—

η Union départementale des syndicats CGT de l'Aisne, εκπροσωπούμενη από τους Arnaud Lyon-Caen, Françoise Fabiani και Louis Liard, δικηγόρους παρά τω Conseil d'État και τω Cour de cassation,

—

η εταιρία SIDEF-Conforama, εκπροσωπούμενη από τον Michel Distel, δικηγόρο Παρισιού,

—

η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την Edwige Belliard, υποδιευθύντρια νομικών υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, και τον Géraud de Bergues, βοηθό γραμματέα στο Υπουργείο Εξωτερικών,

—

η Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον Richard Wainwright, νομικό της σύμβουλο, και τον Hervé Lehman, Γάλλο δημόσιο υπάλληλο που έχει τεθεί στη διάθεση της νομικής της υπηρεσίας,

1

Με Διάταξη της 5ης Οκτωβρίου 1989, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 11 Οκτωβρίου 1989, ο Πρόεδρος του tribunal de grande instance de Saint-Quentin, δικάζων κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία των άρθρων 30 και 36 αυτής προκειμένου να εκτιμηθεί το συμβιβαστό με τις διατάξεις αυτές μιας εθνικής κανονιστικής ρύθμισης απαγορεύουσας την απασχόληση μισθωτών εργαζομένων κατά τις Κυριακές.

2

Δυνάμει των άρθρων L.221-2, L.221-4 και L.221-5 του ισχύοντος στη Γαλλία Εργατικού Κώδικα, η άπαξ της εβδομάδας ανάπαυση των μισθωτών, ελαχίστης διαρκείας 24 συνεχών ωρών, προβλέπεται υποχρεωτικώς την Κυριακή.

3

Προσάπτοντας στις εταιρίες SIDEF-Conforama, Arts et meubles και JIMA ότι λειτουργούν τα καταστήματα τους την Κυριακή και απασχολούν την ημέρα αυτή το προσωπικό τους, η Union départementale des syndicats CGT de l'Aisne υπέβαλε στο tribunal de grande instance de Saint-Quentin αίτηση λήψεως ασφαλιστικών μέτρων προκειμένου να απαγορευθεί στις καθών εταιρίες να λειτουργούν τα καταστήματα τους την Κυριακή και αυτό επ' απειλή χρηματικής ποινής.

4

Ο Πρόεδρος του tribunal de grande instance de Saint-Quentin, δικάζοντας κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, εξέδωσε Διάταξη με την οποία υπέβαλε στο Δικαστήριο τα έξης δύο προδικαστικά ερωτήματα:

« Εφαρμόζεται η έννοια του “ μέτρου ισοδυνάμου αποτελέσματος ” προς ποσοτικό περιορισμό επι των εισαγωγών του άρθρου 30 της Συνθήκης επί διατάξεως γενικής εφαρμογής έχουσας ως αποτέλεσμα την απαγόρευση της απασχολήσεως μισθωτών την Κυριακή ιδίως σε τομέα δραστηριοτήτων όπως αυτός της πωλήσεως επίπλων στο κοινό, όταν:

Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, είναι δυνατόν τα χαρακτηριστικά του σχετικού τομέα δραστηριοτήτων να θεωρηθούν ότι ανταποκρίνονται στα κριτήρια που θέτει το άρθρο 36 της Συνθήκης; »

5

Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς το νομικό πλαίσιο και τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν απαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.

6

Προκαταρκτικώς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι, καίτοι το Δικαστήριο δεν έχει την εξουσία, στο πλαίσιο του άρθρου 177 της Συνθήκης, να αποφαίνεται επί του συμβιβαστού μιας εθνικής διατάξεως με τη Συνθήκη, είναι, αντιθέτως, αρμόδιο να παρέχει στα εθνικά δικαστήρια όλα τα στοιχεία ερμηνείας που προκύπτουν από το κοινοτικό δίκαιο και τους επιτρέπουν να εκτιμούν το συμβιβαστό αυτό για την έκδοση της αποφάσεως επί της υποθέσεως που έχει υποβληθεί στην κρίση τους.

7

Με το πρώτο του ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ερωτά αν διατάξεις απαγορεύουσες την απασχόληση μισθωτών την Κυριακή, ιδίως σε τομέα δραστηριοτήτων όπως αυτός της πωλήσεως επίπλων στο κοινό, συνιστούν μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικό περιορισμό κατά την έννοια του άρθρου 30 της Συνθήκης.

