KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 27.8.2024
COM(2024) 325 final
2024/0212(BUD)
Wniosek
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej w celu udzielenia pomocy Włochom, Słowenii, Austrii, Grecji i Francji w związku z sześcioma klęskami żywiołowymi, do których doszło w 2023 r.
UZASADNIENIE
1.Kontekst wniosku
Niniejsza decyzja dotyczy uruchomienia środków z Funduszu Solidarności Unii Europejskiej (zwanego dalej „FSUE”) zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2012/2002 1 (zwanym dalej „rozporządzeniem w sprawie FSUE”) w wysokości 1 028 541 689 EUR w celu udzielenia pomocy Włochom, Słowenii, Austrii, Grecji i Francji w związku z klęskami żywiołowymi (powodzie), które miały miejsce w tych państwach w 2023 r.
Powyższemu uruchomieniu środków towarzyszy dokument DEC nr 08/2024, w którym proponuje się przesunięcie kwoty 796 760 300 EUR z linii budżetowej dotyczącej europejskiej rezerwy solidarnościowej (zwanej dalej „ERS”) do operacyjnej linii budżetowej dotyczącej FSUE, zarówno w postaci środków na zobowiązania, jak i środków na płatności. Oprócz środków przesuniętych z linii budżetowej dotyczącej ERS uruchomione środki są finansowane z kwoty w wysokości 37 073 004 EUR w postaci środków na zobowiązania i środków na płatności zapisanej już w budżecie ogólnym na 2024 r. oraz z kwoty w wysokości 194 708 385 EUR ze środków w budżecie ogólnym na 2023 r., które to kwoty zostały już wypłacone w formie zaliczek na podstawie art. 4a rozporządzenia w sprawie FSUE.
2.Informacje i warunki
2.1Włochy – poważna klęska żywiołowa: powodzie w regionie Emilia-Romania
W dniach 1–17 maja 2023 r. włoski region Emilia-Romania doświadczył niezwykle intensywnych opadów, które doprowadziły do powodzi.
W związku z powyższym Włochy wystąpiły o pomoc finansową z FSUE.
1)24 lipca 2023 r. Włochy złożyły wniosek o przyznanie wkładu finansowego z FSUE na sfinansowanie działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie w następstwie powodzi, do których doszło w maju 2023 r.
2)Włochy złożyły wniosek o wkład z FSUE w terminie 12 tygodni po wystąpieniu pierwszych szkód spowodowanych przez klęskę żywiołową, którą odnotowano 1 maja 2023 r. Wniosek ten zawiera wszystkie informacje wymagane zgodnie z art. 4 rozporządzenia w sprawie FSUE.
3)W omawianym przypadku chodzi o klęskę żywiołową, która jest objęta zakresem zastosowania FSUE.
4)Władze włoskie oceniają łączną wartość szkód bezpośrednich spowodowanych klęską żywiołową na 8,5 mld EUR. Kwota ta przekracza próg „poważnej klęski żywiołowej” dla Włoch ustalony w 2023 r. na poziomie 3,8 mld EUR. Zgodnie z art. 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie FSUE ta klęska żywiołowa kwalifikuje się zatem do kategorii „poważnej klęski żywiołowej”.
5)Podstawę obliczenia kwoty wkładu finansowego z FSUE stanowi łączna wartość szkód bezpośrednich. Wkład ten można wykorzystać jedynie do przeprowadzenia niezbędnych działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie zgodnie z definicją zawartą w art. 3 rozporządzenia w sprawie FSUE.
6)Włochy zwróciły się o wypłatę zaliczki na poczet zakładanego wkładu zgodnie z art. 4a rozporządzenia w sprawie FSUE. Na podstawie wstępnej oceny Komisja stwierdziła, że warunki wypłaty zaliczki z FSUE zostały spełnione. W związku z tym decyzją wykonawczą Komisji C(2023) 7823 z dnia 13 listopada 2023 r. przyznano zaliczkę w wysokości 94 708 385 EUR. Zaliczka ta została wypłacona na rzecz Włoch 29 listopada 2023 r.
7)W dniach 1–17 maja 2023 r. włoski region Emilia-Romania nawiedziły niezwykle intensywne opady, które doprowadziły do powodzi. Sytuacja ta dotknęła siedem prowincji w środkowo-wschodniej części regionu, w których odnotowano wyjątkowo intensywne opady deszczu i dużą skumulowaną ilość opadów, zwłaszcza na obszarach pagórkowatych i górskich. Łączna skumulowana ilość opadów odnotowana w trakcie tego zdarzenia wahała się od 200 do 500 mm. Konsekwencje powodzi były dramatyczne. Oprócz znacznych strat gospodarczych spowodowanych zniszczeniem infrastruktury i uszkodzeniami mienia zarówno publicznego, jak i prywatnego, 14 osób straciło życie. Ekstremalne warunki meteorologiczne spowodowały ponad 1 500 osuwisk, co doprowadziło do rozległych uszkodzeń dróg i budynków, infrastruktury sieciowej i cieków wodnych.
8)Władze włoskie zwróciły się o pomoc w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (UMOL). Włochy poprosiły o cztery moduły sprzętu pompującego o dużej wydajności. Po uruchomieniu Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności wsparcia na obszarach zalanych udzieliły Słowacja, Słowenia, Francja i Belgia. W celu identyfikacji obszarów dotkniętych klęską uruchomiono europejskie systemy szybkiej kartografii oraz tworzenia map ryzyka i przywracania stanu wyjściowego w sytuacjach wyjątkowych w ramach programu Copernicus oraz krajowy system ASI-COSMO-Skymed.
