aangehaalde rechtspraak).
Momenteel zijn er 53 partijen bij de ADR, en alle lidstaten van de EU zijn partij bij die overeenkomst. Er zijn 18 partijen bij het ADN, en 13 lidstaten van de EU zijn partij bij dat verdrag.
Sinds 1 januari 1997 past de Europese Unie de bepalingen van de ADR toe op het wegvervoer van gevaarlijke goederen op het grondgebied van de EU, aanvankelijk krachtens Richtlijn 94/55/EG van de Raad van 21 november 1994 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg. In 2008 is Richtlijn 94/55/EG vervangen door Richtlijn 2008/68/EG, die dezelfde beginselen nastreeft en ook het vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren bestrijkt. Op basis van die richtlijn past de Europese Unie het ADN sinds 1 juli 2009 toe op het vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren.
De beoogde wijzigingen worden geschikt geacht voor het veilig vervoer van gevaarlijke goederen op kosteneffectieve wijze, rekening houdend met de technologische vooruitgang, en kunnen daarom worden gesteund.
4.Rechtsgrondslag
4.1.Procedurele rechtsgrondslag
4.1.1.Beginselen
Artikel 218, lid 9, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) voorziet in de vaststelling van besluiten tot bepaling van de “standpunten die namens de Unie worden ingenomen in een krachtens een overeenkomst opgericht lichaam, wanneer dit lichaam handelingen met rechtsgevolgen vaststelt, met uitzondering van handelingen tot aanvulling of wijziging van het institutionele kader van de overeenkomst”.
Artikel 218, lid 9, VWEU is van toepassing ongeacht of de Unie lid is van het lichaam dan wel partij is bij de overeenkomst.
Het begrip “handelingen met rechtsgevolgen” omvat tevens handelingen die rechtsgevolgen hebben uit hoofde van de op het betrokken lichaam toepasselijke volkenrechtelijke bepalingen. Onder dit begrip vallen tevens instrumenten die volkenrechtelijk niet bindend zijn, maar die “beslissende invloed [hebben] op de inhoud van de regelgeving die de wetgever van de Unie vaststelt”.
4.1.2.Toepassing op het onderhavige geval
De WP.15 is een lichaam dat is opgericht krachtens een overeenkomst, namelijk de Overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR).
Het administratief comité van het ADN is een lichaam dat is opgericht krachtens een overeenkomst, namelijk het Europees Verdrag inzake het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren (ADN).
De voorgestelde handelingen van de WP.15 en het administratief comité van het ADN zijn handelingen met rechtsgevolgen. Onder de hierboven beschreven voorwaarden zullen de voorgestelde handelingen overeenkomstig artikel 14 van de ADR en artikel 20 van het ADN volkenrechtelijk bindend zijn en kunnen ze een beslissende invloed hebben op de inhoud van de EU-regelgeving, namelijk Richtlijn 2008/68/EG. Dat is het geval omdat die regels op grond van artikel 1 van Richtlijn 2008/68/EG moeten worden toegepast op het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg en de binnenwateren binnen en tussen de lidstaten, en omdat in artikel 4 van Richtlijn 2008/68/EG betreffende derde landen is bepaald dat “vervoer van gevaarlijke goederen tussen lidstaten en derde landen wordt toegestaan indien wordt voldaan aan de ADR, het RID of het ADN, tenzij in de bijlagen anders is vermeld”. Bovendien zullen de bovengenoemde wijzigingen gevolgen hebben voor de werking van Richtlijn 2008/68/EG met het oog op artikel 8. Krachtens die bepaling is de Commissie bevoegd om bijlage I, deel I.1, en bijlage III, deel III.1, van Richtlijn 2008/68/EG aan te passen aan de wetenschappelijke en technische vooruitgang, “teneinde rekening te houden met wijzigingen van de ADR (…) en het ADN”.
De beoogde handeling strekt niet tot aanvulling of wijziging van het institutionele kader van de overeenkomsten.
De procedurele rechtsgrondslag voor het voorgestelde besluit is dus artikel 218, lid 9, VWEU.
4.2.Materiële rechtsgrondslag
4.2.1.Beginselen
De materiële rechtsgrondslag voor een overeenkomstig artikel 218, lid 9, VWEU te nemen besluit wordt in de eerste plaats bepaald door de doelstelling en de inhoud van de beoogde handeling ten aanzien waarvan namens de Unie een standpunt moet worden ingenomen. Wanneer de beoogde handeling een tweeledige doelstelling heeft of bestaat uit twee componenten, waarvan er een kan worden gezien als hoofddoelstelling of hoofdcomponent, terwijl de andere doelstelling of de andere component slechts ondergeschikt is, moet het overeenkomstig artikel 218, lid 9, VWEU vast te stellen besluit op één materiële rechtsgrondslag worden gebaseerd, namelijk die welke vereist is voor de hoofddoelstelling of de hoofdcomponent dan wel de belangrijkste doelstelling of component.
4.2.2.Toepassing op het onderhavige geval
De hoofddoelstelling en de inhoud van dit besluit hebben betrekking op het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg en de binnenwateren. De materiële rechtsgrondslag is daarom artikel 91 VWEU.
4.3.Conclusie
De rechtsgrondslag voor het voorgestelde besluit van de Raad is artikel 91 VWEU, in samenhang met artikel 218, lid 9, VWEU.
5.Bekendmaking van de beoogde handeling
Omwille van de transparantie en een correcte verwijzing worden de besluiten van de werkgroep vervoer van gevaarlijke goederen (WP.15) en het veiligheidscomité van het ADN bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie, met vermelding van hun inwerkingtreding.