8

Πρέπει, καταρχάς, να σημειωθεί ότι, καίτοι μια εθνική κανονιστική ρύθμιση η οποία απαγορεύει την απασχόληση των μισθωτών την Κυριακή σε τομέα δραστηριοτήτων όπως αυτός της πωλήσεως επίπλων στο κοινό δεν αποσκοπεί στη ρύθμιση του εμπορίου είναι, εντούτοις, ικανή να συνεπάγεται περιοριστικά αποτελέσματα στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Πράγματι, καίτοι είναι μάλλον απίθανο η μη λειτουργία ορισμένων καταστημάτων την Κυριακή να ωθεί τους καταναλωτές στο να ματαιώνουν οριστικά την αγορά προϊόντων που είναι διαθέσιμα τις άλλες ημέρες της εβδομάδας, γεγονός είναι πάντως ότι η εν λόγω απαγόρευση μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες στον όγκο των πωλήσεων και, κατά συνέπεια, των εισαγωγών.

9

Περαιτέρω, διαπιστώνεται ότι μια ρύθμιση του είδους αυτού επηρεάζει τόσο την πώληση εγχωρίων όσο και την πώληση εισαγομένων προϊόντων. Επομένως, η διάθεση, καταρχήν, στο εμπόριο των εισαγομένων από άλλα κράτη προϊόντων δεν καθίσταται περισσότερο δυσχερής απ' όσο αυτή των εγχωρίων προϊόντων ( βλ. υπό την έννοια αυτή την απόφαση του Δικαστηρίου της 23ης Νοεμβρίου 1989, C-145/88, Torfaen Borough Council κατά Β & Q pic, Συλλογή 1989, σ. 3851 ).

10

Με την απόφαση αυτή, το Δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν, σχετικά με παρόμοια εθνική κανονιστική ρύθμιση, η οποία απαγόρευε στα καταστήματα λιανικής πωλήσεως να μένουν ανοιχτά την Κυριακή, ότι μια τέτοια απαγόρευση είναι ασυμβίβαστη με την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων που προβλέπεται από τη Συνθήκη μόνον εφόσον τα ενδεχόμενα εμπόδια που αυτή θέτει στο κοινοτικό εμπόριο ραίνουν πέραν αυτού που είναι αναγκαίο για τη διασφάλιση του επιδιωκόμενου σκοπού, ο δε σκοπός αυτός είναι θεμιτός από πλευράς κοινοτικού δικαίου.

11

Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται, πρώτον, ότι μια ρύθμιση όπως η επίδικη επι-οιώκει έναν θεμιτό, από πλευράς κοινοτικού δικαίου, σκοπό. Πράγματι, το Δίκαιο εχεΐ ηδη Κρίνεΐ με την πΡοαναφφθείσα απόφαση του της 23ης Νοεμβρίου 1989, ότι οι εθνικές κανονιστικές ρυθμίσεις που αφορούν τα ωράρια λειτουργίας των καταστημάτων πωλήσεως αποτελούν την έκφραση ορισμένων πολιτικών και οικονομικών επιλογών κατά το μέτρο που οι ρυθμίσεις αυτές αποσκοπούν στη διασφάλιση μιας κατανομής των ωρών εργασίας και αναπαύσεως προσαρμοσμένης στις εθνικές ή τοπικές κοινωνικοπολιτιστικές ιδιομορφίες, των οποίων η εκτίμηση, στην παρούσα φάση εξελίξεως του κοινοτικού δικαίου, εναπόκειται στα κράτη μέλη.

12

Δεύτερον, διαπιστώνεται ότι τα περιοριστικά αποτελέσματα στο εμπόριο που μπορούν ενοεχομένως να απορρέουν από μια τέτοια ρύθμιση δεν φαίνονται υπερβολικά ενόωει του επιδιωκομένου σκοπού.

13

Επομένως, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 30 της Συνθήκης πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η απαγόρευση που προβλέπει δεν εφαρμόζεται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση που απαγορεύει την απασχόληση των μισθωτών την Κυριακή.

14

Ενόψει της απαντήσεως που δόθηκε στο πρώτο ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο δεύτερο ερώτημα.

15

Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Γαλλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε ο Πρόεδρος του tribunal de grande instance de Saint-Quentin, με Διάταξη της 5ης Οκτωβρίου 1989, αποφαίνεται:

Το άρθρο 30 της Συνθήκης πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η απαγόρευση που προβλέπει δεν εφαρμόζεται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση που απαγορεύει την απασχόληση των μισθωτών την Κυριακή.