9)Włochy oszacowały koszty działań kwalifikujących się na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie FSUE na kwotę 681,8 mln EUR i przedstawiły je w podziale na rodzaje działań. Największa część kosztów działań nadzwyczajnych, szacowana na 293,7 mln EUR, wiąże się z zabezpieczaniem infrastruktury prewencyjnej oraz ze środkami ochrony dziedzictwa kulturowego. Druga pod względem wielkości część kosztów – 220,5 mln EUR – wiąże się z przywróceniem sprawności operacyjnej infrastruktury i zakładów w sektorze energii, wody, ścieków, telekomunikacji, transportu, opieki zdrowotnej i edukacji. Natomiast trzecia pod względem wielkości część kosztów to koszty działań związanych z oczyszczaniem obszarów dotkniętych klęską żywiołową. Oszacowano je na 85,7 mln EUR. Czwartą pod względem wielkości część kosztów – 82,0 mln EUR – stanowią koszty dotyczące tymczasowego zakwaterowania oraz usług ratowniczych.
10)Włochy dokonały transpozycji dyrektywy 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim („dyrektywa 2007/60/WE”) 2 w drodze przyjęcia dekretu ustawodawczego z dnia 23 lutego 2010 r. nr 49. Dekret ustawodawczy nr 49/2010 stanowi, że dla obszarów określonych zgodnie z tym aktem ustawodawczym należy przyjąć mapy zagrożenia powodziowego i mapy ryzyka powodziowego.
11)Na dzień złożenia wniosku wobec Włoch nie toczyło się postępowanie w sprawie naruszenia przepisów prawa Unii związanych z charakterem klęski.
12)Władze Włoch nie wskazały żadnego ubezpieczenia, które obejmowałoby koszty kwalifikowalne.
2.2Słowenia – poważna klęska żywiołowa: powodzie
W dniach 3–6 sierpnia 2023 r. w Słowenii wystąpiły silne opady deszczu, które doprowadziły do powodzi w całym kraju.
W związku z powyższym Słowenia wystąpiła o pomoc finansową z FSUE.
1)20 października 2023 r. Słowenia złożyła wniosek o przyznanie wkładu finansowego z FSUE na pokrycie kosztów działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie w następstwie powodzi, do których doszło w sierpniu 2023 r.
2)Słowenia złożyła wniosek o wkład z FSUE w terminie 12 tygodni po wystąpieniu pierwszych szkód spowodowanych przez klęskę żywiołową, którą odnotowano 4 sierpnia 2023 r. Wniosek ten zawiera wszystkie informacje wymagane zgodnie z art. 4 rozporządzenia w sprawie FSUE.
3)W omawianym przypadku chodzi o klęskę żywiołową, która jest objęta zakresem zastosowania FSUE.
4)Władze Słowenii oceniają łączną wartość szkód bezpośrednich spowodowanych klęską żywiołową na około 10,0 mld EUR. Komisja przyjęła kwotę w wysokości 7,3 mld EUR jako wiarygodną łączną wartość szkód bezpośrednich. Kwota ta przekracza próg „poważnej klęski żywiołowej” dla Słowenii, stanowiący 0,6 % dochodu narodowego brutto, który w 2023 r. wyniósł 308,8 mln EUR. Zgodnie z art. 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie FSUE ta klęska żywiołowa kwalifikuje się zatem do kategorii „poważnej klęski żywiołowej”.
5)Podstawę obliczenia kwoty wkładu finansowego z FSUE stanowi łączna wartość szkód bezpośrednich. Wkład ten można wykorzystać jedynie do przeprowadzenia niezbędnych działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie zgodnie z definicją zawartą w art. 3 rozporządzenia w sprawie FSUE.
6)Słowenia zwróciła się o wypłatę zaliczki na poczet zakładanego wkładu zgodnie z art. 4a rozporządzenia w sprawie FSUE. Na podstawie wstępnej oceny Komisja stwierdziła, że warunki wypłaty zaliczki z FSUE zostały spełnione. W związku z tym decyzją wykonawczą Komisji C(2023) 8168 z dnia 23 listopada 2023 r. przyznano zaliczkę w wysokości 100 mln EUR. Zaliczka ta została wypłacona na rzecz Słowenii 11 grudnia 2023 r.
7)W dniach 3–6 sierpnia 2023 r. silny układ niskiego ciśnienia spowodował rozległe opady deszczu. Intensywne opady deszczu i deszcze ulewne spowodowały powodzie na dużą skalę, osuwiska ziemi i błota. Większość opadów odnotowano w północnej połowie Słowenii (do 150–200 mm deszczu). Powódź była wyjątkowa, ponieważ dotknęła trzy największe rzeki słoweńskie. Wysoki poziom wód zniszczył drogi, mosty, infrastrukturę wodociągową, kanalizacyjną i energetyczną, liczne domy i obszary miejskie oraz grunty rolne.
8)Władze Słowenii zwróciły się o pomoc za pośrednictwem UMOL, Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC) i NATO za pośrednictwem Euroatlantyckiego Ośrodka Koordynacji Reagowania w Przypadku Katastrof (EADRCC). Pomoc zaoferowało 12 państw członkowskich UE i szereg państw trzecich.
