Spółka Citroën Commerce w wydaniu dziennika Nürnberger Nachrichten z dnia 30 marca 2011 r. zamieściła reklamę dotyczącą pojazdu samochodowego marki Citroën, która zawierała następujące sformułowania: „na przykład Citroën C4 VTI 120 Exclusive: 21 800 [EUR]1” i „maksymalna obniżka ceny 6170 [EUR]1”. Indeks górny „1” odsyłał do następujących informacji znajdujących się w dolnej części tej reklamy: „cena plus 790 [EUR] koszty przemieszczenia. Oferta skierowana do osób fizycznych obowiązująca na wszystkie modele Citroëna C4 […] zamówione do dnia 10 kwietnia 2011 r. […]”. Łączna cena, obejmująca te koszty przemieszczenia pojazdu od producenta do sprzedawcy (Überführungskosten), którą to cenę klient powinien uiścić w celu nabycia takiego pojazdu, nie została w opisanej reklamie podana.

ZLW skierowało do Landgericht Köln (sądu krajowego w Kolonii, Niemcy) skargę o zaniechanie przez spółkę Citroën Commerce owej reklamy na tej podstawie, że nie zawierała ona ceny końcowej obejmującej koszty przemieszczenia.

Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012 r. Landgericht Köln (sąd krajowy w Kolonii) uwzględnił tę skargę.

Spółka Citroën Commerce wniosła apelację od tego wyroku do Oberlandesgericht Köln (wyższego sądu krajowego w Kolonii, Niemcy). Wyrokiem z dnia 21 września 2012 r. sąd ów oddalił apelację.

Zarówno Landgericht Köln (sąd krajowy w Kolonii), jak i Oberlandesgericht Köln (wyższy sąd krajowy w Kolonii) uznały, że sporna reklama była sprzeczna z przepisami UWG i PAngV ze względu na brak wskazania ceny końcowej.

Spółka Citroën Commerce wniosła rewizję od wyroku wydanego przez Oberlandesgericht Köln (wyższy sąd krajowy w Kolonii) do Bundesgerichtshof (federalnego trybunału sprawiedliwości, Niemcy).

Sąd odsyłający zauważa, że koszty przemieszczenia pojazdu od producenta do sprzedawcy są powszechnie pojmowane nie jako dodatkowy koszt transportu, lecz jako integralna część ceny końcowej pojazdu. Odrębne podanie tych kosztów byłoby uzasadnione tylko wtedy, gdyby klient miał wybór między osobistym odbiorem pojazdu u producenta a przemieszczeniem go do sprzedawcy albo gdyby określenie spornych kosztów nie było możliwe, gdyż miałyby one różną wysokość w zależności od przypadku. Tymczasem przesłanki te nie są spełnione w postępowaniu głównym.

W tych okolicznościach Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1)Czy reklama produktu z podaniem ceny, jaką należy za niego zapłacić, stanowi oferowanie w rozumieniu art. 1 dyrektywy 98/6?

Jeżeli na pytanie pierwsze zostanie udzielona odpowiedź twierdząca:

2)Czy przy oferowaniu w rozumieniu art. 1 dyrektywy 98/6 cena sprzedaży, jaką należy podać na podstawie art. 1 i art. 3 ust. 1 zdanie pierwsze tej dyrektywy musi obejmować także obligatoryjnie przypadające koszty przemieszczenia pojazdu silnikowego od producenta do sprzedawcy?

Jeżeli na pytanie pierwsze lub drugie zostanie udzielona odpowiedź przecząca:

3)Czy przy zaproszeniu do dokonania zakupu w rozumieniu art. 2 lit. i) dyrektywy 2005/29 »cena wraz z podatkami«, jaką należy podać na podstawie art. 7 ust. 4 lit. c) hipoteza pierwsza tej dyrektywy, w wypadku pojazdu silnikowego musi obejmować także obligatoryjnie przypadające koszty przemieszczenia pojazdu silnikowego od producenta do sprzedawcy?”.

Poprzez pytania, które należy przeanalizować łącznie, sąd odsyłający zasadniczo domaga się od Trybunału ustalenia, czy art. 1 i art. 3 ust. 1 dyrektywy 98/6, a także art. 7 ust. 4 lit. c) dyrektywy 2005/29 należy interpretować w ten sposób, że koszty przemieszczenia pojazdu samochodowego od producenta do sprzedawcy, które obciążają konsumenta, powinny być uwzględnione w cenie sprzedaży tego pojazdu podanej w reklamie zamieszczonej przez przedsiębiorcę.