2024/0217 (NLE)
Voorstel voor een
BESLUIT VAN DE RAAD
betreffende het namens de Europese Unie in te nemen standpunt met betrekking tot de wijzigingen van de bijlagen bij de Overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR) en van het bijgevoegde reglement bij het Europees Verdrag inzake het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren (ADN)
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 91, in samenhang met artikel 218, lid 9,
Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
Overwegende hetgeen volgt:
(1)De Overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR) is op 29 januari 1968 in werking getreden. Het Europees Verdrag inzake het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de binnenwateren (ADN) is op 28 februari 2008 in werking getreden.
(2)Volgens artikel 14 van de ADR kan elke partij één of meer wijzigingen van de bijlagen bij de ADR voorstellen. Dat betekent dat de werkgroep vervoer van gevaarlijke goederen (WP.15) wijzigingen van de bijlagen bij de ADR kan vaststellen. Krachtens artikel 20 van het ADN kunnen het veiligheidscomité en het administratief comité wijzigingen van het bijgevoegde reglement bij het ADN vaststellen.
(3)De wijzigingen die de WP.15 en het administratief comité van het ADN tijdens de tweejaarlijkse periode 2022-2024 hebben aangenomen met betrekking tot het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg en over de binnenwateren werden op 1 juli 2024 meegedeeld aan de partijen bij de ADR en bij het ADN.
(4)Het is passend het standpunt vast te stellen dat namens de EU moet worden ingenomen met betrekking tot die wijzigingen van de ADR en het ADN, omdat die handelingen op grond van het internationaal recht bindend zullen zijn en een beslissende invloed kunnen hebben op de inhoud van het EU-recht, namelijk Richtlijn 2008/68/EG van het Europees Parlement en de Raad. Bij die richtlijn zijn vereisten vastgesteld voor het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg, het spoor en de binnenwateren, die overeenkomstig artikel 1 van toepassing zijn in of tussen de lidstaten, onder verwijzing naar de ADR en het ADN. In artikel 4 van de richtlijn is bepaald dat vervoer van gevaarlijke goederen tussen lidstaten en derde landen wordt toegestaan als wordt voldaan aan de eisen van de ADR, het RID of het ADN, tenzij in de bijlagen anders is vermeld. Bovendien is de Commissie volgens artikel 8 van Richtlijn 2008/68/EG bevoegd om bijlage I, deel I.1, en bijlage III, deel III.1, van Richtlijn 2008/68/EG aan te passen aan de wetenschappelijke en technologische vooruitgang, met name om rekening te houden met wijzigingen van de ADR, het RID of het ADN.
(5)De EU is geen partij bij de ADR of het ADN. Dat verhindert evenwel niet dat zij haar bevoegdheid uitoefent door via haar instellingen een standpunt vast te stellen dat namens de Unie moet worden ingenomen in het orgaan dat volgens die overeenkomsten is opgericht, met name via de lidstaten die partij zijn bij die overeenkomsten en die gezamenlijk optreden in het belang van de Unie.
(6)Alle lidstaten zijn partij bij de ADR en passen die toe; 13 lidstaten zijn partij bij het ADN en passen dat toe.
(7)De beoogde wijzigingen hebben tot doel veilig en efficiënt vervoer van gevaarlijke goederen te waarborgen, rekening houdend met de technische en wetenschappelijke vooruitgang in de sector en de ontwikkeling van nieuwe stoffen en artikelen die tijdens het vervoer een gevaar kunnen opleveren. De ontwikkeling van het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg en de binnenwateren, zowel binnen de EU als tussen de EU en haar buurlanden, is een essentieel element van het gemeenschappelijk vervoersbeleid en garandeert de goede werking van alle industriële sectoren die goederen produceren of gebruiken die volgens de ADR en het ADN als gevaarlijk zijn aangemerkt.
(8)De beoogde wijzigingen worden passend geacht voor het veilig vervoer van gevaarlijke goederen op kosteneffectieve wijze en kunnen daarom worden gesteund.
(9)Alle voorgestelde wijzigingen zijn gerechtvaardigd en nuttig, en moeten derhalve door de EU worden gesteund.
(10)Het standpunt van de EU moet worden uitgedrukt door haar lidstaten die partij zijn bij de ADR en het ADN, en die gezamenlijk optreden,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
Het standpunt dat namens de EU moet worden ingenomen met betrekking tot de door de werkgroep vervoer van gevaarlijke goederen (WP.15) en het administratief comité van het ADN aangenomen wijzigingen van de bijlagen bij de ADR en van het bijgevoegde reglement bij het ADN, als bedoeld in de bijlage bij dit besluit, is opgenomen in die bijlage.
Kleine wijzigingen van dat standpunt kunnen conform artikel 2 worden overeengekomen zonder verder besluit van de Raad.
Artikel 2
Het in artikel 1 bedoelde standpunt wordt tot uitdrukking gebracht door de EU-lidstaten die partijen zijn bij de ADR en het ADN en die gezamenlijk optreden in het belang van de EU.
Artikel 3
De besluiten van de werkgroep vervoer van gevaarlijke goederen (WP.15) en van het veiligheidscomité van het ADN worden bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie, met vermelding van de datum van hun inwerkingtreding.
Artikel 4
Dit besluit treedt in werking op de datum waarop het wordt vastgesteld.
Gedaan te Brussel,
Voor de Raad
De voorzitter