9)Słowenia oszacowała koszty działań kwalifikujących się na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie FSUE na kwotę 6 786,0 mln EUR i przedstawiła je w podziale na rodzaje działań. Największa część kosztów – 5 089,0 mln EUR – wiąże się z przywróceniem sprawności operacyjnej infrastruktury i zakładów w sektorze wody, ścieków, telekomunikacji, transportu, opieki zdrowotnej i edukacji. Druga pod względem wielkości część kosztów działań nadzwyczajnych to koszty działań związanych z oczyszczaniem obszarów dotkniętych klęską żywiołową. Oszacowano je na 853,2 mln EUR. Trzecia pod względem wielkości część kosztów, szacowana na 816,2 mln EUR, wiąże się z zabezpieczaniem infrastruktury prewencyjnej oraz ze środkami ochrony dziedzictwa kulturowego. Czwartą pod względem wielkości część kosztów – 27,2 mln EUR – stanowią koszty dotyczące tymczasowego zakwaterowania oraz usług ratowniczych.
10)W 2008 r. Słowenia dokonała transpozycji dyrektywy 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w drodze przyjęcia słoweńskiej ustawy wodnej (art. 1 ust. 4 pkt 4).
11)Na dzień złożenia wniosku wobec Słowenii nie toczyło się postępowanie w sprawie naruszenia przepisów prawa Unii związanych z charakterem klęski.
12)Władze słoweńskie wskazały, że zgodnie z szacunkami - do 4,7 % szacowanych szkód może zostać odzyskane z ubezpieczenia.
2.3Austria – klęska w państwie ościennym: powodzie
W dniach 3–6 sierpnia 2023 r. w Austrii wystąpiły silne opady deszczu, które doprowadziły do powodzi w południowych regionach Austrii.
W związku z powyższym Austria wystąpiła o pomoc finansową z FSUE.
1)19 października 2023 r. Austria złożyła wniosek o przyznanie wkładu finansowego z FSUE na sfinansowanie działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie w następstwie powodzi, do których doszło w sierpniu 2023 r.
2)Austria złożyła wniosek o wkład z FSUE w terminie 12 tygodni po wystąpieniu pierwszych szkód spowodowanych przez klęskę żywiołową, którą odnotowano 3 sierpnia 2023 r. Wniosek ten zawiera wszystkie informacje wymagane zgodnie z art. 4 rozporządzenia w sprawie FSUE.
3)W omawianym przypadku chodzi o klęskę żywiołową, która jest objęta zakresem zastosowania FSUE.
4)Władze Austrii złożyły wniosek na podstawie kryterium dotyczącego klęski żywiołowej w państwie ościennym, zgodnie z art. 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie FSUE, który stanowi, że pomoc z FSUE może również zostać uruchomiona w związku z każdą klęską żywiołową w kwalifikującym się państwie, która stanowi również poważną klęską żywiołową w ościennym kwalifikującym się państwie. Austria oszacowała łączną wartość szkód bezpośrednich spowodowanych klęską żywiołową na kwotę 208,0 mln EUR. Ponieważ ta sama klęska żywiołowa kwalifikuje się jako „poważna klęska żywiołowa” w Słowenii – ościennym kwalifikującym się państwie – wniosek złożony przez Austrię kwalifikuje się do objęcia pomocą z FSUE zgodnie z art. 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie FSUE.
5)Podstawę obliczenia kwoty wkładu finansowego z FSUE stanowi łączna wartość szkód bezpośrednich. Wkład ten można wykorzystać jedynie do przeprowadzenia niezbędnych działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie zgodnie z definicją zawartą w art. 3 rozporządzenia w sprawie FSUE.
6)Austria nie zwróciła się o wypłatę zaliczki, o której mowa w art. 4a rozporządzenia w sprawie FSUE.
7)W dniach 3–6 sierpnia 2023 r. ulewne deszcze spowodowały liczne szkody w infrastrukturze publicznej i prywatnej w południowej Austrii, zwłaszcza w Dolnej Karyntii i Styrii. Deszcz zalał budynki, piwnice, garaże, lasy, pola i wywołał ponad 900 lawin błotnych i osuwisk. Szkody spowodowane przez burzę, w tym przerwy w dostawie energii elektrycznej spowodowane wysokim stanem wód gruntowych, dotknęły ponad 120 społeczności. Dodatkowe szkody zgłoszono w sąsiednich krajach związkowych, takich jak Salzburg i Burgenland.
8)Austria nie zwróciła się o pomoc za pośrednictwem Europejskiego Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego.
9)Austria oszacowała koszty działań kwalifikujących się na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie FSUE na kwotę 76,5 mln EUR i przedstawiła je w podziale na rodzaje działań. Największa część kosztów – 65,6 mln EUR – wiąże się z przywróceniem sprawności operacyjnej infrastruktury i zakładów w sektorze energii, wody, ścieków i transportu. Drugą co do wielkości część kosztów działań nadzwyczajnych stanowią koszty zabezpieczenia infrastruktury prewencyjnej, szacowane na 9,7 mln EUR. Trzecią pod względem wielkości część kosztów – 0,8 mln EUR – stanowią koszty dotyczące tymczasowego zakwaterowania oraz usług ratowniczych. Natomiast czwarta pod względem wielkości część kosztów to koszty działań związanych z oczyszczaniem obszarów dotkniętych klęską żywiołową. Oszacowano je na 0,4 mln EUR.
10)Dyrektywa 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady została transponowana do prawa austriackiego w drodze nowelizacji ustawy – Prawo wodne z 2011 r. (Federalny Dziennik Ustaw I nr 14/2011).
11)Na dzień złożenia wniosku wobec Austrii nie toczyło się postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w związku z naruszeniem przepisów Unii dotyczących charakteru klęski.
12)Władze Austrii nie wskazały żadnego ubezpieczenia, które obejmowałoby koszty kwalifikowalne.
