1.

F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja qiegħda tintalab tinterpreta l-kunċett ta’ “sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa” tal-elettriku fis-sens tal-Artikolu 28 tad-Direttiva 2009/72/KE  ( 2 ). Dan il-kunċett ġie introdott fid-dritt sekondarju tal-Unjoni wara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża citiworks  ( 3 ).

2.

Fil-kawża citiworks, id-domanda magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja kienet jekk l-obbligu impost fuq l-Istati Membri bl-Artikolu 20(1) tad-Direttiva 2003/54/KE  ( 4 ), issa l-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2009/72, sabiex jiġi żgurat li jingħata aċċess miftuħ għal sistemi ta’ trasmissjoni u distribuzzjoni  ( 5 ), japplikax għal sistema li tipprovdi l-elettriku lill-operatur tagħha biss, il-korp ta’ tmexxija tal-ajruport ta’ Leipzig/Halle u lil 93 impriża oħra stabbiliti fis-sit ta’ dak l-ajruport. Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat, l-ewwel nett, li tali sistema kellha titqies bħala sistema ta’ distribuzzjoni, peress li d-Direttiva 2003/54 ma kinitx stabbilixxiet kundizzjonijiet li kienu jirrigwardaw kemm kien jiġi prodott u kkonsmat elettriku. It-tieni nett, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 20(1) tad-Direttiva 2003/54 kien japplika għas-sistema inkwistjoni minħabba li aċċess miftuħ għal terzi għal sistemi ta’ distribuzzjoni kien wieħed mill-miżuri essenzjali li l-Istati Membri kellhom jimplimentaw sabiex iwettqu s-suq intern fl-elettriku, u dik is-sistema ma kienet taqa’ fl-ambitu ta’ ebda eċċezzjoni jew deroga mill-obbligu li jingħata aċċess miftuħ kif stabbilit mid-Direttiva 2003/54  ( 6 ).

3.

Wara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża citiworks kiber it-tħassib li r-rekwiżiti tad-Direttiva 2003/54 kienu tqal wisq għal operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni bħal dik inkwistjoni f’dik is-sentenza  ( 7 ).

4.

Għaldaqstant, id-Direttiva 2009/72 introduċiet il-kunċett ta’ “sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa”, li l-operaturi tagħhom huma eliġibbli għal eżenzjoni minn ċerti obbligi previsti f’din id-direttiva. Skont l-Artikolu 28 tad-Direttiva 2009/72, sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa hija sistema li, l-ewwel nett, tiddistribwixxi l-elettriku f’sit ta’ servizzi industrijali, kummerċjali jew it-tnejn, ikkonfinat geografikament, u, it-tieni nett, jew tissupplixxi lil utenti b’operazzjonijiet integrati jew bi proċess ta’ produzzjoni integrat, jew tiddistribwixxi l-elettriku l-ewwel nett lill-proprjetarju jew lill-operatur tas-sistema jew lill-impriżi relatati tagħhom. Skont l-istess dispożizzjoni, l-Istati Membri jistgħu jeżentaw tali sistemi, l-ewwel nett, mir-rekwiżit tal-Artikolu 25(5) ta’ din id-direttiva sabiex jiksbu enerġija biex ikopru telf ta’ enerġija u jippreservaw din il-kapaċità skont proċeduri trasparenti, nondiskriminatorji u bbażati fuq is-suq u, it-tieni nett, mir-rekwiżit skont l-Artikolu 32(1) tal-istess direttiva li tariffi jew il-metodoloġiji tagħhom ikunu approvati mill-awtorità regolatorja nazzjonali kompetenti qabel ma jidħlu fis-seħħ  ( 8 ).

5.

F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja qiegħda tintalab tinterpreta għall-ewwel darba l-Artikolu 28 tad-Direttiva 2009/72 permezz ta’ rinviju mit-Tribunale Amministrativo Regionale per la Lombardia (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tal-Lombardia, l-Italja). Hija titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tispeċifika l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni. Qiegħda tistaqsi wkoll dwar jekk operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa għandhomx jagħtu aċċess miftuħ lil terzi, u jekk jistgħux jiġu eżentati minn obbligi għajr dawk imsemmija fl-Artikolu 28 tad-Direttiva 2009/72. Fl-aħħar nett, hija tistaqsi dwar jekk l-utenti tas-sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa jistgħux ikunu suġġetti għar-regoli li japplikaw għall-utenti tan-netwerk pubbliku  ( 9 ) fir-rigward ta’ tariffi ta’ dispaċċ.

I.

Il-kuntest ġuridiku

A.

Id-dritt tal-Unjoni

6.

L-Artikolu 28 tad-Direttiva 2009/72, bit-titolu “Sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa” jipprovdi:

7.

Skont l-Artikolu 32 tad-Direttiva 2009/72, bit-titolu “Aċċess minn parti terza” jgħid:

8.

L-Artikolu 37 tad-Direttiva 2009/72, bit-titolu “Dmirijiet u setgħat tal-awtoritajiet regolatorji”, jgħid:

B.

Id-dritt Taljan

1.

Il-Liġi Nru 99/2009

9.

L-Artikolu 30(27) tal-Liġi Nru 99/2009  ( 10 ) jipprovdi:

10.

L-Artikolu 33 tal-Liġi Nru 99/2009 jipprovdi tip partikolari ta’ netwerks privati, magħrufa bħala “netwerks interni ta’ użu” (iktar ’il quddiem “NIU”). L-Artikolu 33(1) tal-Liġi Nru 99/2009 jipprovdi:

2.

Id-Digriet Ministerjali tal-10 ta’ Diċembru 2010

11.

L-Artikolu 30(27) tal-Liġi Nru 99/2009 ġie implimentat permezz tad-Digriet Ministerjali tat-10 ta’ Diċembru 2010  ( 11 ).

12.

Id-Digriet Ministerjali tal-10 ta’ Diċembru 2010 stabbilixxa, b’mod partikolari, l-obbligi li ġejjin: (i) l-obbligu, għall-operaturi ta’ netwerk privat, li konsumaturi finali li jkunu konnessi miegħu jitħallew jitolbu u jiksbu konnessjoni fiżika jew virtwali man-netwerk pubbliku; u (ii) l-obbligu, għall-operaturi ta’ netwerk privat, li jitħalla jsir użu tiegħu mill-operaturi tan-network pubbliku sabiex jiġi żgurat id-dritt tal-utenti finali li jiksbu konnessjoni man-netwerk pubbliku.

13.

Skont id-digriet tar-rinviju ma hemmx definizzjoni, fid-dritt Taljan, tan-netwerks imsemmija fl-Artikolu 30(27) tal-Liġi Nru 99/2009  ( 12 ). Dawk in-netwerks, għalhekk, jikkostitwixxu kategorija residwali, distinta minn IUNs u minn sempliċi sistemi ta’ ġenerazzjoni u konsum  ( 13 ). Dawn ser isir riferiment għalihom bħala “in-netwerks privati l-oħra”.

3.

Id-Digriet Leġiżlattiv Nru 93/2011

14.

Skont l-Artikolu 38(5) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 93/2011  ( 14 ):

15.

Skont id-digriet tar-rinviju, it-terminu “sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa” tal-Artikolu 38(5) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 93/2011 huwa riferiment għall-Artikolu 28 tad-Direttiva 2009/72.

16.

L-IUN  ( 15 ) u n-netwerks privati l-oħra  ( 16 ) biss jitqiesu, skont id-dritt Taljan, bħala sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa.

17.

Skont id-digriet tar-rinviju, is-sistemi previsti fl-Artikolu 2(1)(t) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 115/2008  ( 17 ) (“is-sistemi effiċjenti ta’ użu”) u s-sistemi previsti fl-Artikolu 10(2)(b) tal-istess Digriet Leġiżlattiv (“is-sistemi eżistenti ekwivalenti għal sistemi effiċjenti ta’ użu”) ma jitqisux, skont id-dritt Taljan, bħala sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa.

18.