Tytułem wstępu należy zauważyć, że celem dyrektywy 98/6 jest, zgodnie z brzmieniem jej art. 1, ustalenie podawania ceny sprzedaży oraz ceny za jednostki miary produktów oferowanych konsumentom przez przedsiębiorców w celu lepszego przekazywania informacji konsumentom oraz ułatwienia porównywania cen.

W tym względzie dyrektywa ta, jak stanowi jej motyw 12, ma zapewnić jednolitą i przejrzystą informację z korzyścią dla wszystkich konsumentów na rynku wewnętrznym.

W celu zapewnienia tej jednolitości i przejrzystości informacji o cenach art. 3 ust. 1 owej dyrektywy wymaga podawania ceny sprzedaży dla wszystkich produktów oferowanych konsumentom przez przedsiębiorców, która to cena jest zdefiniowana, zgodnie z art. 2 lit. a) tejże dyrektywy, jako cena końcowa za jednostkę produktu lub daną ilość produktu, czyli włącznie z podatkiem VAT i ze wszystkimi pozostałymi podatkami.

Zastosowanie dyrektywy 98/6 względem niektórych aspektów reklamy wskazującej cenę sprzedaży produktów wynika z art. 3 ust. 4 tej dyrektywy.

W tym względzie należy stwierdzić, że mimo iż ostatni ze wskazanych przepisów nie przewiduje ogólnego obowiązku podawania ceny sprzedaży, to jednak reklama, taka jak ta w postępowaniu głównym, wskazująca zarówno szczególne cechy reklamowanego produktu, jak i cenę, jaka w oczach konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany oraz dostatecznie uważny i ostrożny, wydaje się ceną sprzedaży tego produktu, a także termin, w ciągu którego osoby, do których skierowana jest „oferta”, mogą z niej skorzystać, może być uważana przez takiego konsumenta za stanowiącą ofertę przedsiębiorcy dotyczącą sprzedaży owego produktu na warunkach określonych w tej reklamie. W takim wypadku tak podana cena powinna spełniać wymogi dyrektywy 98/6.

W szczególności cena ta powinna stanowić cenę sprzedaży danego produktu, czyli jego cenę końcową, w rozumieniu art. 2 lit. a) dyrektywy 98/6. Cena końcowa pozwala konsumentowi na dokonanie oceny i porównanie ceny podanej w reklamie z ceną innych podobnych produktów, a tym samym na dokonanie świadomego wyboru na podstawie prostych porównań, zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy.

Do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy spełnione są wszystkie elementy, o których mowa w pkt 30 niniejszego wyroku.

Wprawdzie w wyroku z dnia 10 lipca 2014 r., Komisja/Belgia (C‑421/12, EU:C:2014:2064, pkt 59), Trybunał przypomniał, że dyrektywa 98/6 nie ma na celu ochrony konsumentów w zakresie podawania cen, ogólnie, lub w odniesieniu do kwestii, czy ogłoszenia o obniżkach cen odzwierciedlają rzeczywistość gospodarczą, lecz ma na celu ochronę konsumentów w zakresie podawania cen produktów poprzez odniesienie do różnorodnych jednostek miary.

Jednakże Trybunał przypomniał to jedynie w odpowiedzi na argument Królestwa Belgii mający na celu wykazanie, że w zakresie stosowania dyrektywy 98/6 mieszczą się przepisy belgijskie, zgodnie z którymi ogłoszenia o obniżkach ceny powinny spełniać pewne wymogi czasowe.

Ta kwestia jest oczywiście odmienna od tej, która stanowi przedmiot niniejszej sprawy, dotyczącej określenia elementów, jakie należy uwzględnić przy podawaniu ceny sprzedaży w rozumieniu art. 2 lit. a) dyrektywy 98/6.

W odniesieniu do tych elementów należy stwierdzić, iż oprócz faktu, że ta cena sprzedaży powinna obejmować podatek VAT i wszystkie pozostałe podatki, powinna ona ogólnie stanowić cenę końcową za jednostkę produktu lub daną ilość produktu.

Jako cena końcowa cena sprzedaży musi obejmować konieczne i przewidywalne elementy ceny, które obligatoryjnie obciążają konsumenta i które stanowią świadczenie pieniężne w zamian za nabycie danego produktu (zob. analogicznie wyrok z dnia 18 września 2014 r., Vueling Airlines, C‑487/12, EU:C:2014:2232, pkt 36).

W konsekwencji, w wypadku gdy przedsiębiorca, który sprzedaje produkt, wymaga, aby konsument poniósł koszty przemieszczenia tego produktu od producenta do tego przedsiębiorcy będącego sprzedawcą, z tym skutkiem, że koszty te, zresztą niezmienne, obligatoryjnie obciążają konsumenta, rzeczone koszty stanowią element ceny sprzedaży w rozumieniu art. 2 lit. a) dyrektywy 98/6.

Jest tak w szczególności, gdy konsument kieruje się do placówki handlowej przedsiębiorcy, aby objąć w posiadanie pojazd samochodowy kupiony od tego podmiotu, a wyprodukowany w innym zakładzie. W takiej sytuacji koszty przemieszczenia tego pojazdu od producenta do przedsiębiorcy będącego sprzedawcą zwykle ciążą na konsumencie.

Te obligatoryjne dla konsumenta koszty przemieszczenia powinno się odróżnić od dodatkowego kosztu transportu lub dostawy nabytego produktu do miejsca wybranego przez tego konsumenta, bowiem ów dodatkowy koszt nie może zostać zakwalifikowany jako konieczny i przewidywalny element ceny.

Zatem jeśli potwierdzi się sytuacja, o której mowa w pkt 30 niniejszego wyroku, cena produktu oferowanego do sprzedaży przez przedsiębiorcę konsumentom w reklamie dotyczącej tego produktu powinna obejmować koszty jego przemieszczenia od producenta do tego przedsiębiorcy, jeżeli obligatoryjnie obciążają one konsumenta.

W odniesieniu do zastosowania dyrektywy 2005/29 należy przypomnieć, że na podstawie art. 3 ust. 4 tej dyrektywy w wypadku kolizji pomiędzy jej przepisami a innymi przepisami prawnymi Unii regulującymi szczególne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych te inne przepisy mają pierwszeństwo i stosuje się je do tych szczególnych aspektów.

Wprawdzie dyrektywę 2005/29 stosuje się, zgodnie z jej art. 3 ust. 1, do nieuczciwych praktyk handlowych w rozumieniu jej art. 5, stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów przed zawarciem transakcji handlowej dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania oraz po jej zawarciu. Artykuł 2 lit. d) owej dyrektywy definiuje praktyki handlowe jako „każde działanie przedsiębiorcy, jego zaniechanie, sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu do konsumentów” (zob. wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., Abcur, C‑544/13 i C‑545/13, EU:C:2015:481, pkt 73).

Należy jednak stwierdzić, że dyrektywa 98/6 reguluje szczególne aspekty – w rozumieniu art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29 – praktyk handlowych, jakie mogą zostać uznane za nieuczciwe w stosunkach między podmiotami gospodarczymi a konsumentami, czyli w szczególności te, które wiążą się z podaniem ceny sprzedaży produktów w ofertach sprzedaży i w reklamie.

W tych okolicznościach, jako że aspekt dotyczący ceny sprzedaży wymienionej w reklamie takiej jak ta będąca przedmiotem postępowania głównego jest regulowany dyrektywą 98/6, dyrektywa 2005/29 nie znajduje zastosowania w odniesieniu do tego aspektu.

Nie ma zatem potrzeby dokonywać wykładni art. 7 ust. 4 lit. c) dyrektywy 2005/29.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, na pytania należy odpowiedzieć, iż art. 3 dyrektywy 98/6 w związku z jej art. 1 i art. 2 lit. a) należy interpretować w ten sposób, że koszty przemieszczenia pojazdu samochodowego od producenta do sprzedawcy, które obciążają konsumenta, powinny być uwzględnione w cenie sprzedaży tego pojazdu podanej w reklamie zamieszczonej przez przedsiębiorcę, jeżeli reklama ta, biorąc pod uwagę wszystkie jej cechy, stanowi w oczach konsumenta ofertę dotyczącą owego pojazdu. Do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy wszystkie te przesłanki są spełnione.

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.