2.4Grecja – poważna klęska żywiołowa: cyklon
W dniach 4–11 września 2023 r. Grecja została dotknięta śródziemnomorską burzą „Daniel”, która spowodowała obfite opady deszczu i doprowadziła do powodzi w wielu miejscach w środkowej Grecji, zwłaszcza w regionie Tesalii.
W związku z powyższym Grecja wystąpiła o pomoc finansową z FSUE.
1)20 listopada 2023 r. Grecja złożyła wniosek o przyznanie wkładu finansowego z FSUE na sfinansowanie działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie w następstwie powodzi, do których doszło we wrześniu 2023 r.
2)Grecja złożyła wniosek o wkład z FSUE w terminie 12 tygodni po wystąpieniu pierwszych szkód spowodowanych przez klęskę żywiołową z 4 września 2023 r. Wniosek ten zawiera wszystkie informacje wymagane zgodnie z art. 4 rozporządzenia w sprawie FSUE.
3)W omawianym przypadku chodzi o klęskę żywiołową, która jest objęta zakresem zastosowania FSUE.
4)Władze greckie oceniają łączną wartość szkód bezpośrednich spowodowanych klęską żywiołową na kwotę 2,3 mld EUR. Kwota ta przekracza próg „poważnej klęski żywiołowej” dla Grecji, stanowiący 0,6 % dochodu narodowego brutto, który w 2023 r. wyniósł 1,1 mld EUR. Zgodnie z art. 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie FSUE ta klęska żywiołowa kwalifikuje się zatem do kategorii „poważnej klęski żywiołowej”.
5)Podstawę obliczenia kwoty wkładu finansowego z FSUE stanowi łączna wartość szkód bezpośrednich. Wkład ten można wykorzystać jedynie do przeprowadzenia niezbędnych działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie zgodnie z definicją zawartą w art. 3 rozporządzenia w sprawie FSUE.
6)Grecja zwróciła się o wypłatę zaliczki na poczet zakładanego wkładu zgodnie z art. 4a rozporządzenia w sprawie FSUE. Na podstawie wstępnej oceny Komisja stwierdziła, że warunki wypłaty zaliczki z FSUE zostały spełnione. W związku z tym decyzją wykonawczą Komisji C(2024) 505 z dnia 23 stycznia 2024 r. przyznano zaliczkę w wysokości 25 382 237 EUR. Zaliczka ta została wypłacona na rzecz Grecji 8 lutego 2024 r.
7)W dniach 4–11 września 2023 r. doszło do intensywnego i szeroko zakrojonego zjawiska meteorologiczno-hydrologicznego charakteryzującego się intensywnymi i utrzymującymi się opadami deszczu, które doprowadziły do katastrofalnych powodzi w wielu miejscach w środkowej Grecji, zwłaszcza w regionie Tesalii. Łączne skumulowane opady odnotowane w regionach dotkniętych tym zdarzeniem wahały się od 400 do 1 000 mm, a większość regionu odnotowała ilość opadów porównywalną do średnich rocznych łącznych opadów deszczu. Ulewne deszcze spowodowały poważne powodzie w środkowej Grecji, prowadząc do zalania rozległych regionów. Powodzie wywołały ogromne zniszczenia infrastruktury, przekształcając ulice w rzeki, niszcząc budynki i mosty oraz zatapiając całe wsie. Oprócz znacznych strat gospodarczych spowodowanych zniszczeniem infrastruktury i uszkodzeniami mienia zarówno publicznego, jak i prywatnego, 17 osób straciło życie.
8)Władze greckie nie zwróciły się o pomoc w ramach UMOL.
9)Grecja oszacowała koszty działań kwalifikujących się na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie FSUE na kwotę 1 941,0 mln EUR i przedstawiła je w podziale na rodzaje działań. Największa część kosztów – 1 657,0 mln EUR – wiąże się z przywróceniem sprawności operacyjnej infrastruktury i zakładów w sektorze energii, wody, ścieków, telekomunikacji, transportu i edukacji. Druga pod względem wielkości część kosztów działań nadzwyczajnych to koszty działań związanych z oczyszczaniem obszarów dotkniętych klęską żywiołową. Oszacowano je na 230,6 mln EUR. Trzecią pod względem wielkości część kosztów – 42,8 mln EUR – stanowią koszty dotyczące tymczasowego zakwaterowania oraz usług ratowniczych. Czwarta pod względem wielkości część kosztów, szacowana na 11,4 mln EUR, wiąże się z zabezpieczaniem infrastruktury prewencyjnej oraz ze środkami ochrony dziedzictwa kulturowego.
10)Grecja transponowała dyrektywę 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady do wewnętrznego systemu prawnego w drodze przyjęcia wspólnej decyzji ministerialnej ΚύΑ 31822/1542/Ε130/2010 (ΦΕΚ Β΄ 1108/21.07.2010).
11)Na dzień złożenia wniosku wobec Grecji toczyły się dwa postępowania w sprawie naruszenia przepisów Unii związanych z charakterem klęski. Sprawa INFR(2021)2254 w odniesieniu do aktualizacji map ryzyka powodziowego i zagrożenia powodziowego zgodnie z wymogami dyrektywy 2007/60/WE została zamknięta 24 kwietnia 2024 r. Sprawa INFR(2022)2191 została skierowana 13 marca 2024 r. do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w związku z niedokończeniem przeglądu greckich planów gospodarowania wodami w dorzeczu zgodnie z wymogami ramowej dyrektywy wodnej (dyrektywa 2000/60/WE) oraz planów zarządzania ryzykiem powodziowym na podstawie wymogów dyrektywy powodziowej (dyrektywa 2007/60/WE).
12)Władze Grecji nie wskazały żadnego ubezpieczenia, które obejmowałoby koszty kwalifikowalne.
2.5Włochy – klęska o zasięgu regionalnym: powodzie w regionie Toskanii
W dniach od 25 października do 10 listopada 2023 r. włoski region Toskanii doświadczył intensywnych opadów, które musiały doprowadzić do gwałtownych powodzi.
W związku z powyższym Włochy wystąpiły o pomoc finansową z FSUE.
1)19 stycznia 2024 r. Włochy złożyły wniosek o przyznanie wkładu finansowego z FSUE na sfinansowanie działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie w następstwie powodzi, do których doszło w październiku i listopadzie 2023 r. w regionie Toskanii.
2)Włochy złożyły wniosek o wkład z FSUE w terminie 12 tygodni po wystąpieniu pierwszych szkód spowodowanych przez klęskę żywiołową z 29 października 2023 r. Wniosek ten zawiera wszystkie informacje wymagane zgodnie z art. 4 rozporządzenia w sprawie FSUE.
3)W omawianym przypadku chodzi o klęskę żywiołową, która jest objęta zakresem zastosowania FSUE.
4)We wniosku zdarzenie zostało przedstawione jako „regionalna klęska żywiołowa”, określona w art. 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie FSUE, którą definiuje się jako każdą klęskę żywiołową skutkującą, w regionie na poziomie NUTS 2 kwalifikującego się państwa, bezpośrednią szkodą przekraczającą 1,5 % produktu krajowego brutto (PKB) tego regionu. Władze włoskie oceniają łączną wartość szkód bezpośrednich spowodowanych klęską żywiołową na 2,7 mld EUR. Kwota ta stanowi około 2,4 % PKB regionu Toskanii i przekracza wskazany obowiązujący próg dla „regionalnej klęski żywiołowej”, który w 2024 r. wynosi dla regionu Toskanii 1,7 mld EUR.
5)Podstawę obliczenia kwoty wkładu finansowego z FSUE stanowi łączna wartość szkód bezpośrednich. Wkład ten można wykorzystać jedynie do przeprowadzenia niezbędnych działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie zgodnie z definicją zawartą w art. 3 rozporządzenia w sprawie FSUE.
6)Włochy nie zwróciły się o wypłatę zaliczki, o której mowa w art. 4a rozporządzenia w sprawie FSUE.
7)W dniach od 25 października do 10 listopada 2023 r. w regionie Toskanii we Włoszech wystąpiły ekstremalne opady deszczu w stosunkowo krótkim czasie, w szczególności w prowincjach Prato, Florencja, Piza, Pistoia i Livorno. Deszcz i towarzyszący mu silny wiatr spowodowały gwałtowne powodzie i osuwiska. Konsekwencje powodzi były dramatyczne. Zdarzenie to spowodowało znaczne szkody gospodarcze, doprowadziło do śmierci siedmiu osób i zmusiło tysiące mieszkańców do opuszczenia domów.
8)Władze włoskie nie zwróciły się o pomoc w ramach UMOL. Włoski Departament Ochrony Ludności na bieżąco informował jednak ERCC Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej ds. Prowadzonych przez UE Operacji Ochrony Ludności i Pomocy Humanitarnej o postępach w zarządzaniu klęską żywiołową.
9)Włochy oszacowały koszty działań kwalifikujących się na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie FSUE na kwotę 175,6 mln EUR i przedstawiły je w podziale na rodzaje działań. Największa część kosztów działań nadzwyczajnych – 74,3 mln EUR – wiąże się z przywróceniem sprawności operacyjnej infrastruktury i zakładów w sektorze energii, wody, ścieków, telekomunikacji, transportu, opieki zdrowotnej i edukacji. Druga pod względem wielkości część kosztów – 49,0 mln EUR – to koszty dotyczące tymczasowego zakwaterowania oraz usług ratowniczych. Trzecia pod względem wielkości część kosztów, szacowana na 26,4 mln EUR, wiąże się z zabezpieczaniem infrastruktury prewencyjnej oraz ze środkami ochrony dziedzictwa kulturowego. Natomiast czwarta pod względem wielkości część kosztów to koszty działań związanych z oczyszczaniem obszarów dotkniętych klęską żywiołową. Oszacowano je na 26,0 mln EUR.
10)Włochy dokonały transpozycji dyrektywy 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w drodze przyjęcia dekretu ustawodawczego nr 49 z dnia 23 lutego 2010 r. dotyczącego wdrożenia dyrektywy 2007/60/WE w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim. Dekret ustawodawczy nr 49/2010 stanowi, że dla obszarów określonych zgodnie z tym aktem ustawodawczym należy przyjąć mapy zagrożenia powodziowego i mapy ryzyka powodziowego.
11)Na dzień złożenia wniosku wobec Włoch nie toczyło się postępowanie w sprawie naruszenia przepisów prawa Unii związanych z charakterem klęski.
12)Władze Włoch nie wskazały żadnego ubezpieczenia, które obejmowałoby koszty kwalifikowalne.
2.6Francja – klęska o zasięgu regionalnym: powodzie
W dniach 2–9 listopada 2023 r. były region Nord-Pas-de-Calais w regionie Hauts-de-France we Francji został dotknięty intensywnymi opadami deszczu, które spowodowały powodzie.
W związku z powyższym Francja wystąpiła o pomoc finansową z FSUE.