Sistema effiċjenti ta’ użu hija, skont l-Artikolu 2(1)(t) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 115/2008, fil-verżjoni applikabbli meta seħħew il-fatti, “sistema li tqabbad direttament, permezz ta’ konnessjoni privata mhux suġġetta għall-obbligu li jingħata aċċess lil terzi, unità ta’ ġenerazzjoni tal-elettriku […] ma’ unità ta’ konsum li tkun ta’ klijent finali wieħed, sakemm dik is-sistema tkun tinsab f’żona li l-proprjetarju tagħha jkun dak il-klijent jew li tkun għad-dispożizzjoni tiegħu. Skont l-Artikolu 10(2)(b) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 115/2008, fil-verżjoni applikabbli meta seħħew il-fatti, sistemi eżistenti ekwivalenti għal sistemi effiċjenti ta’ użu huma sistemi “li l-konfigurazzjoni tagħhom tkun konsistenti mad-definizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(1)(t), jew li jqabbdu, permezz ta’ konnessjoni privata mhux suġġetta għall-obbligu li jingħata aċċess lil terzi, esklużivament unitajiet ta’ produzzjoni u konsum tal-elettriku proprjetà tal-istess entità legali”. Sistemi effiċjenti ta’ użu jitqiesu, flimkien ma’ sistemi eżistenti ekwivalenti għal sistemi effiċjenti ta’ użu, bħala “sistemi sempliċi ta’ ġenerazzjoni u ta’ konsum”.

4.

Id-Digriet Leġiżlattiv Nru 91/2014

19.

L-Artikolu 24(2) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 91/2014  ( 18 ) jipprovdi:

5.

Id-Deċiżjoni tal-Awtorità Regolatorja għall-Elettriku, il-Gass u l-Ilma Nru 539/2015

20.

L-Anness A tad-Deċiżjoni tal-Autorità per l’energia elettrica il gas e il sistema idrico (l-Awtorità Regolatorja għall-Elettriku, il-Gass u l-Ilma) (iktar ’il quddiem l-“AEEGSI”) Nru 539/2015  ( 19 ) jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet li japplikaw għal sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa.

21.

L-Artikolu 8 tal-Anness A tad-Deċiżjoni Nru 539/2015 jipprovdi li “netwerk ta’ distribuzzjoni magħluqa huwa netwerk b’obbligu li jiġu konnessi biss dawk li jużaw l-elettriku li, għall-finijiet tal-Artikolu 6 ta’ din id-deċiżjoni, ikunu jagħmlu parti mill-kategorija ta’ dawk li jużawha li jkunu jistgħu jiġu konnessi ma’ dak in-netwerk ta’ distribuzzjoni magħluqa”.

22.

Skont l-Artikolu 10(6) tal-Anness A tad-Deċiżjoni Nru 539/2015, “l-operatur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni magħluqa, b’rabta mal-obbligi li jikkonċernaw is-separazzjoni ta’ kontijiet imsemmija fit-test ikkonsolidat dwar is-separazzjoni kontabbli u s-separazzjoni funzjonali msemmija fit-test ikkonsolidat dwar is-separazzjoni funzjonali, għandu jitqies bħala operatur ta’ netwerk ta’ distribuzzjoni tal-elettriku b’inqas minn 5 000 punt ta’ rtirar”  ( 20 ).

23.

Skont l-Artikolu 22(1) tal-Anness A tad-Deċiżjoni Nru 539/2015, “ir-regoli ta’ dispaċċ japplikaw fir-rigward tal-elettriku li jalimenta, u li jittieħed min-netwerk ta’ distribuzzjoni magħluqa minn kull utent permezz tal-punt ta’ konnessjoni ma’ dak in-netwerk.”

II.

Il-fatti, il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

24.

Solvay Chimica Italia S.p.A. (iktar ’il quddiem “Solvay”), Erg Power S.r.l. u Erg Power Generation S.p.A. (kollettivament, iktar ’il quddiem, “Erg Power”), Eni S.p.A., Enipower S.p.A u Versalis S.p.A. (kollettivament, iktar ’il quddiem, “Eni”), Sol Gass Primari S.r.l u Whirlpool Europe S.r.l. huma proprjetarji jew operaturi ta’ netwerks privati għad-distribuzzjoni tal-elettriku li, skont l-Artikolu 38(5) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 93/2011, jitqiesu li huma sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa. Pereżempju, Erg Power S.r.l. hija l-proprjetarju ta’, u Erg Power Generation S.p.A. topera, l-IUN taċ-ċentru petrokimiku li jinsab fil-komuni ta’ Priolo Gargallo u Melilli (it-tnejn fil-provinċja ta’ Siracusa). Dan l-IUN iqabbad ħdax-il impriża ma’ impjant tal-enerġija termoelettrika ġestit minn Erg Power S.r.l.

25.

Wara l-klassifikazzjoni bħala sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa, mill-Artikolu 38(5) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 93/2011, tan-netwerks proprjetà ta’ jew operati mill-impriżi msemmija fil-punt preċedenti, l-AEEGSI adottat id-Deċiżjoni Nru 539/2015, li permezz tagħha hija imponiet obbligi ġodda fuq l-operaturi ta’ dawk in-netwerks.

26.

Għalhekk, dawn l-impriżi, fost oħrajn, ressqu kawża quddiem it-Tribunale Amministrativo Regionale per la Lombardia (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tal-Lombardia) sabiex jiksbu l-annullament tad-Deċiżjoni Nru 539/2015.

27.

Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali sostnew li d-Deċiżjoni Nru 539/2015 tissuġġetta lis-sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa fis-sens tal-Artikolu 38(5) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 93/2011 għar-regoli applikabbli għan-netwerk pubbliku  ( 21 ), mingħajr ma tieħu inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi speċifiċi ta’ dawk tal-ewwel. Skont ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, l-assimilazzjoni ta’ tali sistemi man-netwerk pubbliku huwa inkonsistenti mal-Artikolu 28 tad-Direttiva 2009/72.

28.

Quddiem il-qorti tar-rinviju, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali kkritikaw l-aspetti segwenti tad-Deċiżjoni Nru 539/2015: (i) l-obbligu impost fuq operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa fis-sens tal-Artikolu 38(5) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 93/2011 li jqabbdu lil terzi; (ii) l-obbligu ta’ separazzjoni kontabbli u funzjonali impost fuq dawk l-operaturi; (iii) l-applikazzjoni ta’ tariffi ta’ dispaċċ għal kull min juża l-konnessjoni man-netwerk ta’ distribuzzjoni magħluqa mingħajr, madankollu, ma dak in-netwerka kollha tiġi ttrattata fl-intier tagħha bħala l-unika sistema li tagħmel użu minn dispaċċ, bħalma kien il-każ fl-preċedentement; u (iv) l-applikazzjoni ta’ ħlasijiet ġenerali għall-elettriku għall-konsum tal-elettriku minn kull utent li jkun konness man-netwerk ta’ distribuzzjoni magħluqa, anki meta l-elettriku jkun iġġenerat minn dik is-sistema.

29.

It-Tribunale Amministrativo Regionale per la Lombardia (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tal-Lombardia) qieset li ma setgħetx issib soluzzjoni għat-tilwima u għamlet id-domandi li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzija għal deċiżjoni preliminari:

30.

Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ppreżentati minn Solvay, Erg Power, Eni, ir-Repubblika Ellenika, ir-Repubblika Taljana, ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi u l-Kummissjoni Ewropea.

31.

Bi tweġiba għal talba għal kjarifika mill-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 101 tar-Regoli tal-Proċedura, it-Tribunale Amministrativo Regionale per la Lombardia (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tal-Lombardia, l-Italja) iddikjarat, b’digriet tat-12 ta’ April 2018, li, l-ewwel nett, l-obbligu ta’ separazzjoni funzjonali ma japplikax iktar għal operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa fis-sens tal-Artikolu 38(5) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 93/2011  ( 22 ) u, it-tieni nett, l-Artikolu 24(2) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 91/2014 kien ġie abrogat, bil-konsegwenza li l-ħlasijiet ġenerali għall-elettriku issa japplikaw għall-elettriku meħud mis-sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa min-netwerk pubbliku fl-intier tagħha  ( 23 ).

32.

Konsegwentement, il-qorti tar-rinviju rtirat il-ħames domanda preliminari sa fejn tikkonċerna l-obbligi ta’ separazzjoni u ħlasijiet ġenerali għall-elettriku. Madankollu, hija żammet dik id-domanda sa fejn tikkonċerna tariffi ta’ dispaċċ.

33.

Solvay, Eni, ir-Repubblika Taljana u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw sottomissjonijiet orali fis-seduta tal-31 ta’ Mejju 2018.

III.

