|
Dziennik Urzędowy |
PL Seria C |
|
C/2025/109 |
10.1.2025 |
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
Wzajemne dostosowanie gospodarki o obiegu zamkniętym i biogospodarki na szczeblu unijnym i krajowym
(opinia z inicjatywy własnej)
(C/2025/109)
Sprawozdawca:
Cillian LOHAN|
Doradczynie i doradcy |
Agnieszka SZNYK (z ramienia sprawozdawcy) |
|
Decyzja Zgromadzenia Planarnego |
18.1.2024 |
|
Podstawa prawna |
Art. 52 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
|
Sekcja odpowiedzialna |
Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
|
Data przyjęcia przez sekcję |
2.10.2024 |
|
Data przyjęcia na sesji plenarnej |
23.10.2024 |
|
Sesja plenarna nr |
591 |
|
Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) |
192/2/3 |
1. Wnioski i zalecenia
|
1.1. |
Potrzebna jest spójność z Europejskim Zielonym Ładem, zobowiązaniami w zakresie zrównoważonego rozwoju, gospodarką o obiegu zamkniętym oraz szerszymi celami w zakresie klimatu i różnorodności biologicznej. Solidna biogospodarka uzupełni postępy poczynione w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym i umożliwi konkurencyjny wzrost, który będzie uwzględniał ograniczenia planety i będzie spójny ze zrównoważonym rozwojem. |
|
1.2. |
Szansę, by UE stała się światowym liderem, należy wykorzystać w oparciu o bardzo ambitną i spójną strategię dotyczącą biogospodarki. Należy zwiększyć liczbę dobrze płatnych, trwałych miejsc pracy, w tym w regionach wiejskich i oddalonych. Istniejącą technologię można wykorzystywać do wprowadzania na rynek pilnie potrzebnych produktów i usług wspierających innowacje, wspieranych przez silny i wzajemnie powiązany pakiet legislacyjny dotyczący obiegu zamkniętego. |
|
1.3. |
UE potrzebuje jasnej definicji biogospodarki, aby wyraźnie podkreślić jej związek z gospodarką o obiegu zamkniętym oraz jej potencjał jako narzędzia służącego osiągnięciu zrównoważonego rozwoju. |
2. Uwagi ogólne
|
2.1. |
Biogospodarkę należy rozwijać z myślą o strategicznej autonomii i z należytym uwzględnieniem konkurencyjności, tak jak określił to wcześniej Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (1). Konkurencyjność powinna zapewniać wspieranie przedsiębiorstw, badań naukowych i innowacji w celu utrzymania wysokich standardów UE. Nie należy wykorzystywać niższych standardów i ambicji obecnych poza UE do usprawiedliwiania równania w dół. |
|
2.2. |
Powodzenie inicjatyw w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym w przekształcaniu modeli biznesowych i przynoszeniu korzyści konsumentom należy wykorzystywać jako model czynienia postępów we włączaniu biogospodarki do głównego nurtu polityki. Należy wykorzystać zdobyte doświadczenia, a także położyć większy nacisk na społeczne aspekty nowego modelu gospodarczego. |
|
2.3. |
Zasadnicze znaczenie będzie miało stworzenie wsparcia finansowego dla innowacyjnych liderów w sektorze przedsiębiorstw, aby zagwarantować, że wcześni użytkownicy nie znajdą się w niekorzystnej sytuacji, zwłaszcza w kontekście zapewnienia konkurencyjności UE. |
|
2.4. |
Aby osiągnąć wzajemne uczenie się i wymianę wiedzy, należy wykorzystać europejską platformę zainteresowanych stron gospodarki o obiegu zamkniętym (ECESP) wraz z jej silną siecią, a w jej grupą koordynacyjną. Centrum wiedzy ECESP można wykorzystywać do gromadzenia i udostępniania informacji oraz wiedzy fachowej na temat biogospodarki (2). |
|
2.5. |
Czerpiąc z udanych prac unijnych ambasadorów młodzieży ds. biogospodarki, zalecamy utworzenie stałej, partycypacyjnej platformy lub sieci reprezentującej młodych ludzi w ramach biogospodarki, a także włączanie młodych ludzi, jako zainteresowane strony, w proces decyzyjny. |
|
2.6. |
Biogospodarka powinna być spójna z zasadami obiegu zamkniętego, zwłaszcza z zasadą wykorzystania kaskadowego. Należy zachęcać do projektowania pod kątem obiegu zamkniętego w odniesieniu do produktów biogospodarki, a także do innowacji. Trzeba eliminować lub minimalizować odpady i odzyskiwać je, a nakłady energii powinny być oparte na obiegu zamkniętym, z myślą o wpisywaniu się w naturalne cykle. |
|
2.7. |
Biogospodarka jest strategicznym wyborem wymagającym inwestycji, edukacji i przystosowania się. Silny instrument partnerskiego uczenia się powinien umożliwiać podmiotom zaangażowanym w biogospodarkę uczenie się od siebie nawzajem i opracowanie iteracyjnego modelu uczenia się, który zapewni łatwy dostęp do finansowania i funduszy. Należy uwzględnić tego rodzaju edukację również w programach nauczania dla młodych ludzi w szkołach i w szkoleniach zawodowych. |
|
2.8. |
W oparciu o wcześniejsze badania naukowe i inwestycje należy udostępnić specjalne finansowanie badań naukowych i innowacji, aby zmaksymalizować możliwości biogospodarki. Pomoże to w określeniu symbiozy przemysłowej i podkreśleniu możliwości korzyści społecznych przy jednoczesnym uwzględnieniu ograniczeń planety. |
|
2.9. |
W niektórych działaniach związanych z użytkowaniem gruntów z uwzględnieniem materiałów biologicznych wykorzystuje się substancje zanieczyszczające i praktyki degradujące gleby, a także prowadzi działania, w wyniku których powstaje większa ilość odpadów. Te działania związane z użytkowaniem gruntów nie stają się automatycznie elementem biogospodarki w kontekście unijnej strategii dotyczącej biogospodarki. |
|
2.10. |
Inicjatywę BIOEAST można wykorzystać jako model współpracy w tym sektorze. Europa Środkowa i Wschodnia, w tym wiele krajów kandydujących, odgrywa ważną rolę w wykorzystywaniu biomasy. |
3. Spójność polityki, w tym cele zrównoważonego rozwoju
|
3.1. |
Istotne jest, aby inicjatywy w określonych dziedzinach polityki, takie jak unijna strategia dotycząca biogospodarki, były spójne z innymi politykami związanymi z Europejskim Zielonym Ładem, porozumieniem paryskim, gospodarką o obiegu zamkniętym i Agendą na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. Inne istotne inicjatywy obejmują unijne ramy certyfikacji pochłaniania dwutlenku węgla, unijne rozporządzenie o odbudowie zasobów przyrodniczych oraz wstępne porozumienie w sprawie opakowań, opakowań z biopochodnych tworzyw sztucznych i dokumentacji związanej z żywnością. Wraz z planowanym aktem w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym i aktem w sprawie biotechnologii można by opracować plan działania w zakresie biogospodarki. Może to zagwarantować, że unijna biogospodarka aktywnie przyczyniłaby się do realizacji celów w zakresie klimatu i różnorodności biologicznej. |
|
3.2. |
Ważne jest opracowanie uzgodnionej definicji wyjaśniającej, że biogospodarka jest narzędziem realizacji zrównoważonego rozwoju. W tym sensie definicja musi łączyć biogospodarkę z aspektami środowiskowymi, społecznymi i gospodarczymi jako wspólnymi i równorzędnymi priorytetami, zachowując jednocześnie spójność z definicjami stosowanymi przez grupę G-20 (3) i Organizację Narodów Zjednoczonych. Może to zapewnić spójne strategie we wszystkich państwach członkowskich i regionach. |
|
3.3. |
Biogospodarkę należy postrzegać jako powiązaną z gospodarką o obiegu zamkniętym. Gospodarka o obiegu zamkniętym zapewnia podejście systemowe do zrównoważonego zarządzania przepływami materiałów. Podejście to opiera się na ekoprojekcie i sprzyja ponownemu użyciu i ponownemu obiegowi surowców. Biogospodarka skupia się na tych samych zasadach, ale ma zastosowanie do przepływów biologicznych. |
|
3.4. |
Biogospodarka musi być spójna z Niebieskim Ładem. Mapowanie wykorzystania zasobów jest wymagane w przypadku obliczania objętości wody na produkt. Aby zapewnić spójność polityki, potrzebne są wyraźne powiązania z ekoprojektem i ze strategią w zakresie chemikaliów. Powiązania te odzwierciedlałyby zdrowie ekosystemów i ludzi. |
|
3.5. |
Konkurencyjność należy rozpatrywać w kontekście wcześniej uzgodnionych stanowisk EKES-u, podkreślając, że nie powinna ona być pretekstem do równania w dół pod względem standardów ekologicznych i społecznych. Należy ją zawsze analizować w kontekście spójności z naszymi zobowiązaniami do realizacji celów zrównoważonego rozwoju. Kwestia ta jest przedmiotem szczególnej uwagi w kontekście niedawnego sprawozdania Draghiego (4). |
4. Technologia i użytkowanie gruntów
|
4.1. |
Duże znaczenie dla biogospodarki ma aspekt zaawansowanej technologii. Obejmuje to postęp technologiczny i innowacje służące opracowaniu biokomponentów do produktów, by zastąpić obecne produkty bazujące na paliwach kopalnych lub w inny sposób niezrównoważone. |
|
4.2. |
Choć narzędzia cyfrowe i technologiczne są siłą napędową efektywności biogospodarki, to nie powinny stać się celem samym w sobie. Celem jest bowiem przejście na gospodarkę opartą na biomasie i skuteczne wykorzystanie naturalnych procesów biologicznych do poprawy zrównoważonego charakteru naszego modelu gospodarczego, w oparciu o zasady i podejścia związane z obiegiem zamkniętym. |
|
4.3. |
Biogospodarka ma na celu sprawiedliwą transformację, z poszanowaniem tradycyjnych praktyk i rozwiązań opartych na zasobach przyrody. Jest to szczególnie ważne w sektorze rolno-spożywczym, w którym istnieje wiele przykładów małych i średnich gospodarstw rodzinnych stosujących tradycyjne praktyki regeneracyjne do produkcji wysokiej jakości żywności o wysokiej wartości, bez konieczności stosowania zaawansowanych technologii lub cyfryzacji. W dążeniu do większego wykorzystania zaawansowanych technologii nie należy zapominać o tym aspekcie. Należy wspierać rozwiązania oparte na zasobach przyrody w dziedzinie żywności i środowiska. |
|
4.4. |
Rolnictwo miejskie, w połączeniu ze wspieraną technologicznie wymianą danych, może skrócić łańcuchy dostaw, a powiązanie z giełdami żywności o obiegu zamkniętym może rozwiązać problem marnotrawienia żywności, łącząc obieg zamknięty z biogospodarką. Możliwości te należy stworzyć we współpracy ze społecznościami miejskimi. |
|
4.5. |
Można zwiększyć wykorzystanie naturalnych systemów do tworzenia pochłaniaczy dwutlenku węgla, a także zachęcać do ich wykorzystywania. Bioróżnorodne lasy zarządzane w ramach użytkowania ciągłego lasu (CCF), co jest typowe dla wielu państw członkowskich UE, przynosi liczne korzyści z punktu widzenia różnych aspektów zrównoważonego rozwoju. Wiele gospodarstw już jest zarządzanych w sposób wykorzystujący przyrodę do sekwestracji dwutlenku węgla, na przykład stosując praktyki regeneracyjne zwiększające składowanie dwutlenku węgla w glebie oraz tworząc i chroniąc siedliska żywopłotów jako granice pól. Praktyki te umożliwiają osiągnięcie celów w zakresie klimatu i zrównoważonego rozwoju. Należy je uznać i nagradzać w ramach strategii dotyczącej biogospodarki. Technologia mechanicznego usuwania dwutlenku węgla, choć technicznie wykonalna, jest nadal wątpliwa ze względu na jej komercyjną zasadność. |
5. Aspekt społeczny
|
5.1. |
Jeżeli weźmie się pod uwagę osoby zaangażowane w przedsiębiorstwa powiązane z biogospodarką i korzyści, jakie gospodarka ta przynosi społecznościom, ma ona także dodatkowy wymiar społeczny. |
|
5.2. |
Jeśli chodzi o strategię na rzecz obszarów wiejskich oraz rozwój i wspieranie obszarów wiejskich, przybrzeżnych i oddalonych, w ramach biogospodarki istnieją możliwości tworzenia dobrze płatnych i zrównoważonych miejsc pracy, a także powstania szans, szkoleń i korzyści społecznych, przy starannym rozwoju biogospodarki spójnej z obiegiem zamkniętym i zrównoważonym rozwojem. |
|
5.3. |
Sprawozdanie ze strategicznego dialogu na temat rolnictwa (5) daje szansę na włączenie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym – za pośrednictwem biogospodarki – w proces tworzenia odpornego systemu żywnościowego w UE. Należy określić wsparcie i finansowanie wykraczające poza wspólną politykę rolną (WPR), aby zmaksymalizować możliwości i zapewnić kompleksowe wsparcie rolnikom pragnącym dokonać transformacji. |
|
5.4. |
Strategia dotycząca biogospodarki jest szansą na stworzenie wizji obszarów wiejskich w Europie, przy uwzględnieniu dobrostanu osób mieszkających na tych terenach i nadaniu priorytetowego charakteru uzupełniającym zasadom obiegu zamkniętego, które promują krótsze łańcuchy dostaw, naprawę i ponowne wykorzystanie. W strategii tej należy nakreślić środki wspierające upodmiotowienie młodych ludzi, by mogli oni w sposób transformacyjny zmieniać rzeczywistość w ramach kształtowania przyszłości biogospodarki. |
|
5.5. |
Szersze korzyści społeczne obejmują poprawę zdrowia i dobrostanu społeczności, związane z tym oszczędności budżetowe w zapewnianiu opieki zdrowotnej oraz rewitalizację obszarów wiejskich. Należy przeprowadzić badania mające na celu zapewnienie uczciwego i sprawiedliwego wdrażania praktyk w zakresie biogospodarki, jednocześnie podkreślając powstałe szanse i realistycznie postrzegając wyzwania. |
Bruksela, dnia 23 października 2024 r.
Przewodniczący
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
Oliver RÖPKE
(1) Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Zabezpieczenie naszej przyszłości – Cel klimatyczny na 2040 r. i droga ku neutralności klimatycznej do 2050 r. jako fundamenty zrównoważonego, sprawiedliwego i dostatniego społeczeństwa (COM(2024) 63 final) (Dz.U. C, C/2024/4667, 9.8.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/4667/oj), Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Gotowi na 55«: osiągnięcie unijnego celu klimatycznego na 2030 r. w drodze do neutralności klimatycznej” [COM(2021) 550 final] ( Dz.U. C 275 z 18.7.2022, s. 101).
(2) https://circulareconomy.europa.eu/platform/en.
(3) Zbiór zasad wysokiego szczebla grupy G-20 dotyczących biogospodarki https://www.g20.org/en/news/g20-reaches-consensus-and-establishes-high-level-principles-on-bioeconomy.
(4) https://commission.europa.eu/document/download/97e481fd-2dc3-412d-be4c-f152a8232961_en?filename=The%20future%20of%20European%20competitiveness%20_%20A%20competitiveness%20strategy%20for%20Europe.pdf.
(5) https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/european-green-deal/agriculture-and-green-deal/strategic-dialogue-future-eu-agriculture_pl.
ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/109/oj
ISSN 1977-1002 (electronic edition)