1)24 stycznia 2024 r. Francja złożyła wniosek o przyznanie wkładu finansowego z FSUE na sfinansowanie działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie w następstwie powodzi, do których doszło w listopadzie 2023 r.
2)Francja złożyła wniosek o wkład z FSUE w terminie 12 tygodni po wystąpieniu pierwszych szkód spowodowanych przez klęskę żywiołową, którą odnotowano 2 listopada 2023 r. Wniosek ten zawiera wszystkie informacje wymagane zgodnie z art. 4 rozporządzenia w sprawie FSUE.
3)W omawianym przypadku chodzi o klęskę żywiołową, która jest objęta zakresem zastosowania FSUE.
4)We wniosku zdarzenie zostało przedstawione jako „regionalna klęska żywiołowa”, określona w art. 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie FSUE, którą definiuje się jako każdą klęskę żywiołową skutkującą, w regionie na poziomie NUTS 2 kwalifikującego się państwa, bezpośrednią szkodą przekraczającą 1,5 % produktu krajowego brutto (PKB) tego regionu. Władze francuskie oceniają łączną wartość szkód bezpośrednich spowodowanych klęską żywiołową na kwotę 1,9 mld EUR. Kwota ta stanowi około 1,64 % PKB byłego regionu Nord-Pas-de-Calais 3 i przekracza wskazany obowiązujący próg dla „regionalnej klęski żywiołowej”, który w 2024 r. wynosi dla byłego regionu Nord-Pas-de-Calais 1,8 mld EUR 4
5)Podstawę obliczenia kwoty wkładu finansowego z FSUE stanowi łączna wartość szkód bezpośrednich. Wkład ten można wykorzystać jedynie do przeprowadzenia niezbędnych działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie zgodnie z definicją zawartą w art. 3 rozporządzenia w sprawie FSUE.
6)Francja zwróciła się o wypłatę zaliczki na poczet zakładanego wkładu zgodnie z art. 4a rozporządzenia w sprawie FSUE. Na podstawie wstępnej oceny Komisja stwierdziła, że warunki wypłaty zaliczki z FSUE zostały spełnione. W związku z tym decyzją wykonawczą Komisji C(2024) 3873 z dnia 6 czerwca 2024 r. przyznano zaliczkę w wysokości 11 690 767 EUR. Zaliczka ta została wypłacona na rzecz Francji 14 czerwca 2024 r.
7)W dniach 2–9 listopada 2023 r. były region Nord-Pas-de-Calais w regionie Hauts-de-France we Francji został dotknięty intensywnymi opadami deszczu, których ilość sięgnęła na niektórych obszarach 271 mm. Okoliczności te doprowadziły do szybkiego wzrostu poziomu rzek w krótkim czasie oraz do wylewu głównych rzek. Konsekwencje tego wydarzenia były poważne i spowodowały liczne osuwiska błotne, a następnie zamknięcia dróg. Zdarzenie to wyrządziło znaczne szkody gospodarcze i zmusiło tysiące osób do opuszczenia domów.
8)Władze francuskie nie zwróciły się o pomoc w ramach UMOL. Pomoc zaoferowały Niderlandy.
9)Francja oszacowała koszty działań kwalifikujących się na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie FSUE na kwotę 160,2 mln EUR i przedstawiła je w podziale na rodzaje działań. Największa część kosztów działań nadzwyczajnych – 120,1 mln EUR – wiąże się z przywróceniem sprawności operacyjnej infrastruktury i zakładów w sektorze energii, wody, ścieków, telekomunikacji, transportu, opieki zdrowotnej i edukacji. Druga pod względem wielkości część kosztów to koszty działań związanych z oczyszczaniem obszarów dotkniętych klęską żywiołową. Oszacowano je na 19,3 mln EUR. Trzecia pod względem wielkości część kosztów, szacowana na 10,8 mln EUR, wiąże się z zabezpieczaniem infrastruktury prewencyjnej oraz ze środkami ochrony dziedzictwa kulturowego. Czwartą pod względem wielkości część kosztów – 10,0 mln EUR – stanowią koszty dotyczące tymczasowego zakwaterowania oraz usług ratowniczych.
10)Francja dokonała transpozycji dyrektywy 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w drodze przyjęcia dekretu ustawodawczego nr 2011-227 z dnia 2 marca 2011 r. dotyczącego wdrożenia dyrektywy 2007/60/WE w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim.
11)Na dzień złożenia wniosku wobec Francji nie toczyło się postępowanie w sprawie naruszenia przepisów prawa Unii związanych z charakterem klęski.
12)Władze Francji nie wskazały żadnego ubezpieczenia, które obejmowałoby koszty kwalifikowalne.
2.7Wniosek
W świetle powyższych rozważań i po dokonaniu oceny przedłożonych informacji Komisja stwierdza, że klęski żywiołowe, o których mowa we wnioskach złożonych przez Włochy, Słowenię, Austrię, Grecję i Francję spełniają warunki określone w rozporządzeniu w sprawie FSUE dotyczące uruchomienia FSUE.
3.Finansowanie
Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2020/2093 z dnia 17 grudnia 2020 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2021-2027 5 (dalej „rozporządzenie w sprawie WRF”) dopuszcza możliwość uruchomienia środków z FSUE w kontekście rezerwy na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej (SEAR). W pkt 10 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 16 grudnia 2020 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami 6 oraz w sprawie nowych zasobów własnych, w tym również harmonogramu wprowadzania nowych zasobów własnych, przedstawiono warunki uruchomienia FSUE w kontekście SEAR.