Analiżi

A.

Osservazzjonijiet preliminari

34.

Għal raġunijiet ta’ ċarezza, nixtieq nispeċifika li r-riferiment, fid-domandi preliminari magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja, għat-terminu “in-netwerk pubbliku” għandu jinftiehem bħala riferiment għal distribuzzjoni jew sistemi ta’ trażmissjoni operati skont kuntratt ta’ konċessjoni. Fil-fatt, skont l-Artikolu 1(1)(u) tal-Anness A tad-Deċiżjoni Nru 539/2015, “netwerk pubbliku” huwa “kull netwerk tal-elettriku operat skont kuntratt ta’ konċessjoni għat-trasmissjoni jew għad-distribuzzjoni tal-elettriku”, li l-operatur tiegħu “għandu jagħti aċċess lil terzi fuq talba tagħhom” minħabba li huwa jipprovdi servizz pubbliku.

35.

Għalhekk, sistemi ta’ trażmissjoni jew distribuzzjoni operati, taħt id-dritt Taljan, skont kuntratt ta’ konċessjoni ser jiġu denominati f’dawn il-konkużjonijiet bħala “in-netwerk pubbliku”. IUNs  ( 24 ), in-netwerks privati l-oħra  ( 25 ) u sistemi sempliċi ta’ ġenerazzjoni u konsum  ( 26 ) ma humiex parti min-netwerk pubbliku.

36.

Ser neżamina, l-ewwel nett, jekk sistema maħluqa u operata minn entità privata, li magħha jkunu konnessi għadd limitat ta’ unitajiet ta’ produzzjoni u konsum, u li min-naħa tagħha tkun konnessa man-netwerk pubbliku, għandhiex titqies bħala “sistema ta’ distribuzzjoni” fis-sens tad-Direttiva 2009/72 (l-ewwel domanda preliminari). Minħabba li, fil-fehma tiegħi, dan huwa l-każ, ser neżamina sussegwentement jekk l-Istati Membri jistgħux jeżentaw sistema ta’ distribuzzjoni minn obbligi previsti mid-Direttiva 2009/72 biss jekk dik is-sistema tkun tikklassifika bħala sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa fis-sens tal-Artikolu 28(1) tagħha, jew jekk l-Istati Membri jitħallewx jidentifikaw kategorija oħra ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni li għalihom ikunu jistgħu japplikaw eżenzjonijiet oħra (it-tieni domanda preliminari). Wara, ser nevalwa jekk l-obbligu li jingħata aċċess lil terzi, kif previst fl-Artikolu 32 tad-Direttiva 2009/72, japplikax għal operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa (it-tielet domanda) u jekk ir-rekwiżiti elenkati fl-Artikolu 26(4) u fl-Artikolu 28(2) ta’ din id-direttiva humiex l-uniċi rekwiżiti li jistgħu jiġu eżentati minnhom l-operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa mill-Istati Membri (ir-raba’ domanda preliminari). Fl-aħħar nett, ser neżamina jekk id-Direttiva 2009/72 tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tapplika fir-rigward tal-utenti ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa r-regoli applikabbli għall-utenti tan-netwerk pubbliku dwar tariffi ta’ dispaċċ (il-ħames domanda preliminari).

B.

Fuq l-ewwel domanda preliminari

37.

Permezz tal-ewwel domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk sistema maħluqa u operata minn entità privata, li magħha jkun konness għadd limitat ta’ unitajiet ta’ produzzjoni u konsum, u li min-naħa tagħha tkun konnessa man-netwerk pubbliku, għandhiex titqies bħala “sistema ta’ distribuzzjoni” fis-sens tad-Direttiva 2009/72, b’mod partikolari, tal-Artikolu 2(5) u (6) u tal-Artikolu 28 tagħha. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll jekk għandux jitqies, f’dan ir-rigward, il-fatt li sistema bħal din inħolqot qabel id-dħul fis-seħħ tad-Direttiva 2009/72, jew li kienet ġiet stabbilita oriġinarjament bħala sistema ta’ awtoġenerazzjoni.

38.

Hemm lok li nispeċifika li, fil-fehma tiegħi, ir-riferiment, fl-ewwel domanda preliminari, għall-Artikolu 3(5) u (6) tad-Direttiva 2009/72 għandu jinftiehem bħala riferiment għall-Artikolu 2(5) u (6) ta’ din id-direttiva. Fil-fatt, l-Artikolu 3(5) u (6) tad-Direttiva 2009/72 jirreferi għal obbligi ta’ servizz pubbliku (b’mod iktar speċifiku, għad-dritt tal-konsumaturi li jibdlu fornitur u li jirċievu d-data rilevanti kollha dwar konsum, u għall-obbligu tal-Istati Membri li jagħtu kumpens u drittijiet esklużivi għat-twettiq ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku b’mod nondiskriminatorju). Din id-dispożizzjoni ftit li xejn hija rilevanti għall-klassifikazzjoni ta’ IUNs u n-netwerks privati l-oħra bħala sistemi ta’ distribuzzjoni. Barra minn hekk, l-Artikolu 3(5) u (6) tad-Direttiva 2009/72 ma jissemmiex fil-motivi tat-talba għal deċiżjoni preliminari. Min-naħa l-oħra l-Artikolu 2(5) u (6) ta’ din id-direttiva jissemma fil-motivi ta’ dik it-talba. Barra minn hekk, huwa rilevanti għall-ewwel domanda preliminari peress li jagħti definizzjoni tal-kunċetti ta’ “distribuzzjoni” u “operatur ta’ sistema ta’ distribuzzjoni”.

39.

Solvay u Erg Power isostnu li s-sistemi maħluqa u operati minn entità privata, li magħhom ikunu konnessi għadd limitat ta’ unitajiet ta’ ġenerazzjoni u konsum, u li min-naħa tagħha tkun konnessa man-netwerk pubbliku, mhux neċessarjament jikkwalifikaw bħala sistemi ta’ distribuzzjoni fis-sens tal-Artikolu 2(5) u (6) u tal-Artikolu 28 tad-Direttiva 2009/72. Fil-fehma tagħhom, huwa possibbli li jiġu esklużi minn tali klassifikazzjoni sistemi li jkollhom dawk il-karatteristiċi, li kienu nħolqu qabel id-dħul fis-seħħ tad-Direttiva 2009/72 u li kienu ġew stabbiliti oriġinarjament għall-finijiet ta’ awtoġenerazzjoni. ENI tqis li IUNs ma jistgħux jikkwalifikaw bħala sistemi ta’ distribuzzjoni fis-sens tad-Direttiva 2009/72.

40.

Il-Gvern Taljan isostni li IUNs jikkwalifikaw bħala sistemi ta’ distribuzzjoni fis-sens tad-Direttiva 2009/72. Il-Gvern Grieg, il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi u l-Kummissjoni jqisu li sistema maħluqa u operata minn entità privata, li magħha jkun konness għadd limitat ta’ unitajiet ta’ produzzjoni u konsum, u li min-naħa tagħha tkun konnessa man-netwerk pubbliku, għandha titqies bħala sistema ta’ distribuzzjoni.

41.

Kif tinnota l-qorti tar-rinviju, id-Direttiva 2009/72 ma tiddefinixxix il-kunċett “sistema ta’ distribuzzjoni”. Madankollu, skont l-Artikolu 2(5) ta’ din id-direttiva, “‘distribuzzjoni’ tfisser it-trasport tal-elettriku fuq sistemi ta’ distribuzzjoni ta’ vultaġġ għoli, vultaġġ medju u vultaġġ baxx bil-ħsieb li dan jitqassam lill-klijenti, iżda mhux inkluża l-provvista”  ( 27 ) Għaldaqstant, kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża citiworks, sistema ta’ distribuzzjoni hija sistema użata sabiex tittrasporta l-elettriku f’vultaġġ għoli, medju jew baxx għal bejgħ minn grossisti jew minn klijenti finali  ( 28 ).

42.

Ma huwiex rilevanti, sabiex jiġi stabbilit jekk netwerk jikkwalifikax bħala sistema ta’ distribuzzjoni fis-sens tad-Direttiva 2009/72, jekk dan huwiex konness biss ma’ għadd limitat ta’ unitajiet ta’ ġenerazzjoni u konsum.

43.

Fil-fatt, distribuzzjoni hija ddefinita bħala t-trasport tal-elettriku permezz ta’ ċerti sistemi, bil-għan li jitwassal lil “klijenti”. Ma hemm ebda indikazzjoni fl-Artikolu 2(5) tad-Direttiva 2009/72 li t-trasport tal-elettriku, bil-għan li jitwassal lil numru żgħir ta’ klijenti biss ma għandux jitqies bħala distribuzzjoni fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni. Għaldaqstant, ma hemmx raġuni għaliex sistema li tqabbad biss ftit unitajiet ta’ konsum u ġenerazzjoni m’għandhiex titqies bħala sistema ta’ distribuzzjoni fis-sens tad-Direttiva 2009/72. F’dan ir-rigward, ninnota li s-sistema inkwistjoni fil-kawża citiworks, li l-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li hija sistema ta’ distribuzzjoni fis-sens tad-Direttiva 2009/72, kienet taqdi għadd limitat ta’ klijenti  ( 29 ). Fi kliem il-Qorti tal-Ġustizzja, “[i]l-leġiżlatur [tal-Unjoni] […] ma riedx jeskludi ċerti […] sistemi ta’ distribuzzjoni mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/54 minħabba d-daqs tagħhom jew il-konsum ta’ elettriku tagħhom.”  ( 30 )

44.

Lanqas ma huwa rilevanti, sabiex jiġi stabbilit jekk netwerk jikkwalifikax bħala sistema ta’ distribuzzjoni fis-sens tad-Direttiva 2009/72, li huwa jkun inħoloq qabel ma din id-direttiva daħlet fis-seħħ. Id-Direttiva 2009/72 ma tgħidx li ma tapplikax għal sistemi maħluqa qabel id-dħul fis-seħħ tagħha.

45.

Fl-aħħar nett, ma huwiex rilevanti sabiex jiġi stabbilit jekk netwerk jikkwalifikax bħala sistema ta’ distribuzzjoni fis-sens tad-Direttiva 2009/72, li huwa jkun ġie stabbilit oriġinarjament għall-finijiet ta’ awtoġenerazzjoni.

46.

Ninnota li, skont l-Artikolu 28(1)(b) tad-Direttiva 2009/72, sistema li “tqassam l-elettriku l-ewwelnett lill-proprjetarju jew lill-operatur tas-sistema jew lill-impriżi relatati tagħhom”, tista’ tikkwalifika bħala sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa (għaldaqstant bħala sistema ta’ distribuzzjoni, kif ser jiġi spjegat iktar ’il quddiem)  ( 31 ). Skont in-nota ta’ interpretazzjoni tal-Kummissjoni dwar swieq bl-imnut, l-Artikolu 28(1)(b) tad-Direttiva 2009/72 japplika “fejn impriża tkun ippermettiet lill-utenti biex jikkomunikaw ma’ sistema li ġiet żviluppata għal użu proprju tal-impriża”  ( 32 ). Inqis li din id-dispożizzjoni tkopri sistemi ta’ distribuzzjoni li, bħal IUNs, kienu ġew stabbiliti oriġinarjament għall-finijiet ta’ awtoġenerazzjoni  ( 33 ).

47.

Għalhekk ir-risposta għall-ewwel domanda preliminari għandha tkun li l-Artikolu 2(5) u l-Artikolu 28(1) tad-Direttiva 2009/72 għandhom jiġu interpretati fis-sens li sistema maħluqa u operata minn persuna privata, li magħha huma konnessi għadd limitat ta’ unitajiet ta’ ġenerazzjoni u ta’ konsum, u li min-naħa tagħha hija konnessa man-netwerk prinċipali, hija sistema ta’ distribuzzjoni. F’dan ir-rigward, huwa irrilevanti li dik is-sistema kienet ġiet stabbilita oriġinarjament bħala sistema ta’ awtoġenerazzjoni u li nħloqot qabel id-dħul fis-seħħ tad-Direttiva 2009/72.

C.

Fuq it-tieni domanda preliminari

48.

Permezz tat-tieni domanda, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-Istati Membri jistgħux jeżentaw sistema ta’ distribuzzjoni minn obbligi previsti mid-Direttiva 2009/72 biss jekk dik is-sistema tikkwalifika bħala sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa fis-sens tal-Artikolu 28(1) tagħha, jew jekk l-Istati Membri humiex awtorizzati jidentifikaw kategorija oħra ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni u jeżentaw sistemi li jkunu ta’ dik il-kategorija minn obbligi għajr dawk li jistgħu jiġu eżentati minnhom sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa.

49.

Solvay, Erg Power u Eni jsostnu li l-leġiżlatur nazzjonali huwa awtorizzat jidentifika kategorija ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni minbarra sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa u jistabbilixxi għal dik il-kategorija sett ta’ regoli ssemplifikati ħlief dak applikabbli għal sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa.

50.

Il-Gvern Taljan, il-Gvern Grieg, il-Gvern Olandiż u l-Kummissjoni jqisu li d-Direttiva 2009/72 ma tippermettix lill-Istati Membri jipprovdu kategorija ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni għajr sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa u li japplikaw għal dik il-kategorija sett ieħor ta’ regoli ssemplifikati.

51.

Ninnota li d-Direttiva 2009/72 timponi ċerti obbligi fuq operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni. B’mod partikolari, dawk l-operaturi għandhom jisseparaw funzjonijiet  ( 34 ) u kontabbiltà  ( 35 ). Għandhom ukoll jagħtu aċċess lil terzi abbażi ta’ tariffi oġġettivi u nondiskriminatorji  ( 36 ). Barra minn hekk, l-enerġija użata sabiex ikun kopert telf u l-kapaċità ta’ riżerva għandha tinkiseb mill-operatur ta’ sistema ta’ distribuzzjoni (fejn għandha tali funzjoni) skont proċeduri trasparenti, nondiskriminatorji u bbażati fuq is-suq  ( 37 ).

52.

Id-Direttiva 2009/72 tipprevedi erba’ kategoriji ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni li l-Istati Membri jistgħu jeżentaw mill-obbligi previsti minn din id-direttiva, jiġifieri, sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa, sistemi iżolati żgħar, sistemi iżolati mikro u sistemi li jaqdu inqas minn 100 000 klijent konness.

53.

L-ewwel nett, sistema ta’ distribuzzjoni tikkwalifika bħala sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa fis-sens tal-Artikolu 28(1) tad-Direttiva 2009/72 jekk jiġu osservati żewġ kundizzjonijiet. L-ewwel nett, dik is-sistema għandha “tqassam l-elettriku fi ħdan sit ġeografikament imwarrab, li jkun industrijali, kummerċjali jew maqsum”  ( 38 ). It-tieni nett, hija għandha jew tqassam l-elettriku lil utenti li l-proċess ta’ tħaddim jew ta’ produzzjoni tagħhom ikun integrat, jew tqassam l-elettriku primarjament lil proprjetarju jew lill-operatur tagħha. Skont l-Artikolu 28(2) ta’ din id-direttiva, l-Istati Membri għandhom is-setgħa jeżentaw lill-operatur ta’ sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa (i) mill-obbligu tal-Artikolu 25(5) tagħha li jakkwista l-enerġija li huwa juża sabiex ikopri t-telf tal-enerġija u l-kapaċità ta’ riżerva skont proċeduri trasparenti, nondiskriminatorji u bbażati fuq is-suq u (ii) mill-obbligu skont l-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2009/72 li tariffi jiġu appprovati qabel id-dħul tagħhom fis-seħħ skont l-Artikolu 37 tagħha. Barra minn hekk, skont l-Artikolu 26(4) tad-Direttiva 2009/72, l-Istati Membri jistgħu jeżentaw minn obbligi ta’ separazzjoni sistemi ta’ distribuzzjoni li jaqdu inqas minn 100 000 klijent konness, li aktarx ikun il-każ fir-rigward ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa  ( 39 ).

54.

It-tieni nett, sistemi iżolati żgħar huma, skont l-Artikolu 2(26) tad-Direttiva 2009/72, sistemi “b’konsum ta’ anqas minn 3 000 GWh fis-sena 1996, fejn anqas minn 5 % tal-konsum annwali jinkiseb permezz ta’ interkonnessjoni ma’ sistemi oħra”. L-Istati Membri huma awtorizzati, skont l-Artikolu 44(1) ta’ din id-direttiva, japplikaw derogi mill-obbligi stabbiliti fil-Kapitoli IV, VI, VII u VIII tagħha (bla ħsara, iżda, għal awtorizzazzjoni tal-Kummissjoni). Huma awtorizzati wkoll, skont l-Artikolu 26(4) tad-Direttiva 2009/72, jeżentaw sistemi iżolati żgħar minn obbligi ta’ separazzjoni  ( 40 ).

55.

It-tielet nett, sistemi iżolati mikro huma, skont l-Artikolu 2(27) tad-Direttiva 2009/72, sistemi “b’konsum ta’ inqas minn 500 GWh fis-sena 1996, fejn ma jkun hemm l-ebda konnessjoni ma’ sistemi oħra”. L-Istati Membri jistgħu, skont l-Artikolu 44(1) tad-Direttiva 2009/72, jeżentaw sistemi iżolati mikro mid-dispożizzjonijiet tal-Kapitoli III, IV, VI, VII u VIII tagħha (bla ħsara, mill-ġdid, għal awtorizzazzjoni tal-Kummissjoni). L-Istati Membri jistgħu wkoll, skont l-Artikolu 26(4) ta’ din id-direttiva, jeżentaw mill-obbligi ta’ separazzjoni sistemi li jaqdu inqas minn 100 000 klijent konness, li aktarx huwa l-każ fir-rigward ta’ sistemi iżolati mikro.

56.

Ir-raba’ nett, sistemi li jaqdu inqas minn 100 000 klijent konness jistgħu, skont l-Artikolu 26(4) tad-Direttiva 2009/72, jiġu eżentati mill-obbligi ta’ separazzjoni previsti fil-paragrafi 1, 2 u 3 ta’ din id-dispożizzjoni. Kif imsemmi iktar ’il fuq, sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa, sistemi iżolati żgħar u sistemi iżolati mikro jistgħu jaqgħu taħt din il-kategorija.

57.

Fil-fehma tiegħi, ma hemmx kategoriji oħra ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni li l-Istati Membri jistgħu jeżentaw minn obbligi previsti mid-Direttiva 2009/72. Kieku l-leġiżlatur tal-Unjoni ried jagħti lill-Istati Membri s-setgħa li jidentifikaw kategorija oħra ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni u japplikaw eżenzjonijiet għal sistemi li jaqgħu taħt dik il-kategorija, huwa kien jagħmel dan espressament, kif għamel fl-Artikoli 26(4), 28(2) u 44(1) ta’ din id-direttiva.

58.

Konsegwentement, l-Istati Membri jistgħu biss jeżentaw sistema ta’ distribuzzjoni minn obbligi previsti mid-Direttiva 2009/72 jekk din is-sistema tkun sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa, sistema iżolata żgħira, sistema iżolata mikro jew sistema li taqdi inqas minn 100 000 klijent konness.

59.

F’din il-kawża, ma ġiex allegat li IUNs jew in-netwerks privati l-oħra għandhom jitqiesu sistemi iżolati żgħar jew sistemi iżolati mikro. IUNs u n-netwerks privati l-oħra huma, madankollu, ikklassifikati bħala sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa mill-Artikolu 38(5) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 93/2011  ( 41 ).

60.

Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina jekk IUNs u n-netwerks privati l-oħra għandhomx jitqiesu bħala sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa fis-sens tal-Artikolu 28(1) tad-Direttiva 2009/72.

61.

Madankollu, ninnota li, skont l-Artikolu 33(1)(b) tal-Liġi Nru 99/2009, IUNs għandhom iqabbdu jew “unitajiet ta’ konsum industrijali” jew “unitajiet ta’ konsum industrijali u unitajiet ta’ ġenerazzjoni tal-elettriku”  ( 42 ), u għandhom ikunu “jinsabu fit-territorju ta’ mhux iktar minn tliet muniċipalitajiet maġenb xulxin, jew mhux iktar minn tliet provinċji maġenb xulxin, biss fejn unitajiet ta’ ġenerazzjoni huma ġġenerati minn sorsi rinnovabbli”. Għaldaqstant, inqis li l-ewwel rekwiżit skont l-Artikolu 28(1) tad-Direttiva 2009/72, li s-sistema tqassam l-elettriku “fi ħdan sit ġeografikament imwarrab, li jkun industrijali”, huwa ssodisfatt. Ninnota wkoll li tal-inqas fejn IUNs iqabbdu unitajiet ta’ konsum industrijali u unitajiet ta’ ġenerazzjoni tal-elettriku “li jkunu funzjonalment essenzjali għall-proċess ta’ produzzjoni industrijali”, it-tieni rekwiżit skont l-Artikolu 28(1)(a) tad-Direttiva 2009/72, li l-proċess ta’ produzzjoni tal-utenti tiegħu jkun integrat, huwa, fil-fehma tiegħi, issodisfatt  ( 43 ).

62.

Għalhekk, ir-risposta għat-tieni domanda preliminari għandha tkun li l-Istati Membri jistgħu biss jeżentaw sistemi ta’ distribuzzjoni minn obbligi previsti mid-Direttiva 2009/72 meta sistemi bħal dawn jikkwalifikaw bħala sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa fis-sens tal-Artikolu 28(1) tagħha, bħala sistemi iżolati żgħar fis-sens tal-Artikolu 2(26) tagħha, bħala sistemi iżolati mikro fis-sens tal-Artikolu 2(27) tagħha jew meta jaqdu inqas minn 100 000 klijent. L-Istati Membri ma humiex awtorizzati jidentifikaw kategorija oħra ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni u jeżentaw sistemi li jkunu ta’ dik il-kategorija minn obbligi għajr dawk li jistgħu jiġu eżentati minnhom sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa, sistemi iżolati żgħar, sistemi iżolati mikro jew sistemi li jaqdu inqas minn 100 000 klijent konness.

D.

Fuq it-tielet domanda preliminari

63.

Permezz tat-tielet domanda l-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa fis-sens tal-Artikolu 28(1) tad-Direttiva 2009/72 humiex obbligati jagħtu aċċess lil terzi fil-każijiet kollha.

64.

Solvay, Erg Power, Eni, il-Gvern Taljan u l-Gvern Grieg iqisu li operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa ma humiex obbligati jagħtu aċċess lil terzi fil-każijiet kollha  ( 44 ).

65.

Il-Kummissjoni tqisi li d-Direttiva 2009/72 ma tippermettix lill-Istati Membri jeżentaw lil operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa mill-obbligu li jagħtu aċċess lil terzi.

66.

L-Artikolu 32 tad-Direttiva 2009/72 jipprovdi li l-“Istati Membri għandhom jiżguraw l-implimentazzjoni ta’ sistema ta’ aċċess […] għas-sistemi ta’ trasmissjoni u ta’ distribuzzjoni [bbażata] fuq tariffi ppubblikati, applikabbli għall-klijenti eliġibbli kollha u applikati b’mod oġġettiv u mingħajr diskriminazzjoni […]”. L-Istati Membri għandhom jiżguraw ukoll li tali tariffi jiġu approvati mill-awtorità regolatorja nazzjonali u ppubblikati qabel ma jidħlu fis-seħħ, skont l-Artikolu 37 ta’ din id-direttiva.

67.

Skont il-ġurisprudenza, aċċess liberu lil terzi għal sistemi ta’ trasmissjoni u ta’ distribuzzjoni jikkostitwixxi waħda mill-miżuri essenzjali li l-Istati Membri għandhom jimplimentaw sabiex jikkompletaw is-suq intern tal-elettriku  ( 45 ). Dwar dan, il-premessa 4 tad-Direttiva 2009/72 tisħaq li f’kull Stat Membru għadu ma jeżistix aċċess nondiskriminatorju għal netwerks.

68.

Fl-opinjoni tiegħi, l-Artikolu 32 tad-Direttiva 2009/72 jeżiġi li operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa jagħtu aċċess lil terzi.

69.

L-ewwel nett, nenfasizza li s-sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa fis-sens tal-Artikolu 28(1) tad-Direttiva 2009/72 huma sistemi ta’ distribuzzjoni  ( 46 ). Konsegwentement, l-obbligi kollha imposti fuq operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni huma imposti fuq operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa, sakemm din id-direttiva ma tipprovdix mod ieħor.

70.

Dan huwa konsistenti man-nota ta’ interpretazzjoni tal-Kummissjoni dwar swieq bl-imnut. Skont it-Taqsima 5.3 tagħha, “sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa huma sistemi ta’ distribuzzjoni u ma jikkostitwixxux kategorija ġdida u separata ta’ sistemi”.

71.

Dan huwa wkoll konsistenti mal-proposta tal-Kummissjoni għal riformulazzjoni tad-direttiva dwar l-elettriku tat-23 ta’ Frar 2017  ( 47 ). Din il-proposta żżid il-ħames paragrafu tal-Artikolu 28 tad-Direttiva 2009/72 (l-Artikolu 38 fil-proposta tal-Kummissjoni għal riformulazzjoni tad-direttiva dwar l-elettriku), li jgħid li “sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa għandhom jitqiesu bħala sistemi ta’ distribuzzjoni għall-fini ta’ [din] id-[d]irettiva”.

72.

It-tieni nett, huwa minnu li l-Artikolu 32(1) tad-Direttiva 2009/72 jagħti lill-Istati Membri l-possibbiltà li jadottaw il-miżuri neċessarji sabiex jistabbilixxu sistema ta’ aċċess lil terżi għal sistemi ta’ trażmissjoni jew distribuzzjoni. Madankollu, meta titqies l-importanza tal-prinċipju ta’ aċċess liberu għal sistemi ta’ trażmissjoni jew distribuzzjoni  ( 48 ), din il-marġni ta’ diskrezzjoni ma tawtorizzax lill-Istati Membri jmorru lil hinn minn dan il-prinċipju ħlief f’dawk il-każijiet li għalihom id-Direttiva 2009/72 tistabbilixxi eċċezzjonijiet jew derogi  ( 49 ).

73.

F’dan ir-rigward, nosserva li l-Artikolu 28(2)(a) tad-Direttiva 2009/72 ma jippermettix lill-Istati Membri jeżentaw operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa mill-obbligu li jagħtu aċċess nondiskriminatorju lil terzi.

74.

Fil-fatt, l-Artikolu 28(2)(a) tad-Direttiva 2009/72 jgħid li l-Istati Membri jistgħu jeżentaw operaturi ta’ sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa “[mill-]obbligu fl-Artikolu 32(1) li tariffi jew metodoloġiji li fuqhom huwa bbażat il-kalkolu tagħhom jiġu approvati qabel id-dħul fis-seħħ skont l-Artikolu 37”. Għalhekk, skont l-Artikolu 28(2)(a) tad-Direttiva 2009/72, l-Istati Membri jistgħu jeżentaw operaturi ta’ sistemi tad-distribuzzjoni magħluqa mill-obbligu ta’ approvazzjoni minn qabel tat-tariffi tagħhom. Dan ifisser li operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa jistgħu jiġu awtorizzati japplikaw tariffi nnegozjati, kif imsemmi fin-nota ta’ interpretazzjoni tal-Kummissjoni dwar swieq bl-imnut  ( 50 ). Meta tiġi eżerċitata din l-għażla, l-utenti tas-sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa jkunu jistgħu, skont l-Artikolu 28(3) ta’ din id-direttiva, jitolbu lill-awtorità regolatorja nazzjonali tirrevedi dawk it-tariffi. Madankollu, l-Artikolu 28(2)(a) tad-Direttiva 2009/72 ma jippermettix lill-Istati Membri jeżentaw operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa mill-obbligu tagħhom li jagħtu aċċess lil terzi  ( 51 ).

75.

Ninnota wkoll li n-nota ta’ interpretazzjoni tal-Kummissjoni dwar swieq bl-imnut tgħid, fit-Taqsima 5.3, li “l-obbligu li jingħata aċċess lil terzi għas-sistema japplika wkoll għal [operaturi ta’ sistema ta’ distribuzzjoni] magħluqa”.

76.

Għall-kuntrarju, l-Artikolu 3(14) tad-Direttiva 2009/72 jiddikjara li l-“Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li ma japplikawx id-dispożizzjonijiet tal-Artikol[u] […] 32 […] kemm-il darba l-applikazzjoni tagħhom tkun tista’ xxekkel il-prestazzjoni, [fil-fatt u fid-dritt], tal-obbligi imposti fuq l-impriżi tal-elettriku fl-interess ekonomiku ġenerali […]”  ( 52 ). Skont il-ġurisprudenza, l-Istati Membri, għalhekk, huma awtorizzati ma japplikawx id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 32 tad-Direttiva 2009/72, li jipprovdi għal aċċess lil terzi, bla ħsara għall-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 3(8) tagħha  ( 53 ).

77.

Għalhekk, l-Artikolu 32 tad-Direttiva 2009/72 jeżiġi li operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa jagħtu aċċess lil terzi, bil-kundizzjoni li, kif jingħad fit-tieni paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni, dawn ma jkunux nieqsa mill-kapaċità neċessarja.

78.

F’din il-kawża, ninnota li, skont l-Artikolu 8 tal-Anness A tad-Deċiżjoni Nru 539/2015  ( 54 ), IUNs u n-netwerks privati l-oħra ma humiex suġġetti għall-obbligu li jgħaqqdu terzi, filwaqt li l-utenti ta’ dawk in-netwerks għandhom dritt li jkunu konnessi man-netwerk pubbliku  ( 55 )

79.

Għalhekk, jekk IUNs u n-netwerks privati l-oħra jitqiesu bħala sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa fis-sens tal-Artikolu 28(1) tad-Direttiva 2009/72, id-dispożizzjonijiet imsemmija fil-punt preċedenti jkunu inkonsistenti mal-Artikolu 28(2)(a) u mal-Artikolu 32 ta’ din id-direttiva.

80.

Konsegwentement, ir-risposta għat-tielet domanda preliminari għandha tkun li l-Artikolu 28(2)(a) u l-Artikolu 32 tad-Direttiva 2009/72 għandhom jiġu interpretati fis-sens li operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa għandhom jagħtu aċċess lil terzi, sa fejn dawn ikollhom il-kapaċità meħtieġa.

E.

Fuq ir-raba’ domanda preliminari

81.

Permezz tar-raba’ domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-Istati Membri humiex awtorizzati jeżentaw operaturi ta’ sistemi tad-distribuzzjoni magħluqa fis-sens tal-Artikolu 28(1) tad-Direttiva 2009/72 biss abbażi tar-rekwiżiti elenkati fl-Artikolu 26(4) u fl-Artikolu 28(2) tagħha, jew jekk l-Istati Membri humiex awtorizzati jew mitluba jeżentaw dawk l-operaturi minn rekwiżiti oħra msemmija f’din id-direttiva.

82.

Solvay issostni li l-Istati Membri huma awtorizzati jeżentaw sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa mhux biss mir-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 26(4) u fl-Artikolu 28(2) tad-Direttiva 2009/72, iżda wkoll minn rekwiżiti oħra msemmija fl-istess direttiva sabiex tiġi evitata, kif jingħad fil-premessi 29 u 30 ta’ din id-direttiva, l-impożizzjoni ta’ piż sproporzjonat jew inġustifikat fuq operaturi ta’ dawk is-sistemi. ERG Power tikkondividi l-ħsieb ta’ Solvay. ENI ssostni li l-Istati Membri għandhom jeżentaw sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa minn rekwiżiti oħra. Il-Gvern Taljan iqis li sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa jistgħu jiġu eżentati minn rekwiżiti oħra għajr dawk elenkati fl-Artikolu 26(4) u fl-Artikolu 28(2) tad-Direttiva 2009/72 sakemm dan jirriżulta f’sistema ssemplifikata, Il-Gvern Grieg jgħid li s-setgħa tal-Istati Membri li jeżentaw operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa minn rekwiżiti msemmija f’din id-direttiva aktarx ma hijiex limitata għal dawk elenkati fl-Artikolu 26(4) u fl-Artikolu 28(2) tagħha.

83.

Il-Gvern Olandiż iqis li l-Istati Membri jistgħu biss jeżentaw sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa mir-rekwiżiti elenkati fl-Artikolu 26(4) u fl-Artikolu 28(2) tad-Direttiva 2009/72. Il-Kummissjoni tissottometti li sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa jistgħu biss jiġu eżentati mir-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 25(5) u fl-Artikolu 32(1) ta’ din id-direttiva.

84.

Fil-fehma tiegħi, l-Istati Membri ma humiex awtorizzati jeżentaw operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa minn rekwiżiti għajr dawk imsemmija fl-Artikolu 26(4) u fl-Artikolu 28(2) tad-Direttiva 2009/72, jiġifieri, (i) l-obbligi ta’ separazzjoni msemmija fl-Artikolu 26(1), (2) u (3) ta’ din id-direttiva, (ii) ir-rekwiżit tal-Artikolu 25(5) tal-istess direttiva sabiex tinkiseb l-enerġija użata sabiex jiġi kopert t-telf u l-kapaċità ta’ riżerva skont proċeduri trasparenti, nondiskriminatorji u bbażati fuq is-suq, u (iii) l-obbligu ta’ approvazzjoni minn qabel ta’ tariffi mill-awtorità regolatorja nazzjonali eżaminati fil-punti 63 sa 80 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

85.

L-ewwel nett, kif diġà sostnejt iktar ’il fuq  ( 56 ), sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa huma sistemi ta’ distribuzzjoni. Konsegwentement, l-obbligi kollha imposti fuq operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni huma imposti fuq operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa, sakemm id-Direttiva 2009/72 ma tipprovdix mod ieħor.

86.

It-tieni nett, ninnota li, matul ix-xogħlijiet preparatorji tad-Direttiva 2009/72, il-Parlament Ewropew ippropona li jiżdied paragrafu fl-Artikolu 26 tad-Direttiva 2003/54  ( 57 ) li jgħid li “L-Istati Membri jistgħu jeżentaw siti industrijali mid-dispożizzjonijiet tal-Kapitoli III, IV, V, VI u VII”  ( 58 ). “Siti industrijali” kienu ddefiniti mill-Parlament bħala “żoni ġeografiċi ta’ proprjetà privata b’netwerk ta’ enerġija mfassal primarjament sabiex iforni konsumaturi industrijali f’[dawk] iż-żon[i]”  ( 59 ). Fil-fehma tiegħi, “siti industrijali” jixbhu s-sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa diskussi f’dawn il-konklużjonijiet (li kienu ddaħħlu biss fi stadju iktar tard fid-Direttiva 2009/72). L-emenda tal-Parlament tat lill-Istati Membri s-setgħa jeżentaw “siti industrijali” minn għadd kbir ta’ dispożizzjonijiet, b’mod partikolari dawk li kienu dwar it-tħaddim ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni (kif previst fil-Kapitolu V tad-Direttiva 2003/54).

87.

Madankollu, id-Direttiva 2009/72 kienet ġiet adottata mingħajr l-emenda tal-Parlament. Dan jissuġġerixxi li l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni kienet li l-Istati Membri jiġu awtorizzati jagħtu lil operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa biss numru limitat ta’ eżenzjonijiet mill-obbligi imposti fuq operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni.

88.

It-tielet nett, huwa minnu li, skont it-Taqsima 5.3 tan-nota ta’ interpretazzjoni tal-Kummissjoni dwar swieq bl-imnut, l-“Istati Membri jistgħu jfasslu regoli speċifiċi u proporzjonali għal [operaturi ta’ sistema ta’ distribuzzjoni] li jieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi partikolari tagħhom. Dan huwa partikolarment importanti minħabba li n-natura preċiża ta’ diversi obbligi fuq operaturi tas-sistema hija stabbiliti mill-Istati Membri u mhux direttament [mid-Direttiva 2009/72]”.

89.

Madankollu, fil-fehma tiegħi, l-Istati Membri għandhom marġni ta’ diskrezzjoni sabiex jimplimentaw l-obbligi msemmija fid-Direttiva 2009/72 (jiġifieri, li jiddefinixxu “in-natura preċiża” ta’ tali obbligi). Minħabba li, kif tipprovdi l-premessa 30 ta’ din id-direttiva, “piż amministrattiv bla bżonn” ma għandux jiġi impost fuq sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa, dawk l-obbligi jistgħu jiġu aġġustati mill-Istati Membri sabiex jitqiesu l-karatteristiċi partikolari ta’ dawk is-sistemi. Dan ma jfissirx li l-Istati Membri huma awtorizzati jeżentaw sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa minn obbligi imposti mid-Direttiva 2009/72.

90.

Pereżempju, skont in-nota ta’ interpretazzjoni tal-Kummissjoni dwar swieq bl-imnut, l-Istati Membri jistgħu jieħdu inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi partikolari ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa meta jistabbilixxu regoli għall-ħatra ta’ operaturi ta’ sistema ta’ distribuzzjoni. Din in-nota ma tipprovdix, madankollu, li Stati Membri jistgħu jeżentaw impriżi li huma proprjetarji jew huma responsabbli għal sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa mill-obbligu li jaħtru operatur, skont l-Artikolu 24 tad-Direttiva 2009/72.

91.

Ninnota wkoll li s-sentenzi msemmija fil-punt 88 iktar ’il fuq jagħmlu parti mit-Taqsima 5.3 tan-nota ta’ interpretazzjoni tal-Kummissjoni dwar swieq bl-imnut, intitolata “Kategorija mhux separata ta’ sistemi”  ( 60 ), mhux mit-Taqsima 5.4 ta’ din in-nota, intitolata “Eżenzjonijiet speċifiċi” u li tirreferi għall-Artikolu 28(2) tad-Direttiva 2009/72. Dan jikkonferma li s-setgħa tal-Istati Membri li jiddefinixxu “in-natura preċiża” tal-obbligi imposti fuq operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa, imsemmija f’dawk is-sentenzi, ma hijiex setgħa ta’ eżenzjoni, iżda pjuttost setgħa ta’ aġġustament tar-regoli stabbiliti għal operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni li ma jkunux magħluqa.

92.

F’dan il-każ, operaturi ta’ IUNs u tan-netwerks privati l-oħra huma eżentati minn ċerti obbligi imposti fuq operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni, jiġifieri, (i) l-obbligu li jingħata aċċess lil terzi, u (ii) l-obbligu ta’ separazzjoni ta’ funzjonijiet  ( 61 ).

93.

L-eżenzjoni mill-obbligu li jingħata aċċess lil terzi ġiet eżaminata iktar ’il fuq. Fir-rigward tal-eżenzjoni mill-obbligu ta’ separazzjoni ta’ funzjonijiet, din hija koerenti mas-setgħa mogħtija lill-Istati Membri mill-Artikolu 26(4) tad-Direttiva 2009/72 li jkunu eżentati minn dak l-obbligu sistemi li jaqdu inqas minn 100 000 klijent konness.

94.

Konsegwentement, ir-risposta għar-raba’ domanda preliminari għandha tkun li l-Artikolu 26(4) u l-Artikolu 28(2) tad-Direttiva 2009/72 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu lill-Istati Membri milli jeżentaw operaturi ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa minn rekwiżiti mhux elenkati f’dawn id-dispożizzjonijiet.

F.

Fuq il-ħames domanda preliminari

95.

Permezz tal-ħames domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk id-Direttiva 2009/72, b’mod partikolari l-Artikolu 15(7), l-Artikolu 36(7)(b) u l-premessi 29 u 30 tagħha, jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta lil utenti ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa għar-regoli applikabbli għal utenti tan-network pubbliku fir-rigward ta’ tariffi ta’ dispaċċ.

96.

Kif sostniet il-Kummissjoni fl-Inkjesta dwar is-Settur tal-Enerġija tal-2007  ( 62 ), “peress li l-elettriku ma jistax jinħażen”, u l-istabbiltà tan-netwerk teħtieġ li l-ġenerazzjoni u l-konsum ikunu f’bilanċ il-ħin kollu, “jeżistu sistemi ta’ bilanċ u riżerva sabiex jiġi kkumpensat l-iżbilanċ f’ħin reali ta’ parteċipanti fis-suq li jirriżultaw minn diskrepanzi bejn […] it-talba għall-elettriku u l-produzzjoni”  ( 63 ). Operaturi ta’ sistema ta’ trażmissjoni u operaturi ta’ sistema ta’ distribuzzjoni huma fdati bit-tħaddim ta’ dawn is-sistemi  ( 64 ).

97.

L-Artikolu 2(10) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 79/1999  ( 65 ) jiddefinixxi d-dispaċċ bħala “l-attività ta’ ħruġ ta’ struzzjonijiet għall-użu kkoordinat u għall-operat ta’ unitajiet ta’ ġenerazzjoni, tas-sistema ta’ trażmissjoni u tas-servizzi awżiljarji”. Skont l-Artikolu 1(1) ta’ dan id-Digriet Leġiżlattiv, id-dispaċċ huwa servizz pubbliku mwettaq mill-Istat permezz tal-operatur tas-sistema ta’ trażmissjoni nazzjonali, Terna SpA (iktar ’il quddiem “Terna”).

98.

L-utenti tas-sistema jħallsu sabiex jingħataw servizzi ta’ dispaċċ. Skont l-Artikolu 22(1) tal-Anness A tad-Deċiżjoni Nru 539/2015, ir-regoli applikabbli għall-utenti ta’ sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa fir-rigward ta’ tariffi ta’ dispaċċ huma dawk applikabbli għall-utenti tan-network pubbliku. L-istess dispożizzjoni tispeċifika li, fir-rigward tal-utenti tas-sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa, tariffi ta’ dispaċċ jiġu applikati “fir-rigward tal-elettriku li jalimenta u li jittieħed mis-sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa minn kull utent permezz tal-punt ta’ konnessjoni tal-installazzjoni tiegħu ma’ dik is-sistema.”

99.

Tariffi ta’ dispaċċ isiru lil Terna, mhux lill-operatur tas-sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa.

100.

Qabel ma d-Deċiżjoni Nru 539/2015 daħlet fis-seħħ, tariffi ta’ dispaċċ kienu applikabbli biss għal elettriku li jalimenta jew li jittieħed min-netwerk pubbliku mis-sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa, fl-intier tagħha, permezz tal-punt ta’ dik is-sistema konness ma’ dak in-netwerk. Dan ifisser li tariffi ta’ dispaċċ kienu jiġu applikati biss għal elettriku li jalimenta jew li jittieħed min-netwerk pubbliku. Ma kinux jiġu applikati għal elettriku ġġenerat mis-sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa.

101.

Solvay, Erg Power, Eni u l-Gvern Grieg isostnu li d-Direttiva 2009/72 tipprekludi l-applikazzjoni għal sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa tar-regoli ta’ dispaċċ applikabbli għan-netwerk pubbliku.

102.

Il-Gvern Taljan isostni li l-utenti tal-IUNs jistgħu jiddeċiedi li jaggregaw ruħhom f’punt wieħed konness man-netwerk pubbliku, u f’dan il-każ jiġu applikati tariffi ta’ dispaċċ biss minn elettriku meħud mill-IUN, fl-intier tiegħu, min-netwerk pubbliku  ( 66 ).

103.

Il-Kummissjoni tqis li d-Direttiva 2009/72 ma tipprekludix l-impożizzjoni fuq l-utenti tal-IUNs ta’ regoli dwar dispaċċ applikabbli għall-utenti tan-network pubbliku.

104.

Ninnota li, kif argumentat minn ENI, l-utenti tal-IUNs normalment jalimentaw l-elettriku jew jieħdu l-elettriku mill-IUN biss, mhux min-netwerk pubbliku, biex b’hekk servizzi ta’ dispaċċ jiġu pprovduti mill-operatur ta’ IUN, mhux minn Terna. Huwa biss rarament, meta t-talba għall-elettriku tilħaq livelli mhux mistennija jew ikun hemm interruzzjoni fil-produzzjoni fl-IUN, li l-utenti tal-IUNs jieħdu l-elettriku min-netwerk pubbliku u li dawn jiġu pprovduti servizzi ta’ dispaċċ minn Terna.

105.

Għalhekk, il-metodoloġija li biha jiġi kkalkolat l-ammont ta’ tariffi ta’ dispaċċ b’rabta mal-elettriku li jalimenta jew li jittieħed mill-IUN, mhux biss fir-rigward tal-elettriku li jalimenta jew li jittieħed min-netwerk pubbliku, hija inkonsistenti mar-rekwiżit tal-Artikolu 15(7) u tal-Artikolu 37(6)(b) tad-Direttiva 2009/72 li ħlasijiet għal żbilanċ għandhom ikunu “nondiskriminatorji”. Fil-fatt, l-utenti tal-IUNs, bħall-utenti tan-network pubbliku, jintalbu jħallsu sabiex jiġu pprovduti servizzi ta’ dispaċċ minn Terna, għalkemm dawk tal-ewwel, mhux bħal tal-aħħar, jingħataw servizzi bħal dawn biss b’mod eċċezzjonali.

106.

Barra minn hekk, din il-metodoloġija hija inkonsistenti mar-rekwiżit tal-Artikolu 15(7) u mal-premessa 35 tad-Direttiva 2009/72 li ħlasijiet għal żbilanċi għandhom “jirriflettu l-ispejjeż”, u mar-rekwiżit tal-Artikolu 37(6)(b) ta’ din id-direttiva li għandhom jingħataw servizzi dwar bilanċi “bil-mod l-aktar ekonomiku possibbli”. Dan minħabba li Terna ma kienet ġarrbet ebda spejjeż, jew kellha spejjeż limitati, fir-rigward tal-utenti tal-IUNs.

107.

Konsegwentement, jidhirli li ma tistax tiġi applikata l-istess metodoloġija sabiex jiġu kkalkolati t-tariffi ta’ dispaċċ magħmula mill-utenti tal-IUNs u sabiex jiġu kkalkolati t-tariffi ta’ dispaċċ magħmula mill-utenti tan-network pubbliku. Tariffi ta’ dispaċċ magħmula mill-utenti tal-IUNs għandhom jiġu kkalkolati b’rabta mal-elettriku li jalimenta jew li jittieħed min-netwerk pubbliku. Fil-fatt, dawn il-ħlasijiet għandhom jirriflettu l-ispejjeż magħmula minn Terna SpA sabiex jiġu pprovduti servizzi ta’ dispaċċ lill-utenti tal-IUNs.

108.

Ninnota li, fis-seduta orali, il-Gvern Taljan sostna li l-utenti tal-IUNs jistgħu, skont id-dritt Taljana, jaggregaw ruħhom sabiex it-tariffi ta’ dispaċċ jiġu kkalkolati b’rabta mal-elettriku li jalimenta jew li jittieħed min-netwerk pubbliku mill-IUN, fl-intier tiegħu. Skont il-Gvern Taljan, jekk l-utenti tal-IUNs jiddeċiedu li jaggregaw ruħhom, it-tariffi ta’ dispaċċ jiġu kkalkolati bħal ma kienu kkalkolati qabel ma d-Deċiżjoni Nru 539/2015 daħlet fis-seħħ. Fis-seduta orali, kemm ir-rappreżentanti ta’ Solvay kif ukoll ta’ Eni wieġbu li, jekk l-utenti tal-IUNs, jaggregaw ruħhom, dan ma jkollu ebda effett fuq il-kalkolu tat-tariffi ta’ dispaċċ. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tikkjarifika din il-kwistjoni.

109.

Dwar il-kwistjoni marbuta ma’ jekk l-għażla li l-elettriku jittieħed min-netwerk pubbliku għandhiex tiġi kkumpensata fiha nnifisha, jiġifieri, anki jekk l-għażla ma tkunx eżerċitata u ma jittiħidx elettriku min-netwerk pubbliku, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex, fil-fehma tiegħi, informazzjoni biżżejjed dwar il-kuntest regolatorju u l-karatteristiċi tas-suq sabiex tindirizza din il-kwistjoni.

110.

Għalhekk, ir-risposta għall-ħames domanda preliminari għandha tkun li l-Artikolu 15(7) u l-Artikolu 36(7)(b) tad-Direttiva 2009/72 jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li permezz tagħha tariffi ta’ dispaċċ mill-utenti tas-sistemi ta’ distribuzzjoni magħluqa lill-operatur tan-netwerk pubbliku jiġu applikati għall-elettriku alimentat minn kull utent lis-sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa, jew għall-elettriku meħud minn kull utent mis-sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa. Dawn it-tariffi għandhom jiġu applikati biss għall-elettriku alimentat minn kull utent tas-sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa lin-netwerk pubbliku, jew għall-elettriku meħud minn kull utent tas-sistema ta’ distribuzzjoni magħluqa min-netwerk pubbliku.

IV.

Konklużjoni

111.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta li ġejja għad-domanda preliminari magħmula mit-Tribunale Amministrativo Regionale per la Lombardia (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tal-Lombardia, l-Italja) kif ġej: