ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
NIILO JÄÄSKINEN
της 30ής Απριλίου 2014 ( 1 )
Υπόθεση C‑101/13
U
κατά
Stadt Karlsruhe
[αίτηση του Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg (Γερμανία) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Διαβατήρια — Κανονισμός (ΕΚ) 2252/2004 — Ελάχιστα πρότυπα ασφαλείας για τα διαβατήρια και τα ταξιδιωτικά έγγραφα των κρατών μελών — Έννομο αποτέλεσμα της παραπομπής στο έγγραφο 9303 του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας, μέρος 1 (αναγνώσιμα από μηχάνημα διαβατήρια) — Κύριο αναγνωριστικό στοιχείο, δευτερεύον αναγνωριστικό στοιχείο και προαιρετικά στοιχεία προσωπικών δεδομένων — Νομοθεσία κράτους μέλους η οποία προβλέπει ότι το επώνυμο γένους του κατόχου πρέπει να περιλαμβάνεται στη σελίδα δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του διαβατηρίου, στο πεδίο που προορίζεται για το κύριο αναγνωριστικό στοιχείο, ακόμη και αν, κατά νόμον, δεν αποτελεί τμήμα του αστικού ονόματος του ενδιαφερομένου — Καταχώριση μη μεταφρασμένης συντομογραφίας στο πεδίο που προορίζεται για το κύριο αναγνωριστικό στοιχείο»
I – Εισαγωγή
|
1. |
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως του Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg (Γερμανία), της οποίας έχει επιληφθεί το Δικαστήριο, υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ ενός Γερμανού υπηκόου, του U, και της Stadt Karlsruhe (Γερμανία) με αντικείμενο την άρνηση των αρμόδιων υπηρεσιών της πόλεως αυτής να τροποποιήσουν την αναγραφή του επωνύμου γένους του U στο γερμανικό του διαβατήριο. |
|
2. |
Συγκεκριμένα, η εφαρμοστέα γερμανική νομοθεσία προβλέπει ότι το διαβατήριο περιλαμβάνει, ιδίως, όσον αφορά την ταυτοποίηση του κατόχου του, «το επώνυμο και το επώνυμο γένους», «κύρια ονόματα» και «διδακτορικό τίτλο». Στην προκειμένη περίπτωση και βάσει της προαναφερθείσας νομοθεσίας, το επώνυμο γένους του προσφεύγοντος της κύριας δίκης αναγράφεται στο διαβατήριο του, δίπλα στο επώνυμό του, παρά το γεγονός ότι, κατά το αιτούν δικαστήριο, το επώνυμο γένους δεν αποτελεί, κατά νόμον, τμήμα του αστικού του ονόματος. |
|
3. |
Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΚ) 2252/2004 του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2004, σχετικά με την καθιέρωση προτύπων για τα χαρακτηριστικά ασφαλείας και τη χρήση βιομετρικών στοιχείων στα διαβατήρια και τα ταξιδιωτικά έγγραφα των κρατών μελών ( 2 ), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 444/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Μαΐου 2009 ( 3 ) (στο εξής: κανονισμός 2252/2004). Ο ανωτέρω κανονισμός αναφέρεται στο έγγραφο 9303 (αναγνώσιμα από μηχάνημα διαβατήρια) του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO), ειδικότερα στο μέρος 1 του εγγράφου αυτού που αφορά αναγνώσιμα από μηχάνημα διαβατήρια (στο εξής: έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1,) ( 4 ) το οποίο καθορίζει τις λεπτομέρειες παρουσίασης των διαβατηρίων. |
|
4. |
Το Δικαστήριο καλείται να αποφανθεί, ιδίως, αν και με ποιον τρόπο το επώνυμο γένους, το οποίο δεν αποτελεί πλέον τμήμα του αστικού ονόματος ενός προσώπου, είναι δυνατόν να συμπεριληφθεί στο διαβατήριο ως κύριο αναγνωριστικό στοιχείο (πεδίο 06 του διαβατηρίου), ως δευτερεύον αναγνωριστικό στοιχείο (πεδίο 07) ή ως συμπληρωματική πληροφορία (πεδίο 13), λαμβανομένων επίσης υπόψη των διατάξεων του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), και του άρθρου 8 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, η οποία υπεγράφη στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950 (στο εξής: ΕΣΔΑ). |
II – Το νομικό πλαίσιο
Α— Το δίκαιο της Ένωσης
|
5. |
Ο κανονισμός 2252/2004 επικαιροποιεί το ψήφισμα των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών που συνήλθαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου την 17η Οκτωβρίου 2000, με το οποίο διατυπώθηκαν τα ελάχιστα πρότυπα ασφαλείας για τα διαβατήρια. Ο εν λόγω κανονισμός αποσκοπεί στη βελτίωση και στην εναρμόνιση των προτύπων ασφαλείας για τα διαβατήρια και τα ταξιδιωτικά έγγραφα, με σκοπό την καταπολέμηση της πλαστογράφησης και παραποίησης ( 5 ). |
|
6. |
Οι αιτιολογικές σκέψεις 8 και 9 του εν λόγω κανονισμού έχουν ως εξής:
|
|
7. |
Το παράρτημα του προμνησθέντος κανονισμού αποσκοπεί να ορίσει το ελάχιστο επίπεδο ασφαλείας που απαιτείται να παρέχουν τα διαβατήρια και ταξιδιωτικά έγγραφα των κρατών μελών. Οι διατάξεις του παραρτήματος αφορούν πρωτίστως τη σελίδα με τα στοιχεία κατόχου του διαβατηρίου ( 6 ). Το εν λόγω παράρτημα καθιστά εφαρμοστέο το έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, βάσει της ακόλουθης διατύπωσης ( 7 ). «Το διαβατήριο ή το ταξιδιωτικό έγγραφο πρέπει να περιλαμβάνει μια σελίδα με τα στοιχεία κατόχου που να είναι αναγνώσιμη από μηχάνημα και να πληροί τις προδιαγραφές που καθορίζονται με το [έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1], ενώ ο τρόπος έκδοσής της πρέπει να πληροί τις καθοριζόμενες από το ίδιο έγγραφο προδιαγραφές για τα αναγνώσιμα από μηχάνημα διαβατήρια.» |
Β — Το έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1
|
8. |
Το έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, αφορά τα αναγνώσιμα από μηχάνημα διαβατήρια ( 8 ). Περιλαμβάνει τέσσερα τμήματα, εκ των οποίων το τελευταίο, το τμήμα IV, περιέχει τις τεχνικές προδιαγραφές που εφαρμόζονται στα τα εν λόγω διαβατήρια. Το τμήμα IV κατ’ ουσίαν προβλέπει τα ακόλουθα. |
|
9. |
Στα αναγνώσιμα από μηχάνημα διαβατήρια, η εμπρόσθια όψη της σελίδας που περιέχει τις πληροφορίες διαιρείται σε ζώνες, αφενός, τις ζώνες I έως V, οι οποίες στο σύνολό τους αποτελούν τη «ζώνη οπτικoύ ελέγχου», και, αφετέρου, τη ζώνη VII, η οποία αντιστοιχεί στη «μηχανικώς αναγνώσιμη ζώνη» ( 9 ). Η ζώνη ΙΙ περιλαμβάνει ορισμένα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα ( 10 ). |
|
10. |
Το «όνομα» καταχωρίζεται στο διαβατήριο στη σελίδα των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, στα πεδία 06 και 07 της ζώνης ΙΙ. |
|
11. |
Το πεδίο 06 προορίζεται για «το κύριο αναγνωριστικό στοιχείο», ενώ το πεδίο 07 για «το δευτερεύον αναγνωριστικό στοιχείο». |
|
12. |
Στο πεδίο 13 μπορούν να περιλαμβάνονται «προαιρετικά στοιχεία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως, παραδείγματος χάριν, ο αριθμός προσωπικής ταυτοποιήσεως ή το δακτυλικό αποτύπωμα, κατά τη διακριτική ευχέρεια του κράτους ή του οργανισμού που εκδίδει το διαβατήριο» ( 11 ). |
Γ— Η γερμανική νομοθεσία
1. Η διέπουσα τα ονόματα νομοθεσία
|
13. |
Το επώνυμο γένους («Geburtsname»), δηλαδή το επώνυμο που καταχωρίστηκε στο πιστοποιητικό γεννήσεως ενός προσώπου, είναι το επώνυμο των γονέων του ή ενός εξ αυτών. |
|
14. |
Το επώνυμο («Familienname») είναι είτε το επώνυμο γένους είτε το επώνυμο που αποκτήθηκε λόγω μεταβολής του επωνύμου γένους. |
|
15. |
Συγκεκριμένα, το επώνυμο μπορεί να μεταβληθεί είτε κατόπιν γάμου, κατ’ εφαρμογή του αστικού κώδικα (Bürgerliches Gesetzbuch, στο εξής: BGB) ( 12 ), είτε κατόπιν αιτήσεως μεταβολής επωνύμου δυνάμει του νόμου περί μεταβολής επωνύμου της 5ης Ιανουαρίου 1938 (Namensänderungsgesetz) ( 13 ). Από την απόφαση περί παραπομπής συνάγεται ότι μετά τη μεταβολή, και εκτός ειδικής μνείας περί του αντιθέτου, το επώνυμο γένους δεν αποτελεί πλέον, κατά νόμον, τμήμα του ονόματος του προσώπου ( 14 ), σε αντίθεση προς τα προβλεπόμενα από τις νομοθεσίες που ισχύουν σε άλλα κράτη μέλη ( 15 ). Από τη διατύπωση των προδικαστικών ερωτημάτων, συνάγεται ότι η παρούσα υπόθεση εμπίπτει στην προαναφερθείσα περίπτωση. |
|
16. |
Πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι κατά το γερμανικό δίκαιο, ειδικότερα σύμφωνα με το άρθρο 21, παράγραφος 1, σημείο 1, του νόμου περί προσωπικής καταστάσεως (Personenstandsgesetz) ( 16 ), απαιτείται να διαθέτει κάθε πρόσωπο ένα επώνυμο και τουλάχιστον ένα κύριο όνομα («Vorname»). Επιπλέον, οι τίτλοι ευγενείας αποτελούν τμήμα του επωνύμου βάσει του συνταγματικού δικαίου της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης ( 17 ). Αντιθέτως, ένας ακαδημαϊκός τίτλος, παραδείγματος χάριν «Διδάκτωρ» δεν αποτελεί τμήμα του ονόματος αυτού καθ’ εαυτόν αλλά είναι ένα συμπληρωματικό στοιχείο το οποίο εγγράφεται στο ληξιαρχείο και αναφέρεται στο διαβατήριο δίπλα στο επώνυμο. Το δικαίωμα επί του ονόματος προστατεύεται δυνάμει του άρθρου 12 του BGB. |
2. Η νομοθεσία περί διαβατηρίων
|
17. |
Από το άρθρο 1, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του νόμου περί διαβατηρίων (Passgesetz) της 19ης Απριλίου 1986 ( 18 ), συνάγεται ότι οι Γερμανοί οι οποίοι εισέρχονται στην επικράτεια στην οποία εφαρμόζεται ο εν λόγω νόμος ή απέρχονται από αυτήν, οφείλουν να φέρουν ισχύον διαβατήριο και να αποδεικνύουν την ταυτότητά τους μέσω του διαβατηρίου. |
|
18. |
Κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, του νόμου περί διαβατηρίων, «το διαβατήριο περιέχει, δίπλα στη φωτογραφία του κατόχου του, την υπογραφή του, την ονομασία της εκδίδουσας αρχής, την ημερομηνία εκδόσεως και λήξεως ισχύος του διαβατηρίου και μνεία μόνον των ακόλουθων στοιχείων σχετικά με τον κάτοχό του: 1. Επώνυμο και επώνυμο γένους, 2. Κύρια ονόματα, 3. Διδακτορικός τίτλος, 4. Θρησκευτικό αξίωμα, καλλιτεχνικό όνομα [...]» |
|
19. |
Κατά τη σημείωση 6 του παραρτήματος 11 του εκτελεστικού κανονισμού του νόμου περί διαβατηρίων (Passverordnung) της 19ης Οκτωβρίου 2007 ( 19 ), «όταν υπάρχει επώνυμο γένους, διατίθεται τουλάχιστον μία πλήρης γραμμή. Η γραμμή αυτή αρχίζει με τους πέντε χαρακτήρες «GEB.» ή «geb.». Η συντομογραφία αυτή στη γερμανική γλώσσα σημαίνει «γεννηθείς/είσα» και δεν αναγράφεται σε άλλες γλώσσες. |
III – Η διαφορά της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
|
20. |
Στην υπόθεση της κύριας δίκης, ο προσφεύγων U ζητεί την τροποποίηση της παρουσιάσεως του επωνύμου γεννήσεως του στο γερμανικό του διαβατήριο ( 20 ). Το επώνυμό του είναι «F» και τα κύρια ονόματά του είναι «S. P.». Έχει διδακτορικό τίτλο. Το επώνυμο γένους του είναι «E» και δεν αποτελεί τμήμα του αστικού ονόματός του. Στο πεδίο του διαβατηρίου του που έχει τον τίτλο «Νame/Surname/Nom» έχουν καταχωριστεί, σε δύο γραμμές, τα εξής: «DR F. GEB. E.» |
|
21. |
Ο προσφεύγων στην κύρια δίκη διατείνεται ότι η απόδοση του ονόματός του στο διαβατήριό του είναι εσφαλμένη και ότι αυτό δημιουργεί παρερμηνείες, όταν μεταβαίνει στο εξωτερικό για επαγγελματικούς λόγους. Υποστηρίζει ότι η μνεία στο διαβατήριό του, στο πεδίο που χρησιμοποιείται για το επώνυμό του, του επωνύμου γένους, του οποίου προηγείται η συντομογραφία «GEB.», η οποία δεν αποτελεί τμήμα του αστικού του ονόματός, έχει ως αποτέλεσμα σε εμπορικές συναλλαγές με ιδιώτες ή κατά την έκδοση θεωρήσεων να κατονομάζεται, παραδείγματος χάριν, ως «Mr. Geb E.», «Mr. E. F.», «DR F. GEB E.» ή ακόμη και «S. E. Dr F.» |
|
22. |
Για τον λόγο αυτόν, ζήτησε τροποποίηση των δεδομένων του διαβατηρίου του, ώστε να απαλειφθεί η καταχώριση την οποία ισχυρίζεται ότι είναι εσφαλμένη και να καταφανεί χωρίς αμφιβολία, επίσης και έναντι των μη Γερμανών υπηκόων, ότι το όνομά του είναι «Dr F.». Δεν υποδεικνύει όμως πώς μπορεί να γίνει η τροποποίηση αυτή, δηλαδή είτε απαλείφοντας το επώνυμο γένους, είτε δημιουργώντας αντίστοιχο πεδίο («Geburtsname/Birthname/Nom de naissance»), ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο. Συνεπώς, δεν ζητεί να απαλειφθεί από το διαβατήριό του αυτή καθ’ εαυτήν η καταχώριση του επωνύμου γένους του, αλλά μόνον να απαλειφθεί από το διαβατήριο η εσφαλμένη καταχώριση. |
|
23. |
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Verwaltungsgerichtshof Baden‑Württemberg με απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2013, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 28 Φεβρουαρίου 2013, αποφάσισε να αναστείλει την εκδίκαση της υποθέσεως και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
|
|
24. |
Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν ο προσφεύγων της κύριας δίκης, καθώς και η Γερμανική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όλοι δε οι ανωτέρω εκπροσωπήθηκαν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 15ης Ιανουαρίου 2014. |
IV – Ανάλυση
Α — Εισαγωγικές παρατηρήσεις
|
25. |
Επισημαίνω εκ των προτέρων ότι το όνομα ενός προσώπου αποτελεί συστατικό στοιχείο της ταυτότητάς του και της ιδιωτικής ζωής του, οι οποίες προστατεύονται βάσει του άρθρου 7 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του άρθρου 8 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών. Μολονότι δεν μνημονεύεται ρητώς στο άρθρο 8 της Συμβάσεως αυτής, το όνομα ενός προσώπου αφορά πράγματι την ιδιωτική και την οικογενειακή ζωή του, καθόσον αποτελεί στοιχείο της προσωπικότητάς του και σύνδεσμο με την οικογένεια ( 21 ). |
|
26. |
Επίσης, η μνεία του επωνύμου γένους υπό συγκεκριμένες συνθήκες πρέπει να δικαιολογείται αντικειμενικώς, βάσει του άρθρου 8 του Χάρτη, ο οποίος κατοχύρωσε ως θεμελιώδες δικαίωμα την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, και φρονώ ότι μια τέτοια μνεία μπορεί να δικαιολογηθεί, αν είναι αναγκαία για την ταυτοποίηση του προσώπου. Συναφώς, επισημαίνω ότι στη Γερμανία δεν υπάρχει ολοκληρωμένο σύστημα ταυτοποιήσεως των προσώπων, βασιζόμενο στον αριθμό μητρώου κοινωνικής ασφαλίσεως ή στον αριθμό προσωπικής ταυτοποιήσεως, συνεπώς το επώνυμο γένους είναι το μόνο «μόνιμο» στοιχείο του ονόματος το οποίο επιτρέπει να διακρίνονται μεταξύ τους πρόσωπα τα οποία έχουν το ίδιο επώνυμο και έχουν γεννηθεί την ίδια ημέρα, στην ίδια πόλη και ενδεχομένως στην ίδια μικρή κοινότητα μιας χώρας. |
|
27. |
Όσον αφορά το ειδικότερο ερώτημα περί του είδους των προσωπικών δεδομένων τα οποία είναι δυνατόν να περιλαμβάνονται στο διαβατήριο, το Δικαστήριο, στο πλαίσιο της υποθέσεως Schwarz ( 22 ), επιβεβαίωσε το κύρος, από πλευράς των σχετικών διατάξεων του Χάρτη, του άρθρου 1, παράγραφος 2, του κανονισμού 2252/2004, το οποίο προβλέπει τη χρήση βιομετρικών στοιχείων στα διαβατήρια. |
|
28. |
Καταρχάς, στην υπό κρίση υπόθεση δεν είναι αναγκαία η ενδελεχής εξέταση του γενικότερου ερωτήματος κατά πόσον ο Χάρτης επιτρέπει την καταχώριση του επωνύμου γένους ενός προσώπου στο διαβατήριό του, εφόσον το εν λόγω επώνυμο γένους δεν αποτελεί τμήμα του ονόματος του προσώπου, δυνάμει των κανόνων του εφαρμοστέου δικαίου. Εν πάση περιπτώσει, φρονώ ότι μια τέτοια καταχώριση έρχεται σε αντίθεση προς τη σκοπούμενη παροχή στον ενδιαφερόμενο της δυνατότητας να εγκαταλείψει το προηγούμενο επώνυμό του και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μια τέτοια καταχώριση θα μπορούσε να αυξήσει τον κίνδυνο έμμεσης δυσμενούς διακρίσεως λόγω ιθαγένειας ή εθνoτικής καταγωγής. |
|
29. |
Δεύτερον, όσον αφορά τη νομολογία του Δικαστηρίου, πρέπει να διευκρινιστεί ότι η προκειμένη περίπτωση διαφέρει από ορισμένες άλλες, πρόσφατες υποθέσεις, σχετικές με ονόματα προσώπων, οι οποίες εκδικάστηκαν από το Δικαστήριο, ειδικότερα σε διασυνοριακές καταστάσεις, όπως οι υποθέσεις Garcia Avello ( 23 ), Grunkin και Paul ( 24 ), Sayn-Wittgenstein ( 25 ) καθώς και Runevič-Vardyn και Wardyn ( 26 ). Οι εν λόγω υποθέσεις, στο πλαίσιο των οποίων ανέκυψαν γενικά θέματα σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων ή την ευρωπαϊκή ιθαγένεια, δεν παρέχουν άμεσες απαντήσεις στα ερωτήματα που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της παρούσας υποθέσεως. Εντούτοις, τα προβλήματα τα οποία υποστηρίζει ότι αντιμετώπισε ο U, μπορούν να ανακύψουν εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο μέτρο που ο U χρησιμοποιεί το διαβατήριό του ως ταξιδιωτικό έγγραφο στα κράτη μέλη που δεν ανήκουν στον χώρο Σένγκεν. |
|
30. |
Τρίτον, στην παρούσα υπόθεση ζητείται από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν, και ενδεχομένως, υπό ποιες προϋποθέσεις, ένα στοιχείο, το οποίο απαιτείται κατά τη γερμανική νομοθεσία, δηλαδή το επώνυμο γένους, δύναται να περιληφθεί στο διαβατήριο, λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων του κανονισμού 2252/2004 και του εγγράφου 9303 του ICAO, μέρος 1, στο οποίο παραπέμπει ο εν λόγω κανονισμός. |
|
31. |
Υπενθυμίζεται ότι ο U δεν αντιτίθεται στην καταχώριση του επωνύμου γένους του στο διαβατήριό του, αλλά ζητεί μόνον οι καταχωρίσεις στο διαβατήριο να είναι σαφείς και να μην προκαλούν παρερμηνείες. |
|
32. |
Επισημαίνεται ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, το Δικαστήριο καλείται να αποφανθεί βάσει εγγράφου που έχει εκδοθεί από διεθνή οργανισμό και το οποίο κατέστη εφαρμοστέο στην Ένωση μέσω της παραπομπής που περιλαμβάνεται στον κανονισμό 2252/2004. Ωστόσο, τα έγγραφα που εκδίδονται από τον ICAO, όπως το έγγραφο 9303, μέρος 1, αποσκοπούν στην μέχρι ενός ορισμένου σημείου ομοιομορφία των εθνικών πρακτικών. Κατά την ερμηνεία του προαναφερθέντος εγγράφου, δεν πρέπει να παραβλέπεται αυτή η ιδιαίτερη πτυχή του θέματος. |
|
33. |
Εξάλλου, όσον αφορά τα ταξιδιωτικά έγγραφα, πρέπει να επισημανθεί η διαφορά μεταξύ των διαβατηρίων και των ταυτοτήτων, δεδομένου ότι τα διαβατήρια διέπονται από τη νομοθεσία της Ένωσης, ενώ αυτό δεν ισχύει για τις ταυτότητες. Πράγματι, ενώ, τόσο οι ταυτότητες όσο και τα διαβατήρια έχουν αποτελέσει αντικείμενο ψηφισμάτων του Συμβουλίου, μόνον για τα διαβατήρια έχουν εκδοθεί δεσμευτικές διατάξεις, στο πλαίσιο του κανονισμού 2252/2004. Οι ταυτότητες καλύπτονται μόνον από ένα ψήφισμα του 2006, το οποίο εξέδωσαν οι αντιπρόσωποι των κυβερνήσεων των κρατών μελών, οι οποίοι συνήλθαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου ( 27 ). Αντιθέτως, το άρθρο 1, παράγραφος 3, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού 2252/2004 προβλέπει ρητώς ότι δεν εφαρμόζεται στις ταυτότητες. Αυτό εξηγεί τις διαφορές, ως προς την αναγραφή του επωνύμου γένους, οι οποίες μπορεί να υπάρχουν μεταξύ των διαβατηρίων και των ταυτοτήτων ( 28 ) σε επίπεδο κρατών μελών. |
|
34. |
Επισημαίνω, τέλος, ότι το τρίτο και το έκτο ερώτημα στην πραγματικότητα έχουν υποθετικό χαρακτήρα, στο μέτρο που, στην πραγματικότητα, αναφέρονται σε νομοθετικές επιλογές τις οποίες δεν υιοθέτησε ο Γερμανός νομοθέτης. Εντούτοις, είναι δυνατόν να αποδειχτεί χρήσιμο για το αιτούν δικαστήριο να απαντηθούν τα ερωτήματα αυτά, για την περίπτωση που θα έκρινε αναγκαίο να ανατρέξει στην ερμηνεία της εφαρμοστέας νομοθεσίας της Ένωσης με σκοπό την ορθή ερμηνεία του νόμου περί διαβατηρίων. Για τον λόγο αυτό, φρονώ ότι τα προαναφερθέντα ερωτήματα είναι παραδεκτά. |
Β — Επί του εννόμου αποτελέσματος της παραπομπής, μέσω του κανονισμού 225/2004, στο έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1
|
35. |
Με το πρώτο του ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο κατ’ ουσίαν ζητεί από το Δικαστήριο να αποφανθεί αν, σύμφωνα με το παράρτημα του κανονισμού 2252/2004, η εν μέρει αναγνώσιμη από το μηχάνημα σελίδα των προσωπικών δεδομένων των διαβατηρίων των κρατών μελών πρέπει να είναι σύμφωνη και να πληροί όλες τις υποχρεωτικές προδιαγραφές που προβλέπονται στο έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1. |
|
36. |
Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο δικαίως επισημαίνει ότι ο σκοπός του κανονισμού 2252/2004 συνίσταται πρωτίστως στην ενίσχυση της ασφάλειας των ταξιδιωτικών εγγράφων στην Ένωση μέσω της εισαγωγής βιομετρικών δεδομένων (βιομετρική απεικόνιση της εικόνας του προσώπου και δακτυλικό αποτύπωμα). Κατά το αιτούν δικαστήριο, η διατύπωση του παραρτήματος του εν λόγω κανονισμού συνηγορεί υπέρ της υποχρεώσεως των κρατών μελών να λάβουν υπόψη όλες τις προδιαγραφές του εγγράφου 9303 του ICAO, μέρος 1. |
|
37. |
Φρονώ ότι από το προαναφερθέν παράρτημα συνάγεται ότι η αναγνώσιμη από το μηχάνημα σελίδα πρέπει να είναι σύμφωνη προς το έγγραφο 9303, μέρος 1. Επιπλέον, η απόδοση του ονόματος είναι αποφασιστικής σημασίας για τη μέσω του διαβατηρίου ταυτοποίηση ενός προσώπου, η οποία συνιστά τον κύριο σκοπό του διαβατηρίου και τελεί σε στενή σχέση με την ασφάλεια του εγγράφου. Σημαντικό, εξάλλου, στοιχείο σχετικά με την ασφάλεια είναι η τυποποίηση των διαβατηρίων στις διεθνείς σχέσεις. Συνεπώς, το επώνυμο και το κύριο όνομα, ως χαρακτηριστικά του ομοιόμορφου τύπου διαβατηρίου, αποτέλεσαν, από το 1981, αντικείμενο διαφόρων ψηφισμάτων ( 29 ). |
|
38. |
Είναι γεγονός ότι, σε διεθνές επίπεδο, το έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, συνιστά απλώς σύσταση, άνευ δεσμευτικού χαρακτήρα. Εντούτοις, από το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 2252/2004, σε συνδυασμό με το παράρτημα του εν λόγω κανονισμού, συνάγεται ότι η Ένωση υιοθέτησε αυτές τις συστάσεις και τις θέσπισε, ως παράγωγο δίκαιο, υπό τη μορφή δεσμευτικών διατάξεων ( 30 ). Με άλλα λόγια, ο νομοθέτης της Ένωσης επεδίωξε την επίτευξη μεγαλύτερης ομοιομορφίας και αυτό εξηγείται από τους σκοπούς που επιδιώκει ο εν λόγω κανονισμός στο πλαίσιο της δημιουργίας της εσωτερικής αγοράς και του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Αυτή η επιδίωξη ομοιομορφίας αντανακλάται επίσης και στο γεγονός ότι για τη θέσπιση των ανωτέρω προδιαγραφών επελέγη κανονισμός και όχι, παραδείγματος χάριν, οδηγία ή σύσταση. |
|
39. |
Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι οι προδιαγραφές σχετικά με αναγνώσιμα από μηχάνημα διαβατήρια, οι οποίες περιλαμβάνονται στο έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, συνιστούν δεσμευτικές διατάξεις του κανονισμού 2252/2004 και, συνεπώς, υποχρεωτικούς κανόνες βάσει της νομοθεσίας της Ένωσης, χωρίς ωστόσο να αποτελούν μέρος της. Και αυτή δεν είναι η μοναδική περίπτωση ( 31 ) κατά την οποία η νομοθεσία της Ένωσης προσδίδει δεσμευτικό έννομο αποτέλεσμα σε διατάξεις πράξεων του διεθνούς δικαίου ή διεθνών ή ευρωπαϊκών προτύπων. |
|
40. |
Συνεπώς, προτείνω στο Δικαστήριο να δώσει στο πρώτο ερώτημα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο την απάντηση ότι, σύμφωνα με το παράρτημα του κανονισμού 2252/2004, η αναγνώσιμη από μηχάνημα σελίδα δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των διαβατηρίων των κρατών μελών πρέπει να πληροί τις προδιαγραφές που εφαρμόζονται βάσει του εγγράφου 9303του ICAO, μέρος 1. |
Γ— Επί της διακριτικής ευχέρειας ενός κράτους μέλους να επιβάλει την καταχώριση του επωνύμου γένους στα πεδία 06 (κύριο αναγνωριστικό στοιχείο) ή 07 (δευτερεύον αναγνωριστικό στοιχείο).
|
41. |
Με το δεύτερο και το τρίτο ερώτημα, τα οποία επιβάλλεται να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν το επώνυμο γένους του προσφεύγοντος μπορεί να καταχωριστεί στο πεδίο 06 της σελίδας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ως κύριο αναγνωριστικό στοιχείο (δεύτερο ερώτημα) ή στο πεδίο 07 ως δευτερεύον αναγνωριστικό στοιχείο (τρίτο ερώτημα), σε περίπτωση που το επώνυμο γένους δεν αποτελεί τμήμα του αστικού ονόματος του ενδιαφερόμενου δυνάμει του εφαρμοστέου εθνικού δικαίου. |
|
42. |
Το έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, καθορίζει ένα τυποποιημένο πλαίσιο όσον αφορά τα στοιχεία που πρέπει να καταχωριστούν στα διαβατήρια, καθώς και τη μορφή της παρουσιάσεώς τους. |
|
43. |
Το όνομα του προσώπου καταχωρίζεται στα πεδία 06 και 07. Το περιεχόμενο του πεδίου 06 (κύριο αναγνωριστικό στοιχείο) ( 32 ) και του πεδίου 07 (δευτερεύον αναγνωριστικό στοιχείο) ( 33 ) περιγράφονται στο προαναφερθέν έγγραφο. |
|
44. |
Συναφώς, θα αναπτύξω τη συλλογιστική μου βάσει ενός συγκεκριμένου παραδείγματος: στην περίπτωση ενός προσώπου που ονομάζεται Anna Maria Eriksson, το πεδίο 06 θα περιέχει το επώνυμο (Eriksson) και το πεδίο 07 τα κύρια ονόματα (Anna Maria). Επισημαίνεται όμως ότι το προαναφερθέν έγγραφο παραθέτει και άλλα παραδείγματα που είναι ενδεικτικά των ονομάτων που μπορεί να υπάρχουν στα 191 κράτη του ICAO και τα οποία πρέπει να καταχωριστούν στα διαβατήρια σύμφωνα με τις οδηγίες του εν λόγω εγγράφου ( 34 ). |
|
45. |
Στο έγγραφο 9303, μέρος 1, του ICAO απαριθμούνται σε πίνακα ( 35 ) τα στοιχεία δεδομένων για τη «ζώνη οπτικής εξετάσεως» της σελίδας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του αναγνώσιμου από μηχάνημα διαβατηρίου. Ο πίνακας αυτός περιλαμβάνει τις διατάξεις ως προς το όνομα, οι οποίες περιέχονται στους τίτλους «06/07/II», «06/II» και «07/II». Σύμφωνα με αυτές, το όνομα πρέπει, εφόσον είναι δυνατόν, να χωρίζεται σε δύο τμήματα, εκ των οποίων το πρώτο δηλώνει το τμήμα εκείνο του ονόματος το οποίο καθορίζεται από το κράτος εκδόσεως ως κύριο αναγνωριστικό στοιχείο («παραδείγματος χάριν, επώνυμο, επώνυμο γένους της συζύγου και επώνυμο συζύγου, επώνυμο πατέρα») και το δεύτερο δηλώνει τα λοιπά εκείνα συστατικά του ονόματος τα οποία συνιστούν κατά το κράτος εκδόσεως το δευτερεύον αναγνωριστικό στοιχείο (παραδείγματος χάριν, κύρια ονόματα, αρχικά). Το κύριο αναγνωριστικό στοιχείο αποτελείται από τα κυρίαρχα συστατικά του ονόματος. Το τμήμα αυτό του ονόματος καταχωρίζεται στο πεδίο 06. Το δευτερεύον αναγνωριστικό στοιχείο αποτελείται από τα λοιπά συστατικά του ονόματος και πρέπει να καταχωριστεί στο πεδίο 07 ( 36 ). |
|
46. |
Φρονώ ότι ο κανονισμός 2252/2004 και το έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, πράγματι αποσκοπούν να επιτύχουν έναν βαθμό ομοιομορφίας στην παρουσίαση όσον αφορά τα ονόματα των οποίων η δομή ποικίλλει κατά πολύ στις διάφορες χώρες. Όντως, η ουσιαστική λειτουργία του διαβατηρίου είναι να επιτρέπει στις αρχές των άλλων χωρών να ταυτοποιούν έναν αλλοδαπό, ενώ συχνά χρησιμοποιείται επίσης ως έγγραφο ταυτοποιήσεως σε εθνικό επίπεδο. Η ταυτοποίηση των προσώπων μπορεί να είναι σημαντική για πολλούς λόγους, ιδίως σε περιπτώσεις πολιτογραφήσεως, μεταναστεύσεως και αιτήσεως παροχής ασύλου ( 37 ). |
|
47. |
Είναι πιθανόν ένα κράτος μέλος να προβλέπει ότι το επώνυμο γένους, κατά νόμον, παραμένει τμήμα του επωνύμου, ακόμη και μετά την απόκτηση άλλου επωνύμου κατόπιν γάμου ή μεταβολής επωνύμου. Κατά το αιτούν δικαστήριο, όμως, αυτό δεν συμβαίνει στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Συνεπώς, ένα κράτος μέλος που δεν έχει θεσπίσει διατάξεις με αυτό το περιεχόμενο δεν δύναται να αναγράφει το επώνυμο γένους στο πεδίο 06, δίπλα στο επώνυμο, και, κατά τη γνώμη μου, ούτε στο πεδίο 07. Πράγματι, ενώ το κράτος διαθέτει ορισμένα περιθώρια διακριτικής ευχέρειας να χαρακτηρίσει τα στοιχεία του αστικού ονόματος είτε ως κύρια είτε ως δευτερεύοντα αναγνωριστικά στοιχεία, εντούτοις δεν έχει την ευχέρεια να συμπεριλάβει μεταξύ του κύριου ή των δευτερευόντων αναγνωριστικών στοιχείων όσα στοιχεία δεν αποτελούν τμήμα του αστικού ονόματος βάσει της εσωτερικής έννομης τάξης του. Ο συλλογισμός αυτός ενδεχομένως αφορά τόσο το επώνυμο γένους όσο και τη συντομογραφία «GEB.» που, σύμφωνα με τους κανόνες της γερμανικής νομοθεσίας, επί του παρόντος, καταχωρίζονται στο πεδίο που προορίζεται για το κύριο αναγνωριστικό στοιχείο. |
|
48. |
Αυτή η ερμηνεία επιβεβαιώνεται από τις διατάξεις που αφορούν την καταχώριση των ακαδημαϊκών τίτλων και άλλων παρόμοιων στοιχείων που προβλέπονται στο έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1. Συγκεκριμένα, η μόνη εξαίρεση που είναι αποδεκτή αφορά την περίπτωση κατά την οποία «ένα πρόθεμα ή ένα επίθεμα θεωρείται από το εκδίδον το διαβατήριο κράτος ότι, κατά νόμον, αποτελεί τμήμα του αστικού ονόματος» ( 38 ) (η υπογράμμιση δική μου). |
|
49. |
Πρέπει να προστεθεί ότι ο κανονισμός 2252/2004 δεν εμποδίζει ένα κράτος μέλος να υιοθετεί πολλές έννοιες του ονόματος εισάγοντας, παραδείγματος χάριν, διαφορά μεταξύ του ονόματος κατά την έννοια του αστικού δικαίου και του ονόματος κατά την έννοια του διοικητικού δικαίου. Αυτή η διαφορά μπορεί να διευρύνει τη διακριτική ευχέρεια του εν λόγω κράτους ως προς την επιλογή του κύριου αναγνωριστικού στοιχείου. Δεν φαίνεται όμως ότι αυτό συμβαίνει στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. |
|
50. |
Επομένως, όσον αφορά το πεδίο 06, το ζήτημα της διακριτικής ευχέρειας των κρατών μελών σε σχέση με τον καθορισμό του κύριου αναγνωριστικού στοιχείου τίθεται όταν υπάρχει ένα επώνυμο που αποτελείται από πολλές λέξεις οι οποίες δεν χωρούν στον χώρο που προβλέπεται στο διαβατήριο για το εν λόγω πεδίο. |
|
51. |
Επιπλέον, στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να αναφερθεί το ζήτημα του επωνύμου γένους των εγγάμων γυναικών, όταν η εθνική νομοθεσία τους επιτρέπει να το κρατήσουν και να προσθέσουν σε αυτό το επώνυμο του συζύγου, με αποτέλεσμα ένα σύνθετο όνομα, ή προβλέπει ότι το επώνυμο μιας έγγαμης γυναίκας αποτελείται, κατά νόμον, από το επώνυμο γένους της και από το επώνυμο του συζύγου. Εν πάση περιπτώσει, και λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, δεν δικαιολογείται η καταχώριση στοιχείου το οποίο δεν αποτελεί κατά νόμον τμήμα του ονόματος. |
|
52. |
Όσον αφορά το πεδίο 07, θεωρώ ότι και αυτό προορίζεται επίσης μόνον για τα στοιχεία τα οποία αποτελούν τμήματα του αστικού ονόματος και ιδιαίτερα για τα κύρια ονόματα ή, στην περίπτωση μακροσκελών επωνύμων, για τα αρχικά τους, όπως ρητώς αναφέρεται στο έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1. |
|
53. |
Επ’ αυτών προσθέτω ότι μια περιοριστική προσέγγιση σε σχέση με τα στοιχεία που μπορούν να καταχωριστούν στα πεδία 06 και 07 δικαιολογείται επίσης εκ του λόγου ότι το περιεχόμενο των δύο αυτών πεδίων πρέπει να αναπαραχθεί, μέσω μεταγραφής και σύμφωνα με τους τυποποιημένους κανόνες, στο ίδιο το έγγραφο, στην αναγνώσιμη από το μηχάνημα ζώνη, στο κατώτερο μέρος της σελίδας του διαβατηρίου. Φαίνεται ότι η γερμανική νομοθεσία προβλέπει διαφορετικά περιεχόμενα, αφενός, για τα πεδία 06 και 07 και, αφετέρου, για την αναγνώσιμη από μηχάνημα ζώνη, κατά τρόπο ο οποίος δεν πληροί τις προδιαγραφές του εγγράφου 9303 του ICAO, μέρος 1 ( 39 ). Ενδιάμεσο συμπέρασμα |
|
54. |
Με βάση τα προεκτεθέντα, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο δεύτερο και στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα ότι το παράρτημα του κανονισμού 2252/2004 σε συνδυασμό με τις διατάξεις του σημείου 8.6 του τμήματος IV του εγγράφου 9303 του ICAO, μέρος 1, έχει την έννοια ότι, όταν το δίκαιο κράτους μέλους προβλέπει ότι το όνομα ενός προσώπου αποτελείται από τα κύρια ονόματά του και από το επώνυμό του, το κράτος μέλος αυτό δεν επιτρέπεται να προβλέπει την καταχώριση του ονόματος γένους ούτε ως κύριου αναγνωριστικού στοιχείου στο πεδίο 06 ούτε ως δευτερεύοντος αναγνωριστικού στοιχείου στο πεδίο 07 της αναγνώσιμης από μηχάνημα σελίδας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του διαβατηρίου. |
|
55. |
Κατόπιν τούτου, επισημαίνω ότι το αιτούν δικαστήριο υπέβαλε το τέταρτο ερώτημα μόνον υπό την προϋπόθεση καταφατικής απαντήσεως επί του δευτέρου και του τρίτου ερωτήματος. Δεδομένου ότι η απάντηση επί των ερωτημάτων αυτών είναι αρνητική, παρέλκει η απάντηση επί του τετάρτου ερωτήματος. |
|
56. |
Παρομοίως, το αιτούν δικαστήριο υπέβαλε το πέμπτο ερώτημα μόνον υπό την προϋπόθεση αρνητικής απαντήσεως επί του τετάρτου ερωτήματος. Δεδομένου ότι προτείνω να μην δοθεί απάντηση στο τέταρτο ερώτημα, παρέλκει η απάντηση και στο πέμπτο ερώτημα. |
Δ — Επί της διακριτικής ευχέρειας κράτους μέλους να προβλέπει την καταχώριση του επωνύμου γένους στο πεδίο 13 του διαβατηρίου
|
57. |
Με το έκτο ερώτημα το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν, σε περίπτωση που κατά τη διέπουσα τα ονόματα νομοθεσία κράτους μέλους το όνομα ενός προσώπου αποτελείται από το κύριο όνομά του και από το επώνυμό του, μπορεί το κράτος μέλος να καταχωρίσει το επώνυμο γένους στο πεδίο 13 της αναγνώσιμης από μηχάνημα σελίδας προσωπικών δεδομένων του διαβατηρίου ως «προαιρετικό στοιχείο προσωπικών δεδομένων» ( 40 ). |
|
58. |
H Επιτροπή ορθώς επισημαίνει ότι αυτό το προδικαστικό ερώτημα έχει την έννοια ότι το αιτούν δικαστήριο ζητεί απάντηση μόνον αν το επώνυμο γένους δεν αποτελεί τμήμα του πλήρους ονόματος του ενδιαφερόμενου και, συνεπώς, δεν μπορεί να καταχωριστεί στο πεδίο 07 ως «δευτερεύον αναγνωριστικό» στοιχείο ( 41 ). |
|
59. |
Από το έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, συνάγεται ότι ο καθορισμός του περιεχομένου του πεδίου 13 επαφίεται, σε μεγάλο βαθμό, στη διακριτική ευχέρεια του εκδίδοντος κράτους ( 42 ), με την επιφύλαξη των αιτιολογικών σκέψεων 8 και 9 του κανονισμού 2252/2004, οι οποίες περιορίζουν τις πληροφορίες οι οποίες μπορούν να καταχωριστούν στο διαβατήριο. Από τα παραδείγματα που αναφέρονται στο έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, συνάγεται ότι κατ’ ουσίαν πρόκειται για στοιχεία των προσωπικών δεδομένων που συνδέονται με επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος, ενόψει της ταυτοποιήσεως του ατόμου ( 43 ). |
|
60. |
Όπως και η Επιτροπή, φρονώ ότι το επώνυμο γένους το οποίο δεν αποτελεί τμήμα του πλήρους ονόματος ενός προσώπου μπορεί, αν υπάρχει επιτακτικός λόγος γενικού συμφέροντος, να περιληφθεί, ως προαιρετικό στοιχείο προσωπικών δεδομένων του διαβατηρίου, στο πεδίο 13, με τη διευκρίνιση ότι το εν λόγω πεδίο πρέπει να προσδιορίζεται με περιγραφή σε πολλές γλώσσες. |
|
61. |
Όπως ήδη εξήγησα, δεδομένων των δυνατοτήτων αλλαγής ονόματος που έχουν οι Γερμανοί υπήκοοι και την απουσία ολοκληρωμένου συστήματος ταυτοποιήσεως των προσώπων, ένας από τους λόγους επιτακτικού γενικού συμφέροντος θα μπορούσε να είναι η ανάγκη πρόσβασης σε βάσεις δεδομένων (παραδείγματος χάριν, ένα αρχείο ληξιπρόθεσμων οφειλών ή το ποινικό μητρώο) χρησιμοποιώντας ως κριτήριο έρευνας το επώνυμο γένους, δεδομένης της σχετικής του «μονιμότητας» ( 44 ). |
|
62. |
Εντούτοις, λαμβανομένης υπόψη της δεύτερης περιόδου της αιτιολογικής σκέψεως 8 του κανονισμού 2252/2004 σε συνδυασμό με το γενικό συμφέρον που συνίσταται στη δυνατότητα κατανοήσεως του περιεχομένου του διαβατηρίου σε όλο τον κόσμο, οποιαδήποτε καταχώριση του επωνύμου γένους στο πεδίο 13 θα πρέπει να πληροί τις τυπικές προϋποθέσεις ως προς τον τίτλο του πεδίου και την πολυγλωσσία, σύμφωνα με το έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1. Το έγγραφο αυτό όμως απαιτεί τα πεδία που προορίζονται για τα στοιχεία των υποχρεωτικών δεδομένων για τη ζώνη οπτικής εξετάσεως να εντοπίζονται μέσω περιγραφής στη γαλλική, στην αγγλική ή στην ισπανική γλώσσα ( 45 ). |
|
63. |
Επίσης, όπως ήδη επισήμανα στο σημείο 16, ανωτέρω, η αναγραφή του επωνύμου γένους στο πεδίο 13 είναι αποδεκτή, υπό την προϋπόθεση ότι δικαιολογείται δυνάμει των άρθρων 7 και 8 του Χάρτη ( 46 ). Στην περίπτωση αυτήν όμως, ο τίτλος του πεδίου πρέπει να επισημαίνει στη γαλλική, στην αγγλική ή στην ισπανική γλώσσα ότι στο εν λόγω πεδίο καταχωρίζεται το επώνυμο γένους του κατόχου. Η επισήμανση δεν μπορεί να αναγράφεται στο ίδιο πεδίο, δεδομένου ότι θα προκαλούσε σύγχυση. |
|
64. |
Συνεπώς, προτείνω στο έκτο προδικαστικό ερώτημα να δοθεί η απάντηση ότι, όταν το επώνυμο γένους δεν απαιτείται να καταχωριστεί στα πεδία 06 και 07 του διαβατηρίου, το κράτος μέλος έχει, παρά ταύτα, τη διακριτική ευχέρεια να προβλέψει την καταχώρισή του, ως προαιρετικού στοιχείου προσωπικών δεδομένων, στο πεδίο 13 της σελίδας του διαβατηρίου που περιέχει αναγνώσιμα από μηχάνημα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, εφόσον υπάρχει λόγος συνδεόμενος με επιτακτικό γενικό συμφέρον και εφόσον η εν λόγω καταχώριση επισημαίνεται στον τίτλο του πεδίου 13 στη γαλλική, στην αγγλική ή στην ισπανική γλώσσα. |
|
65. |
Τελικώς, επαλλήλως και επικουρικώς, επισημαίνω ότι, εκτός από τη σελίδα που προορίζεται για τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, υπάρχει ένας άλλος χώρος στον οποίο μπορεί να καταχωριστεί η προαναφερθείσα πληροφορία, αν αυτή η καταχώριση είναι δικαιολογημένη. Συγκεκριμένα, η οπίσθια όψη της σελίδας με τα προσωπικά δεδομένα ή μια παρακείμενη σελίδα περιέχει μια ζώνη VI με το πεδίο 20, το οποίο προβλέπεται για «στοιχεία συμπληρωματικών προαιρετικών δεδομένων» και το οποίο προσφέρεται ως κατάλληλος χώρος, όπου, ενδεχομένως μπορεί να καταχωριστεί το επώνυμο γένους, συνοδευόμενο από τίτλο σχετικά με το στοιχείο αυτό σε πολλές γλώσσες. Στην περίπτωση αυτήν, το επώνυμο γένους θα χαρακτηρίζεται ως «στοιχείο συμπληρωματικών προαιρετικών δεδομένων» ( 47 ). Πάντως, στο πλαίσιο της παρούσας υποθέσεως, δεν υπεβλήθη προδικαστικό ερώτημα επί του θέματος αυτού. |
V – Πρόταση
|
66. |
Κατόπιν του συνόλου των ανωτέρω εκτιμήσεων, προτείνω στο Δικαστήριο να δώσει την ακόλουθη απάντηση στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg (Γερμανία):
|
( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
( 2 ) ΕΕ L 385, σ. 1.
( 3 ) ΕΕ L 142, σ. 1, και διορθωτικό ΕΕ L 188, σ. 127.
( 4 ) Πρόκειται για το τμήμα Ι (Διαβατήρια με αναγνώσιμα από μηχάνημα δεδομένα, αποθηκευμένα υπό μορφή οπτικής αναγνωρίσεως των χαρακτήρων), έκτη έκδοση (2006) του προαναφερθέντος εγγράφου 9303 του ICAO, μέρος 1. Το έγγραφο αυτό είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του ICAO (http://www.icao.int), όσον δε αφορά τις επίσημες γλώσσες της Ένωσης απαντάται στην ισπανική, στην αγγλική και στη γαλλική γλώσσα.
( 5 ) Αιτιολογική σκέψη 2.
( 6 ) Πρώτο εδάφιο της εισαγωγής του παραρτήματος.
( 7 ) Πρώτο εδάφιο του σημείου 2 του παραρτήματος και αιτιολογική σκέψη 3 του κανονισμού 2252/2004. Βλ. επίσης το τελευταίο εδάφιο του σημείου 5 του παραρτήματος: «Η διάταξη της σελίδας με τα στοιχεία κατόχου πρέπει να πληροί τις προδιαγραφές που καθορίζονται από το [έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1 [...]».
( 8 ) Στην ιστοσελίδα του (www.icao.int) ο ICAO ορίζεται ως «εξειδικευμένο όργανο των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο ιδρύθηκε το 1944 με τη Συμφωνία περί της διεθνούς πολιτικής αεροπορίας (Συμφωνία του Σικάγου). Σε συνεργασία με τα 191 συμβαλλόμενα κράτη και με τους παγκόσμιους οργανισμούς στον τομέα της αεροναυπηγικής, ο ICAO θεσπίζει πρότυπα και συνιστώμενες πρακτικές σε διεθνές επίπεδο (Standards and Recommended Practices — SARP), επί των οποίων στη συνέχεια τα κράτη μπορούν να βασιστούν για να θεσπίσουν τις εθνικές τους νομοθεσίες περί πολιτικής αεροπορίας».
( 9 ) Βλ. έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, τμήμα IV, σημεία 5.2, 6.1, 6.2, καθώς και τα προσαρτήματα 1 και 2.
( 10 ) Η οπίσθια όψη της σελίδας που περιέχει τις πληροφορίες ή μια παρακείμενη σελίδα ενός τέτοιου διαβατηρίου αποτελεί τη ζώνη VI, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει προαιρετικά στοιχεία προσωπικών δεδομένων.
( 11 ) Έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, τμήμα IV, σημείο 8.6.
( 12 ) Βλ. άρθρο 1355, παράγραφος 1, του BGB.
( 13 ) Gesetz über die Änderung von Familiennamen und Vornamen.
( 14 ) Άρθρο 1355, παράγραφος 4, του BGB. Πάντως, το επώνυμο γένους («Geburtsname») μπορεί να μεταβληθεί μόνον σε περίπτωση υιοθεσίας.
( 15 ) Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα F. G. Jacobs στην υπόθεση Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:311).
( 16 ) BGBl. 2007 Ι, σ. 122.
( 17 ) Βλ. προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στην υπόθεση Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:608, σημείο 21).
( 18 ) BGBl. 1986 I, σ. 537, κατόπιν της πλέον πρόσφατης τροποποιήσεώς του με τον νόμο της 30ής Ιουλίου 2009, περί διώξεως προπαρασκευαστικών σοβαρών πράξεων βίας που απειλούν το κράτος (ΒGΒl. 2009 Ι, σ. 2437) (στο εξής: νόμος περί διαβατηρίων).
( 19 ) BGBl. 2007 I, σ. 2386, κατόπιν της πλέον πρόσφατης τροποποιήσεώς του με το διάταγμα της 25ης Οκτωβρίου 2010, περί τροποποιήσεως της αποφάσεως περί εκτελεστικών διατάξεων του νόμου περί διαβατηρίων, της κανονιστικής αποφάσεως περί καταχωρίσεως δεδομένων των διαβατηρίων και του κανονισμού περί διαβιβάσεως, καθώς και άλλων διατάξεων (BGBl. 2010 I, σ. 1440).
( 20 ) Κατόπιν αιτήματος του αιτούντος δικαστηρίου, η Γραμματεία του Δικαστηρίου κατά την έγγραφη διαδικασία διατήρησε την ανωνυμία του προσφεύγοντος χρησιμοποιώντας το γράμμα «U». Εντούτοις, για την καλύτερη κατανόηση των παρουσών προτάσεων, θα χρησιμοποιηθούν ειδικές συντομογραφίες, ώστε να αποδοθεί με περισσότερη σαφήνεια η διάκριση μεταξύ του παρόντος επωνύμου (F.), των κυρίων ονομάτων (S. και P.) και του επωνύμου γένους (E.) του προσφεύγοντος της κύριας δίκης.
( 21 ) Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, σκέψη 52) και ΕΔΔΑ, αποφάσεις Burghartz κατά Ελβετίας, της 22ας Φεβρουαρίου 1994 (σειρά A αριθ. 280‑B, σ. 28 § 24), και Stjerna κατά Φινλανδίας, της 25ης Νοεμβρίου 1994 (σειρά A αριθ. 299‑B, σ. 60 § 37).
( 22 ) Όσον αφορά την αιτιολόγηση, βλ. απόφαση Schwarz (C‑291/12, EU:C:2013:670, σκέψεις 31 επ.).
( 23 ) Απόφαση Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:539).
( 24 ) Απόφαση Grunkin και Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559).
( 25 ) Απόφαση Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806).
( 26 ) Απόφαση Runevič-Vardyn και Wardyn (C‑391/09, EU:C:2011:291).
( 27 ) Βλ. έγγραφο του Συμβουλίου 15356/06 «Draft Resolution of the Representatives of the Governments of the Member States meeting within the Council on common minimum security standards for Member States’ national identity cards» (διαθέσιμο μόνον στην αγγλική γλώσσα, στην ιστοσελίδα του Συμβουλίου), το οποίο εξεδόθη κατά τη 2768η συνεδρίαση του Συμβουλίου «Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις», της 4ης Δεκεμβρίου 2006.
( 28 ) Για μια συνολική παρουσίαση των ταξιδιωτικών εγγράφων που είναι αποδεκτά στην Ένωση (ιδίως των διαβατηρίων και των ταυτοτήτων), βλ. την ιστοσελίδα http://prado.consilium.europa.eu/
( 29 ) Το ψήφισμα των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που συνήλθαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1981, σχετικά με την καθιέρωση ομοιόμορφου τύπου διαβατηρίου στα κράτη μέλη των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ C 241, σ. 1), ήδη καθόρισε το επώνυμο και το κύριο όνομα ως χαρακτηριστικά του διαβατηρίου, όπως και τα συμπληρωματικά ψηφίσματα της 30ής Ιουνίου 1982 (ΕΕ C 179, σ. 1), της 14ης Ιουλίου 1986 (ΕΕ C 185, σ. 1), της 10ης Ιουλίου 1995 (ΕΕ C 200, σ. 1) και της 17ης Οκτωβρίου 2000 (ΕΕ C 310, σ. 1).
( 30 ) Βλ., επίσης, αιτιολογική σκέψη 3 του κανονισμού 2252/2004.
( 31 ) Βλ. τις προτάσεις μου στην υπόθεση McB. (C‑400/10 PPU, EU:C:2010:544, σημείο 40) επί της σχέσεως μεταξύ ενός κανονισμού και μιας διεθνούς συμφωνίας η οποία, σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ένωσης, εφαρμόζεται στις σχέσεις μεταξύ των κρατών μελών, χωρίς να αποτελεί μέρος της εν λόγω νομοθεσίας. Όσον αφορά τη θαλάσσια πολιτική, βλ., παραδείγματος χάριν, την οδηγία 2001/25/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Απριλίου 2001, για το ελάχιστο επίπεδο εκπαίδευσης των ναυτικών (ΕΕ L 136, σ. 17) σε σχέση με τη σύμβαση STCW και με τον κώδικα STCW, ο οποίος ενσωματώνεται στο κείμενο της οδηγίας με απλή αναφορά (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 9, 11, 21 και 24). Βλ. επίσης Rosas, A., «The Status in EU Law of International Agreements Concluded by EU Member States», Fordham International Law Journal, 5(34), 2011, σ. 1304 έως 1345, ιδίως σ. 1327.
( 32 ) Όσον αφορά το πεδίο 06: «Κυρίαρχο(α) συστατικό(ά) του ονόματος του κατόχου, όπως περιγράφεται ανωτέρω. Στην περίπτωση που το κυρίαρχο ή τα κυρίαρχα συστατικά του ονόματος του κατόχου (παραδείγματος χάριν, αν το όνομα αποτελείται από σύνθετα ονόματα) δεν είναι δυνατόν να καταχωριστούν καθ’ ολοκληρίαν ή με την ίδια ακολουθία, λόγω ελλείψεως χώρου στα πεδία 06 και 07 ή λόγω των πρακτικών μιας χώρας, θα καταχωριστούν το κυρίαρχο ή τα κυρίαρχα συστατικά που είναι τα πλέον σημαντικά του κυρίου αναγνωριστικού στοιχείου (όπως έχουν καθοριστεί από το κράτος ή τον οργανισμό)» (η υπογράμμιση δική μου). Βλ. έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, τμήμα IV, σημείο 8.6.
( 33 ) Όσον αφορά το πεδίο 07: «Κυρίαρχο(α) συστατικό(ά) του ονόματος του κατόχου, όπως περιγράφεται ανωτέρω. Το κυρίαρχο ή τα κυρίαρχα συστατικά που είναι τα πλέον σημαντικά πρέπει να αναγραφούν καθ’ ολοκληρίαν καλύπτοντας τις μέγιστες διαστάσεις του πλαισίου του πεδίου. Τα άλλα συστατικά μπορούν να παρουσιάζονται ενδεχομένως με αρχικά [...]» (η υπογράμμιση δική μου). Βλ. έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, τμήμα IV, σημείο 8.6.
( 34 ) Έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, τμήμα IV, σημεία 12.10.2. έως 12.10.4 και προσάρτημα 5.υ. Εκτός από τα ονόματα των οποίων η δομή είναι εύκολη να κατανοηθεί σε σχέση με τις ευρωπαϊκές συνήθειες (το όνομα «Anna Maria Eriksson» καταχωρισμένο στο διαβατήριο ως «ERIKSSON, ANNA MARIA»), τα σημεία 12.10.2. έως 12.10.4 αναφέρουν επίσης λιγότερο συνήθη παραδείγματα, σε σχέση με τις ευρωπαϊκές συνήθειες, όπως ένα όνομα χωρίς δευτερεύον αναγνωριστικό στοιχείο («Arkfreith» καταχωρισμένο στο διαβατήριο ως «ARKFREITH»), ένα όνομα με ιδιαιτέρως μακροσκελές δευτερεύον αναγνωριστικό στοιχείο («Nilavadhanananda Chayapa Dejthamrong Krasuang», καταχωρισμένο στο διαβατήριο ως «NILAVADHANANANDA, CHAYAPA DEJTHAMRONG KRASUANG») ή ακόμη ένα όνομα με ιδιαιτέρως μακροσκελές κύριο αναγνωριστικό στοιχείο («Dingo Potoroo Bennelong Wooloomooloo Warrandyte Warnambool», καταχωρισμένο στο διαβατήριο ως «BENNELONG WOOLOOMOOLOO WARRANDYTE WARNAMBOOL, DINGO POTOROO»). Όσον αφορά τα δύο τελευταία παραδείγματα, φρονώ ότι, αν ποτέ αναφερόταν κάποια συντομογραφία στη γλώσσα καταγωγής, στη μέση του ονόματος, πιθανόν να προκαλούσε παρερμηνείες υπό ορισμένες συνθήκες.
( 35 ) Έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, τμήμα IV, σημείο 8.6.
( 36 ) Ένα κράτος όμως έχει την ευχέρεια να χρησιμοποιήσει τα πεδία 06 και 07 ως ενιαίο πεδίο.
( 37 ) Η έλλειψη ακρίβειας ως προς τα μέσα ταυτοποιήσεως μπορεί να οδηγήσει σε αβεβαιότητα περί το δίκαιο, η οποία δύναται να προσβάλει τα δικαιώματα των προσώπων. Παραδείγματος χάριν, στη Φινλανδία, η πολιτογράφηση είναι αδύνατη αν δεν είναι βέβαια η ταυτότητα του αιτούντος. Αυτό μπορεί να συμβεί, αν υπάρχουν αντιφάσεις μεταξύ των απαιτουμένων εγγράφων, όπως του πιστοποιητικού γεννήσεως και του διαβατηρίου ή άλλων κατατεθέντων ταξιδιωτικών εγγράφων, εκτός και αν υπάρχουν έγγραφα που επιτρέπουν να εξηγηθεί αυτή η ασυνέπεια ή αν το πρόβλημα οφείλεται σε διαφορετικό τρόπο γραφής ή σε προβλήματα μεταγραφής από τη γλώσσα του πρωτοτύπου.
( 38 ) Βλ. έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, τμήματος IV, σημείο 11.3: «Δεν συνιστάται να αναγράφονται στη [ζώνη οπτικής εξετάσεως] τα προθέματα ή επιθέματα, όπως οι τίτλοι, επαγγελματικές και ακαδημαϊκές διακρίσεις, τιμητικές διακρίσεις, απονεμηθέντα βραβεία ή κληρονομικοί τίτλοι. Εντούτοις, αν το εκδίδον κράτος ή ο εκδίδων οργανισμός θεωρεί ότι ένα πρόθεμα ή επίθεμα αποτελεί, κατά νόμον, τμήμα του ονόματος, μπορεί να τα καταχωρίσει στη [ζώνη οπτικής εξετάσεως]. [...]».
( 39 ) Βλ. άρθρο 4, παράγραφοι 1 και 2, του νόμου περί διαβατηρίων.
( 40 ) Το περιεχόμενο του πεδίου 13 έχει την εξής διατύπωση: «Προαιρετικά στοιχεία προσωπικών δεδομένων, παραδείγματος χάριν, προσωπικός αριθμός ταυτοποιήσεως ή δακτυλικό αποτύπωμα, κατά τη διακριτική ευχέρεια του εκδίδοντος κράτους ή του εκδίδοντος οργανισμού. [...]». Βλ. έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, τμήμα IV, σημείο 8.6.
( 41 ) Η Γερμανική Κυβέρνηση φρονεί ότι το ερώτημα αυτό έχει υποθετικό χαρακτήρα για τον λόγο ότι η καταχώριση του επωνύμου γένους στο πεδίο 13 της σελίδας των προσωπικών δεδομένων δεν προβλέπεται στο εσωτερικό δίκαιο. Εντούτοις, όπως ανέφερα ανωτέρω, η απάντηση στο ερώτημα αυτό μπορεί να είναι χρήσιμη για το αιτούν δικαστήριο ενόψει ορθής ερμηνείας της εθνικής νομοθεσίας.
( 42 ) Στις προτάσεις μου στην υπόθεση Runevič-Vardyn και Wardyn (C‑391/09, EU:C:2010:784, υποσημείωση 52), ανέφερα ένα παράδειγμα κράτους μέλους που έκανε χρήση αυτής της διακριτικής ευχέρειας,
( 43 ) Αποφάσεις Schwarz (EU:C:2013:670) και Runevič-Vardyn και Wardyn (EU:C:2011:291, σκέψη 91).
( 44 ) Βλ. σημείο 14 ανωτέρω.
( 45 ) Βλ. έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, τμήμα IV, σημείο 8.4.
( 46 ) Απόφαση Schwarz (EU:C:2013:670, σκέψεις 31 επ.).
( 47 ) Έγγραφο 9303 του ICAO, μέρος 1, τμήμα IV, σημείο 5.42: «Εμπρόσθια σελίδα πληροφοριών του [αναγνώσιμου από μηχάνημα διαβατηρίου] ή παρακείμενη σελίδα: Ζώνη VI — Στοιχεία προαιρετικών δεδομένων», και προσάρτημα 1, σχήμα 1.