Ponieważ głównym uzasadnieniem utworzenia FSUE była zasada solidarności, Komisja jest zdania, że przedmiotowa pomoc powinna być udzielana progresywnie. W związku z tym część szkód powyżej progu uruchomienia FSUE w przypadku „poważnej klęski żywiołowej” (tj. 0,6 % DNB lub 3 mld EUR w cenach z 2011 r., w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa, zob. art. 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie FSUE) powinna być objęta pomocą o większej intensywności niż część szkód poniżej tej wartości progowej.
Oznacza to, że kwotę pomocy dla kraju dotkniętego klęską spełniającą warunki „poważnej klęski żywiołowej” oblicza się, sumując dwie kwoty: 2,5 % łącznej wartości szkód bezpośrednich poniżej progu uruchomienia środków z funduszu oraz 6 % w przypadku części szkód bezpośrednich powyżej tego progu.
Wskaźnik stosowany do określenia kwot pomocy w przypadku „regionalnych klęsk żywiołowych”, które to kwoty z definicji pozostają poniżej progu krajowego, wynosi 2,5 % łącznej wartości szkód bezpośrednich. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie FSUE pomoc z FSUE może również zostać uruchomiona w związku z każdą klęską żywiołową w kwalifikującym się państwie, która jest również poważną klęską żywiołową w ościennym kwalifikującym się państwie. Przy ubieganiu się o pomoc z FSUE na podstawie kryterium dotyczącego „państwa ościennego” nie obowiązują progi w przypadku poniesionych łącznych szkód bezpośrednich. Stawka stosowana do określenia kwoty pomocy w przypadku klęski na podstawie kryterium dotyczącego „państwa ościennego” jest taka sama jak w przypadku „klęski regionalnej”, tj. 2,5 % łącznej wartości szkody bezpośredniej. Wkład nie może przekraczać szacowanych łącznych kosztów działań kwalifikowalnych.
|
Klęska żywiołowa |
Łączna wartość szkód bezpośrednich (w EUR) |
Próg dla klęsk żywiołowych (w EUR) |
2,5 % łącznej wartości szkód bezpośrednich (w EUR) |
2,5 % łącznej wartości szkód bezpośrednich poniżej progu dla poważnych klęsk żywiołowych (w EUR) |
6 % wartości szkód bezpośrednich powyżej progu dla poważnych klęsk żywiołowych (w EUR) |
Proponowana kwota pomocy z FSUE (w EUR) |
Zaliczka (w EUR) |
Saldo do wypłacenia (w EUR) |
|
regionalna/poważna |
regionalna klęska żywiołowa |
obliczanie pomocy w przypadku poważnej klęski żywiołowej |
||||||
|
Włochy (Emilia-Romania) – powodzie (poważna klęska żywiołowa) |
8 533 315 251 |
3 804 725 000 |
nd. |
95 118 125 |
283 715 415 |
378 833 540 |
94 708 385 |
284 125 155 |
|
Słowenia – powodzie (poważna klęska żywiołowa) |
7 320 232816 |
308 826 000 |
nd. |
7 720 650 |
420 684 409 |
428 405 059 |
100 000 000 |
328 405 059 |
|
Austria – powodzie (państwo ościenne) |
207 969 814 |
nd. |
5 199 245 |
nd. |
nd. |
5 199 245 |
nd. |
5 199 245 |
|
Grecja – powodzie (poważna klęska żywiołowa) |
2 325 232 656 |
1 085 286 000 |
nd. |
27 132 150 |
74 396 799 |
101 528 949 |
25 382 237 |
76 146 712 |
|
Włochy (Toskania) – powodzie (regionalna klęska żywiołowa) |
2 712 473 053 |
1 719 230 000 |
67 811 826 |
nd. |
nd. |
67 811 826 |
nd. |
67 811 826 |
|
Francja – powodzie (regionalna klęska żywiołowa) |
1 870 522 773 |
1 839 110 000 |
46 763 069 |
nd. |
nd. |
46 763 069 |
11 690 767 |
35 072 302 |
|
OGÓŁEM |
1 028 541 689 |
231 781 389 |
796 760 300 |
|||||
Metoda obliczania pomocy została określona w sprawozdaniu rocznym na temat FSUE (2002–2003) i zaakceptowana przez Radę i Parlament Europejski. W związku z powyższym Komisja proponuje władzy budżetowej uruchomienie następujących kwot dla wszystkich sześciu wniosków:
W rozporządzeniu Rady 2024/765 7 z dnia 29 lutego 2024 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 podzielono rezerwę na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej (SEAR) na dwa odrębne instrumenty: europejską rezerwę solidarnościową i rezerwę na pomoc nadzwyczajną. Na europejską rezerwę solidarnościową przeznaczona zostanie kwota 1 016 mln EUR rocznie (w cenach z 2018 r., co odpowiada 1 144,2 mln EUR w cenach z 2024 r.) na pomoc w celu reagowania w sytuacjach nadzwyczajnych objętych FSUE.
Aby uniknąć wczesnego wyczerpania rocznego przydziału środków, art. 3 ust. 7 rozporządzenia w sprawie FSUE i art. 9 ust. 2 akapit drugi zmienionego rozporządzenia w sprawie WRF stanowią, że 25 % rocznego przydziału środków z FSUE (tj. 286 mln EUR na 2024 r.) pozostaje dostępne w dniu 1 października każdego roku.
Ponadto zgodnie z art. 4a ust. 4 rozporządzenia w sprawie FSUE w budżecie ogólnym UE na 2024 r. zapisano już kwotę 50 000 000 EUR (w postaci środków na zobowiązania i środków na płatności) na potrzeby wypłaty ewentualnych przyszłych zaliczek.
W związku z tym maksymalna kwota, która może zostać wykorzystana w ramach FSUE ze środków przydzielonych w ramach europejskiej rezerwy solidarnościowej na 2024 r., wynosi na tym etapie 808 135 764 EUR, co pozwala na pokrycie potrzeb w zakresie płatności związanych z tym uruchomieniem środków.
|
Kwota dostępna w ramach FSUE w 2024 r.: |
|
|
Całkowity roczny przydział na FSUE na 2024 r. |
1 144 181 018 |
|
Transza dostępna po 1 października (-) |
286 045 254 |
|
Środki zarezerwowane na zaliczki (-) |
50 000 000 |
|
Kwota dostępna po 1 października (-) |
808 135 764 |
|
Kwota, która ma zostać wykorzystana na potrzeby tego uruchomienia środków |
796 760 300 |
Do celów informacyjnych: w 2024 r. z kwoty 50 000 000 EUR zapisanej w budżecie ogólnym UE na 2024 r. na zaliczki, Komisja wypłaciła już zaliczkę dla Grecji w związku z powodziami spowodowanymi przez cyklon „Daniel” w wysokości 25 382 237 EUR oraz zaliczkę dla Francji w związku z powodziami w byłym regionie Nord-Pas-de-Calais w wysokości 11 690 767 EUR. W związku z tym pozostała dostępna kwota na zaliczki wynosi 12 926 996 EUR.
2024/0212 (BUD)
Wniosek
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej w celu udzielenia pomocy Włochom, Słowenii, Austrii, Grecji i Francji w związku z sześcioma klęskami żywiołowymi, do których doszło w 2023 r.
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2012/2002 z dnia 11 listopada 2002 r. ustanawiające Fundusz Solidarności Unii Europejskiej 8 , w szczególności jego art. 4 ust. 3,
uwzględniając rozporządzenie Rady 2020/2093 z dnia 17 grudnia 2020 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 9 , w szczególności jego art. 9,
uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 16 grudnia 2020 r. między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami 10 oraz w sprawie nowych zasobów własnych, w tym również harmonogramu wprowadzania nowych zasobów własnych, w szczególności jego pkt 10,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Fundusz Solidarności Unii Europejskiej („fundusz”) ma na celu umożliwienie szybkiej, skutecznej i elastycznej reakcji Unii w sytuacjach nadzwyczajnych w celu okazania solidarności z ludnością zamieszkującą regiony dotknięte poważną lub regionalną klęską żywiołową lub poważnym stanem zagrożenia zdrowia publicznego.
(2)Środki funduszu nie mogą przekroczyć pułapów określonych w art. 9 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) 2020/2093, zmienionego rozporządzeniem (UE, Euratom) 2024/765 11 .
(3)24 lipca 2023 r. Włochy złożyły wniosek o uruchomienie funduszu w związku z powodziami w regionie Emilia-Romania, do których doszło w maju 2023 r.
(4)20 października 2023 r. Słowenia złożyła wniosek o uruchomienie funduszu w związku z powodziami, do których doszło w sierpniu 2023 r.
(5)19 października 2023 r. Austria złożyła wniosek o uruchomienie funduszu w związku z powodziami, do których doszło w sierpniu 2023 r.
(6)20 listopada 2023 r. Grecja złożyła wniosek o uruchomienie funduszu w związku z powodziami, do których doszło we wrześniu 2023 r.
(7)19 stycznia 2024 r. Włochy złożyły wniosek o uruchomienie funduszu w związku z powodziami w Toskanii, do których doszło w październiku i listopadzie 2023 r.
(8)24 stycznia 2024 r. Francja złożyła wniosek o uruchomienie funduszu w związku z powodziami, do których doszło w listopadzie 2023 r.
(9)Wspomniane wyżej wnioski spełniają warunki przyznania wkładu finansowego z funduszu zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 2012/2002.
(10)W związku z tym należy uruchomić fundusz, aby zapewnić wkład finansowy dla Włoch, Słowenii, Austrii, Grecji i Francji.
(11)W celu ograniczenia do minimum czasu potrzebnego do uruchomienia Funduszu niniejszą decyzję należy stosować od dnia jej przyjęcia,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
W ramach budżetu ogólnego Unii uruchamia się następujące kwoty z Funduszu Solidarności Unii Europejskiej w środkach na zobowiązania i środkach na płatności w związku z klęskami żywiołowymi:
a)Włochom przyznaje się kwotę 378 833 540 EUR w związku z powodziami w regionie Emilia-Romania, do których doszło w maju 2023 r.;
b)Słowenii przyznaje się kwotę 428 405 059 EUR w związku z powodzią, do której doszło w sierpniu 2023 r.;
c)Austrii przyznaje się kwotę 5 199 245 EUR w związku z powodziami, do których doszło w sierpniu 2023 r.;
d)Grecji przyznaje się kwotę 101 528 949 EUR w związku z powodziami, do których doszło we wrześniu 2023 r.;
e)Włochom przyznaje się kwotę 67 811 826 EUR w związku z powodziami w Toskanii, do których doszło w październiku i listopadzie 2023 r.
f)Francji przyznaje się kwotę 46 763 069 EUR w związku z powodziami, do których doszło w byłym regionie Nord-Pas-de-Calais w listopadzie 2023 r.;
Artykuł 2
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejszą decyzję stosuje się od dnia … [data przyjęcia] 12*.
Sporządzono w Brukseli dnia r.
W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady