<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2025-03-202503C127202302170-00-TRA-DOC-NL-CONCL-C-0217-23-202407570-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="0" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ContentBits"/>
    <meta content="Commission Use" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Name"/>
    <meta content="nl-NL" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="3/04/2025 17:42:11" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="nl" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="CNC" name="TypeDoc"/>
    <meta content="ih2RzJXkdus7QxiwpXTnSn1vRiipLhX7flK5VNNjSTgCKl16vLLS17k/yC/oYhov9q33QzNIqHFi2A7gk9DVbU1A6hxppg4Ubc+yFn2yVbAy/ktVDcTLffAfwWC3nz38LOmq8mW1is8yftbgAZp6w2e6E4St5o4kCWRq+rlHEdw=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="ey" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="true" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Enabled"/>
    <meta content="317fed4d-3d7d-458c-96fa-37318e7f041f" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ActionId"/>
    <meta content="0217" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2023" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="NL" name="Langue"/>
    <meta content="ey" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="b24c8b06-522c-46fe-9080-70926f8dddb1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SiteId"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="CNC_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 08-08-24 07:47:55" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="2024-09-16T08:18:40Z" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SetDate"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="5096140f85424b32b8f87eed08df7e7d" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0217" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="Standard" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Method"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId25" style="first"/>
      <div id="rId21" style="even">Conclusie van adv.-gen. Richard de la Tour – Zaak C‑217/23</div>
      <div id="rId22" style="default">Laghman</div>
    </div>
    <p class="C36Centre" id="para-1" title="page-1">
      CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-2" title="page-1">
      J. RICHARD DE LA TOUR
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-3" title="page-1">
      van 5 september 2024  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">1</a>
</span>)
      
    </p>
    <p class="C38Centregrasgrandespacement" id="para-4" title="page-1">
      Zaak C‑217/23 [Laghman] (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">i</a>
</span>)
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-5" title="page-1">
      Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-6" title="page-1">
      tegen
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-7" title="page-1">
      A N
    </p>
    <p class="C39Centreespacement" id="para-8" title="page-1">
      [verzoek van het Verwaltungsgerichtshof (hoogste bestuursrechter, Oostenrijk) om een prejudiciële beslissing]
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-9" title="page-1">
      „Prejudiciële verwijzing – Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht – Gemeenschappelijk asielbeleid – Richtlijn 2011/95/EU – Voorwaarden om internationale bescherming of subsidiaire bescherming te kunnen genieten – Vluchtelingenstatus – Artikel 2, onder d) – Gronden van vervolging – Artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, tweede streepje – Begrip behoren tot een ‚bepaalde sociale groep’ – Begrip ‚eigen identiteit’ in het land van herkomst – Groep die in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd – Beoordelingscriteria – Persoon die om internationale bescherming verzoekt en wiens familie betrokken is bij een vendetta in zijn land van herkomst”
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-10" title="page-2">
      
        <br/>
      
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">I.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Inleiding</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kan een persoon die om internationale bescherming verzoekt en die lid is van een familie die in zijn land van herkomst betrokken is bij een vendetta (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-3" href="#t-3">2</a>
</span>), worden geacht te zijn blootgesteld aan een daad van vervolging wegens het behoren tot een „bepaalde sociale groep” in de zin van artikel 2, onder d), en artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, van richtlijn 2011/95/EU (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-4" href="#t-4">3</a>
</span>)?</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het antwoord op deze vraag ligt niet onmiddellijk voor de hand.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Onderscheid moet worden gemaakt tussen enerzijds ernstige daden en bedreigingen die voortkomen uit een vendetta, die zich richt naar beginselen van gewoonterecht die door bepaalde traditionele samenlevingen worden erkend en aanvaard en waaraan leden van een familie van generatie op generatie worden blootgesteld vanwege verantwoordelijkheden die worden geacht te zijn aangegaan door andere leden van deze familie, en anderzijds strikt persoonlijke daden en bedreigingen vanuit andere motieven, vanwege misdadigers van gemeen recht of de maffia. Hoewel het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen (hierna: „UNHCR”) (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-5" href="#t-5">4</a>
</span>) en het Asielagentschap van de Europese Unie (EUAA) (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-6" href="#t-6">5</a>
</span>) ter zake aanbevelingen hebben gedaan, moet worden vastgesteld dat de nationale autoriteiten verschillende benaderingen hanteren om vast te stellen of een dergelijke persoon die om internationale bescherming verzoekt, tot een bepaalde sociale groep behoort. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-7" href="#t-7">6</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Volgens het Unierecht vereist een verzoek om internationale bescherming op grond van het behoren tot een „bepaalde sociale groep” namelijk niet alleen dat wordt vastgesteld dat de leden van de groep een aangeboren kenmerk gemeen hebben of een kenmerk of geloof delen dat van fundamenteel belang is voor hun identiteit of morele integriteit, of een gemeenschappelijke achtergrond hebben die niet kan worden gewijzigd (eerste identificatievoorwaarde van artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, eerste streepje, van richtlijn 2011/95), maar ook dat wordt aangetoond dat de groep „in het betrokken land een eigen identiteit heeft, omdat zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd” (tweede identificatievoorwaarde van artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, tweede streepje, van deze richtlijn).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ook al heeft het Hof reeds de gelegenheid gehad om de draagwijdte van de vervolgingsgrond inzake het behoren tot een bepaalde sociale groep te verduidelijken met betrekking tot homoseksuelen en, meer recentelijk, vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld of die zich vereenzelvigen met waarden zoals gendergelijkheid (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-8" href="#t-8">7</a>
</span>), de onderhavige zaak nodigt het Hof uit om verdere verduidelijking te geven over de tweede identificatievoorwaarde, die betrekking heeft op de sociale perceptie van de groep in het land van herkomst, in de specifieke context van een vendetta.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In het eerste deel van mijn redenering zal ik eerst duidelijk maken dat het begrip „directe omgeving” in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, tweede streepje, van richtlijn 2011/95 verwijst naar de menselijke en sociale omgeving waarin de betrokken groep zich beweegt, zodat de „eigen identiteit” van deze groep niet wordt beoordeeld in het licht van de geïsoleerde perceptie van de actor van vervolging, maar in het licht van de collectieve perceptie van deze omgeving. Vervolgens zal ik erop wijzen dat de bevoegde nationale autoriteit in het kader van haar geïndividualiseerde beoordeling rekening moet houden met de voorstelling of het beeld dat de directe omgeving heeft van de betrokken groep en met de mate waarin de daaraan verbonden mening of het daaraan verbonden oordeel deze groep onderscheidt van de rest van deze omgeving. In dit verband kunnen de gedragingen, handelingen of maatregelen die het gevolg zijn van deze perceptie, relevante aanwijzingen vormen dat de groep als afwijkend wordt beschouwd.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In het tweede deel van mijn redenering, na de vendetta te hebben geplaatst in de context van het rechtssysteem en de traditie waarvan zij deel uitmaakt, zal ik het Hof voorstellen om te beslissen dat, afhankelijk van de omstandigheden in het land van herkomst, een lid van een familie die in dat land betrokken is bij een vendetta, kan worden beschouwd als behorend tot een „bepaalde sociale groep”, hetgeen als vervolgingsgrond kan leiden tot toekenning van de vluchtelingenstatus.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">II.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Unierecht</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 2 („Definities”), punt d), van richtlijn 2011/95 bepaalt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-21" title="page-5">
      „In deze richtlijn gelden de volgende definities:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-22" title="page-5">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-23" title="page-5">
      d) ‚vluchteling’: een onderdaan van een derde land die zich wegens een gegronde vrees voor vervolging om redenen van ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging of het behoren tot een bepaalde sociale groep, buiten het land bevindt waarvan hij de nationaliteit bezit en de bescherming van dat land niet kan of, wegens deze vrees, niet wil inroepen, […] en op wie artikel 12 niet van toepassing is”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 4 („Beoordeling van feiten en omstandigheden”), lid 3, van deze richtlijn luidt als volgt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-25" title="page-5">
      „De beoordeling van een verzoek om internationale bescherming moet plaatsvinden op individuele basis en houdt onder meer rekening met:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-26" title="page-5">
      a) alle relevante feiten in verband met het land van herkomst op het tijdstip waarop een beslissing inzake het verzoek wordt genomen, met inbegrip van wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van het land van herkomst en de wijze waarop deze worden toegepast;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-27" title="page-5">
      b) de door de verzoeker afgelegde verklaring en overgelegde documenten, samen met informatie over de vraag of de verzoeker aan vervolging of andere ernstige schade blootgesteld is dan wel blootgesteld zou kunnen worden;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-28" title="page-5">
      c) de individuele situatie en persoonlijke omstandigheden van de verzoeker, waartoe factoren behoren zoals achtergrond, geslacht en leeftijd, teneinde te beoordelen of op basis van de persoonlijke omstandigheden van de verzoeker, de daden waaraan hij blootgesteld is of blootgesteld zou kunnen worden, met vervolging of ernstige schade overeenkomen;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-29" title="page-6">
      […]”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 10 („Gronden van vervolging”), lid 1, onder d), eerste alinea, van genoemde richtlijn luidt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-31" title="page-6">
      „Bij de beoordeling van de gronden van vervolging houden de lidstaten rekening met de volgende elementen:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-32" title="page-6">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-33" title="page-6">
      d) een groep wordt geacht een specifieke sociale groep te vormen als met name:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">leden van de groep een aangeboren kenmerk vertonen of een gemeenschappelijke achtergrond hebben die niet gewijzigd kan worden, of een kenmerk of geloof delen dat voor de identiteit of de morele integriteit van de betrokkenen dermate fundamenteel is, dat van de betrokkenen niet mag worden geëist dat zij dit opgeven, en</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">de groep in het betrokken land een eigen identiteit heeft, omdat zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd.”</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">III.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Feiten van het hoofdgeding en prejudiciële vragen</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">A N, een Afghaanse onderdaan die tot de Pasjtoen-bevolkingsgroep behoort, heeft op 4 november 2015 in Oostenrijk een verzoek om internationale bescherming ingediend. Ter ondersteuning van zijn verzoek heeft hij aangevoerd dat hij een risico op vervolging zou lopen indien hij naar zijn land van herkomst zou terugkeren, daar zijn familie betrokken was bij een vendetta sinds de moord op zijn vader en zijn broer naar aanleiding van een geschil over grond tussen hen en de neven van zijn vader.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (federaal bureau voor vreemdelingen‑ en asielrecht, Oostenrijk; hierna: „Bundesamt”) heeft dit verzoek bij beslissing van 21 juni 2017 afgewezen, maar het Bundesverwaltungsgericht (federale bestuursrechter in eerste aanleg, Oostenrijk) heeft het beroep tegen deze beslissing toegewezen en heeft bij arrest van 26 juli 2022 geoordeeld dat aan A N de vluchtelingenstatus moest worden toegekend. Laatstgenoemde rechter heeft het bestaan en de ernst erkend van de risico’s die de betrokkene wegens zijn familiebanden loopt indien hij naar zijn land van herkomst zou terugkeren, alsook het onvermogen van de Afghaanse autoriteiten om hem tegen de risico’s van deze vendetta te beschermen. Wat de mogelijkheden van bescherming binnen het land betreft, heeft deze rechter voorts vastgesteld dat A N, zelfs in de veronderstelling dat hij in andere delen van Afghanistan niet zou worden bedreigd, mogelijk niet in staat zou zijn om in zijn essentiële en noodzakelijke levensbehoeften te voorzien.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het Bundesamt heeft tegen deze beslissing beroep tot Revision ingesteld bij het Verwaltungsgerichtshof (hoogste bestuursrechter, Oostenrijk), de verwijzende rechter. Het voerde aan dat genoemde beslissing ten onrechte was gebaseerd op de premisse dat een familie kan worden beschouwd als een „bepaalde sociale groep” in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95, zonder dat is vastgesteld of deze familie in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd, hetgeen in strijd is met deze bepaling.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Volgens de verwijzende rechter is de „centrale vraag” voor de beslechting van het hoofdgeding „of familieleden die met een vendetta worden bedreigd louter omdat zij behoren tot een familie waarvan een van de leden betrokken is [of was] bij een geschil dat aanleiding heeft gegeven tot deze vendetta, als een sociale groep [in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95] moeten worden beschouwd”. Daartoe verzoekt hij het Hof in wezen om de betekenis en de draagwijdte te verduidelijken van de tweede identificatievoorwaarde voor het bestaan van een „bepaalde sociale groep”, die is vastgesteld in de eerste alinea, tweede streepje, van deze bepaling.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De verwijzende rechter betwijfelt of, in de onderhavige zaak, de familie van A N in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd vanwege haar betrokkenheid bij een vendetta, aangezien deze omgeving, althans op een groot deel van het Afghaanse grondgebied, gehecht is aan de gevestigde traditie van de Pasjtoen om bepaalde familiegeschillen te beslechten door middel van een vendetta.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Tegen deze achtergrond heeft het Verwaltungsgerichtshof de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-43" title="page-7">
      „1) Moeten de bewoordingen ‚de groep in het betrokken land een eigen identiteit heeft, omdat zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd’ in artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn [2011/95] aldus worden uitgelegd dat een groep in het betrokken land slechts een eigen identiteit heeft indien zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd, of moet het bestaan van een ‚eigen identiteit’ onafhankelijk en los van de vraag of de groep in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd, worden onderzocht?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-44" title="page-7">
      2) Indien volgens het antwoord op de eerste vraag het bestaan van een ‚eigen identiteit’ onafhankelijk moet worden onderzocht, volgens welke criteria moet het bestaan van een ‚eigen identiteit’ in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn [2011/95] worden onderzocht?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-45" title="page-8">
      3) Ongeacht het antwoord op de eerste en de tweede vraag, moet bij de beoordeling of een groep in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn [2011/95] ‚in haar directe omgeving’ als afwijkend wordt beschouwd, rekening worden gehouden met het perspectief van de vervolger of van de omgeving als geheel of van een aanzienlijk deel van de omgeving in een land of in een deel van het land?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-46" title="page-8">
      4) Volgens welke criteria moet worden beoordeeld of een groep wordt beschouwd als ‚afwijkend’ in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn [2011/95]?”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">A N, de Oostenrijkse, de Duitse en de Nederlandse regering en de Europese Commissie hebben schriftelijke opmerkingen ingediend.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">IV.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Analyse</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Met zijn prejudiciële vragen, die ik tezamen zal behandelen, wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, van richtlijn 2011/95 aldus moet worden uitgelegd dat een lid van een familie die in zijn land van herkomst betrokken is bij een vendetta, afhankelijk van de omstandigheden in dat land kan worden beschouwd als behorend tot een „bepaalde sociale groep”, hetgeen als vervolgingsgrond kan leiden tot toekenning van de vluchtelingenstatus.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Daartoe verzoekt hij het Hof de betekenis en de draagwijdte te verduidelijken van de tweede identificatievoorwaarde voor het behoren tot een „bepaalde sociale groep”, die is vastgesteld in artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, tweede streepje, van deze richtlijn.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Vooraf moet eraan worden herinnerd dat, volgens artikel 2, onder d), van genoemde richtlijn een vluchteling met name een onderdaan van een derde land is die zich wegens een gegronde vrees voor vervolging om redenen van ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging of het behoren tot een bepaalde sociale groep, buiten het land bevindt waarvan hij de nationaliteit bezit en de bescherming van dat land niet kan of, wegens deze vrees, niet wil inroepen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De betrokken onderdaan moet zich dus wegens omstandigheden in zijn land van herkomst en het gedrag van de actoren van vervolging geconfronteerd zien met een gegronde vrees voor vervolging van zijn persoon op ten minste één van de vijf in artikel 10, lid 1, van richtlijn 2011/95 genoemde gronden, waaronder het behoren tot een „bepaalde sociale groep” in dat land.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De Uniewetgever heeft dit begrip gedefinieerd in artikel 10, lid 1, onder d), van deze richtlijn en heeft daarbij gekozen voor een benadering die wezenlijk verschilt van die welke het UNHCR voorstaat. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-9" href="#t-9">8</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten eerste moeten de leden van de groep een „aangeboren kenmerk” vertonen of een „gemeenschappelijke achtergrond hebben die niet gewijzigd kan worden”, of „een kenmerk of geloof delen dat voor de identiteit of de morele integriteit van de betrokkenen dermate fundamenteel is, [en] dat van de betrokkenen niet mag worden geëist dat zij dit opgeven”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In de onderhavige zaak wordt in het hoofdgeding niet betwist dat aan deze voorwaarde is voldaan. Leden van een zelfde familie delen immers vanwege hun verwantschap, ongeacht of zij bijvoorbeeld voortvloeit uit bloedverwantschap, adoptie of huwelijk, een aangeboren kenmerk dat ook essentieel is voor hun identiteit en/of hebben een gemeenschappelijke achtergrond die niet gewijzigd kan worden. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-10" href="#t-10">9</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ik zou hieraan willen toevoegen dat, overeenkomstig de rechtspraak van het Hof, leden van eenzelfde familie een bijkomend gemeenschappelijk kenmerk kunnen delen, bijvoorbeeld een ander aangeboren kenmerk, of een gemeenschappelijke achtergrond kunnen hebben die niet gewijzigd kan worden, zoals een bijzondere gezinssituatie. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-11" href="#t-11">10</a>
</span>) In deze context dient het feit dat de leden van een familie, en in het bijzonder de mannen en jongens van deze familie, vanwege hun afkomst onderworpen zijn aan een vendetta, op grond dat deze van generatie op generatie wordt doorgegeven in patrilineaire lijn, te worden aangemerkt als „een gemeenschappelijke achtergrond […] die niet gewijzigd kan worden”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In het licht van deze elementen voldoen de leden van een familie die in het land van herkomst betrokken is bij een vendetta, en in het bijzonder de mannen en jongens van deze familie, gemakkelijk aan de eerste voorwaarde voor identificatie van een „bepaalde sociale groep” in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, eerste streepje, van richtlijn 2011/95.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten tweede moet deze groep in het betrokken land een „eigen identiteit” hebben, „omdat zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Met zijn eerste prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter te vernemen of de „eigen identiteit” van de groep een voorwaarde vormt die los en onafhankelijk van de perceptie van de directe omgeving moet worden beoordeeld. Hij wijst erop dat het gebruik van het woord „da” in de Duitse taalversie van artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, tweede streepje, van richtlijn 2011/95 een andere dan een louter causale betekenis kan hebben. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-12" href="#t-12">11</a>
</span>) Indien dit het geval is, verzoekt hij het Hof, in zijn tweede prejudiciële vraag, te preciseren op basis van welke elementen de „eigen identiteit” van een groep dan moet worden beoordeeld.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het lijkt mij dat de twijfels van deze rechter gemakkelijk terzijde kunnen worden geschoven.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Vanuit tekstueel oogpunt blijkt immers uit de verschillende taalversies van de betrokken bepaling, zoals de Engelse („because”), de Franse („parce que”) en de Italiaanse („perché”) taalversie, dat de Uniewetgever wel degelijk de bedoeling had om een causaal verband uit te drukken tussen het begrip „eigen identiteit” en dat van „directe omgeving”. De „eigen identiteit” van de groep „in het betrokken land” vloeit voort uit het feit dat deze groep „in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Verder blijkt uit de opzet van artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, van richtlijn 2011/95 dat de Uniewetgever de bedoeling had om een onderscheid te maken tussen, in het eerste streepje van deze bepaling, de „individuele identiteit” van het lid van de betrokken groep, in die zin dat wordt verwezen naar met name de fysieke, culturele of religieuze kenmerken die hij gemeen heeft met alle leden van deze groep, en, in het tweede streepje ervan, de „collectieve identiteit” of „sociale identiteit” van de groep, in die zin dat wordt verwezen naar de manier waarop deze groep door de andere leden van de samenleving wordt waargenomen. Ervan uitgaan dat de „eigen identiteit” van de groep in het betrokken land losstaat van de perceptie van deze identiteit door de directe omgeving, zou dus voorbijgaan aan het onderscheid dat deze wetgever heeft willen maken tussen de individuele en de sociale elementen van de identiteit van de leden van de betrokken groep.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In het licht van deze elementen vormt de „eigen identiteit” van de groep, waarnaar in artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, tweede streepje, van richtlijn 2011/95 wordt verwezen, dus een voorwaarde die niet los en autonoom van de perceptie van de directe omgeving moet worden beoordeeld, maar in verband daarmee. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-13" href="#t-13">12</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In deze omstandigheden hoeft de tweede prejudiciële vraag niet te worden beantwoord.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Thans moet worden ingegaan op de derde en de vierde prejudiciële vraag, waarin de verwijzende rechter het Hof verzoekt te verduidelijken hoe moet worden beoordeeld of een groep „in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten eerste vormt het begrip „directe omgeving” het referentiekader voor het vaststellen van het bestaan van een „eigen identiteit” van de groep. Artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, tweede streepje, van richtlijn 2011/95 verwijst kennelijk naar een collectieve ruimte, dat wil zeggen naar de menselijke en sociale omgeving waarin de leden van deze groep zich bewegen. Bijgevolg is de perceptie van de directe omgeving een collectieve perceptie en, in antwoord op de vraag van de verwijzende rechter, deel ik het standpunt van de Oostenrijkse regering in haar opmerkingen dat deze perceptie niet mag worden verward met de geïsoleerde perceptie van de actor van vervolging, in de zin van artikel 6 van deze richtlijn, of zelfs met het enkele perspectief van de onmiddellijke omgeving van de betrokken persoon.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De verwijzende rechter verzoekt het Hof om de geografische reikwijdte van deze „omgeving” te specificeren, maar de Uniewetgever heeft haar uitdrukkelijk gespecificeerd door te verwijzen naar de „directe” omgeving. Deze omgeving komt dus overeen met de omgeving waarin de leden van de betrokken groep zich bewegen. Deze omgeving bestaat uit structuren en omvat bepaalde morele, culturele, sociale, economische, politieke, religieuze en wettelijke normen, waarvan de werking begrepen moet worden met het oog op de individuele beoordeling van het verzoek. Het is mijns inziens niet nodig om deze geografische reikwijdte nader te specificeren, tenzij men een gebied wil afbakenen zonder rekening te houden met de sociaal-politieke organisatie van deze omgeving en haar culturele, etnische, taalkundige of religieuze realiteiten. Volgens vaste rechtspraak van het Hof staat het aan de bevoegde nationale autoriteit om de „directe omgeving” vast te stellen die relevant is om te beoordelen of er sprake is van een bepaalde sociale groep, waarbij deze omgeving kan samenvallen met het gehele land van herkomst van de persoon die om internationale bescherming verzoekt, of beperkt kan zijn tot bijvoorbeeld een deel van het grondgebied of de bevolking van dit derde land. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-14" href="#t-14">13</a>
</span>) Een sociale groep die is geïdentificeerd als groep die in een bepaald land over een „eigen identiteit” in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, tweede streepje, van richtlijn 2011/95 beschikt, zal in andere landen dus niet noodzakelijkerwijs als een „sociale groep” worden beschouwd.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten tweede impliceert de erkenning van een „eigen identiteit” van de groep in het land van herkomst van de verzoeker dat deze groep in haar directe omgeving als „afwijkend” wordt „beschouwd”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ik merk om te beginnen op dat de Uniewetgever verwijst naar het begrip „sociale perceptie”, wat een ander begrip is dan „sociaal gedrag”. „Perceptie” is het vermogen dat een organisme in staat stelt om zijn acties te sturen en zijn omgeving te leren kennen op basis van de door zijn zintuigen verstrekte informatie. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-15" href="#t-15">14</a>
</span>) Volgens de gangbare betekenis omvat het begrip „sociale perceptie” dus het mentale proces waarmee individuen hun indrukken organiseren en interpreteren om betekenis te geven aan hun omgeving, onafhankelijk van de acties die ze ondernemen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-16" href="#t-16">15</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het begrip „différence” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-17" href="#t-17">16</a>
</span>) (verschil) [de Franse taalversie van richtlijn 2011/95 gebruikt het woord „différent” (verschillend, anders), de Nederlandse taalversie het woord „afwijkend”] wordt gedefinieerd als „caractère (une différence) ou ensemble de caractères (la différence) qui distingue une chose d’une autre, un être d’un autre” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-18" href="#t-18">17</a>
</span>) [kenmerk (een verschil) of geheel van kenmerken (het verschil) waardoor het ene ding van het andere of het ene wezen van het andere wordt onderscheiden]. Verschil staat daarom tegenover gelijkenis met de anderen. Verschil veronderstelt uiteraard het anders-zijn van de personen of elementen waartussen het onderscheid wordt vastgesteld of geconstateerd. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-19" href="#t-19">18</a>
</span>) Artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, tweede streepje, van richtlijn 2011/95 specificeert noch de aard van dit verschil, dat dus kan liggen in menig kenmerk van de leden van de betrokken groep, noch het belang ervan, zodat het „verschil” waarnaar de Uniewetgever verwijst, niet noodzakelijkerwijs betrekking heeft op een waardeschaal.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uit het bovenstaande leid ik af dat de voorwaarde inzake de „eigen identiteit” van een groep in de context van artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, tweede streepje, van richtlijn 2011/95 impliceert dat de bevoegde nationale autoriteit in het kader van de individuele beoordeling van het verzoek beoordeelt in hoeverre de directe omgeving een voorstelling of beeld van de betrokken groep heeft waaraan een mening of oordeel is verbonden waardoor deze groep wordt onderscheiden van de rest van de samenleving.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Deze beoordeling moet worden verricht in het licht van alle informatie waarover deze autoriteit in toepassing van artikel 4, lid 3, van richtlijn 2011/95 beschikt. Sociale perceptie is subjectief en hangt af van vele factoren die zowel verband kunnen houden met de kenmerken van de betrokken groep (zoals uiterlijk, fysieke kenmerken, aard, sociale afkomst of sociale rollen, gedrag, houding, mening, capaciteiten enz.) als met de normen die in de referentiemaatschappij gelden (morele, sociale of wettelijke normen, en culturele, economische, politieke of religieuze normen), en de combinatie daarvan op een gegeven moment. Het spreekt voor zich dat dezelfde eigenschappen of kenmerken verschillende indrukken kunnen wekken afhankelijk van de omstandigheden en de omgeving waarin de betrokken groep personen zich beweegt. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-20" href="#t-20">19</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ook al vereist de Uniewetgever voor genoemde beoordeling niet dat wordt aangetoond dat de groep afwijkend wordt behandeld, maar alleen dat zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd, alle gedragingen, handelingen of maatregelen die het gevolg zijn van de sociale perceptie van deze groep kunnen toch nuttige aanwijzingen vormen om de „eigen identiteit” van genoemde groep in het land van herkomst aan te tonen. Dit is de strekking van de rechtspraak van het Hof. Deze rechterlijke instantie is van oordeel dat „het behoren tot een bepaalde sociale groep [weliswaar] moet worden geconstateerd los van de daden van vervolging in de zin van artikel 9 van [richtlijn 2011/95], waarvan de leden van die groep in het land van herkomst het slachtoffer kunnen zijn” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-21" href="#t-21">20</a>
</span>), maar dat „discriminatie of vervolging van personen die een gemeenschappelijk kenmerk delen [niettemin] een relevante factor [kan] zijn wanneer […] moet worden beoordeeld of de betrokken groep zich in het licht van de sociale, morele of juridische normen van het betrokken land van herkomst onderscheidt van de rest” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-22" href="#t-22">21</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Aangezien gelijkheid de regel is en non-discriminatie het beginsel, kan verschil zich dus vertalen in een schending van gelijkheid en in discriminerende handelingen, maatregelen of praktijken ten aanzien van de groep. Zo heeft het Hof geoordeeld dat vrouwen, afhankelijk van de omstandigheden in hun land van herkomst, in hun directe omgeving als afwijkend kunnen worden beschouwd en daar een „eigen identiteit” toebedeeld kunnen krijgen, met name als gevolg van in dit land van herkomst geldende sociale, morele of wettelijke normen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-23" href="#t-23">22</a>
</span>) In het arrest van 7 november 2013, X e.a. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-24" href="#t-24">23</a>
</span>), heeft het Hof voorts geoordeeld dat het bestaan van specifiek op homoseksuelen gerichte strafrechtelijke bepalingen de vaststelling rechtvaardigt dat deze personen een afzonderlijke groep vormen die in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-25" href="#t-25">24</a>
</span>) Op dezelfde wijze kunnen de bevoegde nationale autoriteiten vaststellen dat een betrokken groep anders wordt gepercipieerd ten gevolge van maatregelen die haar leden stigmatiseren of uitsluiten, bijvoorbeeld maatregelen die jonge vrouwen stigmatiseren die weigeren zich te laten besnijden in een gemeenschap waar een dergelijke praktijk de norm is. Volgens mij is het daarentegen niet nodig vast te stellen dat de leden van de betrokken groep worden buitengesloten of uitgestoten uit de directe omgeving, aangezien het begrip „verschil” niet impliceert dat deze groep wordt afgezet tegen de omgeving waarin zij zich beweegt. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-26" href="#t-26">25</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In de onderhavige zaak vraagt de verwijzende rechter zich af of de leden van een familie die met een vendetta wordt bedreigd, tot een bepaalde sociale groep behoren. Deze laatsten zouden in hun directe omgeving immers niet anders worden gepercipieerd, aangezien alleen de actor van de vervolging, zijnde de „wrekende” familie, en de naasten en kennissen van de getroffen familie op de hoogte zouden zijn van de tegen deze familie gerichte vendetta, en het met de in de regio van herkomst van de betrokkene gevolgde „Pasjtoenwali”-traditie zou stroken om geschillen te beslechten door middel van een vendetta. Met andere woorden, de vendetta is een centraal en wijdverbreid mechanisme voor het regelen van conflicten in het traditionele rechtssysteem van de „Pasjtoenwali”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Deze argumenten overtuigen mij niet, omdat volgens deze benadering het risico bestaat dat de erkenning dat personen die om internationale bescherming verzoeken tot een bepaalde sociale groep behoren, wordt uitgesloten op de enkele grond dat de traditionele code of praktijk waaraan zij onderworpen zijn, wijdverbreid is in hun land of regio van herkomst. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-27" href="#t-27">26</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Een dergelijke beoordeling vereist logischerwijs een individuele beoordeling van het verzoek om internationale bescherming van een lid van de bedreigde familie, overeenkomstig artikel 4, lid 3, van richtlijn 2011/95. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-28" href="#t-28">27</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In deze omstandigheden is het essentieel om de vendetta te plaatsen in de context van het rechtssysteem en de traditie waarvan zij deel uitmaakt, en om haar te onderscheiden van misdaden van gemeen recht of georganiseerde misdaad.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De term „vendetta”, die „het nemen (of terugnemen) van bloed” of „wraak” betekent, wordt gedefinieerd als een eeuwenoud verschijnsel dat wordt beheerst door gewoonterecht dat door bepaalde traditionele samenlevingen wordt erkend en aanvaard als een recht dat naast en gelijktijdig met het geldende rechtssysteem bestaat. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-29" href="#t-29">28</a>
</span>) Zo wordt erkend dat vendetta een integrerend bestanddeel vormt van het gewoonterecht van de Pasjtoens die op het Afghaanse platteland leven (de „Pasjtoenwali”) (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-30" href="#t-30">29</a>
</span>), maar ook van het gewoonterecht van samenlevingen die in de berggebieden van Noord-Albanië leven (de „Kanun”) (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-31" href="#t-31">30</a>
</span>), of in Zuidoost-Turkije. In zijn informatieverslag over Afghanistan dat in mei 2024 is gepubliceerd, maakt het EUAA onderscheid tussen vendetta en het eenvoudige geschil over grond waarin deze vendetta zijn oorsprong kan vinden. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-32" href="#t-32">31</a>
</span>) De vendetta schrijft immers een methode voor om geschillen te beslechten die deel uitmaakt van een collectieve actie, waarbij de bestraffing van een moord of een belediging niet de verantwoordelijkheid is van het rechtssysteem van de staat, maar die van de familie, clan, stam of etnische groep van de beledigde partij. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-33" href="#t-33">32</a>
</span>) De vendetta kan aan strikte regels gebonden zijn, omdat de betrokken misdaden en de te wreken categorieën van slachtoffers daarin kunnen zijn vastgesteld. De mate waarin de vendetta al dan niet wraak door het plegen van gewelddaden oplegt, verschilt naargelang de codes, de regio’s of de stammen waarop deze regels van toepassing zijn en de oorsprong van de vendetta. Volgens de Pasjtoenwali is het nemen van wraak dus niet alleen een recht maar ook een plicht, een sociale verplichting, waarvan de niet-nakoming kan leiden tot oneer en zelfs persoonlijke schade voor degenen die zich eraan onttrekken, weigeren ertoe over te gaan of die taak verwaarlozen. Het recht op wraak kan van generatie op generatie worden overgedragen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-34" href="#t-34">33</a>
</span>) Traditioneel wordt het uitgeoefend op elk mannelijk familielid in patrilineaire lijn, rekening houdend met zijn status en de verantwoordelijkheden die hij binnen deze familie draagt. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-35" href="#t-35">34</a>
</span>) In deze context is de vervolging van een man en zijn zoon sinds diens prille jeugd op grond dat laatstgenoemde tot dezelfde familie behoort als zijn grootvader van vaderskant naar mijn mening even willekeurig als vervolging op grond van ras of godsdienst.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten slotte kan een vendetta, vanwege de beginselen van het gewoonterecht waardoor zij wordt beheerst, voor de getroffen familie leiden tot vrijwillige maatregelen van isolering of opsluiting, waarvan de duur en de ernst van geval tot geval verschillen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-36" href="#t-36">35</a>
</span>) In de ernstigste situaties kunnen deze maatregelen ertoe leiden dat de jongste kinderen, vooral de jongens, van school worden gehaald en dat de familie van haar inkomen wordt beroofd (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-37" href="#t-37">36</a>
</span>), omdat elke hulp aan deze familie kan worden gezien als een belediging voor de andere familie, met het risico dat daardoor een vendetta ontstaat.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Hieruit volgt dat, zelfs in een omgeving waarin de vendetta nog steeds een wijdverbreid mechanisme voor het regelen van conflicten is, niets eraan in de weg staat dat, wegens de sociale en morele normen waarop deze samenleving is gebaseerd, de leden van een familie die betrokken zijn bij een vendetta, in het bijzonder de mannelijke leden ervan, door deze omgeving anders kunnen worden gepercipieerd ofwel omdat ze gedwongen zijn zich af te zonderen en te isoleren van diezelfde omgeving om aan wraak te ontsnappen, ofwel omdat ze weigeren de eer en de reputatie van de familie te redden door een recht op wraak uit te oefenen dat hun door dit gewoonterecht wordt opgelegd. Sommige nationale autoriteiten beschikken overigens over databanken met gegevens over lopende vendetta’s en de daarbij betrokken families, wat getuigt van de zichtbaarheid van deze groep in de omgeving. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-38" href="#t-38">37</a>
</span>) Bovendien hebben bepaalde landen specifieke strafwetgeving vastgesteld waarbij het verzwarende karakter van een aan een vendetta gerelateerde moord wordt erkend, en proberen zij ook dit verschijnsel te beteugelen door preventieve maatregelen te nemen en comités op te richten om families in conflict te verzoenen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Behoudens een beoordeling van de feiten en omstandigheden van elk individueel geval, zie ik geen reden waarom een bevoegde nationale autoriteit niet zou oordelen dat een lid, in het bijzonder van het mannelijk geslacht, van een familie die betrokken is bij een vendetta in zijn land van herkomst, behoort tot een groep met een „eigen identiteit” in dat land, op grond van de regels waaraan deze groep is onderworpen krachtens een gewoonterecht. Anders dan de Commissie in haar opmerkingen vreest, denk ik niet dat een dergelijke sociale groep wordt geïdentificeerd door de daad van vervolging waaraan het gezinslid in zijn land van herkomst wordt blootgesteld. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-39" href="#t-39">38</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zo’n sociale groep wordt geïdentificeerd door de toepassing op haar van een gewoonterecht dat wordt gerechtvaardigd door bloedverwantschap en dat niet alleen inhoudt dat de leden van deze groep zijn onderworpen aan specifieke voorschriften die hun leven in de samenleving regelen, maar ook dat zij worden blootgesteld aan het risico op ernstige bedreigingen van hun persoon. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-40" href="#t-40">39</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In het licht van deze overwegingen ben ik van mening dat artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, van richtlijn 2011/95 aldus moet worden uitgelegd dat, afhankelijk van de omstandigheden in het land van herkomst, een lid van een familie die in dat land betrokken is bij een vendetta, kan worden beschouwd als behorend tot een „bepaalde sociale groep”, hetgeen als vervolgingsgrond kan leiden tot toekenning van de vluchtelingenstatus.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Voor de toekenning van deze status moet dan nog worden vastgesteld dat de handelingen waaraan deze persoon in zijn land van herkomst dreigt te worden blootgesteld, worden verricht door niet-overheidsactoren in de zin van artikel 6, onder c), van richtlijn 2011/95, wat betekent dat moet worden aangetoond dat de in artikel 7 van deze richtlijn genoemde actoren van bescherming, waaronder met name de staat, geen doeltreffende bescherming tegen deze handelingen kunnen of willen bieden. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-41" href="#t-41">40</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Verder vereist de toekenning van genoemde status, volgens artikel 9, lid 3, van richtlijn 2011/95, gelezen in samenhang met artikel 6, onder c), en artikel 7, lid 1, van deze richtlijn en in het licht van overweging 29 ervan, dat een verband wordt vastgesteld ofwel tussen de in artikel 10, lid 1, onder d), van genoemde richtlijn vermelde grond van vervolging en de daden van vervolging in de zin van artikel 9, leden 1 en 2, van diezelfde richtlijn, ofwel tussen deze grond van vervolging en het ontbreken van bescherming tegen dergelijke daden van vervolging die worden gesteld door „niet-overheidsactoren”. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-42" href="#t-42">41</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten slotte moet voor de toekenning van de vluchtelingenstatus worden nagegaan of er ten aanzien van de betrokkene geen uitsluitingsgronden zijn.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">V.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Conclusie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Gelet op al het voorgaande geef ik het Hof in overweging om de prejudiciële vragen van het Verwaltungsgerichtshof te beantwoorden als volgt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-90" title="page-19">
      „Artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, van richtlijn 2011/95/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 inzake normen voor de erkenning van onderdanen van derde landen of staatlozen als personen die internationale bescherming genieten, voor een uniforme status voor vluchtelingen of voor personen die in aanmerking komen voor subsidiaire bescherming, en voor de inhoud van de verleende bescherming,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-91" title="page-19">
      moet aldus worden uitgelegd dat:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">de ‚eigen identiteit’ van de groep een voorwaarde is die moet worden onderzocht in het licht van de perceptie die de directe omgeving daarvan heeft;</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">de ‚directe omgeving’ wordt gedefinieerd als de menselijke en sociale omgeving waarin deze groep zich beweegt en die de bevoegde nationale autoriteit relevant acht voor haar individuele beoordeling van het verzoek om internationale bescherming. De perceptie van de directe omgeving verwijst niet naar de geïsoleerde perceptie van de actor van vervolging, maar naar een collectieve perceptie;</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">het feit dat de groep in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd, moet worden onderzocht in het licht van de voorstelling of het beeld dat deze directe omgeving heeft van deze groep, waaraan een mening of oordeel kan zijn verbonden waardoor de genoemde groep wordt onderscheiden van de rest van de omgeving. De gedragingen, handelingen of maatregelen die het gevolg zijn van deze perceptie kunnen daartoe relevante aanwijzingen vormen;</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">afhankelijk van de omstandigheden in het land van herkomst kan een lid van een familie die in dat land betrokken is bij een vendetta, worden beschouwd als behorend tot een ‚bepaalde sociale groep’, hetgeen als vervolgingsgrond kan leiden tot toekenning van de vluchtelingenstatus.”</p>
</td>
</tr>
</table>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">1</a>
</span>) Oorspronkelijke taal: Frans.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">i</a>
</span>) Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij bij de procedure.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-3" href="#c-3">2</a>
</span>) Volgens het woordenboek La Langue française is de term „vendetta” ontleend aan het Italiaanse „vendetta”, dat is afgeleid van het Latijnse „vindicta”, en heeft hij twee betekenissen. Hij verwijst ofwel naar erfelijke en moorddadige vijandigheid tussen twee families, typisch voor het Middellandse Zeegebied en het Balkangebied, die is ingegeven door de wens om beledigingen of misdrijven die zich tussen deze families hebben voorgedaan te wreken, ofwel naar het streven naar persoonlijke of collectieve wraak teneinde een gevoeld onrecht of geleden schade te herstellen.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-4" href="#c-4">3</a>
</span>) Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 inzake normen voor de erkenning van onderdanen van derde landen of staatlozen als personen die internationale bescherming genieten, voor een uniforme status voor vluchtelingen of voor personen die in aanmerking komen voor subsidiaire bescherming, en voor de inhoud van de verleende bescherming (PB 2011, L 337, blz. 9).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-5" href="#c-5">4</a>
</span>) Zie het standpunt van het UNHCR over aanvragen voor de vluchtelingenstatus in het kader van het Verdrag [betreffende de status van vluchtelingen, ondertekend te Genève op 28 juli 1951, in werking getreden op 22 april 1954, United Nations Treaty Series, deel 189, nr. 2545 (1954), blz. 150; hierna: „Verdrag van Genève”], gebaseerd op de vrees voor vervolging wegens het behoren van een individu tot een familie of clan die betrokken is bij een vendetta, van 17 maart 2006 (hierna: „UNHCR-standpunt inzake het behoren van een individu tot een familie of clan die betrokken is bij een vendetta”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-6" href="#c-6">5</a>
</span>) Zie EUAA, Country Guidance: Afghanistan – Common analysis and guidance note, mei 2024, punt 3.18 („Individuals involved in blood feuds and land disputes”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-7" href="#c-7">6</a>
</span>) Zie, ter illustratie van een beslissing tot afwijzing van het verzoek om de vluchtelingenstatus en tot toekenning van subsidiaire bescherming, de beslissing van de Helsingin hallinto-oikeus (bestuursrechter Helsinki, Finland) van 3 september 2013 (Hehao 13/1012/3), en de beslissingen van de Cour nationale du droit d’asile (nationale asielrechter, Frankrijk) van 17 december 2009, T. (641626/09000446), en 21 december 2009, K. (644277/09003107). Zie, met betrekking tot de toekenning van de vluchtelingenstatus, de arresten van de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (België) van 9 januari 2014, X, X en X/I (nr. 116 642), en 26 augustus 2021, X/V (nr. 259 620), en de arresten van het Upper Tribunal (Immigration and Asylum Chamber) (rechter in tweede aanleg bevoegd in immigratie‑ en asielzaken, Verenigd Koninkrijk), EH (bloedveten) Albanië CG [2012] UKUT 00348 (IAC) van 16 oktober 2012 (met name de punten 6 en 7), en Mohammed [N] van 25 september 2020 (PA/04415/2019).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-8" href="#c-8">7</a>
</span>) Zie respectievelijk arresten van 7 november 2013, X e.a. (C‑199/12–C‑201/12, EU:C:2013:720); 16 januari 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld) (C‑621/21, EU:C:2024:47), en 11 juni 2024, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Vrouwen die zich vereenzelvigen met de waarde van gendergelijkheid) (C‑646/21, EU:C:2024:487).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-9" href="#c-9">8</a>
</span>) Terwijl volgens het Unierecht noodzakelijkerwijs aan twee identificatievoorwaarden moet zijn voldaan, volstaat het dat slechts aan één van deze voorwaarden is voldaan volgens de Guidelines on International Protection No. 2: „Membership of a particular social group” within the context of Article 1A(2) of the [Geneva] Convention and/or its 1967 Protocol relating to the Status of Refugees, van het UNHCR van 8 juli 2008 (punten 11‑13). Wat de rechtsleer betreft, zie Goodwin-Gill, G. S., en McAdam, J., The Refugee in International Law, 3e druk, Oxford University Press, Oxford, 2007, blz. 73; Hathaway, J. C., en Foster, M., „Membership of a Particular Social Group: Discussion Paper No. 4 Advanced Refugee Law Workshop International Association of Refugee Law Judges Auckland, New Zealand, October 2002”, International Journal of Refugee Law, deel 15, nr. 3, Oxford University Press, Oxford, 2003, blz. 477‑491; Aleinikoff, T. A., „Protected characteristics and social perceptions: an analysis of the meaning of ‚membership of a particular social group’”, Refugee Protection in International Law: UNHCR’s Global Consultations on International Protection, Cambridge University Press, Cambridge, 2003, blz. 263‑311, en Parish, T. D., „Membership in a Particular Social Group under the Refugee Act of 1980: Social Identity and the Legal Concept of the Refugee”, Columbia Law Review, deel 92, nr. 4, Columbia Law Review Association, New York, 1992, blz. 923‑953.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-10" href="#c-10">9</a>
</span>) Dit standpunt wordt gedeeld door het EUAA in zijn Guidance on membership of a particular social group, maart 2020, blz. 13, en door het UNHCR in zijn standpunt over het behoren van een individu tot een familie of clan die betrokken is bij een vendetta, punt 18.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-11" href="#c-11">10</a>
</span>) Zie naar analogie arrest van 11 juni 2024, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Vrouwen die zich vereenzelvigen met de waarde van gendergelijkheid) (C‑646/21, EU:C:2024:487, punt 43 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-12" href="#c-12">11</a>
</span>) De Duitse taalversie luidt: „die Gruppe in dem betreffenden Land eine deutlich abgegrenzte Identität hat, da sie von der sie umgebenden Gesellschaft als andersartig betrachtet wird” (cursivering van mij).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-13" href="#c-13">12</a>
</span>) Zie in dit verband EUAA, Guidance on membership of a particular social group, maart 2020, met name het deel „Legal analysis”, hoofdstuk C, betreffende de „eigen identiteit”, blz. 14.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-14" href="#c-14">13</a>
</span>) Zie arrest van 11 juni 2024, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Vrouwen die zich vereenzelvigen met de waarde van gendergelijkheid) (C‑646/21, EU:C:2024:487, punt 50 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-15" href="#c-15">14</a>
</span>) Zie Bonnet, C., „Les trois étapes de la perception”, Le cerveau et la pensée: le nouvel âge des sciences cognitives, Éditions Sciences Humaines, Auxerre, 2014, blz. 213‑221.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-16" href="#c-16">15</a>
</span>) Zie Girandola, F., Demarque, C., en Lo Monaco, G., „La perception sociale: formation d’impression, stéréotypes, préjugés et discrimination”, Psychologie sociale, Armand Colin, Parijs, 2019, blz. 198‑219.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-17" href="#c-17">16</a>
</span>) De term „différence” komt niet voor in de Duitse taalversie van artikel 10, lid 1, onder d), eerste alinea, tweede streepje, van richtlijn 2011/95, waarin staat dat de groep door haar directe omgeving als niet van dezelfde soort/niet van dezelfde aard wordt beschouwd” („von der sie umgebenden Gesellschaft als andersartig betrachtet wird”), wat vrijwel gelijkstaat met een verschil.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-18" href="#c-18">17</a>
</span>) Zie het woordenboek Le Robert.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-19" href="#c-19">18</a>
</span>) Volgens het woordenboek Trésor de la langue française wordt de term „autre” (ander, andere) gebruikt om „ten opzichte van een eerste gegeven of bekend deel […] dat als referentiepunt dient, een of meer personen of elementen binnen een tweede deel te onderscheiden, te differentiëren”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-20" href="#c-20">19</a>
</span>) Er moet worden opgemerkt dat vervolging, naargelang van het geval, ook kan worden begrepen vanuit het oogpunt van een andere in artikel 10 van richtlijn 2011/95 genoemde vervolgingsgrond, zoals godsdienst of politieke overtuiging.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-21" href="#c-21">20</a>
</span>) Zie arrest van 16 januari 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld) (C‑621/21, EU:C:2024:47, punt 55).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-22" href="#c-22">21</a>
</span>) Zie arrest van 16 januari 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld) (C‑621/21, EU:C:2024:47, punt 56).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-23" href="#c-23">22</a>
</span>) Zie arrest van 11 juni 2024, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Vrouwen die zich vereenzelvigen met de waarde van gendergelijkheid) (C‑646/21, EU:C:2024:487, punt 49 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-24" href="#c-24">23</a>
</span>) C‑199/12–C‑201/12, EU:C:2013:720.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-25" href="#c-25">24</a>
</span>) Zie arrest van 7 november 2013, X e.a. (C‑199/12–C‑201/12, EU:C:2013:720, punt 48).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-26" href="#c-26">25</a>
</span>) Goodwin-Gill, G. S., en McAdam, J., op. cit, blz. 85.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-27" href="#c-27">26</a>
</span>) Ik denk bijvoorbeeld aan vrouwen en meisjes die het slachtoffer zijn van genitale verminking, een praktijk die in bepaalde landen of regio’s zeer wijdverbreid is.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-28" href="#c-28">27</a>
</span>) Voor een illustratie van een beoordeling per geval voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, zie de niet-ontvankelijkheidsbeslissing van 20 september 2007, Elezaj tegen Zweden (CE:ECHR:2007:0920DEC001765405), betreffende de rechtmatigheid van de uitzetting door de Zweedse autoriteiten van Albanese onderdanen die betrokken waren bij een familievendetta die terugging tot de jaren 1950.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-29" href="#c-29">28</a>
</span>) Zie Rouland, N., Aux confins du droit: anthropologie juridique de la modernité, Éditions Odile Jacob, Parijs, 1991, met name het deel „Le corset du droit de la vengeance”, blz. 84 e.v.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-30" href="#c-30">29</a>
</span>) Zie met name Acheson, B., The Pashtun Tribes in Afghanistan, Pen and Sword Books, Barnsley, 2023, en EUAA, Country of Origin Information Report: Afghanistan – Individuals targeted under societal and legal norms, december 2017, punt 7 („Blood feuds and revenge killings”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-31" href="#c-31">30</a>
</span>) Zie bijvoorbeeld EUAA, Country of Origin Information Report: Albania – Country focus, november 2016, punt 5.3.3; Office français de protection des réfugiés et apatrides (OFPRA), Rapport de mission en République d’Albanie du 3 au 13 juillet 2013, 2014, deel I, en Gjeloshaj Hysaj, K., „La ‚reprise du sang’ chez les Albanais: comment sortir du Moyen-Âge?”, Confluences Méditerranée, deel 3, nr. 62, Editions l’Harmattan, Parijs, 2007, blz. 87‑94.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-32" href="#c-32">31</a>
</span>) EUAA, Country Guidance: Afghanistan, op. cit., met name punt 3.18.1 („Blood feuds”): „Zo kunnen leden van een bij een vendetta betrokken familie een gegronde vrees hebben voor vervolging wegens het behoren tot een bepaalde sociale groep, op basis van hun aangeboren kenmerken (namelijk het feit dat zij lid zijn van deze familie) en vanwege het feit dat de families bekend zijn en een eigen identiteit kunnen hebben in de directe omgeving (vrije vertaling) (blz. 90), en punt 3.18.2 („Land disputes”): „Uit de beschikbare informatie blijkt dat er, in het geval van geweld dat voortvloeit uit geschillen over grond, in het algemeen geen verband bestaat met een vervolgingsgrond in de zin van het Verdrag [van Genève]. Dit doet geen afbreuk aan individuele gevallen waarin een verband kan worden vastgesteld op basis van andere omstandigheden (bijvoorbeeld etniciteit gezien het feit dat de taliban partij kiezen op basis van de etnische afkomst van de persoon, een geschil over grond dat aanleiding geeft tot een vendetta enz.)” (vrije vertaling) (blz. 92).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-33" href="#c-33">32</a>
</span>) Zie Ellenberger, H. F., „La vendetta”, Revue internationale de criminologie et de police technique et scientifique, deel XXXIV, nr. 2, Polymedia, Morges, 1981, blz. 125‑142, in het bijzonder blz. 125.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-34" href="#c-34">33</a>
</span>) Zie Acheson, B., op. cit., blz. 88‑93.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-35" href="#c-35">34</a>
</span>) Zie Bardhoshi, N., „De l’anthropologie de la vendetta en temps de ‚crise totale’”, Ethnologie française, deel 47, nr. 2, Presses universitaires de France, Parijs, 2017, blz. 331‑340. In zijn standpunt over het behoren van een individu tot een familie of clan die betrokken is bij een vendetta, wijst het UNHCR er niettemin op dat, meer recentelijk, „is gemeld dat vrouwen en kinderen ook het doelwit zijn geweest van vendetta’s. Zij kunnen ook worden gedood of gewond bij een aanval op mannelijke familieleden” (punt 3).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-36" href="#c-36">35</a>
</span>) Zie het EUAA, Country of Origin Information Report: Albania – Country focus, november 2016, punt 5.3.3 („Victims of blood feuds”): „Een neveneffect van vendetta’s is het lot van bedreigde families, die lange tijd geïsoleerd blijven om aan geweld te ontsnappen. Dit heeft ook gevolgen voor de kinderen, die niet naar school kunnen. In 2013 leefden er naar verluidt 67 families geïsoleerd vanwege vendetta’s en konden 33 kinderen, voornamelijk in de noordelijke regio’s, om die reden niet naar school” (vrije vertaling).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-37" href="#c-37">36</a>
</span>) In zijn standpunt over het behoren van een individu tot een familie of clan die betrokken is bij een vendetta, wijst het UNHCR erop dat „kinderen voor langere perioden kunnen worden thuisgehouden en van school gehouden, omdat hun families vrezen dat ze gedood, aangevallen of ontvoerd zullen worden. Volwassen mannen zijn weliswaar het belangrijkste doelwit van een vendetta, maar ook van andere familieleden kan het leven gevaar lopen of kunnen de mensenrechten worden geschonden.” (punt 3). Zie in dezelfde zin COI Focus – Albania, Blood Feuds in contemporary Albania: Characterisation, Prevalence and Response by the State, van het commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (België), van 29 juni 2017.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-38" href="#c-38">37</a>
</span>) Zie bijvoorbeeld Third periodic report submitted by Albania under article 19 of the [UN Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (VN-verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, vastgesteld te New York door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties op 10 december 1984, United Nations Treaty Series, deel 1465, nr. 24841, 1987, blz. 85)], 19 juli 2021, van het UN Committee against Torture (Comité tegen Foltering van de Verenigde Naties), waarin de Albanese regering heeft verklaard dat 75 families betrokken waren bij een vendetta, waardoor 159 personen in afzondering leefden, waaronder 25 kinderen (punt 194).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-39" href="#c-39">38</a>
</span>) Ik herinner eraan dat volgens de rechtspraak van het Hof het behoren tot een bepaalde sociale groep moet worden vastgesteld los van de daden van vervolging in de zin van artikel 9 van richtlijn 2011/95 waarvan de leden van deze groep in het land van herkomst het slachtoffer kunnen zijn (zie arrest van 16 januari 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld), C‑621/21, EU:C:2024:47, punt 55).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-40" href="#c-40">39</a>
</span>) Zo benadrukt het UNHCR in zijn standpunt over het behoren van een individu tot een familie of clan die betrokken is bij een vendetta, dat „[i]n gevallen van vendetta […] een individu niet willekeurig [wordt] aangevallen. Integendeel, hij is het doelwit omdat hij tot een bepaalde familie behoort en op basis van een reeds lang bestaande code. Vergeleken met andere situaties waarin iemand vreest te worden aangevallen of zelfs gedood, bijvoorbeeld indien hij geld schuldig is of wordt achtervolgd door de maffia, zijn personen die vervolging vrezen in de context van vendetta’s niet het doelwit vanwege hun eigen daden, maar vanwege verantwoordelijkheden die andere familieleden (levend of dood) geacht worden te hebben aangegaan. Bijgevolg zijn zij niet louter het slachtoffer van een geïsoleerde vendetta, maar van de code die deze traditie van vendetta beheerst” (punt 14).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-41" href="#c-41">40</a>
</span>) Zie arrest van 16 januari 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld) (C‑621/21, EU:C:2024:47, punten 64 en 65).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-42" href="#c-42">41</a>
</span>) Zie arrest van 16 januari 2024, Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Vrouwen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld) (C‑621/21, EU:C:2024:47, punten 66‑69).</p>
</body>
</html>
