1.

Fit-tilwima li tagħti lok għal dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, jiġi diskuss it-terminu ta’ garanzija miftiehem bejn l-awtorità kontraenti u l-offerent rebbieħ ta’ kuntratt pubbliku li l-għan tiegħu kien l-espansjoni u l-immodernizzazzjoni ta’ impjant tat-trattament tal-ilma mormi.

2.

Il-kontroversja hija ċċentrata madwar it-tiġdid eventwali tal-perijodu tal-garanzija, lil hinn minn dak li kien miftiehem b’mod espliċitu fil-kuntratt. Il-qorti tar-rinviju għandha dubju dwar jekk dan it-tiġdid, kif impost unilateralment mill-awtorità kontraenti, huwiex kompatibbli mal-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/18/KE  ( 2 ), applikabbli ratione temporis.

I.

Il‑kuntest ġuridiku

A.

Id‑dritt tal‑Unjoni

1.

Id‑Direttiva 2004/18

3.

L-Artikolu 2 (“Prinċipji ta’ assenjar ta’ kuntratti”) jipprovdi:

4.

L-Artikolu 12 (“Kuntratti ta’ servizzi fis-setturi ta’ l-ilma, enerġija, trasport u posta”) jiddikjara:

5.

L-Artikolu 26 (“Kondizzjonijiet għal twettiq ta’ kuntratti”) jistabbilixxi:

2.

Id‑Direttiva 2004/17/KE  ( 3 )

6.

Skont l-Artikolu 4 (“Ilma”):

7.

L-Artikolu 10 (“Prinċipji ta’ għoti ta’ kuntratti”) jipprovdi:

8.

L-Artikolu 38 (“Kondizzjonijiet għat-twettieq ta’ kuntratti”) jipprevedi:

B.

Il‑kuntest ġuridiku nazzjonali

1.

(Dik li kienet) il-Liġi tal-Kuntratti Pubbliċi, tad‑29 ta’ Jannar 2004  ( 4 )

9.

Skont l-Artikolu 29(1), l-ispeċifikazzjonijiet ser jiddeskrivu s-suġġett tal-kuntratt b’mod inekwivoku u eżawrjenti, permezz ta’ espressjonijiet preċiżi u li jinftiehmu biżżejjed, filwaqt li jitqiesu r-rekwiżiti u ċ-ċirkustanzi kollha li jistgħu jinfluwenzaw it-tħejjija tal-offerta.

10.

Il-punt 16 tal-Artikolu 36(1) jistipula li l-ispeċifikazzjonijiet għandu jkun fihom, mill-inqas, il-klawżoli essenzjali għall-partijiet, il-kundizzjonijiet ġenerali tal-kuntratt jew il-mudell tal-kuntratt, jekk l-awtorità kontraenti tkun teħtieġ li l-kuntrattur jidħol f’kuntratt pubbliku magħha taħt dawk il-kundizzjonijiet.

2.

Il‑Kodiċi Ċivili  ( 5 )

11.

Skont l-Artikolu 353:

12.

L-Artikolu 581(1) li jinsab fit-titolu ddedikat għall-kuntratti ta’ bejgħ, jinkludi dan li ġej:

II.

Il‑fatti, it‑tilwima u d‑domanda preliminari

13.

Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawie S.A.  ( 6 ) (iktar ’il quddiem l-“awtorità kontraenti”) ippubblikat avviż ta’ sejħa għall-offerti miftuħa għall-għoti tal-kuntratt Nru 8/JRP/R/2008 “Modernizzazzjoni u espansjoni tal-impjant tat-trattament tal-ilma mormi ta’ Czajka (trattament termali tal-ħama tad-drenaġġ)”.

14.

Konsorzju ta’ kumpanniji mmexxi minn Veolia Water Technologies sp. z o.o. (iktar ’il quddiem “Veolia”), b’uffiċċju rreġistrat ġewwa Varsavja  ( 7 ), ipparteċipa fil-proċedura u aġġudika l-kuntratt.

15.

Fl‑1 ta’ Awwissu 2008, ġie ffirmat il-kuntratt bejn Veolia u l-awtorità kontraenti.

16.

Il-kuntratt kien jinkludi l-bini ta’ impjant ta’ trattament termali tal-ħama tad-drenaġġ, li fih kellhom jiġu installati żewġ rekuperaturi, kull wieħed fuq linji indipendenti ta’ inċinerazzjoni tal-iskart.

17.

Il-kuntratt kien jinkludi wkoll klawżola (“ittra ta’ garanzija”) li kienet tiffissa perijodu ta’ garanzija ta’ sitta u tletin xahar, li kien jibda jiddekorri mid-data tal-kunsinna taċ-ċertifikat finali tax-xogħol.

18.

Is-subklawżola 6.1 tal-kuntratt kienet tistipula li “f’materji li ma humiex irregolati b’din l-ittra ta’ garanzija, għandhom japplikaw ir-regoli korrispondenti tad-dritt Pollakk, b’mod partikolari tal-Kodiċi Ċivili […]”.

19.

