KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOT
ippreżentati fid-19 ta’ Marzu 2013 ( 1 )
Kawżi magħquda C-584/10 P, C-593/10 P u C-595/10 P
Il-Kummissjoni Ewropea
Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea
Ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq
vs
Yassin Abdullah Kadi
“Appell — Politika Barranija u ta’ Sigurtà Komuni (PESK) — Miżuri restrittivi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet assoċjati ma’ Usama bin Laden, in-netwerk ta’ Al-Qaida u t-Taliban — Regolament (KE) Nru 881/2002 — Iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi ta’ persuna inkluża f’lista redatta minn korp tan-Nazzjonijiet Uniti — Kumitat tal-Kunsill tas-Sigurtà stabbilit mill-paragrafu 6 tar-Riżoluzzjoni 1267 (1999) tal-Kunsill tas-Sigurtà (il-Kumitat tas-Sanzjonijiet) — Inklużjoni ta’ persuna fl-Anness I tar-Regolament Nru 881/2002 — Rikors għal annullament — Drittijiet fundamentali — Dritt għal smigħ, dritt għal stħarriġ ġudizzjarju effettiv u dritt għar-rispett tal-proprjetà — Portata u intensità tal-istħarriġ ġudizzjarju”
|
1. |
Fis-sentenza tagħha tat-3 ta’ Settembru 2008, Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni ( 2 ), il-Qorti tal-Ġustizzja affermat li l-qrati tal-Unjoni Ewropea għandhom jiżguraw stħarriġ, bħala regola ġenerali komplet, tal-legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea li jimplementaw riżoluzzjonijiet adottati mill-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti ( 3 ) li jipprevedu l-iffriżar tal-assi tal-persuni u tal-entitajiet identifikati mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurtà ( 4 ) f’lista rikapitulattiva ( 5 ). |
|
2. |
Dawn il-kawżi għandhom iwasslu lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tippreċiża l-perimetru u n-natura ta’ dan l-istħarriġ. |
|
3. |
Id-diffikultà li qed tiffaċċja l-Qorti tal-Ġustizzja hawnhekk tirrigwarda l-importanza tal-problema mqajma, jiġifieri l-prevenzjoni ta’ terroriżmu kkoordinat fuq livell dinji. |
|
4. |
Fil-kuntest ta’ kawża oħra ( 6 ), diġà semmejt x’inhuma l-karatteristiċi partikolari tal-ġlieda kontra t-terroriżmu. |
|
5. |
It-terroriżmu huwa attività kriminali ta’ ispirazzjoni totalitarja li jxejjen il-prinċipju tal-libertà individwali u li l-għan tiegħu huwa li jaħtaf is-setgħat politiċi, ekonomiċi u ġudizzjarji ta’ soċjetà partikolari sabiex ikattar f’tali soċjetà l-ideoloġija tiegħu. In-natura imprevedibbli u l-effett qerriedi tal-atti terroristiċi jobbligaw lill-awtoritajiet pubbliċi jiżviluppaw il-mezzi ta’ prevenzjoni kollha possibbli. Minn din il-perspettiva, il-protezzjoni tal-mezzi u tas-sorsi ta’ intelligence hija prijorità assoluta. Hija għandha tippermetti li jiġi evalwat il-livell ta’ theddid potenzjali li għalih għandha tirrispondi miżura ta’ prevenzjoni addattata għar-riskju kkonstatat. Dan il-pass jeżiġi approċċ ħafna iktar flessibbli, li jirriżulta mid-diversi forom li tieħu r-realtà konkreta. Il-kundizzjonijiet tat-theddida u tal-ġlieda kontriha jistgħu, fil-fatt, ikunu differenti skont il-postijiet u ż-żminijiet, peress li kemm il-probabbiltà kif ukoll l-intensità tar-riskju jistgħu jinbidlu mar-ritmu tat-tibdil fil-kundizzjonijiet ġeopolitiċi tad-dinja. |
|
6. |
Madankollu, il-ġlieda kontra t-terroriżmu ma tistax twassal biex id-demokraziji jabbandunaw jew jiċħdu l-prinċipji fundaturi tagħhom, fost l-oħrajn l-istat tad-dritt. Madankollu, hija twassalhom sabiex jagħmlu xi modifikazzjonijiet f’dawn il-prinċipji sabiex il-ġlieda tkun tista’ tibqa’ għaddejja. |
|
7. |
L-azzjonijiet deċiżi mill-Kunsill tas-Sigurtà u l-evalwazzjonijiet imwettqa mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet dwar l-eżistenza ta’ theddida terroristika li tista’ tagħmel ħsara lill-paċi u lis-sigurtà internazzjonali għandhom rwol essenzjali fil-ġlieda kontra t-terroriżmu internazzjonali. |
|
8. |
Għaldaqstant, fid-definizzjoni tal-portata u tal-intensità tal-istħarriġ li hija teżerċita fuq il-legalità tal-atti tal-Unjoni li jimplementaw ir-riżoluzzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurtà, il-qorti tal-Unjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni r-responsabbiltà prinċipali li għandu dan il-korp internazzjonali sabiex iżomm, fuq livell dinji, il-paċi u s-sigurtà. |
|
9. |
F’dawn il-konklużjonijiet, beħsiebni nispjega l-ewwel nett għaliex, fil-fehma tiegħi, ma huwiex possibbli li l-Qorti tal-Ġustizzja tibdel id-deċiżjoni tagħha li ma tagħti l-ebda immunità ġudizzjarja lir-regolamenti li jimplementaw ir-riżoluzzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurtà. |
|
10. |
It-tieni nett, beħsiebni nispjega liema, fil-fehma tiegħi, għandhom ikunu l-portata u l-intensità tal-istħarriġ eżerċitat mill-qrati tal-Unjoni fir-rigward ta’ dawn ir-regolamenti. Wara li nsemmi l-elementi differenti li jipprekludu l-argument adottat mill-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea, fis-sentenza tagħha tat-30 ta’ Settembru 2010, Kadi vs Il-Kummissjoni ( 7 ), beħsiebni nargumenta favur stħarriġ normali tal-legalità esterna u stħarriġ ristrett tal-legalità interna tal-imsemmija regolamenti. |
|
11. |
Fl-aħħar nett, beħsiebni niġbed konklużjonijiet mil-livell ta’ stħarriġ ġudizzjarju li jkun ġie ddefinit b’dan il-mod tal-kontenut protett tad-drittijiet fundamentali invokati minn Y.A. Kadi. |
I – L-appelli
|
12. |
Bl-appelli tagħhom, il-Kummissjoni Ewropea (Kawża C-584/10 P), il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea (Kawża C-593/10 P) u r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq (Kawża C-595/10 P) qed jitolbu l-annullament tas-sentenza appellata, li permezz tagħha l-Qorti Ġenerali annullat ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1190/2008, tat-28 ta’ Novembru 2008 ( 8 ), sa fejn dan l-att jikkonċerna lil Y.A. Kadi. Il-Kummissjoni, il-Kunsill u r-Renju Unit qed jitolbu wkoll li l-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad it-talba ta’ Y.A. Kadi intiża sabiex huwa jikseb l-annullament tar-regolament ikkontestat sa fejn dan jikkonċernah. |
|
13. |
Il-Kummissjoni, il-Kunsill u r-Renju Unit jinvokaw aggravji differenti insostenn tal-appelli rispettivi tagħhom. Dawn huma, essenzjalment, tlieta. L-ewwel aggravju huwa bbażat fuq allegat żball ta’ liġi marbut man-nuqqas ta’ rikonoxximent, mis-sentenza appellata, ta’ immunità ġudizzjarja lir-regolament ikkontestat. It-tieni aggravju huwa bbażat fuq allegati żbalji ta’ liġi marbuta mal-livell ta’ intensità tal-istħarriġ ġudizzjarju ddefinit fis-sentenza appellata. It-tielet aggravju huwa bbażat fuq allegati żbalji mwettqa mill-Qorti Ġenerali meta eżaminat il-motivi ta’ Y.A. Kadi relatati ma’ ksur tad-drittijiet tad-difiża tiegħu u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva tiegħu, kif ukoll ma’ ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità. |
|
14. |
Qabel ma jiġu eżaminati l-aggravji, ser niddeskrivi fil-qosor is-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-konsegwenzi tagħha u s-sentenza appellata. |
II – Is-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja u l-konsegwenzi tagħha
|
15. |
Għandu jitfakkar li bis-sentenza tagħha Kadi, il-Qorti tal-Ġustizzja annullat is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza (li issa saret il-“Qorti Ġenerali”) tal-21 ta’ Settembru 2005, Kadi vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni ( 9 ), kif ukoll ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 881/2002, tas-27 ta’ Mejju 2002, li jimponi ċerti miżuri speċifiċi restrittivi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet assoċjati ma’ Usama bin Laden, in-network ta’ Al-Qaida u t-Taliban, u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 467/2001 li jipprojbixxi l-esportazzjoni ta’ ċerti merkanzija u servizzi lejn l-Afganistan, waqt li jsaħħaħ il-projbizzjoni ta’ titjiriet u jestendi l-friża fuq fondi u riżorsi finanzjarji oħra rigward it-Taliban tal-Afganistan ( 10 ) sa fejn dan tal-aħħar kien jirreferi għal Y.A. Kadi. |
|
16. |
Essenzjalment, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-obbligi li jirriżultaw minn ftehim internazzjonali ma jistax ikollhom bħala effett li jippreġudikaw il-prinċipji kostituzzjonali tat-Trattat KE, b’mod partikolari l-prinċipju li l-atti kollha tal-Unjoni għandhom jirrispettaw id-drittijiet fundamentali, peress li dan ir-rispett jikkostitwixxi kundizzjoni tal-legalità tagħhom li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tistħarreġ fil-kuntest tas-sistema kompleta ta’ rimedji ġudizzjarji li dan it-Trattat jistabbilixxi. Hija kkunsidrat li, minkejja l-osservanza dovuta, fl-implementazzjoni tar-riżoluzzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurtà, lill-impenji meħuda fil-kuntest tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti, il-prinċipji li jirregolaw l-ordinament ġuridiku internazzjonali tan-Nazzjonijiet Uniti ma jimplikawx madankollu immunità ġudizzjarja minn att tal-Unjoni bħar-Regolament Nru 881/2002. Hija żiedet li tali immunità ma għandha l-ebda bażi fit-Trattat KE. |
|
17. |
F’dawn il-kundizzjonijiet, hija ddeċidiet li l-qrati tal-Unjoni għandhom jiżguraw stħarriġ, bħala regola ġenerali komplet, tal-legalità tal-atti tal-Unjoni kollha fid-dawl tad-drittijiet fundamentali, inkluż meta dawn l-atti jkunu intiżi sabiex jimplementaw riżoluzzjonijiet tal-Kumitat tas-Sigurtà, u li l-argument tal-Qorti Ġenerali għaldaqstant kien ivvizzjat bi żball ta’ liġi. |
|
18. |
Fid-deċiżjoni li ħadet dwar ir-rikors ippreżentat minn Y.A. Kadi quddiem il-Qorti Ġenerali, hija ddeċidiet li, peress li l-Kunsill la kien ikkomunika lil Y.A. Kadi l-elementi meqjusa kontrih sabiex jiġġustifika l-miżuri restrittivi li kienu ġew imposti fuqu u lanqas ma tah id-dritt li jsir jaf bl-imsemmija elementi f’terminu raġonevoli wara l-impożizzjoni ta’ dawn il-miżuri, il-parti kkonċernata ma kellhiex l-opportunità li tagħti effettivament l-opinjoni tagħha f’dan ir-rigward. F’dawn il-kundizzjonijiet, hija kkonkludiet li kien hemm ksur tad-drittijiet tad-difiża ta’ Y.A. Kadi u tad-dritt tiegħu għal azzjoni ġudizzjarja effettiva, kif ukoll restrizzjoni inġustifikata tad-dritt għall-proprjetà tiegħu. L-effetti tar-regolament annullat sa fejn kien jikkonċerna lil Y.A. Kadi nżammew għal perijodu ta’ mhux iktar minn tliet xhur, sabiex il-Kunsill seta’ jirrimedja l-ksur ikkonstatat. |
|
19. |
Il-konsegwenzi ta’ din is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja sa fejn huwa kkonċernat Y.A. Kadi jistgħu jinġabru fil-qosor kif ġej. |
|
20. |
Fil-21 ta’ Ottubru 2008, il-President tal-Kumitat tas-Sanzjonijiet ikkomunika sunt tar-raġunijiet marbuta mal-inklużjoni ta’ Y.A. Kadi fil-lista lir-Rappreżentant Permanenti ta’ Franza fl-ONU, fejn ta l-awtorizzazzjoni tiegħu biex is-sunt jiġi kkomkunikat lil Y.A. Kadi. Id-diċitura ta’ dak is-sunt ġiet riprodotta fil-punt 50 tas-sentenza appellata. |
|
21. |
Fit-22 ta’ Ottubru 2008, ir-Rappreżentant Permanenti ta’ Franza fl-Unjoni bagħat dak l-istess sunt lill-Kummissjoni, li, dakinhar stess, bagħtitu lil Y.A. Kadi, filwaqt li informatu li, minħabba r-raġunijiet imsemmija f’dak is-sunt, hija kienet qed tipprevedi li ser tħallih fil-lista inkluża fl-Anness I għar-Regolament Nru 881/2002. Il-Kummissjoni tat lil Y.A. Kadi sal-10 ta’ Novembru 2008 sabiex jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu dwar dawn ir-raġunijiet u tatu kull informazzjoni li hija qieset rilevanti, qabel ma tadotta d-deċiżjoni finali tagħha. |
|
22. |
Fl-10 ta’ Novembru 2008, Y.A. Kadi bagħat l-osservazzjonijiet tiegħu lill-Kummissjoni, fejn talab li jiġu prodotti l-provi li jikkorroboraw l-affermazzjonijiet u l-asserzjonijiet inklużi fis-sunt tar-raġunijiet kif ukoll id-dokumenti rilevanti mill-fajl tal-Kummissjoni, u fejn talab li jingħata possibbiltà oħra li jippreżenta osservazzjonijiet dwar dawn il-provi wara li jkun irċevihom. Huwa wkoll ipprova jiċħad, bi provi insostenn, l-allegazzjonijiet stabbiliti fis-sunt tar-raġunijiet, sa fejn huwa qies ruħu kapaċi jwieġeb għal akkużi ġenerali. |
|
23. |
Fit-28 ta’ Novembru 2008, il-Kummissjoni adottat ir-Regolament ikkontestat. |
|
24. |
Il-premessi 3 sa 6, 8 u 9 tal-preambolu tar-regolament ikkontestat huma fformulati kif ġej:
[...]
|
|
25. |
Skont l-Artikolu 1 u l-anness tar-regolament ikkontestat, l-Anness I għar-Regolament Nru 881/2002 għandu jiġi emendat, fis-sens b’mod partikolari, li l-annotazzjoni li ġejja għandha tiżdied taħt l-intestatura “Persuni naturali”, jiġifieri “Yasin Abdullah Ezzedine Qadi (magħruf ukoll bħala (a) Kadi, Shaykh Yassin Abdullah, (b) Kahdi, Yasin; (c) Yasin Al-Qadi). Data tat-twelid: 23.2.1955. Post tat-twelid: il-Kajr, l-Eġittu. Ċittadinanza: Arabja Sawdija. Numru tal-passaport: (a) B 751550, (b) E 976177 (maħruġ fis- 6.3.2004, jiskadi fil- 11.1.2009). Informazzjoni oħra: Ġedda, l-Arabja Sawdija”. |
|
26. |
Skont l-Artikolu 2 tar-regolament ikkontestat, dan daħal fis-seħħ fit-3 ta’ Diċembru 2008 u beda japplika mit-30 ta’ Mejju 2002. |
|
27. |
B’ittra tat-8 ta’ Diċembru 2008, il-Kummissjoni wieġbet għall-osservazzjonijiet ta’ Y.A. Kadi tal-10 ta’ Novembru 2008, fejn essenzjalment sostniet, li:
|
|
28. |
Il-Kummissjoni kkonkludiet li l-inklużjoni ta’ Y.A. Kadi fil-lista annessa mar-Regolament Nru 881/2002 kienet iġġustifikata mir-relazzjonijiet li kellu man-netwerk ta’ Al-Qaida. Mal-ittra tagħha hija hemżet spjegazzjoni tar-raġunijiet, identika għas-sunt tar-raġunijiet li kienet bagħtet qabel lil Y.A. Kadi, kif ukoll it-test tar-regolament ikkontestat, filwaqt li fakkret li dan kellu l-possibbiltà li jikkontesta dan ir-regolament quddiem il-Qorti Ġenerali u li jressaq fi kwalunkwe ħin talba ta’ tneħħija quddiem il-Kumitat tas-Sanzjonijiet. |
III – Is-sentenza appellata
|
29. |
Permezz ta’ att ippreżentat quddiem il-Qorti Ġenerali fis-26 ta’ Frar 2009, Y.A. Kadi ppreżenta rikors għal annullament kontra r-regolament ikkontestat, sa fejn dan kien jikkonċernah. Insostenn tat-talbiet tiegħu, huwa invoka ħames motivi. It-tieni motiv kien ibbażat fuq allegat ksur tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva u l-ħames motiv fuq allegat ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità. |
|
30. |
Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali, qabelxejn, affermat, fil-punt 126 li, fid-dawl tal-punti 326 u 327 tas-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja, hija obbligata tiżgura f’dan il-każ stħarriġ “bħala regola ġenerali komplet”, tal-legalità tar-regolament ikkontestat fid-dawl tad-drittijiet fundamentali, mingħajr ma tagħti lill-imsemmi regolament l-ebda immunità ġudizzjarja abbażi tal-fatt li dan jipprevedi li jimplementa riżoluzzjonijiet adottati mill-Kunsill tas-Sigurtà. Fil-punti 127 sa 129 tas-sentenza appellata, hija żiedet li, sakemm il-proċeduri ta’ eżami mill-ġdid implementati mill-Kumitat tas-Sanzjonijet ma jkunux joffru b’mod manifest il-garanziji ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, kif implikat il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 322 tas-sentenza tagħha Kadi, l-istħarriġ eżerċitat mill-qorti tal-Unjoni fir-rigward tal-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi adottati minnha ma jistax jiġi kklassifikat bħala effettiv ħlief jekk jirrigwarda, indirettament, l-evalwazzjonijiet fuq il-mertu magħmula mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet innifsu, kif ukoll l-elementi li fuqhom ikunu bbażati l-evalwazzjonijiet. |
|
31. |
L-argument tal-Kummissjoni u tal-Kunsill dwar l-assenza ta’ teħid ta’ pożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza tagħha Kadi, fir-rigward tal-kwistjoni tal-portata u tal-intensità ta’ dan l-istħarriġ ġudizzjarju ġie kkunsidrat, fil-punt 131 tas-sentenza appellata, bħala li kien manifestament żbaljat. Essenzjalment, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet, fil-punti 132 sa 135 tal-imsemmija sentenza, li mill-punti 326, 327, 336 u 342 sa 344 tas-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta b’mod ċar li din tal-aħħar kellha l-intenzjoni li teżerċita l-istħarriġ ġudizzjarju, bħala regola ġenerali komplet, mhux biss fir-rigward tal-fondatezza apparenti tal-att ikkontestat, iżda wkoll fir-rigward tal-provi u tal-informazzjoni li fuqhom huma bbażati l-evalwazzjonijiet magħmula fir-rigward ta’ dak l-att. |
|
32. |
Hija żiedet, fil-punti 138 sa 146 tas-sentenza appellata, li billi adottat l-essenzjal tal-motivazzjoni żviluppata mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza tat-12 ta’ Diċembru 2006, Organisation des Modjahedines du peuple d’Iran vs Il-Kunsill ( 11 ), il-Qorti tal-Ġustizzja approvat u aċċettat il-livell u l-intensità tal-istħarriġ ġudizzjarju eżerċitat mill-Qorti Ġenerali fl-imsemmija sentenza, b’tali mod li hemm lok li jiġu applikati fil-kuntest preżenti, il-prinċipji stabbiliti mill-Qorti Ġenerali f’dik is-sentenza kif ukoll fil-ġurisprudenza sussegwenti tagħha li tirrigwarda s-sistema ta’ sanzjonijiet “awtonoma” tal-Unjoni. |
|
33. |
Il-Qorti Ġenerali kompliet b’xi kunsiderazzjonijiet supplimentari, ibbażati fuq in-natura u l-effetti, għal dawk li huma suġġetti għalihom, tal-miżuri kkontestati tal-iffriżar tal-fondi, mifhuma fid-dimensjoni ratione temporis tagħhom. F’dan ir-rigward hija staqsiet, fil-punt 150 tas-sentenza appellata, jekk l-evalwazzjoni li tinsab fil-punt 248 tas-sentenza Kadi I tagħha, u riprodotta essenzjalment fil-punt 358 tas-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja, “jekk għandhiex, issa li għaddew għaxar snin minn meta ġew iffriżati l-fondi tar-rikorrent, […] li tgħid li l-iffriżar ta’ fondi hija miżura kawtelatorja li, b’differenza minn konfiska, ma tippreġudikax is-sustanza tad-dritt għall-proprjetà ta’ dawk ikkonċernati mill-assi finanzjarji tagħhom, iżda biss l-użu tagħhom”. |
|
34. |
Il-Qorti Ġenerali kkonkludiet, fil-punt 151 tas-sentenza appellata, li “l-prinċipju ta’ stħarriġ ġudizzjarju komplet u rigoruż ta’ miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi bħal dawk f’dan il-każ huwa iktar ġġustifikat mill-miżuri li jaffettwaw b’mod sensittiv [sinjifikattiv] u għal tul ta’ żmien id-drittijiet fundamentali ta’ dawk ikkonċernati, peress li hija ammessa l-premessa, stabbilita mis-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja, li ma għandha tingħata l-ebda immunità ġudizzjarja lil tali atti abbażi tal-fatt li dawn jipprevedu li jimplementaw riżoluzzjonijiet adottati mill-Kunsill tas-Sigurtà taħt il-Kapitolu VII tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti”. |
|
35. |
Meta sussegwentement eżaminat, fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet preliminari differenti, it-tieni u l-ħames motivi għal annullament, fir-rigward tal-ewwel parti tat-tieni motiv, ibbażat fuq allegat ksur tad-drittijiet tad-difiża ta’ Y.A. Kadi, hija kkunsidrat, fil-punti 171 sa 175 tas-sentenza appellata li:
|
|
36. |
Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat, fil-punt 177 tas-sentenza appellata, b’riferiment għas-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem tad-19 ta’ Frar 2009, A. et vs Ir-Renju Unit, jidher b’mod ċar li Y.A. Kadi ma tpoġġiex f’pożizzjoni li jikkontesta b’mod effettiv waħda mill-allegazzjonijiet ifformulati kontrih, billi sempliċement ġie kkomunikat lilu s-sunt tar-raġunijiet. Wara li reġgħet irrilevat, fil-punt 178 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni ma kienet għamlet l-ebda sforz serju sabiex tiċħad il-provi li jiskaġunaw prodotti minn Y.A. Kadi, fil-punt 179 tal-istess sentenza, hija kkonkludiet li r-regolament ikkontestat kien ġie adottat bi ksur tad drittijiet tad-difiża ta’ Y.A. Kadi. Filwaqt li rreferiet għall-punti 319 sa 325 tas-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja, hija żiedet, fil-punt 180 tas-sentenza appellata, li l-possibbiltà li Y.A. Kadi jinstema’ mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet bil-ħsieb li jitneħħa mil-lista ta’ dan il-kumitat kienet tidher manifestament li ma tistax tirrimedja dan il-ksur. |
|
37. |
Fir-rigward tat-tieni parti tat-tieni motiv, ibbażat fuq allegat ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet, fil-punti 181 u 182 tas-sentenza appellata, li peress li ma kellu l-ebda aċċess utli għall-informazzjoni u għall-provi meqjusa kontra tiegħu, Y.A. Kadi ma setax jiddefendi d-drittijiet tiegħu fir-rigward tal-imsemmija provi f’kundizzjonijiet sodisfaċenti quddiem il-qorti tal-Unjoni u li dan il-ksur tad-dritt għal azzjoni ġudizzjarja effettiva ma ġiex irrimedjat matul il-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali, peress li fil-fatt ma tressaq l-ebda element mill-istituzzjonijiet ikkonċernati waqt l-imsemmija kawża. Filwaqt li kkonstatat li hija ma kinitx f’pożizzjoni li tipproċedi għall-istħarriġ tal-legalità tar-regolament ikkontestat, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet, fil-punt 183 tas-sentenza appellata, li d-dritt fundamentali għal tali rimedju ta’ Y.A. Kadi f’dan il-każ ma ġiex irrispettat. Billi r-regolament ikkontestat ġie adottat bi ksur tad-drittijiet tad-difiża, fil-punt 184 tas-sentenza appellata hija kkonkludiet li kien hemm ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva. |
|
38. |
L-argument tal-Kunsill, li l-garanziji proċedurali supplimentari implementati f’dan il-każ mill-Kummissjoni, wara s-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja, jikkorrispondu ma’ dawk implementati minnu stess wara s-sentenza OMPI u li kienu ġew approvati fis-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-23 ta’ Ottubru 2008, People’s Mojahedin Organization of Iran vs Il-Kunsill ( 12 ) ġie miċħud minħabba li dak l-argument kien jinterpreta b’mod żbaljat id-differenzi proċedurali profondi li jeżistu bejn iż-żewġ sistemi Komunitarji ta’ ffriżar ta’ fondi invokati ( 13 ). |
|
39. |
Għaldaqstant, it-tieni motiv tal-annullament ġie kkunsidrat bħala fondat fiż-żewġ partijiet tiegħu ( 14 ). |
|
40. |
Fir-rigward tal-ħames motiv, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet, fil-punti 192 sa 194 tas-sentenza appellata, li billi r-regolament ikkontestat kien ġie adottat mingħajr ma Y.A. Kadi tħalla jesponi l-każ tiegħu lill-awtoritajiet kompetenti minkejja r-restrizzjoni kunsiderevoli tad-dritt għall-proprjetà tiegħu li jikkostitwixxu, fid-dawl tal-portata ġenerali u tal-persistenza tagħhom, il-miżuri ta’ ffriżar tal-assi tiegħu, l-impożizzjoni ta’ dawn il-miżuri tikkostitwixxi restrizzjoni inġustifikata ta’ dan id-dritt, b’tali mod li l-ilmenti Y.A. Kadi dwar ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, bi ksur tad-dritt fundamentali tiegħu għar-rispett lejn il-proprjetà kaġunat mir-regolament ikkontestat, huma fondati. |
|
41. |
Konsegwentement, il-Qorti Ġenerali annullat ir-regolament ikkontestat, sa fejn dan kien jikkonċerna lil Y.A. Kadi. |
|
42. |
Għandu jiġi osservat li, fil-5 ta’ Ottubru 2012, il-Kumitat tas-Sanzjonijiet iddeċieda li jneħħi lil Y.A. Kadi mil-lista, wara li eżamina t-talba ta’ tneħħija tiegħu kif ukoll ir-rapport redatt mill-Ombudsman. Konsegwentement, l-annotazzjoni ta’ isem Y.A. Kadi tħassret mill-Anness I għar-Regolament Nru 881/2002 ( 15 ). Din it-tneħħija, li saret wara li ġew ippreżentati dawn l-appelli, fil-fehma tiegħi, la jġib fi tmiemu l-interess ġuridiku tal-Kummissjoni, tal-Kunsill u tar-Renju Unit u lanqas dak ta’ Y.A. Kadi fil-kuntest tat-talba għal annullament tiegħu ( 16 ). |
|
43. |
Issa, għandu jiġi evalwat ir-raġunament tal-Qorti Ġenerali meta eżaminat tliet problemi waħda wara l-oħra, jiġifieri dik ta’ assenza ta’ immunità ġudizzjarja tar-Regolament ikkontestat, dik tal-portata u tal-intensità tal-istħarriġ ġudizzjarju fil-kuntest ta’ dawn il-kawżi u, fl-aħħar nett, dik tal-kontenut protett tad-drittijiet fundamentali invokati f’dan il-każ minn Y.A. Kadi. |
IV – Fuq l-assenza ta’ immunità ġudizzjarja tar-Regolament ikkontestat
|
44. |
Dan l-ewwel aggravju ġie żviluppat, b’mod prinċipali, mill-Kunsill. Dan tal-aħħar, sostnut mir-Renju ta’ Spanja, mill-Irlanda u mir-Repubblika Taljana, jakkuża lill-Qorti Ġenerali li wettqet żball ta’ liġi meta rrifjutat, f’konformità mas-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja, li tirrikonoxxi, b’mod partikolari fil-punt 126 tas-sentenza appellata, immunità ġudizzjarja lir-regolament ikkontestat. |
|
45. |
Il-Kunsill u l-Irlanda jistiednu formalment lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrivedi l-prinċipji stabbiliti f’dak ir-rigward fis-sentenza tagħha Kadi. L-Irlanda ssostni li l-kwistjoni tal-assenza ta’ immunità ġudizzjarja tar-regolament ikkontestat ma għandhiex l-awtorità ta’ res judicata, billi la l-imsemmi regolament u lanqas il-proċedura segwita mill-awtur tiegħu għall-finijiet tal-adozzjoni tiegħu ma huma identiċi għal dawk inkwistjoni fil-kawża li tat lok għas-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja. Il-Kunsill u l-Irlanda jgħidu wkoll li diġà ġara li l-Qorti tal-Ġustizzja titbiegħed mill-prinċipji stabbiliti fil-ġurisprudenza preċedenti tagħha ( 17 ). |
|
46. |
Fil-fehma tiegħi, ma huwiex possibbli li l-Qorti tal-Ġustizzja tbiddel ir-rifjut tagħha, fis-sentenza tagħha Kadi, li att tal-Unjoni bħar-regolament ikkontestat ikun jista’ jibbenefika minn immunità ġudizzjarja. |
|
47. |
Fil-fatt, għandu jiġi osservat li s-soluzzjoni li tikkonsisti fir-rifjut li tiġi rikonoxxuta immunità ġudizzjarja lill-atti tal-Unjoni li jimplementaw miżuri restrittivi deċiżi fil-livell internazzjonali ma hijiex unika fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, billi din tal-aħħar ikkonfermat din is-soluzzjoni fis-sentenzi tagħha tat-3 ta’ Diċembru 2009, Hassan u Ayadi vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni ( 18 ), kif ukoll tas-16 ta’ Novembru 2011, Bank Melli Iran vs Il-Kunsill ( 19 ). |
|
48. |
Il-Qorti tal-Ġustizzja b’hekk fakkret, fil-punt 105 ta’ din l-aħħar sentenza, abbażi tas-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja, li “bla ħsara għas-supremazija ta’ riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà fuq livell internazzjonali, ir-rispett li l-istituzzjonijiet Komunitarji għandhom juru fir-rigward tal-istituzzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti ma setax ikollu l-konsegwenza li l-legalità tal-att Komunitarju ma tiġix mistħarrġa fir-rigward tad-drittijiet fundamentali li jagħmlu parti integrali mill-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju”. |
|
49. |
Fir-rigward tal-fondatezza ta’ din is-soluzzjoni, ma nara l-ebda raġuni biex jiġi kkunsidrat li l-qorti tal-Unjoni għandha tissospendi l-awtorità tagħha għaliex intalbet tiddeċiedi dwar il-legalità ta’ regolament bħal dak inkwistjoni f’dawn il-kawżi. Għaldaqstant, naqbel mad-diversi argumenti mressqa mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha Kadi sabiex tiġġustifika r-rifjut tagħha li tagħti immunità ġudizzjarja lir-regolamenti li fi ħdan l-Unjoni jimplementaw il-miżuri restrittivi adottati fuq il-livell tan-Nazzjonijiet Uniti, bħall-iffriżar tal-fondi inkwistjoni f’dan il-każ. Dawn l-argumenti jirrigwardaw, essenzjalment, il-garanzija “kostituzzjonali” li tissarraf, f’Unjoni tad-dritt, fl-istħarriġ ġudizzjarju tal-konformità ta’ kwalunkwe att tal-Unjoni, inkluż meta jimplementa att tad-dritt internazzjonali, mad-drittijiet fundamentali stabbiliti mid-dritt tal-Unjoni, mal-assenza ta’ inkompatibbiltà ta’ dak l-istħarriġ mal-prinċipji li jirregolaw l-artikolazzjoni tar-relazzjonijiet bejn l-ordinament ġuridiku internazzjonali stabbilit min-Nazzjonijiet Uniti u l-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, kif ukoll mal-assenza ta’ bażi, fit-trattati li fuqhom hija bbażata l-Unjoni, insostenn ta’ immunità ġudizzjarja ta’ atti bħar-regolament ikkontestat. |
|
50. |
Fi ftit kliem, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li, anki jekk ikun hemm marġni ta’ manuvra żgħir tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni sabiex jiġi implementat id-dritt internazzjonali, dawn għandhom jirrispettaw id-drittijiet fundamentali. Hija ma setgħetx ħlief tafferma l-kapaċità tagħha li tistħarreġ ir-rispett tad-drittijiet fundamentali tal-persuni inklużi fil-lista tal-Kumitat tas-Sanzjonijiet, ħlief biex f’ċerti każijiet taċċetta li l-implementazzjoni tad-dritt internazzjonali mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni tista’ tikser id-drittijiet fundamentali. Soluzzjoni kuntrarja kienet tkun pass lura ċar meta pparagunata mal-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja intiża biex tiżgura protezzjoni ġeneralizzata tad-drittijiet fundamentali meta att tal-Unjoni jkun suġġett għall-evalwazzjoni tagħha. |
|
51. |
Kif juru l-aggravji l-oħra mqajma fil-kuntest ta’ dawn l-appelli, id-diskussjoni issa ma għandhiex tirrigwarda iktar jekk stħarriġ ġudizzjarju huwiex possibbli jew le, iżda dwar il-modalitajiet tiegħu. Li jittieħed inkunsiderazzjoni l-kuntest li fih ikun sar l-iffriżar tal-assi ta’ Y.A. Kadi sabiex ikun jista’ jiġi rregolat l-istħarriġ tal-qorti tal-Unjoni jippermetti, fil-biċċa l-kbira, li titnaqqas il-kritika li setgħet issir xi drabi kontra l-pożizzjoni ta’ prinċipju meħud mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha Kadi. |
|
52. |
L-osservanza dovuta mill-Unjoni fir-rigward tar-regoli vinkolanti tad-dritt internazzjonali b’hekk ma għandhiex tissarraf f’immunità ġudizzjarja tal-att ikkontestat imma f’adattament tal-istħarriġ ġudizzjarju mwettaq. Għaldaqstant, nikkunsidra li l-affermazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tar-rwol tagħha fil-qasam tal-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali tal-persuni inklużi fil-lista tal-Kumitat tas-Sanzjonijiet għandha tkun akkumpanjata minn preċiżazzjonijiet neċessarji dwar il-portata u l-intensità tal-istħarriġ li l-qrati tal-Unjoni għandhom iwettqu fir-rigward fuq l-atti tal-Unjoni li jimplementaw dawn l-inklużjonijiet. |
V – Fuq il-portata u l-intensità tal-istħarriġ ġudizzjarju
A – L-iżbalji ta’ liġi mwettqa mill-Qorti Ġenerali fid-definizzjoni tal-istandard ta’ stħarriġ applikabbli
|
53. |
L-istess bħall-Kummissjoni, il-Kunsill u r-Renju Unit kif ukoll il-gvernijiet intervenjenti kollha, nikkunsidra li l-Qorti Ġenerali wettqet diversi żbalji ta’ liġi meta ddefinixxiet il-karatteristiċi u l-livell ta’ stħarriġ li l-qorti tal-Unjoni għandha twettaq fil-kuntest ta’ miżuri restrittivi bħal dawk tal-iffriżar tal-assi ta’ Y.A. Kadi. |
|
54. |
Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-argument sostnut mill-Kummissjoni, mill-Kunsill u mill-gvernijiet intervenjenti għal limitazzjoni tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti tal-Unjoni li jittrasponu fi ħdanha l-lista tal-persuni u tal-entitajiet identifikati mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet u li l-assi taghom għandhom jiġu ffriżati. Essenzjalment, dawn il-partijiet talbu lill-Qorti Ġenerali sabiex ma tissostitwix l-evalwazzjoni tagħha għal dik tal-Kumitat tas-Sanzjonijiet. F’termini iktar preċiżi, il-Kummissjoni kkunsidrat li l-Qorti Ġenerali kellha teżamina biss, minn naħa waħda, jekk ir-rikorrent ingħatalux tabilħaqq id-dritt għal smigħ, u min-naħa l-oħra, jekk l-evalwazzjoni mill-Kummissjoni tal-osservazzjonijiet tar-rikorrent tidhirx mhux raġonevoli jew ivvizzjata bi żball manifest. |
|
55. |
Il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li tali limitazzjoni tal-istħarriġ tagħha “jkun ifisser li ma jiġix eżerċitat stħarriġ ġudizzjarju effettiv tat-tip indikat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha Kadi, iżda simulazzjoni ta’ tali stħarriġ”. Qalet ukoll li “[d]an ikun ifisser, de facto, li jinżamm l-approċċ segwit mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza tagħha Kadi” ( 20 ). |
|
56. |
Din l-ewwel evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali, minn fejn jirriżulta l-bqija tar-raġunament tagħha, jidhirli li diġà hija fundamentalment żbaljata. Hija msejsa, fil-fatt, fuq il-preżuppost li l-Qorti tal-Ġustizzja ħadet pożizzjoni ċara fis-sentenza tagħha Kadi favur stħarriġ ġudizzjarju approfondit tal-fondatezza tal-inklużjoni ta’ Y.A. Kadi fil-lista. L-argument sostnut mill-Qorti Ġenerali huwa żbaljat anki għaliex huwa jassimila l-istħarriġ ġudizzjarju strett ma’ nuqqas ta’ stħarriġ. |
|
57. |
Iktar ’il quddiem fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat x’kien il-ħsieb tagħha meta kkunsidrat li “l-istħarriġ eżerċitat mill-qorti Komunitarja fuq il-miżuri Komunitarji ta’ ffriżar ta’ fondi ma jistax jiġi kkassifikat bħala effettiv jekk huwa jirrigwarda, indirettament, l-evalwazzjonijet dwar il-mertu magħmula mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet innifsu, kif ukoll l-elementi li jsejsuhom” ( 21 ). Il-Qorti Ġenerali kkunsidrat ukoll li “l-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-intenzjoni teżerċita l-istħarriġ ġudizzjarju,‘fil-prinċipju [bħala regola ġenerali] komplet’, mhux biss fuq il-fondatezza apparenti tal-att ikkontestat, iżda wkoll fuq il-provi u l-informazzjoni li fuqhom huma bbażati l-evalwazzjonijiet magħmula f’dak l-att” ( 22 ). B’dan il-mod, il-Qorti Ġenerali, fil-fehma tiegħi, qed iġġiegħel lis-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja tgħid dak li fil-fatt ma tgħidx. |
|
58. |
Tabilħaqq, sabiex tinftiehem sew il-portata tar-riferiment mill-Qorti tal-Ġustizzja għal stħarriġ “bħala regola ġenerali komplet” ( 23 ) tal-atti tal-Unjoni li huma intiżi sabiex jimplementaw riżoluzzjonijiet adottati mill-Kunsill tas-Sigurtà taħt il-Kapitolu VII tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, wieħed għandu jżomm quddiem għajnejh li bl-użu ta’ din id-diċitura, il-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-għan li tirreaġgixxi għall-argument sostnut mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza Kadi I tagħha, li għandu jitfakkar li kien jikkonsisti fl-esklużjoni ta’ kwalunkwe stħarriġ ta’ tali atti tal-Unjoni fir-rigward tad-drittijiet fundamentali protetti mid-dritt tal-Unjoni. |
|
59. |
Dak ir-riferiment mill-Qorti tal-Ġustizzja għal stħarriġ “bħala regola ġenerali komplet” b’hekk għandu l-għan li jenfasizza l-fatt li l-istħarriġ ġudizzjarju jkopri l-atti kollha tal-Unjoni, irrispettivament minn jekk ikunux ġew adottati jew le abbażi ta’ regola tad-dritt internazzjonali, u li dan l-istħarriġ jirrigwarda kemm il-legalità esterna ta’ dawn l-atti kif ukoll il-legalità interna tagħhom fid-dawl tad-drittijiet fundamentali protetti mid-dritt tal-Unjoni. Abbażi ta’ dik il-pożizzjoni ta’ prinċipju, il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet l-argument tal-Qorti Ġenerali li r-regolament ikkontestat kellu “jibbenefika minn immunità ġudizzjarja fir-rigward tal-legalità interna tiegħu ħlief għal dak li jikkonċerna l-kompatibbiltà tiegħu mar-regoli li jirriżultaw mill-jus cogens” ( 24 ). |
|
60. |
Jekk għaldaqstant mir-riferiment tal-Qorti tal-Ġustizzja għal stħarriġ “bħala regola ġenerali komplet” tista’ tiġi dedotta indikazzjoni rigward il-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju li din beħsiebha twettaq fir-rigward tar-regolament ikkontestat, fil-fehma tiegħi, huwa eċċessiv li jiġi kkunsidrat li l-Qorti tal-Ġustizzja, meta tagħmel użu minn din id-diċitura, tkun iddeċidiet b’mod ċar dwar il-livell ta’ intensità ta’ dan l-istħarriġ. Fis-sentenza tagħha Kadi, il-Qorti tal-Ġustizzja, bl-ebda mod ma ħadet pożizzjoni espliċitament favur stħarriġ approfondit tal-fondatezza tal-inklużjoni ta’ Y.A. Kadi fil-lista li jkun jeħtieġ eżami rigoruż tal-provi u tal-informazzjoni li fuqhom tkun ibbażata l-evalwazzjoni tal-Kumitat tas-Sanzjonijiet. |
|
61. |
Mill-espressjoni “bħala regola ġenerali komplet” u, f’termini iktar preċiżi, mill-użu tal-kelmiet “bħala regola ġenerali” hemm fejn qiegħedithom il-Qorti tal-Ġustizzja, jidhirli li tista’ tirriżulta interpretazzjoni eżattament bil-kontra ta’ dik li ġiet adottata mill-Qorti Ġenerali. Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja xtaqet tesprimi l-idea li, mil-lat tal-intensità tiegħu, l-istħarriġ tagħha kellu jkun komplet, bla ebda eċċezzjoni, l-użu tal-kliem “bħala regola ġenerali” ma għandu l-ebda utilità. Jekk hija xtaqet tenfasizza li l-intenzjoni tagħha kien li tagħmlu regola assoluta, allura hija l-espressjoni “bħala regola komplet” li missha użat. Fil-fatt, b’mod ċar u konċiż, il-Qorti tal-Ġustizzja, f’erba’ kelmiet, esprimiet l-idea li l-istħarriġ li hija ssostni, wiesa’ kemm hu wiesa’, huwa komplet biss bħala regola ġenerali u li b’hekk jinvolvi l-possibbiltà ta’ eċċezzjonijiet. Issa, jekk hemm qasam fejn tista’ tiġi stabbilita eċċezzjoni, dan huwa tabilħaqq, għar-raġunijiet li ngħataw iktar ’il fuq, fil-qasam tal-ġlieda kontra t-terroriżmu, li tagħmel parti minnu l-prevenzjoni tat-terroriżmu, meqjus b’mod partikolari mil-lat ta’ koordinazzjoni fuq il-livell dinji. |
|
62. |
Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat il-prinċipju ta’ stħarriġ tal-legalità interna tal-atti tal-Unjoni intiżi biex jimplementaw ir-riżoluzzjonijiet adottati mill-Kunsill tas-Sigurtà taħt il-Kapitolu VII tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, hija ma ddeskrivietx fid-dettall il-modalitajiet dwar kif għandu jsir. F’dan ir-rigward, bil-kontra ta’ dak li qalet il-Qorti Ġenerali fil-punt 133 tas-sentenza appellata, l-indikazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja, fil-punt 336 tas-sentenza tagħha Kadi, li l-istħarriġ ġudizzjarju għandu jikkonċerna b’mod partikolari l-legalità tal-motivi li fuqhom ikun ibbażat l-att tal-Unjoni kkontestat, ma timplikax stħarriġ approfondit minnha tal-fondatezza ta’ dak l-att abbażi tal-provi prodotti insostenn tal-motivi ta’ liġi u ta’ fatt li jkunu ġew adottati. |
|
63. |
Barra minn hekk, fil-fehma tiegħi, huwa żbaljat li jiġi kkunsidrat, kif għamlet il-Qorti Ġenerali fil-punti 138 sa 147 tas-sentenza appellata li l-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza tagħha Kadi, “approvat u aċċettat il-livell u l-intensità tal-istħarriġ ġudizzjarju eżerċitat mill-Qorti Ġenerali fil-kawża li tat lok għas-sentenza OMPI”. F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li s-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja ma fiha l-ebda riferiment għal din is-sentenza. Barra minn hekk, l-analiżi tal-Qorti Ġenerali favur armonizzazzjoni tal-istandards tal-istħarriġ ġudizzjarju fiż-żewġ partijiet tal-kawża dwar il-miżuri ta’ ffriżar tal-assi donnha tikkontradixxi l-konstatazzjoni tagħha stess ta’ “differenzi proċedurali profondi li jeżistu bejn iż-żewġ sistemi Komunitarji ta’ ffriżar ta’ fondi” ( 25 ). |
|
64. |
Barra minn hekk, fuq il-mertu, biss biss minħabba n-natura differenti taż-żewġ sistemi ta’ ffriżar tal-assi, ma naħsibx li huwa opportun li fil-kuntest tas-sistema ta’ inklużjonijiet fil-lista deċiżi mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet jiġi traspost l-istandard ta’ stħarriġ stabbilit mill-Qorti Ġenerali fil-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza OMPI. Għandu jitfakkar li minn dik il-ġurisprudenza ( 26 ) jirriżulta li jekk il-Qorti Ġenerali rrikonoxxiet li l-istituzzjoni tal-Unjoni kompetenti għandha marġni ta’ diskrezzjoni, “dan ma jfissirx li hija għandha toqgħod lura milli tistħarreġ l-interpretazzjoni, minn din l-istituzzjoni, tal-informazzjoni rilevanti”. Skont il-Qorti Ġenerali, il-qorti tal-Unjoni “għandha, b’mod partikolari, mhux biss tivverifika l-eżattezza materjali tal-provi invokati, l-affidabbiltà u l-koerenza tagħhom, iżda għandha tistħarreġ ukoll jekk dawn il-provi jikkostitwixxux l-informazzjoni rilevanti kollha li għandha titqies għall-evalwazzjoni tas-sitwazzjoni u jekk dawn humiex ta’ natura li jissostanzjaw il-konklużjonijiet ibbażati fuqhom”. Madankollu, il-Qorti Ġenerali tippreċiża li “fil-kuntest ta’ dan l-istħarriġ, ma huwiex il-kompitu tagħha li tissostitwixxi l-evalwazzjoni tal-adegwatezza tal-miżuri magħmula mill-istituzzjoni Komunitarja kompetenti bl-evalwazzjoni tagħha”. |
|
65. |
L-istandard ta’ stħarriġ hekk applikat mill-Qorti Ġenerali huwa kkaratterizzat mill-fatt li “l-istħarriġ ġudizzjarju tal-legalità ta’ deċiżjoni ta’ ffriżar tal-fondi jestendi ruħu għall-evalwazzjoni tal-fatti u ċirkustanzi invokati bħala ġustifikazzjoni tagħha, kif ukoll għall-verifika tal-provi u tal-informazzjoni li fuqhom hija bbażata din l-evalwazzjoni” ( 27 ). |
|
66. |
Anki jekk hawnhekk ma hijiex eżaminata r-rilevanza ta’ tali standard ta’ stħarriġ fil-kuntest tas-sistema ta’ listi awtonomi tal-iffriżar tal-assi, għandu jiġi rrilevat li t-traspożizzjoni fil-qasam tal-ġlieda kontra t-terroriżmu tal-ġurisprudenza li abbażi tagħha l-evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi jistgħu jagħtu lok għal stħarriġ relattivament approfondit min-naħa tal-qorti tal-Unjoni ( 28 ) fil-fehma tiegħi hija altru milli evidenti. L-analiżijiet u s-sorsi tas-servizzi tal-intelligence għandhom ikunu suġġetti għall-qrati tal-Unjoni? Barra minn hekk, l-adozzjoni ta’ standard ta’ stħarriġ bħal dan, jidher li qed jinsa li l-inklużjoni f’lista awtonoma hija bbażata b’mod wiesa’ fuq l-evalwazzjoni li jagħmlu l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti tal-eżistenza, tal-affidabbiltà u tan-natura suffiċjenti ta’ provi jew indizji serji u kredibbli tal-implikazzjoni tal-persuna kkonċernata f’attivitajiet terroristiċi ( 29 ). Għaldaqstant, wieħed għandu jistaqsi jekk, f’sistema li hija bbażata b’mod wiesa’ fuq il-fiduċja li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni għandhom fl-evalwazzjoni mwettqa mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti dwar in-natura serja tal-provi jew tal-indizji li jsostnu miżura ta’ ffriżar tal-assi, stħarriġ approfondit ta’ dawn il-provi mill-qorti tal-Unjoni jkun tabilħaqq xieraq. |
|
67. |
Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-implementazzjoni tal-miżuri restrittivi deċiżi mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet, diversi raġunijiet jipprekludu li jiġi adottat stħarriġ ġudizzjarju daqstant approfondit daqs dak imwettaq mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata, b’riferiment għas-sentenza OMPI tagħha. Dawn ir-raġunijiet jirrigwardaw in-natura preventiva tal-miżuri inkwistjoni, il-kuntest internazzjonali li jagħmel parti minnu l-att ikkontestat, il-konċiljazzjoni neċessarja bejn ir-rekwiżiti tal-ġlieda kontra t-terroriżmu u dawk tal-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali, in-natura politika tal-evalwazzjonijiet imwettqa mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet sabiex jiġi deċiż jekk persuna jew entità tiġix inkluża fil-lista, kif ukoll it-titjib li rat f’dawn l-aħħar snin il-proċedura quddiem dak il-kumitat u b’mod partikolari minn meta ngħatat is-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja. Beħsiebni neżaminahom suċċessivament. |
|
68. |
L-ewwel nett, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod kostanti u anki reċenti, ikkunsidrat li l-miżuri ta’ ffriżar tal-fondi jikkostitwixxu miżuri kawtelatorji li ma għandhomx bħala effett li jiċħdu lill-persuni kkonċernati mill-proprjetà tagħhom ( 30 ). B’hekk, il-fondi jiġu ffriżati bħala prekawzjoni imma ma jiġux ikkonfiskati. Dawn il-miżuri ma humiex sanzjonijiet kriminali u lanqas ma jimplikaw xi akkuża ta’ din ix-xorta ( 31 ). Dawn huma intiżi sabiex jipprevjenu t-twettiq ta’ atti terroristiċi oħrajn u l-konsegwenzi sinjifikattivi li dawn jistgħu jkollhom fuq il-persuni u l-entitajiet indikati u dan jagħmel parti sostanzjali minn din il-funzjoni ta’ prevenzjoni. Il-finanzjament tat-terroriżmu jappella lil ambjenti tant mifruxa, ikkumplikati u moħbija li l-prevenzjoni tiegħu tippreżumi azzjoni li titwettaq ferm minn qabel, ferm fit-tarf tal-attività kriminali konkreta. Huwa fil-fatt bil-paraliżi tan-netwerks kollha, b’dak kollu li jfisser dan it-terminu, li l-prevenzjoni għandha tinkiseb. L-eżistenza ta’ dawn il-miżuri restrittivi b’hekk għandha effett dissważiv fil-konfront ta’ soċji moħbija li jafu li jkunu qed jesponu lilhom infushom għal konsegwenzi gravi ħafna jekk jagħtu appoġġ lil organizzazzjonijiet terroristiċi. Anki jekk dawn il-miżuri jistgħu jieħdu fit-tul (wara kollox għaliex il-prevenzjoni għandha tkun iqsar mit-theddida?), l-importanti huwa li l-miżura u t-tul tagħha jkunu jistgħu jaqgħu taħt stħarriġ ġudizzjarju adattat, għal darb’oħra, għan-natura speċifika tal-miżura. Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li dan it-tip ta’ miżuri jista’ jkun suġġett għal limitazzjoni ratione temporis, kif juri wara kollox il-każ ta’ Y.A. Kadi. Minn dan isegwi li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta, fil-punti 148 sa 151 tas-sentenza appellata, ibbażat ruħha fuq il-possibbiltà ta’ kontestazzjoni tan-natura preventiva tal-miżuri ta’ ffriżar tal-fondi sabiex tippromwovi stħarriġ ġudizzjarju approfondit ta’ dawn il-miżuri. |
|
69. |
It-tieni nett, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret, fis-sentenza tagħha Kadi, li “l-kompetenzi tal-[Unjoni] għandhom ikunu eżerċitati b’osservanza tad-dritt internazjonali” ( 32 ). Hija ppreċiżat li “[l]-osservanza tal-impenji meħuda fil-kuntest tan-Nazzjonijiet Uniti huwa impost […] fil-qasam taż-żamma tal-paċi u tas-sigurtà internazzjonali, fl-implementazzjoni mill-[Unjoni] […] ta’ riżoluzzjonijiet adottati mill-Kunsill tas-Sigurtà taħt il-Kapitolu VII tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti” ( 33 ). Hija enfasizzat ukoll il-fatt li “[f]l-eżerċizzju ta’ din l-aħħar kompetenza, [l-Unjoni] […] għandha tagħti importanza partikolari għall-fatt li, skont l-Artikolu 24 tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, l-adozzjoni mill-Kunsill tas-Sigurtà, ta’ riżoluzzjonijiet taħt il-Kapitolu VII ta’ din il-Karta tikkostitwixxi l-eżerċizzju tar-responsabbiltà prinċipali li biha dan il-korp internazzjonali huwa inkarigat li jżomm, fuq livell dinji, il-paċi u s-sigurtà, responsabbiltà li, fil-kuntest tal-imsemmi Kapitolu VII, tinkludi s-setgħa li jiġi ddeterminat dak li jikkostitwixxi theddida kontra l-paċi u s-sigurtà internazzjonali kif ukoll li jittieħdu l-miżuri neċessarji sabiex dawn jinżammu jew jerġgħu jiġu stabbiliti” ( 34 ). Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Ġustizzja qalet li meta jitfasslu miżuri għall-implementazzjoni ta’ riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà adottata taħt il-Kapitolu VII tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, l-Unjoni għandha “debitament tieħu inkunsiderazzjoni l-kliem u l-għanijiet tar-riżoluzzjoni kkonċernata kif ukoll l-obbligi rilevanti li jirriżultaw mill-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti dwar tali implementazzjoni” ( 35 ). |
|
70. |
Jekk dawn il-kunsiderazzjonijiet ma humiex tali li jeskludu l-istħarriġ mill-qorti tal-Unjoni tal-legalità ta’ att tal-Unjoni li jimplementa riżoluzzjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà, kif il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fil-punt 299 tas-sentenza tagħha Kadi, huma jagħtu kontribuzzjoni sabiex jiġġustifikaw, min-naħa l-oħra, fil-fehma tiegħi, adattament tal-istħarriġ ġudizzjarju mwettaq skont il-kuntest internazzjonali li minnu tagħmel parti l-azzjoni tal-Unjoni. |
|
71. |
Dan il-kuntest hawnhekk huwa kkaratterizzat mir-responsabbiltà prinċipali li għandu l-Kunsill tas-Sigurtà sabiex iżomm il-paċi u s-sigurtà internazzjonali, fejn dik ir-responsabbiltà timpedixxi, fil-prinċipju, li l-istituzzjonijiet u l-qorti tal-Unjoni jissostitwixxu l-evalwazzjoni tagħhom stess dwar il-fondatezza tal-miżuri restrittivi deċiżi f’dak il-kunsill. Stħarriġ ġudizzjarju approfondit, bħal dak li ġie promoss mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata, ma jistax jiġi eżerċitat mingħajr ma jintrifsu l-prerogattivi tal-Kunsill tas-Sigurtà sabiex jiġi ddefinit dak li jikkostitwixxi theddida għall-paċi u għas-sigurtà internazzjonali u l-miżuri neċessarji sabiex dik it-theddida tinqered. Fid-dawl tal-fatt li d-deċiżjoni li persuna jew entità tiġi inkluża fil-lista tittieħed mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet, l-istħarriġ ġudizzjarju mwettaq fl-Unjoni għandu jkun adegwat għall-marġni ta’ diskrezzjoni limitat tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Fi ftit kliem, huwa importanti li r-responsabbiltà prinċipali li għandu l-Kunsill tas-Sigurtà fil-qasam ikkunsidrat ma titlifx is-sustanza tagħha, u li l-Unjoni ma ssirx qorti tal-appell jew ta’ eżami mill-ġdid tad-deċiżjonijiet meħuda mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet. |
|
72. |
Diversi dispożizzjonijiet tat-Trattat UE u tat-Trattat FUE jiffavorixxu wkoll limitazzjoni tal-istħarriġ ġudizzjarju f’kuntest bħal dan. |
|
73. |
B’hekk, skont l-Artikolu 3(5) TUE, l-Unjoni għandha “tikkontribwixxi għall-paċi, is-sigurtà, […] l-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem […], kif ukoll għar-rispett sħiħ u għall-iżvilupp tad-dritt internazzjonali, partikolarment ir-rispett għall-prinċipji tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti”. Barra minn hekk, skont l-Artikolu 21(1) TUE, l-azzjoni tal-Unjoni fix-xena internazzjonali hija bbażata, b’mod partikolari fuq “[i]r-rispett għall-prinċipji tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti u tad-dritt internazzjonali.”. Dik id-dispożizzjoni tipprevdi wkoll li l-Unjoni “tippromwovi soluzzjonijiet multilaterali għal problemi komuni, b’mod partikolari fil-qafas tan-Nazzjonijiet Uniti”. Skont l-Artikolu 21(2)(c) TUE, li jipprevedi li l-Unjoni għandha taħdem sabiex tiżgura grad għoli ta’ kooperazzjoni fl-oqsma kollha tar-relazzjonijiet internazzjonali sabiex “tippreserva l-paċi, tipprevjeni l-kunflitti u ssaħħaħ is-sigurtà internazzjonali skond l-għanijiet u l-prinċipji tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti […]”. Fl-aħħar nett, id-Dikjarazzjoni Nru 13 iżżid li “[il-Konferenza] tisħaq li l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha ser jibqgħu marbutin bid-dispożizzjonijiet tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti u, b’mod partikolari, bir-responsabbiltà primarja tal-Kunsill tas-Sigurtà u ta’ l-Istati Membri tiegħu għaż-żamma tal-paċi u s-sigurtà internazzjonali” ( 36 ). |
|
74. |
Dawn id-dispożizzjonijiet jistabbilixxu s-sisien għal azzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-politika barranija u tas-sigurtà komuni li tosserva l-azzjoni mmexxija min-Nazzjonijiet Uniti. |
|
75. |
Fid-definizzjoni tal-portata u tal-intensità tal-istħarriġ tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-oriġini u l-kuntest tal-att tal-Unjoni li tkun qed tistħarreġ. F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja la tista’ tinjora l-fatt li l-inklużjoni fil-lista tiġi deċiża skont proċedura ċentralizzata u universali fuq il-livell tan-Nazzjonijiet Uniti u lanqas li tali deċiżjoni hija bbażata fuq sunt tar-raġunijiet redatt mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet abbażi ta’ informazzjoni jew ta’ provi li jintbagħtu lilu mill-Istat jew mill-Istati li jkunu talbu l-inklużjoni fil-lista, l-iktar ta’ spiss b’mod kunfidenzjali, u li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni mhux suppost ikollhom. |
|
76. |
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, il-mod l-iktar effikaċi, fil-fehma tiegħi, li l-għan tal-ġlieda kontra t-terroriżmu jiġi kkonċiljat ma’ protezzjoni ottimali tad-drittijiet fundamentali tal-persuni inklużi fil-lista huwa, fl-ispirtu tad-dispożizzjonijiet tat-trattati msemmija iktar ’il fuq, li tiġi żviluppata l-kooperazzjoni bejn l-Unjoni u n-Nazzjonijiet Uniti fil-qasam ikkunsidrat. Għandu jiġi rrilevat, f’dan ir-rigward, li l-Artikolu 220(1) TFUE jipprevedi li “[l]-Unjoni għandha tistabbilixxi l-forom kollha xierqa ta’ koperazzjoni ma’ l-organi tan-Nazzjonijiet Uniti u l-istituzzjonijiet speċjalizzati tagħha”. Minn dan jirriżulta li l-affermazzjoni tal-awtonomija tal-ordinament ġuridiku tal-Unjoni li, fis-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja, iġġustifikat iċ-ċaħda minn din il-qorti ta’ immunità ġudizzjarja lill-atti tal-Unjoni li jimplementaw id-deċiżjonijiet tal-Kumitat tas-Sanzjonijiet, ma hijiex, fil-fehma tiegħi, antinomika mal-iżvilupp ta’ kooperazzjoni iktar mill-qrib ma’ dik l-awtorità. Barra minn hekk, għandu jiġi nnotat li l-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza tagħha tad-19 ta’ Lulju 2012, Il-Parlament vs Il-Kunsill ( 37 ), indikat li l-Pożizzjoni Komuni 2002/402, ir-Regolament Nru 881/2002 u r-Regolament (UE) Nru 1286/2009 ( 38 ) stabbilew “sistema ta’ interazzjoni bejn il-Kumitat tas-Sanzjonijiet u l-Unjoni” ( 39 ). |
|
77. |
It-tielet nett, il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza tagħha Kadi, wara li enfasizzat li “kunsiderazzjonijiet imperattivi li jikkonċernaw is-sigurtà jew it-tmexxija tar-relazzjonijiet internazzjonali tal-[Unjoni] u tal-Istati Membri tagħha jistgħu jopponu l-komunikazzjoni ta’ ċerti elementi lill-partijiet ikkonċernati” ( 40 ), ikkunsidrat li l-qorti tal-Unjoni għandha tieħu sehem fil-konċiljazzjoni neċessarja bejn il-ġlieda kontra t-terroriżmu u l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali. Għaldaqstant hija għandha “timplementa, fil-kuntest tal-istħarriġ ġudizzjarju li hija teżerċita, tekniki li jippermettu li jiġu kkonċiljati, minn naħa, ix-xewqat leġittimi ta’ sigurtà fir-rigward tan-natura u tas-sorsi ta’ tagħrif li ttieħdu inkunsiderazzjoni għall-adozzjoni tal-att ikkonċernat u, min-naħa l-oħra, in-neċessità li l-persuna suġġetta għal-liġi tingħata suffiċjentement il-benefiċċju tar-Regoli tal-Proċedura” ( 41 ). Waħda minn dawn it-tekniki tikkonsisti, fil-fehma tiegħi, li l-qorti tal-Unjoni timmodula l-intensità tal-istħarriġ tagħha skont iċ-ċirkustanzi li fihom iseħħ l-att tal-Unjoni kkontestat. |
|
78. |
Ir-raba’ nett, kif enfasizzaw il-Kummissjoni u l-gvernijiet intervenjenti fl-ewwel istanza, is-setgħa sabiex tittieħed id-deċiżjoni li persuna hija assoċjata ma’ Al-Qaida, u li għalhekk huwa neċessarju li jiġu ffriżati l-assi tagħha sabiex titwaqqaf milli tiffinanzja jew milli tipprepara atti ta’ terroriżmu ngħatat lill-Kunsill tas-Sigurtà u huwa diffiċli li wieħed jimmaġina qasam politiku iktar importanti u iktar kumpless, li jimplika evalwazzjonijiet dwar is-salvagwardja tas-sigurtà internazzjonali. |
|
79. |
Il-listi tal-iffriżar tal-assi jagħmlu parti minn politika intiża biex tipprevjeni t-theddida terroristika internazzjonali. L-għan tal-miżuri ta’ ffriżar tal-assi tal-persuni indikati “huwa li jipprekludi li dawn il-persuni jkollhom aċċess għal riżorsi ekonomiċi jew finanzjarji, indipendentement min-natura tagħhom, li huma jistgħu jużaw sabiex isostnu attivitajiet terroristiċi” ( 42 ). |
|
80. |
Fir-rigward tal-lista redatta mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet, l-inklużjoni fiha hija bbażata ċertament fuq indizji li jindikaw kif l-aġir ta’ persuna jew ta’ entità xhud ta’ rabta ma’ organizzazzjoni terroristika u b’hekk theddida għall-paċi u għas-sigurtà internazzjonali, imma hija tagħmel ukoll parti u b’mod iktar ġenerali minn kwistjonijiet strateġiċi u ġeopolitiċi. F’dan ir-rigward, l-għażla tal-persuni inklużi għandha tkun adattata għall-evoluzzjoni tat-theddida u għandha tittraduċi r-rieda li tiġi miġġielda dik l-organizzazzjoni terroristika jew l-oħra, li tkun qiegħda f’dak ir-reġjun tad-dinja jew fl-ieħor ( 43 ). B’hekk, l-inklużjonijiet fil-lista jagħmlu parti minn proċess politiku li jmur lil hinn mill-każ individwali. Minkejja n-natura mmirata tagħha li tagħtiha dimensjoni personali, din is-sistema ta’ ffriżar tal-assi hija qabelxejn mezz sabiex jiġu miġġielda l-organizzazzjonijiet terroristiċi, sabiex jiġu mdgħajfa jew anki mkissra. Id-dimensjoni politika ta’ dan il-proċess, li l-Unjoni ddeċidiet li tieħu sehem fih jinvolvi, fil-fehma tiegħi, ċerta moderazzjoni fl-eżerċizzju mill-qorti tal-Unjoni tal-istħarriġ ġudizzjarju tagħha, jiġifieri li hija ma tissostitwixxix, bħala regola ġenerali, l-evalwazzjoni tagħha ma’ dik tal-awtoritajiet politiċi kompetenti. |
|
81. |
Il-ħames nett, it-titjib li rat mis-sena 2008 il-proċedura ta’ quddiem il-Kumitat tas-Sanzjonijiet jiffavorixxi wkoll stħarriġ strett tal-legalità interna tar-regolament ikkontestat min-naħa tal-qorti tal-Unjoni. Kemm jekk jittieħdu inkunsiderazzjoni, fil-kuntest ta’ dawn l-appelli, biss l-iżviluppi li seħħew qabel ir-regolament ikkontestat u kemm jekk jiġu eżaminati anki dawk li seħħew minn dak iż-żmien lil hawn, ma hemmx dubju li n-Nazzjonijiet Uniti għaddejjin bi proċess ta’ titjib tal-proċeduri ta’ inklużjoni u ta’ tneħħija f’termini ta’ ekwità u ta’ rispett tad-drittijiet tad-difiża, bl-adozzjoni mill-Kunsill tas-Sigurtà tar-Riżoluzzjoni 1822(2008) tat-30 ta’ Ġunju 2008, tar-Riżoluzzjoni 1904(2009) tas-17 ta’ Diċembru 2009 u tar-Riżoluzzjoni 1989(2011) tas-17 ta’ Ġunju 2011. |
|
82. |
Dan il-proċess jixhed ċertu kuxjenza min-naħa tan-Nazzjonijiet Uniti li, minkejja r-rekwiżiti tal-kunfidenzjalità, il-proċeduri ta’ inklużjoni u ta’ tneħħija issa għandhom jiġu implementati abbażi ta’ livell suffiċjenti ta’ informazzjoni, li l-komunikazzjoni tagħha lill-persuna kkonċernata għandha tiġi mħeġġa, u li l-ispjegazzjoni tar-raġunijiet għandha tkun suffiċjentement sostanzjata. L-Ombudsman li jeżerċita l-funzjonijiet tiegħu b’mod għalkollox indipendenti u imparzjali, f’dan ir-rigward għandu rwol kunsiderevoli. Huwa jiġbor l-informazzjoni neċessarja għall-evalwazzjoni tiegħu mingħand l-Istati kkonċernati, jagħti bidu fuq din il-bażi għal djalogu mar-rikorrent, u sussegwentement jagħmel il-proposti tiegħu lill-Kumitat tas-Sanzjonijiet dwar jekk huwiex neċessarju jew le li persuna jew entità tinżamm fil-lista. Fil-kuntest tal-proċedura ta’ tneħħija, dan il-kumitat għaldaqstant jieħu d-deċiżjonijiet tiegħu abbażi ta’ evalwazzjoni indipendenti u imparzjali ta’ jekk huwiex neċessarju jew le li l-persuni kkonċernati jinżammu fil-lista. L-eżami rigoruż imwettaq mill-Ombudsman jeżiġi li ż-żamma ta’ isem fil-lista jkun iġġustifikat b’mod sod, jiġifieri li jkun hemm informazzjoni suffiċjenti sabiex tingħata raġuni “raġonevoli u kredibbli” għall-inklużjoni fil-lista ( 44 ). Fid-dawl tar-rwol importanti li għandu l-Ombudsman fid-deċiżjonijiet meħuda mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet, il-proċedura ta’ quddiemu ma tistax, fil-fehma tiegħi, tiġi kkwalifikata bħala sempliċement diplomatika u interstatali. Barra minn hekk, għandu jiġi nnotat li l-eżami mill-ġdid perjodiku tal-lista jippermetti b’mod partikolari li jiġi żgurat aġġornament regolari tad-data u li tiġi kkompletata, jekk ikun il-każ, l-ispjegazzjoni tar-raġunijiet. It-titjib fil-proċedura quddiem il-Kumitat tas-Sanzjonijiet b’hekk jikkontribwixxi sabiex jiġi ggarantit li l-inklużjonijiet fil-lista jkunu bbażati fuq elementi suffiċjentement serji u li dawn ikunu evalwati b’mod kontinwu. |
|
83. |
Kif jirrikonoxxi l-Ombudsman ( 45 ), hija s-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja li wasslet għall-ħolqien tal-uffiċċju tal-Ombudsman li ppermetta li tiżdied b’mod sinjifikattiv il-kwalità tal-lista. Ikun paradossali li l-Qorti tal-Ġustizzja ma tieħux inkunsiderazzjoni t-titjib li hija kkontribwixxiet direttament sabiex jiġi stabbilit, anki jekk l-uffiċċju tal-Ombudsman ma huwiex awtorità ġudizzjarja. |
|
84. |
L-Ombudsman ikkontribwixxa sabiex tiġi żviluppata t-trażmissjoni tal-informazzjoni mill-Istati lill-Kumitat tas-Sanzjonijiet, li jiggarantixxi li l-proċess deċiżjonali jkun imsejjes fuq bażijiet iktar sodi. Huwa biss minħabba dan id-djalogu li l-lista ser tibqa’ tiġi aġġornata u ser tkompli tibbenefika minn appoġġ internazzjonali. Din id-dinamika tista’ tiġi ostakolata jekk il-Kumitat tas-Sanzjonijiet ikollu de facto, kif timplika s-soluzzjoni tal-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata, jikkomunika lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni l-provi jew l-informazzjoni li l-Istati jkunu aċċettaw, mhux mingħajr diffikultajiet, li jibagħtulu. Fil-ġejjieni, dawn l-Istati jistgħu jkunu inqas lesti li jibagħtu informazzjoni kunfidenzjali lill-Kumitat tas-Sanzjonijiet, u dan ikollu effett negattiv fuq il-kwalità u l-ekwità tal-proċeduri ta’ inklużjoni u ta’ tneħħija. Jista’ jirriżulta li rekwiżiti reġjonali jew nazzjonali wisq iebsin, fil-fatt, ikunu kontroproduċenti biex il-ġlieda kontra t-terroriżmu tiġi kkonċiljata mal-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali tal-persuni inklużi fil-lista. |
|
85. |
Għandu jiġi kkunsidrat li ġlieda effettiva kontra t-terroriżmu fuq il-livell dinji tinvolvi l-fiduċja u l-kollaborazzjoni bejn l-istituzzjonijiet internazzjonali, reġjonali u nazzjonali li jieħdu sehem fiha, iktar milli s-suspett. Il-fiduċja reċiproka li għandha tipprevali bejn l-Unjoni u n-Nazzjonijiet Uniti hija ġġustifikata mill-fatt li l-valuri li jikkonċernaw ir-rispett tad-drittijiet fundamentali huma komuni għal dawn iż-żewġ organizzazzjonijiet. |
|
86. |
Dan ma jfissirx li għandha tingħata carta bianca lid-deċiżjonijiet tal-Kumitat tas-Sanzjonijiet u li dawn għandhom jiġu applikati b’mod awtomatiku bla ebda spirtu kritiku anki meta jiġi evidenzjat żball manifest fil-proċedura ta’ implementazzjoni. Madankollu, ladarba l-proċeduri ta’ inklużjoni u ta’ tneħħija mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet jippermettu eżami rigoruż tal-fondatezza tal-inklużjonijiet u tan-neċessità jew le li dawn jinżammu, fil-fehma tiegħi, ma hemmx lok li l-qrati tal-Unjoni jadottaw livell ta’ stħarriġ tali li jimponi fuq l-istituzzjonijiet tal-Unjoni li jeżaminaw sistematikament b’mod approfondit il-fondatezza tad-deċiżjonijiet meħuda mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet, abbażi ta’ provi u ta’ informazzjoni li jkollu dak il-kumitat, qabel ma jimplementawhom. It-titjib fil-proċedura ta’ inklużjoni u ta’ tneħħija, fil-fatt, huma tali li jsaħħu l-fiduċja li l-istituzzjonijiet u l-qorti tal-Unjoni jista’ jkollhom fid-deċiżjonijiet meħuda mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet. |
|
87. |
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, jiena tal-fehma li l-proċeduri ta’ inklużjoni u ta’ tneħħija mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet jagħtu garanziji suffiċjenti biex l-istituzzjonijiet tal-Unjoni jkunu jistgħu jippreżumu l-fondatezza tad-deċiżjonijiet meħuda minn dan il-kumitat. It-titjib fil-proċedura fi ħdan in-Nazzjonijiet Uniti jippermetti b’mod partikolari, li jiġi preżunt li r-raġunijiet invokati insostenn ta’ inklużjoni jkunu suffiċjentement sostanzjati bi provi u b’informazzjoni. Il-qorti tal-Unjoni għaldaqstant ma għandhiex teżerċita stħarriġ approfondit tal-fondatezza tal-inklużjoni abbażi tal-provi u tal-informazzjoni li fuqhom ikunu msejsa l-evalwazzjonijiet imwettqa mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet. |
|
88. |
Din il-preżunzjoni ta’ fondatezza madankollu tkun tista’ tiġi kkontestata fil-proċedura ta’ implementazzjoni fi ħdan l-Unjoni, li matulha l-persuna inkluża tkun tista’ tinvoka provi ġodda jew informazzjoni ġdida. Jidher ċar, f’dan ir-rigward, li iktar ma l-proċedura fi ħdan in-Nazzjonijiet Uniti tkun trasparenti u bbażata fuq informazzjoni suffiċjentement numeruża u serja, inqas l-istituzzjonijiet reġjonali u nazzjonali tal-implementazzjoni jkollhom l-inklinazzjoni li jikkontestaw l-evalwazzjonijiet imwettqa mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet. |
|
89. |
It-twettiq mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni ta’ proċedura ta’ implementazzjoni li tirrispetta b’mod sħiħ id-drittijiet tad-difiża jippermetti eżattament li dawn joqogħdu attenti sabiex ma jkunx hemm il-possibbiltà li, minkejja l-preżunzjoni ta’ fondatezza marbuta mal-evalwazzjoni maġħmula mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet, inklużjoni fi ħdan l-Unjoni tkun ibbażata fuq espożizzjoni tal-motivi li tirriżulta li tkun manifestament insuffiċjenti jew żbaljata. Din hija r-raġuni għaliex il-proċedura ta’ implementazzjoni għandha tagħti l-possibbiltà lill-persuni u lill-entitajiet inklużi fil-lista biex jikkontestaw l-espożizzjoni tal-motivi billi jipproduċu, jekk ikun il-każ, provi ġodda jew informazzjoni ġdida. |
|
90. |
Għaldaqstant huwa tal-ikbar importanza li l-qorti tal-Unjoni teżerċita stħarriġ strett fir-rigward tal-mod li bih il-proċedura ta’ implementazzjoni tkun twettqet mill-Kummissjoni. L-istħarriġ dwar il-legalità interna tal-att tal-Unjoni kkontestat għandu, min-naħa l-oħra, ikun limitat għall-verifika tal-iżbalji manifesti ta’ evalwazzjoni eventwali. Issa beħsiebni nara iktar fid-dettall liema għandhom ikunu, fil-fehma tiegħi, il-portata u l-intensità tal-istħarriġ imwettaq mill-qorti tal-Unjoni fir-rigward tal-atti tal-Unjoni li jimplementaw id-deċiżjonijiet tal-Kumitat tas-Sanzjonijiet. |
B – Il-proposta tiegħi dwar l-istandard tal-istħarriġ applikabbli
|
91. |
Id-definizzjoni tal-portata u tal-intensità ta’ dan l-istħarriġ tissarraf fi tliet mistoqsijiet: liema huma r-regoli ta’ riferiment li fid-dawl tagħhom għandu jiġi eżerċitat l-istħarriġ? X’għandha tistħarreġ il-qorti? Kif għandha teżerċita l-istħarriġ? |
|
92. |
It-tweġiba għall-ewwel żewġ mistoqsijiet tirriżulta mis-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja. Il-qorti tal-Unjoni tista’ terżerċita stħarriġ fir-rigward tal-legalità ta’ atti tal-Unjoni li jimplementaw deċiżjonijiet tal-Kumitat tas-Sanzjonijiet fid-dawl tad-dritt kollu tal-Unjoni u, b’mod partikolari, fid-dawl tad-drittijiet fundamentali protetti fi ħdan l-ordinament ġuridiku tal-Unjoni. Barra minn hekk, l-istħarriġ ġudizzjarju jista’ jirrigwarda mhux biss il-legalità esterna tal-att ikkontestat, imma anki l-legalità interna tiegħu. Il-portata tal-istħarriġ ġudizzjaru b’hekk hija partikolarment wiesgħa, b’tali mod li din tista’ tiġi kklassifikata bħala “kompleta”. |
|
93. |
It-tweġiba għat-tielet mistoqsija twassal għal mistoqsija ulterjuri dwar l-intensità tal-istħarriġ ġudizzjarju. |
|
94. |
Kif jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet li ġew żviluppati iktar ’il fuq, jiena ma naqbilx mal-argument tal-Qorti Ġenerali li, essenzjalment, stħarriġ ġudizzjarju b’intensità mnaqqsa għandu jiġi assimilat ma’ assenza ta’ stħarriġ. Il-qorti tal-Unjoni dejjem irregolat l-istħarriġ tagħha skont it-tip ta’ kawża li tkun tressqet quddiemha, skont il-kuntest tal-att ikkontestat u skont in-natura tal-evalwazzjonijiet li jsostnuh, irrispettivament pereżempju mill-fatt jekk dawn ikunux kumplessi jew jekk ikollhomx natura politika ( 46 ). |
|
95. |
Il-kuntest speċifiku, li ġie deskritt iktar ’il fuq, li fih ġie stabbilit ir-regolament ikkontestat jiġġustifika, fil-fehma tiegħi, li l-aspetti marbuta mal-legalità esterna tiegħu jkunu suġġetti għal stħarriġ normali filwaqt li dawk li marbuta mal-legalità interna tal-imsemmi regolament ikunu suġġetti għal stħarriġ strett. |
1. Stħarriġ normali tal-legalità esterna tar-regolament ikkontestat
|
96. |
Fir-rigward tas-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja, awtur seta’ josserva li permezz tal-użu tad-drittijiet fundamentali ta’ spiss tista’ tiġi żgurata protezzjoni indiretta għad-drittijiet sostanzjali ( 47 ). Oħrajn osservaw li fl-assenza ta’ komunikazzjoni tal-motivi, bħal fil-kawża Kadi I, ikun hemm preżunzjoni ta’ inadegwatezza jew ta’ eċċessività li fuqha jkun jista’ jiġi bbażat l-annullament tal-att ( 48 ). Dawn iż-żewġ kummenti ġustament jenfasizzaw l-importanza tal-istħarriġ ġudizzjarju fir-rigward tal-aspetti formali u proċedurali tal-att ikkontestat. |
|
97. |
Bil-garanzija ta’ stħarriġ strett tal-osservanza tal-formalitajiet sostanzjali u tal-eżistenza ta’ proċedura li tirrispetta d-drittijiet tad-difiża, il-qorti tal-Unjoni tkun tista’ tadotta pożizzjoni iktar imrażżna meta hija tkun meħtieġa tistħarreġ il-legalità interna tal-att ikkontestat. Din hija r-relazzjoni djalettika klassika bejn l-istħarriġ tal-legalità esterna u dak tal-legalità interna. Inkambju tar-rikonoxximent ta’ libertà ta’ evalwazzjoni fir-rigward tal-awtoritajiet politiċi kompetenti u tar-restrizzjoni konsegwenti tal-istħarriġ tal-legalità materjali, il-qorti tal-Unjoni ssaħħaħ ir-restrizzjonijiet formali u proċedurali li hija tissuġġetta l-adozzjoni tal-att għalihom ( 49 ). Ir-regoli proċedurali u formali għandhom l-għan li jiggarantixxu l-legalità materjali tal-att, li jagħtu lok li dan jiġi vverifikat u, barra minn hekk, li jiffaċilitaw l-evalwazzjoni tal-adegwatezza tal-att mill-awtur tiegħu. Biż-żieda tar-restrizzjonijiet proċedurali u formali, il-qorti b’hekk tipprova ssaħħaħ il-preżunzjoni ta’ legalità interna u tal-adegwatezza tal-miżura kkontestata ( 50 ). B’dan il-mod, anki jekk il-qorti tadotta pożizzjoni “mrażżna” fir-rigward tal-fondatezza tal-inklużjoni, il-livell għoli ta’ rekwiżit li tistabbilixxi fil-qasam proċedurali jiggarantixxi konċiljazzjoni adegwata bejn il-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali u l-ġlieda kontra t-terroriżmu. |
|
98. |
Fir-rigward tal-att ikkontestat, il-qorti tal-Unjoni għandha tistħarreġ b’mod rigoruż jekk dan ikunx ġie adottat fil-kuntest ta’ proċedura li tirrispetta d-drittijiet tad-difiża. B’mod partikolari, hija għandha tivverifika jekk ikunux ġew ikkomunkati l-motivi tal-inklużjoni lill-parti kkonċernata, jekk dawn ir-raġunijiet humiex suffiċjenti sabiex il-parti kkonċernata setgħet tiddefendi ruħha b’mod effettiv, jekk il-parti kkonċernata setgħetx tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha lill-Kummissjoni u jekk din tal-aħħar ħadithomx biżżejjed inkunsiderazzjoni. |
|
99. |
Fir-rigward tal-verika dwar jekk ir-raġunijiet ikkomunikati lill-persuna inkluża fil-lista kinux suffiċjenti jew le, għandu jsir riferiment għall-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-obbligu ta’ motivazzjoni tal-atti tal-Unjoni ( 51 ). Essenzjalment, l-espożizzjoni tal-motivi għandha tippermetti lill-persuna kkonċernata li tkun taf il-ġustifikazzjonijiet wara l-miżuri meħuda u lill-qorti kompetenti li teżerċita l-istħarriġ tagħha. L-espożizzjoni tal-motivi għandha tindika r-raġunijiet speċifiċi u konkreti għaliex l-awtorità kompetenti tkun ikkunsidrat li l-parti kkonċernata kellha tkun suġġetta għal miżura restrittiva, b’tali mod li permezz ta’ dik l-espożizzjoni l-parti kkonċernata tkun tista’ tifhem dak li qed tiġi akkużat bih u tkun tista’ tiddefendi ruħha b’mod effettiv billi tikkontesta r-raġunijiet invokati. |
|
100. |
Ir-rekwiżit ta’ motivazzjoni jvarja skont in-natura tal-att inkwistjoni u l-kuntest li fih ikun ġie adottat. Dan ir-rekwiżit għandu jiġi evalwat abbażi taċ-ċirkustanzi tal-każ, b’mod partikolari tal-kontenut tal-att, tan-natura tar-raġunijiet invokati u tal-interess li d-destinatarji tal-att jew persuni oħra kkonċernati direttament u individwalment mill-att jista’ jkollhom sabiex jirċievu spjegazzjonijiet. Ma huwiex mitlub li l-motivazzjoni tispeċifika l-punti ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti kollha sa fejn in-natura suffiċjenti ta’ motivazzjoni għandha tiġi evalwata fid-dawl mhux biss tal-formulazzjoni tagħha, iżda anki fid-dawl tal-kuntest tagħha u tar-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw il-qasam ikkonċernat ( 52 ). |
|
101. |
Fi ftit kliem, il-parti kkonċernata għandha tkun f’pożizzjoni, abbażi tal-espożizzjoni tal-motivi, li tikkontestata l-fondatezza tal-att ikkontestat. B’mod partikolari, hija għandha tkun tista’ tikkontesta r-realtà tal-fatti msemmija, il-klassifikazzjoni ġuridika tagħhom u, b’mod iktar ġenerali, il-kontenut ta’ dak l-att, b’mod partikolari fid-dawl tal-prinċipju ta’ proporzjonalità. |
|
102. |
Minbarra l-komunikazzjoni ta’ espożizzjoni tal-motivi suffiċjenti, il-qorti tal-Unjoni għandha tivverifika wkoll li l-persuna kkonċernata setgħet tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha lill-Kummissjoni u jekk din tal-aħħar tkunx ħadithom suffiċjentement inkunsiderazzjoni. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni għandha teżamina bir-reqqa l-osservazzjonijiet u l-elementi l-ġodda li l-parti kkonċernata tista’ tipproduċi. |
|
103. |
Min-naħa l-oħra, fil-kuntest tar-regolament ikkontestat, ir-rekwiżit ta’ proċedura li tirrispetta d-drittijiet tad-difiża ma jfissirx li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni għandhom jiksbu mingħand il-Kumitat tas-Sanzjonijiet l-informazzjoni jew il-provi kollha li jkollu biex imbagħad jgħadduhom lill-persuna inkluża fil-lista sabiex din tkun tista’ tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha dwar ir-rilevanza ta’ dawn l-elementi. |
|
104. |
Tali komunikazzjoni tal-provi hija inqas u inqas ġustifikabbli inkwantu l-qorti tal-Unjoni għandha, fil-fehma tiegħi, tillimita l-intensità tal-istħarriġ tagħha tal-legalità materjali tar-regolament ikkontestat. |
2. Stħarriġ ristrett tal-legalità interna tar-regolament ikkontestat
|
105. |
Jekk, kif ingħad iktar ’il fuq, il-qorti tal-Unjoni għandha teżerċita stħarriġ rigoruż dwar jekk in-natura suffiċjenti jew mhux tal-espożizzjoni tal-motivi għandhiex min-naħa l-oħra teżerċita stħarriġ limitat fuq il-fondatezza tal-motivazzjoni. B’mod partikolari, fid-dawl tal-fatt li l-evalwazzjoni tal-adegwatezza ta’ inklużjoni fil-lista għandha ssir mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet, hija ma għandhiex teżamina l-provi tal-aġir allegat. |
|
106. |
Il-komponenti differenti tal-legalità materjali ta’ att tal-Unjoni li jimplementa d-deċiżjonijiet tal-Kumitat tas-Sanzjonijiet għaldaqstant, fil-fehma tiegħi, għandhom jiġu limitati għall-verifika tal-eżistenza ta’ żball manifest. |
|
107. |
L-ewwel nett, dan japplika għall-istħarriġ tal-eżattezza materjali tal-fatti. Fil-fatt, fil-kuntest tas-sistema ta’ interazzjoni stabbilita bejn l-Unjoni u l-Kumitat tas-Sanzjonijiet, għandu jkun dan tal-aħħar ( 53 ) li jiġbor mingħand l-Istati kkonċernati l-informazzjoni jew il-provi li permezz tagħhom tkun tista’ tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ fatti tali li jiġġustifikaw l-inklużjoni fil-lista. L-istituzzjonijiet tal-Unjoni mhux suppost ikollhom din l-informazzjoni jew dawn il-provi. Billi l-istituzzjonijiet tal-Unjoni għandhom jippreżumu li l-materjalità tal-fatti tkun stabbilita mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet, huwa biss żball manifest fil-konstatazzjoni fattwali mwettqa li jista’ jwassal għall-annullament tal-att ta’ implementazzjoni. |
|
108. |
It-tieni nett, l-istess jista’ jingħad fir-rigward tal-istħarriġ tal-klassifikazzjoni ġuridika tal-fatti. Fil-fehma tiegħi, il-qorti tal-Unjoni għandha tivverifika biss li l-Kummissjoni ma tkunx wettqet żball manifest billi tikkunsidra, fid-dawl tal-ispjegazzjoni tar-raġunijiet, li l-kundizzjonijiet legali li jippermettu l-adozzjoni ta’ miżura ta’ ffriżar tal-fondi jkunu ġew sodisfatti. |
|
109. |
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-istħarriġ tal-kontenut tal-att ikkontestat, l-istħarriġ tal-qorti tal-Unjoni għandu, fid-dawl tal-marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa li għandu l-Kumitat tas-Sanzjonijiet fir-rigward tal-adegwatezza ta’ inklużjoni fil-lista, jivverifika biss li din l-inklużjoni ma tkunx manifestament mhux xierqa jew sproporzjonata fid-dawl tal-importanza tal-għan, jiġifieri l-ġlieda kontra t-terroriżmu internazzjonali. |
|
110. |
Fi ftit kliem, l-istħarriġ eżerċitat mill-qorti tal-Unjoni fir-rigward tal-legalità interna tal-atti tal-Unjoni li jimplementaw id-deċiżjonijiet meħuda mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet ma għandux, bħala regola ġenerali, iwassal biex tiġi ddubitata l-fondatezza tal-inklużjoni fil-lista, ħlief fil-każ li l-proċedura ta’ implementazzjoni ta’ dik l-inklużjoni tal-Unjoni tkun evidenzjat żball manifest fil-konstatazzjoni fattwali mwettqa, fil-klassifikazzjoni ġuridika tal-fatti jew fl-evalwazzjoni tal-proporzjonalità tal-miżura. |
VI – Fuq il-kontenut protett tad-drittijiet fundamentali invokati
|
111. |
Hawnhekk beħsiebni nwieġeb għat-tielet aggravju, żviluppat mill-Kummissjoni, mill-Kunsill sussidjarjament u mir-Renju Unit, jiġifieri li l-Qorti Ġenerali wettqet żbalji ta’ liġi fl-eżami tal-motivi mqajma minn Y.A. Kadi, li kienu jirrigwardaw ksur tad-drittijiet tad-difiża tiegħu u tad-dritt tiegħu għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva kif ukoll allegat ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità. |
|
112. |
Fl-ewwel istanza, il-Qorti Ġenerali aċċettat l-argument ta’ Y.A. Kadi li kien intiż li jagħti lid-drittijiet tad-difiża u lid-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva kontenut tali li l-Kummissjoni kellha, qabel ma timplementa inklużjoni deċiża mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet, tiġbor u teżamina l-provi li taw lok għal dik l-inklużjoni. Il-Kummissjoni b’hekk kienet issir istanza tal-eżami mill-ġdid tad-deċiżjonijiet meħuda mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet u l-qorti tal-Unjoni ssir qorti tal-appell għal dawk id-deċiżjonijiet. |
|
113. |
Iktar ’il fuq ġew spjegati r-raġunijiet għaliex ir-relazzjoni bejn il-Kumitat tas-Sanzjonijiet u l-Unjoni għandha tiġi prevista mhux f’dawn it-termini, imma abbażi ta’ fiduċja reċiproka u ta’ kollaborazzjoni effettiva. |
|
114. |
Fid-dawl ta’ dak il-ħsieb, jiena tal-fehma li r-riferimenti li għamlet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha Kadi għan-neċessità li għandhom jiġu kkomunikati “l-elementi meqjusa kontrihom” jew “meqjusa kontrihom” lill-persuni inklużi fil-lista, jirrigwardaw biss il-komunikazzjoni ta’ espożizzjoni tal-motivi suffiċjentement dettaljata, imma bl-ebda mod ma jirrigwardaw il-komunikazzjoni ta’ provi jew ta’ informazzjoni li jkollu l-Kumitat tas-Sanzjonijiet insostenn tal-inklużjonijiet deċiżi minnu. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja qagħdet attenta li tippreċiża, fil-punt 342 tas-sentenza tagħha Kadi, li “kunsiderazzjonijiet imperattivi li jikkonċernaw is-sigurtà jew it-tmexxija tar-relazzjonijiet internazzjonali tal-[Unjoni] u tal-Istati Membri tagħha jistgħu jopponu l-komunikazzjoni ta’ ċerti elementi lill-partijiet ikkonċernati”. |
|
115. |
Fil-kuntest tas-sistema ta’ interazzjoni stabbilita bejn il-Kumitat tas-Sanzjonijiet u l-Unjoni, il-kontenut protett tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva b’hekk jinsab prinċipalment fil-komunikazzjoni lill-parti kkonċernata ta’ espożizzjoni tal-motivi li tindika r-raġunijiet speċifiċi u konkreti għaliex l-awtorità politika kompetenti tkun ikkunsidrat li kellha tittieħed miżura ta’ ffriżar tal-fondi u fit-teħid inkunsiderazzjoni rigoruż tal-osservazzjonijiet ippreżentati mill-persuna inkluża fil-lista sabiex tikkontesta r-rilevanza ta’ dawn il-motivi. Eżami mill-Kummissjoni u mill-qorti tal-Unjoni tal-provi u tal-informazzjoni li jkollu l-Kumitat tas-Sanzjonijiet, u li dan il-Kumitat ikun ibbaża ruħu fuqhom sabiex ifassal l-espożizzjoni tal-motivi ma jistax, fil-fehma tiegħi, jinħtieġ għal finijiet tal-protezzjoni tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva. |
|
116. |
F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat, mal-qari tal-espożizzjoni tal-motivi riprodotta fil-punt 50 tas-sentenza appellata, li Y.A. Kadi kien jaf x’kienu r-raġunijiet speċifiċi u konkreti li ġġustifikaw, f’għajnejn il-Kumitat tas-Sanzjonijiet, l-inklużjoni tal-parti kkonċernata fil-lista. L-elementi meqjusa kontra Y.A. Kadi ma humiex, bil-kontra ta’ dak li kkunsidrat il-Qorti Ġenerali fil-punt 174 tas-sentenza appellata, “allegazzjonijiet vagi” imma huma suffiċjentement preċiżi sabiex il-parti kkonċernata tkun tista’ tikkontesta r-relazzjonijiet personali u professjonali, b’rabta ma’ Al-Qaida u mal-finanzjament tagħha, li ġiet akkużata bihom. Dan japplika b’mod partikolari għall-allegazzjoni li l-Fondazzjoni Muwafaq, li Y.A. Kadi kien membru fundatur u diriġenti tagħha, ingħaqdet ma’ Al-Qaida, tar-rwol li din il-fondazzjoni kellha fil-finanzjament ta’ attivitajiet terroristiċi, tar-rabtiet li Y.A. Kadi kellu ma’ S. Al-Ayadi, li ġie akkużat li kkollabora ma’ Usama bin Laden, jew tal-allegazzjoni li l-kumpanniji li jappartjenu lil Y.A. Kadi fl-Albanija rċevew fondi li jiċċirkulaw mingħand Usama bin Laden. |
|
117. |
Barra minn hekk, bil-kontra tal-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali fil-punt 171 tas-sentenza appellata, xejn ma jindika li d-drittijiet tad-difiża tar-rikorrent ma ġewx irrispettati “ħlief b’mod purament formali u apparenti”. Y.A. Kadi f’dan ir-rigward, ma weriex b’liema mod il-Kummissjoni ma wettqitx eżami suffiċjentement rigoruż u li ħa inkunsiderazzjoni l-osservazzjonijiet li ppreżenta wara li ġiet ikkomunikata lilu l-espożizzjoni tal-motivi ( 54 ). |
|
118. |
Minn dan jirriżulta li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkunsidrat li r-Regolament ikkontestat ġie adottat bi ksur tad-drittijiet tad-difiża tar-rikorrent. |
|
119. |
Barra minn hekk, il-komunikazzjoni lil Y.A. Kadi tal-espożizzjoni tal-motivi kienet tali li huwa seta’ jiddefendi ruħu quddiem il-qorti tal-Unjoni u din tal-aħħar setgħet teżerċita stħarriġ tal-legalità tar-Regolament Nru 1190/2008, skont il-modalitajiet li ġew deskritti iktar ’il fuq. |
|
120. |
Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi ieħor meta kkunsidrat, fil-punti 182 u 183 tas-sentenza appellata, minħabba li ma setgħetx teżamina l-provi prodotti kontra r-rikorrent, hija ma setgħetx twettaq l-istħarriġ tal-legalità tar-regolament ikkontestat, u dan wassalha biex tikkonstata ksur tad-dritt għal azzjoni ġudizzjarja effettiva tar-rikorrent. |
|
121. |
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali wettqet l-aħħar żball ta’ liġi meta kkunsidrat li, fid-dawl tal-konstatazzjoni tagħha ta’ ksur tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, l-ilmenti tar-rikorrent marbuta ma’ ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità minħabba d-dannu kkawżat mir-regolament ikkontestat għal dritt fundamentali tiegħu għal rispett lejn il-proprjetà kienu fondati. |
|
122. |
Għal dawn ir-raġunijiet kollha, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tannulla s-sentenza appellata. |
|
123. |
Billi l-appelli, fil-fehma tiegħi, huma fondati, jidhirli li mhux biss huwa ġġustifikat fid-dawl tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 61 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, imma huwa wkoll opportun sabiex tingħalaq is-saga tal-kawżi Kadi, li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi hija stess dwar ir-rikors għal annullament ta’ Y.A. Kadi. Kif ser jingħad iktar ’l isfel, il-parti l-kbira tat-tweġibiet għall-motivi differenti mqajma minn Y.A. Kadi jirriżultaw il-parti l-kbira mill-kunsiderazzjonijiet li ġew żviluppati iktar ’il fuq. |
VII – Fuq ir-rikors quddiem il-Qorti Ġenerali
|
124. |
Ir-rikorrent jinvoka ħames motivi insostenn tat-talba tiegħu għal annullament tar-regolament ikkontestat. L-ewwel motiv huwa bbażat fuq allegat nuqqas ta’ bażi legali suffiċjenti. It-tieni motiv huwa bbażat fuq ksur tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva. It-tielet huwa bbażat fuq ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni previst fl-Artikolu 296 TFUE. Ir-raba’ motiv huwa bbażat fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni tal-fatti. Fl-aħħar nett, il-ħames motiv huwa bbażat fuq dannu sproporzjonat għad-dritt għall-proprjetà tiegħu. |
|
125. |
Fir-rigward tal-motiv ibbażat fuq nuqqas ta’ bażi legali suffiċjenti, ir-rikorrent jikkunsidra li r-regolament ikkontestat ma ġiex adottat skont dak li jipprevedi l-ewwel inċiż tal-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 881/2002, fil-verżjoni li kienet fis-seħħ dak iż-żmien. Abbażi ta’ dik id-dispożizzjoni, “[i]l-Kummissjoni għandha tkun awtorizzata biex […] temenda jew iżżid ma’ l-Anness I fuq il-bażi tad-determinazzjonijiet magħmula jew mill-Kunsill tas-Sigurtà [...] jew mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet”. Bil-kontra ta’ dak li jsostni r-rikorrent, l-imsemmija dispożizzjoni ma kellhiex l-effett li tissuġġetta l-adozzjoni tar-regolment ikkontestat għal “determinazzjoni” ġdida li waslet biex Y.A. Kadi jerġa’ jiġi inkluż fil-lista mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet. Il-Kummissjoni kkonformat ruħha mas-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja u ħadet azzjoni f’konformità mal-ewwel inċiż tal-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 881/2002 billi żiedet isem Y.A. Kadi fl-Anness I ta’ dan ir-regolament tal-aħħar, fi tmiem it-tieni proċedura, li din id-darba kienet tirrispetta d-drittijiet tad-difiża ta’ Y.A. Kadi. Għalhekk, l-ewwel motiv għandu jiġi miċħud bħala infondat. |
|
126. |
Fir-rigward tat-tieni motiv, ibbażat fuq ksur tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, u t-tielet motiv, ibbażat fuq ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni previst fl-Artikolu 296 TFUE, għandu jsir riferiment għall-kunsiderazzjonijiet li ġew żviluppati iktar ’il fuq, minn fejn jirriżulta li dawn il-motivi għandhom jiġu miċħuda bħala infondati. |
|
127. |
Fir-rigward tar-raba’ motiv, ibbażat fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni tal-fatti, għandu jiġi rrilevat, l-ewwel nett, li d-diskussjonijiet li seħħew kemm quddiem il-Qorti Ġenerali kif ukoll quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ma ppermettewx, fil-fehma tiegħi, li jiġi evidenzjat żball manifest fir-rigward tal-eżattezza materjali tal-fatti, kif issemmew fl-espożizzjoni tal-motivi. It-tieni nett, il-Kummissjoni, fil-fehma tiegħi, ma wettqitx żball manifest ta’ evalwazzjoni meta kkunsidrat, wara l-Kumitat tas-Sanzjonijiet, abbażi tal-espożizzjoni tal-motivi redatta minn dan tal-aħħar, u fi tmiem l-iskambji li hija kellha mar-rikorrent, li l-fatti kkonstatati mill-Kumitat tas-Sanzjonijiet kienu jixhdu l-eżistenza ta’ theddida għall-paċi u għas-sigurtà internazzjonali li r-rikorrent ma rnexxielux juri li waqfet minn mindu ġie inkluż għall-ewwel darba fil-lista. |
|
128. |
Fl-aħħar nett, dwar il-ħames motiv, ibbażat fuq dannu sproporzjonat tad-dritt għall-proprjetà ta’ Y.A. Kadi, diġà ngħad iktar ’il fuq li, bil-kontra ta’ dak li kien il-każ fis-sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja, tali dannu ma jistax, f’dan il-każ, jirriżulta minn ksur tad-drittijiet tad-difiża jew tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva li, fil-fehma tagħna, huwa nieqes. Barra minn hekk, minbarra l-aspett proċedurali tal-protezzjoni tad-dritt għall-proprjetà, il-ksur tiegħu lanqas ma ġie kkostitwit fuq il-mertu. F’dan ir-rigward, għandu jsir riferiment għar-raġunament tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-punti 354 sa 366 tas-sentenza tagħha Kadi, kif ukoll, par analogiam, għal dak li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fil-kuntest tas-sistema awtonoma tal-iffriżar tal-fondi, fil-punti 120 sa 130 tas-sentenza tagħha Al-Aqsa vs Il-Kunsill u Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Al-Aqsa, iċċitata iktar ’il fuq. |
VIII – Konklużjoni
|
129. |
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
|
( 1 ) Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
( 2 ) C-402/05 P u C-415/05 P, Ġabra p. I-6351 (iktar ’il quddiem is-“sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja”).
( 3 ) Iktar ’il quddiem il-“Kunsill tas-Sigurtà”.
( 4 ) Iktar ’il quddiem il-“Kumitat tas-Sanzjonijiet”.
( 5 ) Iktar ’il quddiem il-“lista”.
( 6 ) Ara l-punti 35 sa 46 tal-konklużjonijiet ippreżenti minni fil-kawża ZZ (C-200/11), li għadha pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, C-300/11 (punti 35 sa 46).
( 7 ) T-85/09, Ġabra p. II-5177, iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”.
( 8 ) ĠU L 322, p. 25, iktar ’il quddiem ir-“regolament ikkontestat”.
( 9 ) T-315/01, Ġabra p. II-649, iktar ’il quddiem is-“sentenza Kadi I tal-Qorti Ġenerali”.
( 10 ) ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol. 1, p. 294.
( 11 ) T-228/02, Ġabra p. II-4665 (iktar ’il quddiem is-“sentenza OMPI”).
( 12 ) T-256/07, Ġabra p. II-3019.
( 13 ) Ara l-punti 185 sa 187 tas-sentenza appellata.
( 14 ) Ara l-punt 188 tas-sentenza appellata.
( 15 ) Ara r-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 933/2012, tal- 11 ta’ Ottubru 2012, li jemenda għall-180 darba r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 881/2002 li jimponi ċerti miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet assoċjati man-netwerk ta’ Al-Qaida (ĠU L 278, p. 11).
( 16 ) Dwar il-kwistjoni tal-persistenza tal-interess ġuridiku wara t-tneħħija mil-lista, ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Abdulrahim vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (C-239/12 P) li għadha pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja).
( 17 ) Ara, pereżempju, is-sentenza tal-24 ta’ Novembru 1993, Keck u Mithouard (C-267/91 u C-268/91, Ġabra p. I-6097, punt 16).
( 18 ) C-399/06 P u C-403/06 P, Ġabra p I-11393, punti 69 sa 75.
( 19 ) C-548/09 P, Ġabra p. I-11381, punti 100 sa 103 u 105.
( 20 ) Punt 123 tas-sentenza appellata.
( 21 ) Punt 129 tas-sentenza appellata.
( 22 ) Punt 135 tas-sentenza appellata.
( 23 ) Sentenza Kadi tal-Qorti tal-Ġustizzja (punt 326). Il-Qorti tal-Ġustizzja ssemmi wkoll ir-rekwiżit ta’ “eżami” bħala regola ġenerali komplet fil-punt 330 tas-sentenza tagħha.
( 24 ) Ibidem (punt 327).
( 25 ) Ara l-punt 185 tas-sentenza appellata.
( 26 ) Ara l-punt 142 tas-sentenza appellata.
( 27 ) Ara l-punt 143 tas-sentenza appellata.
( 28 ) Ara, f’dan ir-rigward, ir-riferiment li għamlet il-Qorti Ġenerali, fil-punt 142 tas-sentenza appellata, għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-22 ta’ Novembru 2007, Spanja vs Lenzing (C-525/04 P, Ġabra p. I-9947, punt 57 u l-ġurisprudenza ċċitata). Skont din il-ġurisprudenza, l-eżistenza ta’ marġni ta’ diskrezzjoni fil-qasam ekonomiku ma teskludix “stħarriġ fil-fond kemm ta’ liġi kif ukoll ta’ fatt”. Ara s-sentenza tat-8 ta’ Diċembru 2011, Chalkor vs Il-Kummissjoni (C-386/10 P, Ġabra p. I-13085, punti 54 u 62). Ara wkoll is-sentenza tal-24 ta’ Jannar 2013, Frucona Košice vs Il-Kummissjoni (C-73/11 P, punti 75 u 76).
( 29 ) Ara s-sentenza tal-15 ta’ Novembru 2012, Al-Aqsa vs Il-Kunsill u Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Al-Aqsa (C-539/10 P u C-550/10 P, punt 69).
( 30 ) Sentenza Al-Aqsa vs Il-Kunsill u Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Al-Aqsa, iċċitata iktar ’il fuq (punt 120).
( 31 ) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-2 ta’ Settembru 2009, El Morabit vs Il-Kunsill (T-37/07 u T-323/07, punt 43).
( 32 ) Punt 291 u l-ġurisprudenza ċċitata.
( 33 ) Punt 293.
( 34 ) Punt 294.
( 35 ) Punt 296.
( 36 ) Dikjarazzjoni annessa mal-Att Finali tal-konferenza intergovernementali [Intergovernattiva] li adottat it-Trattat ta’ Lisbona.
( 37 ) C-130/10.
( 38 ) Regolament tal-Kunsill tat-22 ta’ Diċembru 2009, li jemenda r-Regolament (KE) Nru 881/2002 li jimponi ċerti miżuri speċifiċi restrittivi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet assoċjati ma’ Usama bin Laden, in-netwerk ta’ Al-Qaida u t-Taliban (ĠU L 346, p. 42).
( 39 ) Punt 71 tas-sentenza Il-Parlament vs Il-Kunsill, iċċitata iktar ’il fuq.
( 40 ) Punt 342.
( 41 ) Punt 344.
( 42 ) Sentenza tad-29 ta’ April 2010, M et (C-340/08, Ġabra p I-3913, punt 54). Ara wkoll f’dan is-sens, is-sentenza Al-Aqsa vs Il-Kunsill u Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Al-Aqsa, iċċitata iktar ’il fuq (punt 67).
( 43 ) Ir-reviżjoni sħiħa tal-lista preskritta bir-Riżoluzzjoni 1822(2008), tat-30 ta’ Ġunju 2008, tixhed il-fatt li l-Kunsill tas-Sigurtà jiżgura ruħu li l-azzjonijiet li jwettaq sabiex jiġġieled kontra t-terroriżmu jkunu adattati għall-evoluzzjoni tat-theddida.
( 44 ) Ara t-12-il Rapport tat-tim ta’ appoġġ analitiku u monitoraġġ tas-sanzjonijiet, prodott skont ir-Riżoluzzjoni 1989(2011) li tikkonċerna lil Al-Qaida u lill-persuni u lill-entitajiet li huma assoċjati magħha (punt 31).
( 45 ) Konferenza tal-Messiku tal-24 ta’ Ġunju 2011, Anness I għall-kontroreplika tar-Repubblika Franċiża.
( 46 ) Ara, għal analiżi approfondita taċ-ċirkustanzi li jwasslu lill-qorti tal-Unjoni biex timmodula l-istħarriġ ġudizzjarju tagħha, A. Bouveresse, Le pouvoir discrétionnaire dans l’ordre juridique communautaire, Bruylant, 2010, p. 309 et seq.
( 47 ) J.-P. Jacqué, Konklużjonijiet, Le droit à un procès équitable au sens du droit de l’Union européenne, Anthemis, 2012, p. 325.
( 48 ) H. Labayle, u R. Mehdi, “Le contrôle juridictionnel de la lutte contre le terrorisme: Les black lists de l’Union dans le prétoire de la Cour de justice”, Revue trimestrielle de droit européen, 2009, p. 259.
( 49 ) D. Ritleng, “Le juge communautaire de la légalité et le pouvoir discrétionnaire des institutions communautaires”, AJDA, 1999, p. 645. Dik ir-relazzjoni djalettika ġiet espressa mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha tal-21 ta’ Novembru 1991, Technische Universität München (C-269/90, Ġabra p. I-5469, punt 14).
( 50 ) Ara D. Ritleng fi Contentieux de l’Union européenne, Nru 1, Annullament, Eċċezzjoni ta’ illegalità, Lamy, 2011, p. 218.
( 51 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Al-Aqsa vs Il-Kunsill u Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Al-Aqsa, iċċitata iktar ’il fuq (punti 138 et seq), kif ukoll tal-15 ta’ Novembru 2012, Il-Kunsill vs Bamba (C-417/11 P, punti 49 et seq).
( 52 ) Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Al-Aqsa vs Il-Kunsill u Il-Pajjizi l-Baxxi vs Al-Aqsa (punti 139 u 140) kif ukoll Il-Kunsill vs Bamba (punt 53).
( 53 ) Bl-assistenza tal-Ombudsman u tat-Tim ta’ monitoraġġ wara r-Riżoluzzjoni 1904(2009).
( 54 ) Għal sunt tal-ittra li l-Kummissjoni bagħtet fit-8 ta’ Diċembru 2008 lil Y.A. Kadi bi tweġiba għall-osservazzjonijiet ippreżentati minn dan tal-aħħar, għandu jsir riferiment għall-punt 27 ta’ dawn il-konklużjonijiet.