Ix-xogħlijiet koperti mill-kuntratt kellhom jitwettqu qabel it‑30 ta’ Ottubru 2010. Madankollu, l-iskadenza ġiet estiża sat‑30 ta’ Novembru 2012. Fil‑21 ta’ Marzu 2013, inħareġ iċ-ċertifikat finali tax-xogħol.

20.

Fis‑26 ta’ Settembru 2014 u fit‑3 ta’ Marzu 2015, l-awtorità kontraenti informat lil Veolia, rispettivament, li r-rekuperaturi tal-linja 2 u l-linja 1 kienu difettużi.

21.

B’mod konformi mal-ittra ta’ garanzija, Veolia biddlet ir-rekuperaturi difettużi. It-tnedija tat-tħaddim tar-rekuperaturi l-ġodda saret fit‑22 ta’ Frar u fit‑28 ta’ April 2016.

22.

Fis‑27 ta’ Novembru 2018, l-awtorità kontraenti kkomunikat lil Veolia rigward ħsara (ġdida) taż-żewġ rekuperaturi mibdula u talbet it-tiswija jew is-sostituzzjoni tagħhom taħt il-garanzija.

23.

Veolia rrifjutat li tindirizza t-talba billi argumentat li l-perijodu ta’ kopertura mill-garanzija kien skada.

24.

Id-diskrepanza bejn il-partijiet fil-kuntratt wasslet għal żewġ tilwimiet quddiem is-Sąd Okręgowy w Warszawie (il-Qorti Reġjonali ta’ Varsavja, il-Polonja), li din il-qorti akkumulat għal deċiżjoni konġunta:

–

Minn naħa waħda, l-awtorità kontraenti titlob mingħand Veolia l-ħlas ta’ EUR 5 661 772.39 f’penali kuntrattwali, flimkien ma’ azzjoni sussidjarja; u 11 351 601.62 zloty Pollakk (PLN) bħala kumpens għat-twettiq difettuż tal-kuntratt; b’mod sussidjarju, hija titlob l-ammont ta’ EUR 2 533 839.65.

–

Min-naħa l-oħra, Veolia titlob mill-awtorità kontraenti l-ħlas ta’ EUR 3 766 666.36, li jikkorrispondu għall-ammonti miġbura minnha mill-garanziji bankarji pprovduti.

25.

F’din is-sitwazzjoni, il-qorti li għandha tiddeċiedi dwar dawn it-tilwimiet tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:

III.

Il‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja

26.

It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fil-Qorti tal-Ġustizzja fl‑1 ta’ Frar 2024.

27.

Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn Veolia, l-awtorità kontraenti, il-Gvern Pollakk u l-Kummissjoni Ewropea.

28.

Ma ġiex ikkunsidrat essenzjali li tinżamm seduta.

IV.

Analiżi

A.

Osservazzjonijiet preliminari

1.

Id‑Direttiva applikabbli

29.

Il-Kummissjoni tittratta, qabel kollox, il-kwistjoni jekk id-Direttiva 2004/18 hijiex applikabbli f’din il-kawża jew jekk, għall-kuntrarju, hijiex applikabbli d-Direttiva 2004/17  ( 8 ).

30.

Id-Direttiva 2004/17 tirregola, speċifikament, kuntratti jew kompetizzjonijiet ta’ disinn mogħtija jew organizzati minn entitajiet iddedikati għall-provvista ta’ ilma tax-xorb permezz ta’ networks ta’ distribuzzjoni fissi, sakemm dawn il-kuntratti jkunu relatati, fost attivitajiet oħra, mar-rimi/qerda jew it-trattament tal-ilma mormi (l-Artikolu 4(1) u (2) tad-Direttiva 2004/17).

31.

Kif tenfasizza l-Kummissjoni  ( 9 ), li naqbel mal-evalwazzjoni tagħha, kollox jidher li jindika li d-Direttiva 2004/17 hija dik li għandha tiġi kkunsidrata, peress li:

–

L-awtorità kontraenti tipprovdi l-ilma tax-xorb lill-abitanti tal-agglomerazzjoni ta’ Varsavja u tħaddem in-networks fissi tal-provvista tal-ilma u ta’ miżuri santiarji f’Varsavja.

–

L-għan tal-kuntratt jikkonsisti fl-espansjoni u fl-immodernizzazzjoni ta’ impjant ta’ purifikazzjoni li jinkludi r-rimi/qerda jew it-trattament tal-ilma mormi, attivitajiet imsemmija espressament fl-Artikolu 4(2)(b) tad-Direttiva 2004/17.

32.

Hija l-qorti tar-rinviju, li għandha għad-dispożizzjoni tagħha l-informazzjoni kollha dwar il-kuntratt u l-attività tal-awtorità kontraenti, li għandha tivverifika d-data fattwali li fuqha għandha tevalwa liema waħda miż-żewġ Direttivi hija applikabbli.

33.

Fir-realtà, l-importanza prattika ta’ din il-kwistjoni hija żgħira, peress li r-regolamentazzjoni tal-prinċipji tal-għoti ta’ kuntratti fid-Direttiva 2004/18 (l-Artikolu 2) u fid-Direttiva 2004/17 (l-Artikolu 10) hija sostanzjalment l-istess.

34.

Madankollu, ser niffoka l-attenzjoni tiegħi fuq l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2004/18, li hija dik iċċitata fid-digriet tar-rinviju u li ffukaw fuqha l-intervenjenti matul il-proċedura għal deċiżjoni preliminari.

2.

Id‑Direttiva 2004/18 u l‑eżekuzzjoni tal‑kuntratt

35.

Huwa iktar diffiċli li jiġi deċiż jekk l-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/18 japplikax għal avveniment li seħħ fil-fażi ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt, snin wara li dan ikun ġie mogħti u konkluż.

36.

Id-diffikultà tirriżulta mill-fatt li d-Direttiva 2004/18 kellha l-għan li tikkoordina l-proċeduri ta’ għoti ta’ ċerti kuntratti pubbliċi. Speċifikament, l-Artikolu 2 tagħha jiddikjara tliet prinċipji li għandu jkun suġġett għalihom l-“għoti tal-kuntratti”.

37.

Id-Direttiva 2004/18 irregolat b’mod estensiv l-għoti u kien fiha riferimenti iżolati għall-eżekuzzjoni tal-kuntratti. Għall-kuntrarju, id-Direttiva 2014/24/UE  ( 10 ) sussegwenti tiddedika kapitolu speċifiku għall-eżekuzzjoni tal-kuntratti pubbliċi  ( 11 ).

38.

Din id-differenza fis-sistemi għandha, madankollu, titqiegħed f’perspettiva: kwistjonijiet li d-Direttiva 2014/24 tiġbor taħt il-kapitolu ddedikat għall-eżekuzzjoni tal-kuntratti huma ttrattati fid-Direttiva 2004/18 b’sistema differenti, fit-titolu ddedikat lill-ispeċifikazzjonijiet u lid-dokumenti tal-kuntratt.

39.

Dan huwa l-każ, pereżempju, għad-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw il-kundizzjonijiet għall-eżekuzzjoni ta’ kuntratti (l-Artikolu 70 tad-Direttiva 2014/24 u l-Artikolu 26 tad-Direttiva 2004/18) jew is-subappalt (l-Artikolu 71 tad-Direttiva 2014/24 u l-Artikolu 25 tad-Direttiva 2004/18).

40.

Fir-rigward tal-modifika tal-kuntratti matul it-terminu tagħhom, għalkemm id-Direttiva 2004/18 ma għandhiex dispożizzjoni ekwivalenti fil-kontenut għall-Artikolu 72 tad-Direttiva 2014/24, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet diġà interpretat l-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/18 fis-sens li, wara l-għoti ta’ kuntratt pubbliku, ma tistax issirlu modifika sostanzjali mingħajr il-ftuħ ta’ proċedura ġdida għall-għoti ta’ kuntratt  ( 12 ).

41.

F’din is-sitwazzjoni regolatorja, l-applikazzjoni tad-Direttiva 2004/18 għall-kawża inkwistjoni tista’ tkun ibbażata fuq tliet suppożizzjonijiet: a) li, fir-realtà, modifika kuntrattwali sseħħ meta jiġi interpretat il-kontenut ta’ klawżola fl-ispeċifikazzjonijiet billi jiġi dedott minnha obbligi li ma humiex espressament idderivati mill-istipulazzjonijiet miftiehma  ( 13 ); b) li l-ispeċifikazzjonijiet jew id-dokumenti kuntrattwali, minħabba li kienu jinkludu l-ittra ta’ garanzija fit-termini li bihom għamlu dan, ma kinux kompatibbli mal-prinċipji tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/18, diġà mill-fażi tal-għoti; u c) li l-ittra ta’ garanzija kienet tikkostitwixxi, fiha nnifisha, kundizzjoni ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt.

42.

Minn dawn it-tliet suppożizzjonijiet, neskludi l-possibbiltà li saret modifika kuntrattwali, u għalhekk naqbel mal-Gvern Pollakk. It-teżi tal-modifika ssib l-ostakolu li l-klawżola diskussa dehret fil-kuntratt mill-bidu nett. Barra minn hekk, din ġiet applikata b’mod effettiv u paċifiku, billi Veolia, l-ewwel darba li kien meħtieġ, issostitwiet ir-rekuperaturi difettużi.

43.

Jekk Veolia ċaħdet li kien hemm obbligu ta’ garanzija sabiex jiġu ssostitwiti t-“tieni” rekuperaturi, hija ma għamlitx dan minħabba li kienet ġiet introdotta modifika, iżda peress li, fl-opinjoni tagħha, dan l-obbligu kuntrattwali kien intemm bl-iskadenza tat-terminu miftiehem.

44.

Meta nittratta l-ittra ta’ garanzija mill-perspettiva tal-għoti tal-kuntratt, ma nsib l-ebda raġuni sabiex niċħad, bħala prinċipju, il-validità tagħha, u wisq inqas dik tal-kuntratt kollu kemm hu. Raġunijiet taċ-ċertezza legali u tas-sistema proprja tad-Direttiva dwar ir-reviżjonijiet  ( 14 ) jipprevjenu l-ftuħ mill-ġdid tad-dibattitu dwar il-legalità ta’ deċiżjoni ta’ għoti aċċettata u li dak iż-żmien ma kinitx ġiet ikkontestata  ( 15 ).

45.

Fil-fatt, mid-digriet tar-rinviju jirriżulta li l-kuntrattur ma jitlobx dikjarazzjoni ta’ invalidità tal-għoti minħabba li l-kuntratt fih klawżola ta’ garanzija li, kieku kellha l-portata temporali li issa tagħtiha l-awtorità kontraenti, kienet twasslu sabiex ma jissottomettix l-offerta tiegħu (jew li joffri prezz ogħla). Dak li jixtieq huwa, sempliċiment, li din il-klawżola tiġi interpretata fis-sens li ma timplikax l-obbligu li r-rekuperaturi difettużi jiġu ssostitwiti għat-tieni darba.

46.

Sa fejn l-interpretazzjoni sostnuta mill-awtorità kontraenti għad-dħul fis-seħħ fil-fażi ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt timplika żnaturament tal-klawżoli kuntrattwali miftiehma (fis-sens imsemmi mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Il‑Kummissjoni vs CAS Succhi di Frutta)  ( 16 ), id-diskussjoni tkun testendi, indirettament, għat-termini tal-għoti nnifsu.

47.

Finalment, l-ittra ta’ garanzija għandha tinftiehem bħala kundizzjoni speċjali fir-rigward tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt, suġġetta għall-Artikolu 26 tad-Direttiva 2004/18. Skont dan, l-awtoritajiet kontraenti jistgħu jirrikjeduha, dejjem jekk tkun kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni u tiġi indikata fl-avviż tal-kuntratt jew fl-ispeċifikazzjonijiet  ( 17 ).

48.

Peress li l-ittra ta’ garanzija taffettwa t-twettiq tal-obbligi kuntrattwali, ladarba l-kuntratt jiġi ffirmat, ma jkun hemm ebda ostakolu insormontabbli sabiex tiġi kklassifikata, fl-aħħar mill-aħħar, bħala kundizzjoni għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt. Ladarba jkun ġie vverifikat li ġiet stabbilita fl-avviż tal-kuntratt jew fl-ispeċifikazzjonijiet  ( 18 ), ikun meħtieġ li jiġi deċiż jekk tikkonformax mad-dritt tal-Unjoni, speċifikament mal-prinċipji ta’ nondiskriminazzjoni, ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ trasparenza.

49.

Il-Qorti tal-Ġustizzja tippermetti li l-prinċipji tal-kuntratti pubbliċi jkunu relatati mal-fażi ta’ eżekuzzjoni ta’ kuntratt  ( 19 ): “l-awtoritajiet kontraenti għandhom josservaw, matul il-proċedura kollha, il-prinċipji ta’ għoti ta’ kuntratti stabbiliti fl-Artikolu 18 tad-Direttiva 2014/24, fejn fosthom jinsabu, b’mod partikolari, il-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament, ta’ trasparenza u ta’ proporzjonalità”  ( 20 ).

50.

Wara li ġie stabbilit ir-riferiment għal ugwaljanza fit-trattament, in-nondiskriminazzjoni u t-trasparenza fil-premessi suċċessivi tad-Direttiva 2014/24, huwa loġiku l-Artikolu 18(1) tagħha jiġi interpretat li jistabbilixxi dawn il-prinċipji gwida tal-kuntratti pubbliċi, fis-sens li ma humiex limitati għall-fażi tal-għoti tal-kuntratt.

51.

Huwa minnu li din il-ġurisprudenza ġiet deċiża fir-rigward tad-Direttivi dwar il-kuntratti pubbliċi tal‑2014, li huma inapplikabbli hawnhekk ratione temporis. Madankollu, ma nsibx diffikultajiet insormontabbli sabiex tiġi estiża, suġġett għal differenzi, għall-kuntratti rregolati mid-Direttiva 2004/18, li l-prinċipji ta’ għoti ta’ kuntratti tagħha (l-Artikolu 2) għandhom jiġu osservati fil-fażijiet kollha tal-ħajja tal-kuntratt.

52.

Altrimenti, jiġi prodott effett li ma huwiex mixtieq, li rreferiet għalih il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Il-Kummissjoni vs CAS Succhi di Frutta, iċċitata iktar ’il fuq: “jekk l-entità kontraenti kellha tiġi awtorizzata sabiex timmodifika fid-diskrezzjoni tagħha, matul il-fażi ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt, il-kundizzjonijiet tal-offerti nfushom, mingħajr ma d-dispożizzjonijiet applikabbli rilevanti li jkun fihom awtorizzazzjoni espressa f’dan ir-rigward, it-termini tal-għoti tal-kuntratt, bħalma kienu stipulati inizjalment, jiġu żnaturati”  ( 21 ).

53.

Konsegwentement, ma nara l-ebda ostakolu għall-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tipprovdi lill-qorti tar-rinviju, f’din il-kawża, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/18.

B.

Risposta għad‑domanda preliminari

54.

Jidhirli li huwa xieraq li jiġu riflessi, mill-bidu, it-termini tad-dibattitu bejn il-partijiet dwar il-klawżola ta’ garanzija miftiehma u d-delimitazzjoni tal-validità tagħha:

–

Taħt il-kuntratt, ġie stabbilit perijodu ta’ garanzija li kien jibda mid-data tal-kunsinna taċ-ċertifikat finali tax-xogħol u kien jiskadi sitta u tletin xahar wara (jiġifieri, mhux iktar tard mit‑30 ta’ April 2015). Il-garanzija kienet għalhekk fis-seħħ meta l-awtorità kontraenti rrapportat l-“ewwel ħsarat” lil Veolia, li Veolia aċċettat mingħajr riżerva.

–

Għall-kuntrarju, meta l-awtorità kontraenti informat lil Veolia bit-“tieni ħsarat” (fis‑27 ta’ Novembru 2018), dan it-terminu ta’ sitta u tletin xahar kien diġà skada. Huwa kkontestat jekk, minkejja din l-iskadenza, il-perjodu kienx reġa’ beda jiddekorri minn meta saret il-kunsinna, minn Veolia, tar-rekuperaturi mibdula (rispettivament, fit‑22 ta’ Frar 2016 għar-rekuperatur tal-linja 2 u fit-28 ta’ April 2016 għar-rekuperatur tal-linja 1) sabiex issewwi l-ewwel ħsarat.

–

Skont l-awtorità kontraenti, it-tiġdid tal-perijodu għal sitta u tletin xahar ieħor huwa dovut għall-applikazzjoni tar-regoli ġenerali tad-dritt Pollakk, li kienet tirreferi għalihom l-ittra ta’ garanzija. Skont is-subklawżola 6.1 tagħha, fi kwistjonijiet li ma humiex irregolati minn din l-ittra, ikunu japplikaw ir-regoli korrispondenti tad-dritt Pollakk, fosthom dawk tal-Kodiċi Ċivili. Skont l-Artikolu 581(1) ta’ dan il-Kodiċi, dwar il-kuntratt ta’ bejgħ, il-perijodu ta’ garanzija jerġa’ jiġi kkalkolat mill-mument tal-kunsinna tal-oġġett li ma jkunx difettuż jew ir-ritorn tal-oġġett imsewwi.

–

Veolia, min-naħa l-oħra, issostni li l-kuntratt, billi kien jirregola l-ittra ta’ garanzija, ippreċiża b’mod sħiħ u preċiż l-istipulazzjonijiet relatati mal-garanzija. Mill-formulazzjoni tiegħu huwa dedott li l-partijiet fil-kuntratt ma kellhomx l-intenzjoni li japplikaw it-tiġdid tal-garanzija lil hinn minn dak li kien miftiehem.

–

Veolia żżid li l-Artikolu 581(1) tal-Kodiċi Ċivili, li jirreferi għall-kuntratt ta’ bejgħ, ma kienx applikabbli. La l-partijiet fil-kuntratt u lanqas l-awtorità kontraenti fl-avviż tas-sejħa għal offerti ma indikaw li din id-dispożizzjoni kienet estiża għall-garanzija mogħtija. L-applikazzjoni tagħha b’analoġija tkun inkompatibbli mal-prinċipji ta’ trasparenza, ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ kompetizzjoni ġusta li jinsabu fid-Direttiva 2004/18, peress li timplika riferiment għal kundizzjonijiet li ma jirriżultawx b’mod ċar mill-ispeċifikazzjonijiet tas-sejħa għal offerti jew mid-dispożizzjonijiet attwali tad-dritt nazzjonali, iżda biss mill-interpretazzjoni ta’ dawn tal-aħħar.

55.

Il-qorti tar-rinviju, bħala raġunijiet għar-rinviju għal deċiżjoni preliminari, tesponi uħud li jirrigwardaw id-dritt nazzjonali (punti 34 sa 42 tad-digriet tar-rinviju) u oħrajn li jirrigwardaw id-dritt tal-Unjoni (punti 44 sa 53 tal-istess digriet).

56.

Jiena nemmen li din is-sistema fl-espożizzjoni tista’ tgħin sabiex tinftiehem aħjar id-domanda preliminari. Qabel ma jiġi eżaminat jekk klawżola kuntrattwali, jew l-interpretazzjoni tagħha, tkunx konformi mad-Direttiva 2004/18, jeħtieġ li tiġi ċċarata l-interpretazzjoni li tagħmel il-qorti tar-rinviju tagħha.

57.

Fil-prinċipju, hija l-qorti tar-rinviju, u mhux il-Qorti tal-Ġustizzja, li għandha tinterpreta l-klawżoli tal-kuntratti li dwarhom jinħoloq tilwim bejn il-partijiet, fid-dawl tal-formulazzjoni tagħhom, l-intenzjoni tal-partijiet kontraenti u r-regoli tad-dritt intern li jirregolaw dawn il-kuntratti.

58.

Abbażi ta’ din il-premessa, il-qorti tar-rinviju għandha tivverifika jekk, fir-rigward tad-dritt intern, l-ittra ta’ garanzija: a) kienx fiha regolazzjoni eżawrjenti tal-perijodu li fih ikollha effett, jiġifieri sitta u tletin xahar wara l-kunsinna taċ-ċertifikazzjoni tax-xogħlijiet, mingħajr ma jkun impost it-tiġdid tiegħu; jew b) wasslitx, permezz tas-subklawżola 6.1, sabiex dak il-perijodu jiġi mġedded meta kienu applikabbli r-regoli supplettivi tad-dritt Pollakk, u speċjalment dawk tal-Kodiċi Ċivili.

59.

Kieku l-qorti tar-rinviju aċċettat l-ewwel waħda minn dawn is-soluzzjonijiet, it-tilwima kienet tiġi solvuta u probabbilment ma kinitx tkun teħtieġ l-assistenza għal deċiżjoni preliminari tal-Qorti tal-Ġustizzja.

60.

Madankollu, kollox jidher li jindika li l-qorti tar-rinviju ma teskludix l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Ċivili għall-kawża inkwistjoni (jiġifieri, it-tieni waħda mill-għażliet li indikajt hawn fuq).

61.

Fil-fatt, hija tindika fid-digriet tar-rinviju li “huwa xieraq li jiġu applikati, b’analoġija, f’materji li ma humiex irregolati mill-klawżoli kuntrattwali, id-dispożizzjonijiet tal-[Kodiċi Ċivili] dwar il-garanzija fil-kuntest tal-bejgħ għall-garanzija pprovduta għall-oġġett tal-kuntratt ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni”  ( 22 ). Fl-opinjoni tagħha, “il-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar il-kuntratti pubbliċi […] ma teskludux l-applikazzjoni b’analoġija tad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li fir-rigward tagħhom ma hemm l-ebda riferiment espliċitu fil-klawżoli kuntrattwali, fl-ispeċifikazzjonijiet tas-sejħa għal offerti jew fid-dispożizzjonijiet legali li jirregolaw it-tip ta’ kuntratt li fuqu hija bbażata s-sejħa għal offerti”  ( 23 ).

62.

Ir-riflessjonijiet li ser nippreżenta hawn taħt għandhom jassumu bħala premessa l-interpretazzjoni li l-qorti tar-rinviju tagħmel tal-kuntratt inkwistjoni. Jiena ser niffoka fuq l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ trasparenza, marbut mill-qrib ma’ dak tal-ugwaljanza fit-trattament.

63.

Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, “l-obbligu ta’ trasparenza, li huwa korollarju tal-prinċipju ta’ ugwaljanza, għandu essenzjalment l-għan li jiżgura li kull operatur ikkonċernat ikun jista’ jiddeċiedi li jagħmel offerti wara sejħiet għal offerti fuq il-bażi tal-informazzjoni rilevanti kollha u li jiggarantixxi l-assenza ta’ riskju ta’ favoritiżmu u ta’ arbitrarjetà min-naħa tal-awtorità kontraenti.”  ( 24 ).

64.

L-obbligu ta’ trasparenza joffri żewġ aspetti:

–

L-ewwel, “jirrikjedi mill-awtorità kontraenti grad ta’ pubbliċità xieraq, li jippermetti, minn naħa, ftuħ għall-kompetizzjoni [tal-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratt] u, min-naħa l-oħra, il-kontroll tal-imparzjalità tagħhom”  ( 25 ).

–

It-tieni, “jimplika li l-kundizzjonijiet u l-modalitajiet kollha tal-proċedura tal-għoti jkunu fformulati b’mod ċar, preċiż u univoku, b’mod […] li jippermetti lill-offerenti kollha raġonevolment informati u b’diliġenza ordinarja jifhmu l-portata eżatta tagħhom u li jinterpretawhom bl-istess mod […]”  ( 26 ).

65.

Dan l-aħħar approċċ huwa dak rilevanti f’din il-kawża. Kif diġà spjegajt, il-qofol tat-tilwima huwa li jiġi deċiż jekk, fid-dawl tat-termini li bihom tfassal il-kuntratt, Veolia kinitx f’pożizzjoni li tkun taf x’kundizzjonijiet kienet qiegħdha timpenja ruħha għalihom verament permezz tal-firma tagħha.

66.

Il-qorti tar-rinviju tagħti attenzjoni, b’mod partikolari, lill-applikazzjoni eventwali tas-sentenza Pizzo  ( 27 ) għall-każ li għandu jiġi solvut, minkejja li rrikonoxxiet li din il-kawża kienet tirreferi għall-esklużjoni ta’ offerent mill-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratti minħabba inċident fil-fażi ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratt.

67.

Fid-digriet tar-rinviju, ladarba ġie traskritt il-punt 51 tas-sentenza Pizzo  ( 28 ), il-qorti tar-rinviju:

–

Tirrakkomanda “applikazzjoni usa’” tal-ġurisprudenza li tinsab fis-sentenza Pizzo. Għalhekk, ikun “inammissibbli li jiġu dedotti biss mill-interpretazzjoni ta’ dritt nazzjonali […] obbligi li ma jirriżultawx direttament mid-dritt nazzjonali fis-seħħ u mill-ispeċifikazzjonijiet”  ( 29 ).

–

Tiddubita jekk l-offerenti raġonevolment informati sew u diliġenti jkunux f’pożizzjoni li jikkalkolaw il-prezz li jippreżentaw fl-offerti tagħhom, jekk il-portata tal-obbligi tagħhom, fir-rigward tal-garanzija, tiġi stabbilita bl-applikazzjoni b’analoġija ta’ xi dispożizzjonijiet (iddisinjati għal kategorija oħra ta’ kuntratti) li l-interpretazzjoni tagħhom tirriżulta mill-prattika tal-awtoritajiet nazzjonali li, barra minn hekk, ma hijiex uniformi  ( 30 ).

68.

Fil-kawża Pizzo, kien diskuss l-esklużjoni ta’ offerent talli ma ssodisfa l-ebda wieħed mir-rekwiżiti ta’ ammissibbiltà sabiex jipparteċipa fil-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratti. Il-kundizzjoni li kienet tiddetermina l-esklużjoni ma kinitx inkluża espressament fl-avviż tas-sejħa tal-offeri u lanqas fl-ispeċifikazzjonijiet, iżda setgħet tiġi dedotta mir-regoli nazzjonali ta’ portata ġenerali.

69.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet li l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u l-obbligu ta’ trasparenza kienu ġew osservati fil-kawża Pizzo. Fl-opinjoni tagħha, u fil-qosor ħafna, ma kinitx ammissibbli interpretazzjoni tat-termini tal-ispeċifikazzjonijiet li l-parteċipanti fil-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratti (speċjalment jekk kienu involuti operaturi barranin) ma setgħux jipprevedu b’mod raġonevoli.

70.

Ċertament, is-sentenza Pizzo interpretat il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u l-obbligu ta’ trasparenza fil-kuntest ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratti. Madankollu, jekk naċċettaw, kif issuġġerejt  ( 31 ), li l-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/18 jista’ jiġi invokat ukoll, mutatis mutandis, f’ċirkustanzi bħal dawk ta’ din il-kawża, ma jkun hemm ebda problema li jiġu estiżi għalih id-dikjarazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja f’dik is-sentenza.

71.

Fuq il-bażi ta’ din il-premessa, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa sa liema punt interpretazzjoni tal-ittra ta’ garanzija (inkluża s-subklawżola 6.1) li tippermetti lill-awtorità kontraenti titlob it-tiġdid tat-terminu miftiehem kienet, jew ma kinitx, raġonevolment prevedibbli għal operatur diliġenti.

72.

Sabiex tintlaħaq din l-interpretazzjoni, jistgħu jintużaw żewġ approċċi, skont jekk wieħed iqisx biss it-termini stretti u letterali tal-ittra ta’ garanzija, iktar milli l-kundizzjonijiet suġġettivi tal-operatur u l-kuntest kuntrattwali u regolatorju, jew, għall-kuntrarju, jekk jingħatax iktar attenzjoni lil dawn il-fatturi msemmija l-aħħar.

73.

Ikun xi jkun l-approċċ adottat, fil-fehma tiegħi, il-qofol huwa l-prevedibbiltà (raġonevoli) tas-soluzzjoni adottata. Prevedibbiltà li, min-naħa tagħha, hija relatata mal-għarfien tad-dritt nazzjonali u mal-grad ta’ ċertezza legali li dan għandu jipprovdi lill-operaturi ekonomiċi fil-qafas tal-kuntratti pubbliċi.

74.

Għal dawn il-finijiet, kif tenfasizza ġustament il-qorti tar-rinviju, it-tul tal-perijodu ta’ garanzija huwa fattur rilevanti għall-operaturi ekonomiċi sabiex jistabbilixxu b’mod xieraq il-prezzijiet tal-offerti tagħhom. Dawn it-termini għandhom jirriżultaw ċari mill-ispeċifikazzjonijiet u mid-dokumenti kuntrattwali oħra.

75.

Barra minn hekk, tista’ sseħħ distorsjoni tal-kompetizzjoni għad-detriment tal-operaturi ekonomiċi minn Stati Membri oħra jekk dawn, kunfidenti fit-tfassil tal-klawżola ta’ garanzija, jiffaċċjaw sussegwentement interpretazzjoni tal-kontenut tagħha li ma setgħux raġonevolment jipprevedu.

76.

Il-kundizzjonijiet kuntrattwali għandhom, b’mod indipendenti, jippermettu lill-partijiet ikkonċernati kollha jifhmu l-kontenut u l-portata tagħhom. B’dan il-mod biss ikunu ggarantiti t-trasparenza u ċ-ċertezza legali essenzjali.

77.

Fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Pizzo ddikjarajt li “ikun illoġiku li l-awtoritajiet kontraenti jkunu obbligati wkoll li jispeċifikaw il-kundizzjonijiet imposti minn dispożizzjonijiet regolatorji ta’ portata ġenerali li offerent ‘raġonevolment informat u normalment diliġenti’ ma jistax jinjora”  ( 32 ).

78.

Issa ntenni din id-dikjarazzjoni, iżda minnha ma jistax jiġi dedott il-kunsens tiegħi li naċċetta obbligi kuntrattwali li l-prevedibbiltà tagħhom ma tistax tiġi raġonevolment dedotta mill-qari tal-kuntratt innifsu, anki meta jkunu integrati ma’ dawk id-dispożizzjonijiet normattivi ġenerali li huma applikabbli b’mod inkontestabbli.

79.

Il-qorti tar-rinviju, għalhekk, għandha tevalwa jekk, f’dan il-każ, kinitx tkun ammissibbli interpretazzjoni tal-ittra ta’ garanzija li, lil hinn mill-kliem letterali tagħha, tat lok għall-applikazzjoni supplettiva ta’ regoli tal-Kodiċi Ċivili Pollakk relatati mat-tiġdid tal-perijodi ta’ garanzija fil-kuntratti ta’ bejgħ.

80.

Sabiex tgħin f’din l-evalwazzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tipprovdi lill-qorti tar-rinviju l-informazzjoni li ġejja:

–

Jekk il-partijiet fil-kuntratt jistabbilixxu espressament perijodu ta’ garanzija speċifiku, filwaqt li jiddelimitaw it-tul tiegħu u d-dati inizjali u finali tiegħu, mingħajr ma jikkontemplaw it-tiġdid tiegħu, dan ir-reġim jista’ jitqies komplut u magħluq fih innifsu. Għalhekk ma jkunx hemm bżonn riferiment għal regoli ġenerali tad-dritt intern, peress li r-rieda kuntrattwali, li l-legalità tagħha ma hijiex ikkontestata, tkun ġiet espressa b’mod ċar.

–

Il-kontenut tas-subklawżola 6.1 jestendi biss għall-“kwistjonijiet li ma humiex irregolati b’din l-ittra ta’ garanzija”. Peress li l-kwistjoni tal-perijodu ta’ garanzija kienet kwistjoni rregolata f’dik l-ittra, id-dispożizzjoni tas-subklawżola 6.1 ma tapplikax.

–

Jekk tiġi aċċettata l-applikazzjoni tar-regoli tal-Kodiċi Ċivili (li tkun supplettiva, iktar milli b’analoġija), l-interpretazzjoni tar-regoli tal-Artikolu 581(1) tiegħu għandha tiġi imposta b’tali evidenza li ma tammettix dubji għal operatur diliġenti u raġonevolment informat  ( 33 ).

–

Mid-digriet tar-rinviju ma jidhirx li jiġi dedott li interpretazzjoni tal-Artikolu 581(1) tal-Kodiċi Ċivili li testendi r-regoli tal-kuntratt ta’ bejgħ għal dawk ta’ eżekuzzjoni ta’ xogħlijiet hija kondiviża unanimament mill-ġurisprudenza jew mill-qrati nazzjonali b’mod ġenerali  ( 34 ). Għall-kuntrarju, hemm dubji dwar il-vijabbiltà legali ta’ din l-interpretazzjoni.

–

Fin-nuqqas ta’ riferiment espliċitu għall-garanzija meħtieġa għall-kuntratti ta’ bejgħ (normalment ispirata mill-għan ta’ protezzjoni tal-konsumaturi), il-loġika inerenti għall-garanzija mogħtija fil-kuntratti ta’ kostruzzjoni għal xogħlijiet konklużi bejn professjonisti hija, mil-lat ekonomiku, differenti  ( 35 ).

–

Sabiex jiġi ddeterminat jekk, minkejja kollox, il-konsorzju li kienet tagħmel parti minnu Veolia kienx f’pożizzjoni li jkun jaf b’mod raġonevoli, mill-bidu, l-interpretazzjoni tal-ittra ta’ garanzija li l-awtorità kontraenti sostniet iktar tard, wieħed jista’ jirreferi għal fatturi bħall-istabbiliment fil-Polonja tal-kumpannija ewlenija u ta’ membru ieħor tal-konsorzju, jew l-esperjenza tagħhom fil-qasam tal-kostruzzjoni ta’ xogħlijiet li għaliha jappartjeni s-suġġett tal-kuntratt.

–

Bl-istess mod, jista’ jkun rilevanti li l-interpretazzjoni tal-kontenut tal-ittra ta’ garanzija mwettqa mill-awtorità kontraenti kienet magħrufa biżżejjed fis-settur, sabiex Veolia jew komponenti oħra tal-konsorzju setgħu faċilment jaċċedu għaliha, wara parir, jekk applikabbli, dwar l-estensjoni temporanja tal-garanzija fid-dawl tar-regoli tal-Kodiċi Ċivili Pollakk.

81.

Fil-qosor, nifhem illi l-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/18 ma jipprekludux, bħala regola ġenerali, l-inklużjoni f’kuntratt pubbliku għal eżekuzzjoni ta’ xogħlijiet ta’ klawżola li tirreferi, sabiex tistabbilixxi l-portata temporali tal-obbligu ta’ garanzija tal-kuntrattur u fi kwistjonijiet li ma humiex irregolati f’dik il-klawżola, għar-regoli tal-Kodiċi Ċivili nazzjonali. Dawn il-prinċipji ma humiex kompatibbli, madankollu, ma’ interpretazzjoni ta’ dik il-klawżola li, bl-estensjoni tal-perijodu ta’ garanzija lil hinn minn dak miftiehem mill-partijiet, tirriżulta imprevedibbli għal kuntrattur raġonevolment informat u normalment diliġenti, li għandu jiġi ddeterminat mill-qorti tar-rinviju.

V.

Konklużjoni

82.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, nipproponi li r-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja għad-domandi tas‑Sąd Okręgowy w Warszawie (il-Qorti Reġjonali ta’ Varsavja, il-Polonja) tkun fit-termini li ġejjin: