Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JULIANE KOKOTT
της 12ης Φεβρουαρίου 2026 (1)
Υπόθεση C‑829/24
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
κατά
Ουγγαρίας
« Παράβαση κράτους μέλους – Άρθρο 49 ΣΛΕΕ – Ελευθερία εγκατάστασης – Άρθρο 56 ΣΛΕΕ – Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών – Άρθρο 63 ΣΛΕΕ – Ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων – Οδηγία 2000/31/ΕΚ για το ηλεκτρονικό εμπόριο – Άρθρο 3 – Οδηγία 2006/123/ΕΚ σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά – Άρθρα 14, 16 και 19 – Γενικός κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 για την προστασία δεδομένων – Άρθρα 5, 6, 9 και 10 – Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρο 11 – Δικαίωμα ελευθερίας της έκφρασης – Άρθρο 12 – Δικαίωμα στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι – Άρθρο 7 – Δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής – Άρθρο 8 – Δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Άρθρο 47 – Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής – Άρθρο 48 – Δικαίωμα προστασίας του δικηγορικού απορρήτου – Δικαίωμα μη αυτοενοχοποίησης – Ουγγρικός νόμος περί προστασίας της εθνικής κυριαρχίας – Ίδρυση εθνικής υπηρεσίας προστασίας της εθνικής κυριαρχίας – Εξουσίες έρευνας, διαβίβασης πληροφοριών, αξιολόγησης και υποβολής προτάσεων – Δημοσίευση ετήσιων εκθέσεων – Δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων – Δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης – Δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας – Απειλή ή προσβολή της εθνικής κυριαρχίας – Δραστηριότητες που αποσκοπούν στον επηρεασμό του αποτελέσματος των εκλογών ή της βούλησης των εκλογέων μέσω στήριξης από την αλλοδαπή – Άρθρο 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ – Σεβασμός της εθνικής ταυτότητας και της εθνικής ασφάλειας – Επιτακτικό γενικό συμφέρον»
Περιεχόμενα
I. Εισαγωγή
II. Το νομικό πλαίσιο
Α. Το δίκαιο της Ένωσης
1. Το πρωτογενές δίκαιο
2. Το παράγωγο δίκαιο
α) Η οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο
β) Η οδηγία για τις υπηρεσίες
γ) Ο ΓΚΠΔ
Β. Το εθνικό δίκαιο
1. Ο νόμος περί προστασίας της εθνικής κυριαρχίας
2. Άλλοι σχετικοί νόμοι
III. Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία
IV. Τα αιτήματα των διαδίκων και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
V. Εκτίμηση
Α. Επί του παραδεκτού των συμπληρωματικών ισχυρισμών
Β. Επί των ενστάσεων αναρμοδιότητας της Ένωσης και του Δικαστηρίου
1. Επί της ενστάσεως αναρμοδιότητας της Ένωσης σε σχέση με τους κανόνες που προστατεύουν την εθνική κυριαρχία
2. Επί της ενστάσεως αναρμοδιότητας που βασίζεται στην απουσία επιπτώσεων στην εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης
3. Επί του ενδεχομένως πρόωρου χαρακτήρα της προσφυγής λόγω ανεπαρκούς έννομου αποτελέσματος
Γ. Επί της ουσίας
1. Προσβολή της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών που κατοχυρώνεται στο άρθρο 16 της οδηγίας για τις υπηρεσίες
α) Πεδίο εφαρμογής
β) Απαιτήσεις που θεσπίζει ο επίμαχος νόμος
γ) Οι απαιτήσεις που θεσπίζει ο επίμαχος νόμος δεν είναι γενικής φύσεως διοικητικοί περιορισμοί
δ) Απαγόρευση διακρίσεων, αναγκαιότητα και αναλογικότητα
1) Επί της υπάρξεως άμεσης ή έμμεσης δυσμενούς διάκρισης (άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες)
2) Επί της αναγκαιότητας και της υπάρξεως αρκούντως ακριβούς νομικής βάσης (άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες)
3) Επί της αναλογικότητας (άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, στοιχείο γʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες)
i) Ικανότητα επίτευξης του επιδιωκόμενου θεμιτού σκοπού
ii) Αναγκαιότητα
iii) Αναλογικότητα
iv) Ενδιάμεσο συμπέρασμα
2. Προσβολή της ελευθερίας λήψης υπηρεσιών που κατοχυρώνεται στο άρθρο 19 της οδηγίας για τις υπηρεσίες
3. Προσβολή της ελευθερίας εγκατάστασης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 14 της οδηγίας για τις υπηρεσίες
4. Προσβολή της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο
5. Προσβολή της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών και της ελευθερίας εγκατάστασης που κατοχυρώνονται στα άρθρα 49 και 56 ΣΛΕΕ
6. Προσβολή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων που κατοχυρώνεται στο άρθρο 63 ΣΛΕΕ
α) Επί της υπάρξεως περιορισμού
β) Επί του δικαιολογητικού λόγου
7. Παράβαση των διατάξεων του Χάρτη
α) Αιτιάσεις και δυνατότητα εφαρμογής των διατάξεων του Χάρτη
β) Παρέμβαση στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 11 του Χάρτη
γ) Παρέμβαση στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι που κατοχυρώνεται στο άρθρο 12 του Χάρτη
δ) Παρέμβαση στο δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής που κατοχυρώνεται στο άρθρο 7 του Χάρτη
ε) Δικαιολογητικός λόγος και αναλογικότητα των παρεμβάσεων στο δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης και στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι
στ) Παράβαση της υποχρέωσης τήρησης του επαγγελματικού απορρήτου μεταξύ του δικηγόρου και του πελάτη του κατά το άρθρο 7, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 47 του Χάρτη
ζ) Προσβολή του δικαιώματος μη αυτοενοχοποίησης κατά το άρθρο 48 του Χάρτη
8. Παράβαση του ΓΚΠΔ και των άρθρων 7 και 8 του Χάρτη
α) Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατά την έννοια του ΓΚΠΔ
β) Νομιμότητα της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στηριζόμενη σε κατάλληλη νομική βάση
1) Κατάλληλη νομική βάση για την επεξεργασία
2) Αοριστία του επίμαχου νόμου
3) Αναλογικότητα
9. Ενδιάμεσο συμπέρασμα
VI. Επί των δικαστικών εξόδων
VII. Πρόταση
I. Εισαγωγή
1. Με την υπό κρίση προσφυγή λόγω παραβάσεως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Ουγγαρία παρέβη, από πλείονες απόψεις, τις υποχρεώσεις που υπέχει από το δίκαιο της Ένωσης θεσπίζοντας, στις 12 Δεκεμβρίου 2023, τον 2023. évi LXXXVIII. törvény a nemzeti szuverenitás védelméről (2) (νόμο LXXXVIII του 2023 περί προστασίας της εθνικής κυριαρχίας) (στο εξής: επίμαχος νόμος).
2. Η υπό κρίση διαφορά αφορά το θεμελιώδες και εξαιρετικά επίκαιρο ζήτημα του αν, με ποιον τρόπο και σε ποιο μέτρο μια δημοκρατική κοινωνία μπορεί να προστατεύεται με θεμιτό τρόπο από τις ενέργειες ξένων παραγόντων που ασκούν ανάρμοστη ή χειριστική επιρροή, όπως είναι η παραπληροφόρηση, μεταξύ άλλων μέσω παροχής οικονομικής στήριξης, στις εσωτερικές δημοκρατικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων, περιλαμβανομένων των εθνικών εκλογών (3). Τούτος ακριβώς είναι ο δικαιολογητικός λόγος τον οποίο προβάλλει η Ουγγαρία για τη θέσπιση του επίμαχου νόμου με τον οποίο καθιερώνεται σύνδεσμος μεταξύ τέτοιων αθέμιτων ξένων παρεμβάσεων και των απειλών κατά της εθνικής κυριαρχίας. Ειδικότερα, η Ουγγαρία επικαλείται την αποκλειστική αρμοδιότητά της, δυνάμει της εθνικής κυριαρχίας, της εθνικής ταυτότητας και της εθνικής ασφάλειάς της, κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ, για τη θέσπιση και την εφαρμογή της επίμαχης νομοθεσίας. Συγχρόνως, η Ουγγαρία δεν αναγνωρίζει την αρμοδιότητα της Ένωσης στον τομέα αυτόν, ούτε τον αντίκτυπο της εν λόγω νομοθεσίας στην εφαρμογή και στον σεβασμό του δικαίου της Ένωσης.
3. Με τον επίμαχο νόμο συστήνεται ανεξάρτητη Υπηρεσία προστασίας της εθνικής κυριαρχίας (στο εξής: Υπηρεσία), η οποία είναι αρμόδια να εντοπίζει δραστηριότητες που ενδέχεται να υπονομεύσουν ή να απειλήσουν την εθνική κυριαρχία. Ειδικότερα, σκοπός της Υπηρεσίας είναι ο εντοπισμός οργανώσεων ή προσώπων, των οποίων οι δραστηριότητες ενδέχεται, μεταξύ άλλων μέσω στήριξης από την αλλοδαπή, να ασκήσουν επιρροή στις δημοκρατικές διαδικασίες και στη βούληση των εκλογέων. Συγκεκριμένα, οι δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνουν επικοινωνία και ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς και την ελεύθερη έκφραση γνωμών στο πλαίσιο της δημοκρατικής διαδικασίας σε διάφορα επίπεδα. Για τον έλεγχο και την αξιολόγηση των δραστηριοτήτων αυτών, η Υπηρεσία διαθέτει ευρεία εξουσία εκτίμησης και εξουσίες έρευνας έναντι των οικείων οργανώσεων και προσώπων, των οποίων η άσκηση δεν υπόκειται σε κανέναν δικαστικό έλεγχο. Επιπλέον, η Υπηρεσία δικαιούται να διαβιβάζει τις πληροφορίες και τα στοιχεία, που συγκεντρώνονται μέσω της άσκησης των ανωτέρω εξουσιών, στις εθνικές αρμόδιες αρχές προς λήψη άλλων μέτρων, ενδεχομένως κατασταλτικών. Τέλος, η Υπηρεσία εξουσιοδοτείται να δημοσιεύει τα αποτελέσματα των ερευνών της και ετήσιες εκθέσεις στις οποίες αξιολογεί τις δραστηριότητες που χαρακτηρίζει ως απειλή ή προσβολή της εθνικής κυριαρχίας.
4. Πλείονες νομικές βάσεις του επίμαχου νόμου οι οποίες προβλέφθηκαν προς τούτο, για παράδειγμα η νομική βάση που αφορά την έννοια των «δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας» (4), είναι αόριστες και έχουν ευρύ πεδίο εφαρμογής. Η ευρύτητα του πεδίου εφαρμογής οδήγησε, ειδικότερα, την Επιτροπή να διερευνήσει τη συμβατότητα του συγκεκριμένου νόμου προς το δίκαιο της Ένωσης και να ασκήσει την υπό κρίση προσφυγή. Η προσφυγή βάλλει κυρίως κατά των εξουσιών της Υπηρεσίας.
5. Η προσφυγή βασίζεται κατ’ ουσίαν σε τρεις κατηγορίες λόγων ή αιτιάσεων. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή προβάλλει, πρώτον, παράβαση των διατάξεων του παράγωγου δικαίου και του πρωτογενούς δικαίου που διέπουν τις θεμελιώδεις ελευθερίες, περιλαμβανομένων της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων· δεύτερον, παράβαση διαφόρων διατάξεων του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης) και, τρίτον, παράβαση ορισμένων διατάξεων του γενικού κανονισμού για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) (5), ερμηνευόμενων σε συνδυασμό με το άρθρο 8 του Χάρτη.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α. Το δίκαιο της Ένωσης
1. Το πρωτογενές δίκαιο
6. Όσον αφορά το πρωτογενές δίκαιο της Ένωσης, η διαφορά αφορά ενδεχόμενη προσβολή από την Ουγγαρία των θεμελιωδών ελευθεριών που προβλέπονται στα άρθρα 49, 52, 56, 62, 63 και 65 ΣΛΕΕ, καθώς και των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 7 (Σεβασμός της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής), στο άρθρο 8 (Προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα), στο άρθρο 11 (Ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης), στο άρθρο 12 (Ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι), στο άρθρο 47 (Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτου δικαστηρίου) και στο άρθρο 48 του Χάρτη (Τεκμήριο αθωότητας και δικαιώματα της υπεράσπισης). Ως κύριο επιχείρημα άμυνας, η Ουγγαρία επικαλείται, μεταξύ άλλων, την προστασία της εθνικής ταυτότητας και της εθνικής ασφάλειάς της, κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ.
2. Το παράγωγο δίκαιο
α) Η οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο
7. Το άρθρο 3 της οδηγίας 2000/31/ΕΚ για το ηλεκτρονικό εμπόριο (6), το οποίο επιγράφεται «Εσωτερική αγορά», ορίζει μεταξύ άλλων τα εξής:
«[...]
2. Τα κράτη μέλη δεν μπορούν, για λόγους που αφορούν το συντονισμένο τομέα, να περιορίσουν την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας οι οποίες προέρχονται από άλλο κράτος μέλος.
[...]
4. Τα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν μέτρα κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 2 σε σχέση με συγκεκριμένη υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθοι όροι:
[...]
β) πριν από τη λήψη των εν λόγω μέτρων και ανεξαρτήτως τυχόν δικαστικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένων των προκαταρκτικών διαδικασιών και ενεργειών που αναλαμβάνονται στα πλαίσια ποινικών ερευνών, το κράτος μέλος:
– έχει ζητήσει από το κράτος μέλος που αναφέρεται στην παράγραφο 1 να λάβει μέτρα και το τελευταίο δεν έλαβε μέτρα ή τα μέτρα ήταν ανεπαρκή,
– έχει κοινοποιήσει στην Επιτροπή και στο κράτος μέλος που αναφέρεται στην παράγραφο 1 την πρόθεσή του να λάβει τέτοια μέτρα.
[...]»
β) Η οδηγία για τις υπηρεσίες
8. Το άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας 2006/123/ΕΚ σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά (στο εξής: οδηγία για τις υπηρεσίες) (7), το οποίο επιγράφεται «Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών», ορίζει μεταξύ άλλων τα εξής:
«Τα κράτη μέλη δεν εξαρτούν την πρόσβαση σε δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών ή την άσκησή της στο έδαφός τους από απαιτήσεις που δεν τηρούν τις ακόλουθες αρχές:
α) μη εισαγωγή διακρίσεων: οι απαιτήσεις δεν πρέπει να εισάγουν, άμεσα ή έμμεσα, διακρίσεις ανάλογα με την ιθαγένεια ή, όσον αφορά τα νομικά πρόσωπα, ανάλογα με το κράτος μέλος στο οποίο εδρεύουν·
β) αναγκαιότητα: οι απαιτήσεις πρέπει να δικαιολογούνται για λόγους δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας ή δημόσιας υγείας ή προστασίας του περιβάλλοντος·
γ) αναλογικότητα: οι απαιτήσεις πρέπει να είναι κατάλληλες για να εξασφαλίσουν την υλοποίηση του επιδιωκόμενου στόχου και να μην υπερβαίνουν το όριο που είναι απαραίτητο για την επίτευξη του στόχου.»
9. Κατά το άρθρο 19 της οδηγίας για τις υπηρεσίες, το οποίο φέρει τον τίτλο «Περιορισμοί που απαγορεύονται»:
«Τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιβάλλουν στους αποδέκτες απαιτήσεις οι οποίες περιορίζουν τη χρήση μιας υπηρεσίας που παρέχεται από φορέα εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος, ιδίως τις ακόλουθες απαιτήσεις:
α) την υποχρέωση εξασφάλισης άδειας από τις αρμόδιες αρχές ή την υποβολή δήλωσης σε αυτές·
β) μεροληπτικά όρια στη χορήγηση οικονομικών ενισχύσεων, λόγω του γεγονότος ότι ο πάροχος είναι εγκατεστημένος σε άλλο κράτος μέλος ή λόγω του τόπου παροχής της υπηρεσίας.»
γ) Ο ΓΚΠΔ
10. Το άρθρο 5 του ΓΚΠΔ καθορίζει «[α]ρχές που διέπουν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα».
11. Το άρθρο 6 του ΓΚΠΔ διέπει τη «[ν]ομιμότητα της επεξεργασίας».
Β. Το εθνικό δίκαιο
1. Ο νόμος περί προστασίας της εθνικής κυριαρχίας
12. Κατά το προοίμιο του επίμαχου νόμου, «[η] κυριαρχία της Ουγγαρίας δέχεται ολοένα και συχνότερα παράνομες επιθέσεις», μεταξύ άλλων «πρόδηλων αποπειρών παρέμβασης» εκ μέρους ξένων οργανώσεων και προσώπων που επιδιώκουν να προβάλουν τα δικά τους συμφέροντα εις βάρος, ιδίως, των ουγγρικών συμφερόντων. Ενδεικτικώς, μνημονεύεται απόπειρα άσκησης επιρροής στην προεκλογική εκστρατεία του 2022 μέσω άμεσων ξένων χρηματοδοτήσεων και υπενθυμίζεται ότι ο υποψήφιος της ενωμένης αντιπολίτευσης για τη θέση του πρωθυπουργού είχε δηλώσει ο ίδιος ότι η αντιπολίτευση είχε «λάβει εκατομμύρια δολάρια από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής». Συγκεκριμένα, κατά το προοίμιο του επίμαχου νόμου, την άνοιξη του 2022 η ενωμένη αντιπολίτευση καταστρατήγησε την απαγόρευση που επιβλήθηκε στα πολιτικά κόμματα να δέχονται στήριξη από την αλλοδαπή «χρησιμοποιώντας κεφάλαια που προήλθαν από την αλλοδαπή μέσω των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, που πρόσκεινται στην αντιπολίτευση, οι οποίες ασκούν πολιτική δραστηριότητα, καθώς και μέσω εμπορικών εταιριών». Επιπλέον, η κυριαρχία και η εθνική ασφάλεια της Ουγγαρίας θα θιγούν εάν η πολιτική εξουσία καταληφθεί από πρόσωπα ή οργανώσεις που εξαρτώνται από ξένη δύναμη ή οργάνωση ή ξένο πρόσωπο. Επομένως, σκοπός του επίμαχου νόμου είναι «η διασφάλιση του δημοκρατικού διαλόγου και της διαφάνειας της διαδικασίας λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας, η δημοσιοποίηση των αποπειρών ξένης παρέμβασης και η πρόληψη παρόμοιων αποπειρών ξένης παρέμβασης». Για τον λόγο αυτόν, είναι «αναγκαία η σύσταση ανεξάρτητου οργανισμού αρμόδιου να διερευνά τις εν λόγω απόπειρες και να κολάζει ποινικά τη χρήση ξένης στήριξης στο πλαίσιο εκλογών».
13. Το άρθρο 1 του επίμαχου νόμου ορίζει τα εξής:
«1. Η Υπηρεσία είναι αυτόνομο όργανο της διοίκησης του κράτους, το οποίο συστήνεται δυνάμει του άρθρου R, παράγραφος 4, του Magyarország Alaptörvénye [Θεμελιώδους Νόμου της Ουγγαρίας] με σκοπό την προστασία της συνταγματικής ταυτότητας, και το οποίο λειτουργεί κατά τα προβλεπόμενα στον παρόντα νόμο και ασκεί δραστηριότητες ανάλυσης, αξιολόγησης, υποβολής προτάσεων και έρευνας.
2. Η Υπηρεσία είναι ανεξάρτητη, υπόκειται μόνον στους κανόνες δικαίου, δεν λαμβάνει οδηγίες από κανένα άλλο πρόσωπο ή οργανισμό και εκτελεί τα καθήκοντά της ανεξάρτητα από κάθε άλλον οργανισμό και χωρίς να τελεί υπό την επιρροή οποιουδήποτε άλλου θεσμικού οργάνου, οργανισμού, πολιτικού κόμματος, εταιρίας, ένωσης, φυσικού ή νομικού προσώπου. Τα καθήκοντα της Υπηρεσίας ανατίθενται μόνον από τον νόμο.
[...]»
14. Το άρθρο 2 του επίμαχου νόμου προβλέπει, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων ανάλυσης, αξιολόγησης και υποβολής προτάσεων, η Υπηρεσία:
a) καταρτίζει και εφαρμόζει μεθοδολογία για την αξιολόγηση των κινδύνων για την κυριαρχία·
b) αναλύει τον σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας αξιολογώντας τις πληροφορίες και τα στοιχεία που λαμβάνει από τους οργανισμούς που υπόκεινται σε έρευνα, τα όργανα του κράτους και τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης και άλλους φορείς ή πρόσωπα τα οποία αφορά συγκεκριμένη υπόθεση·
[...]
e) συντάσσει ετήσια έκθεση σχετικά με την εθνική κυριαρχία·
[...]».
15. Το άρθρο 3 του επίμαχου νόμου ορίζει, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«Στο πλαίσιο των ερευνητικών καθηκόντων της, η Υπηρεσία:
a) αποκαλύπτει και ερευνά
aa) τις δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων, εξαιρουμένων των διπλωματικών και αλλοδαπών αντιπροσωπειών, καθώς και των οργανώσεων εκπροσώπησης επαγγελματικών συμφερόντων,
ab) τις δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης,
ac) τις δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας, περιλαμβανομένων των δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στη διαδικασία λήψης αποφάσεων των προσώπων που ασκούν προνομίες δημόσιας εξουσίας,
οι οποίες ασκούνται προς το συμφέρον άλλων κρατώ,ν καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων, ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος τους,
εάν ενδέχεται να προσβάλουν ή να θέσουν σε κίνδυνο την κυριαρχία της Ουγγαρίας·
b) εντοπίζει τις οργανώσεις των οποίων οι δραστηριότητες, που ασκούνται μέσω στήριξης από την αλλοδαπή, μπορούν να ασκήσουν επιρροή στο αποτέλεσμα των εκλογών και διεξάγει έρευνα σχετικά με αυτές·
c) εντοπίζει τις οργανώσεις που ασκούν δραστηριότητες που αποσκοπούν στον επηρεασμό της βούλησης των εκλογέων μέσω στήριξης από την αλλοδαπή, ή που στηρίζουν τέτοιες δραστηριότητες, και διεξάγει έρευνες σχετικά με αυτές.»
16. Κατά το άρθρο 6 του επίμαχου νόμου:
«1. Η Υπηρεσία διερευνά μεμονωμένες περιπτώσεις, σε σχέση με τα καθήκοντα που της ανατίθενται δυνάμει του άρθρου 3, και δημοσιεύει στον διαδικτυακό της τόπο το πόρισμα των ερευνών της, το οποίο περιλαμβάνει τα πραγματικά στοιχεία που εξακριβώθηκαν κατά τη διάρκεια των ερευνών, τις διαπιστώσεις που προκύπτουν από τις έρευνες και τα συμπεράσματα που συνάγονται.
2. Η Υπηρεσία συντάσσει ετήσια έκθεση σχετικά με την εθνική κυριαρχία, σε σχέση με τα καθήκοντα που της ανατίθενται δυνάμει του άρθρου 3, η οποία περιέχει τα ακόλουθα στοιχεία:
a) ανάλυση της νομοθεσίας που αφορά την εθνική κυριαρχία, της αποτελεσματικότητας της εφαρμογής της εν λόγω νομοθεσίας, των προβλημάτων που ανακύπτουν στο πλαίσιο της υλοποίησης και της εφαρμογής της, καθώς και της νομοθετικής και διοικητικής πρακτικής·
b) αξιολόγηση των κινδύνων για την κυριαρχία, βασισμένη στη μεθοδολογία αξιολόγησης των κινδύνων για την κυριαρχία, με την οποία προσδιορίζονται οι κίνδυνοι και τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν όσον αφορά την εθνική κυριαρχία, τα διαθέσιμα μέσα για την αντιμετώπισή τους, τα κενά στον χειρισμό των εν λόγω κινδύνων και προβλημάτων και οι λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν για την αντιμετώπισή τους·
c) συστάσεις προς τα όργανα που είναι επιφορτισμένα με καθήκοντα και διαθέτουν αρμοδιότητες·
d) αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο παλαιότερες εκθέσεις και συστάσεις λήφθηκαν υπόψη από τα όργανα που είναι επιφορτισμένα με καθήκοντα και διαθέτουν αρμοδιότητες·
e) σύνοψη των δραστηριοτήτων και της λειτουργίας της Υπηρεσίας κατά το προηγούμενο έτος.
3. Η ετήσια έκθεση σχετικά με την εθνική κυριαρχία για το προηγούμενο ημερολογιακό έτος δημοσιοποιείται στον διαδικτυακό τόπο της Υπηρεσίας το αργότερο έως τις 30 Ιουνίου κάθε έτους.
4. Η Υπηρεσία, μαζί με τη δημοσίευση, διαβιβάζει προς ενημέρωση την ετήσια έκθεση σχετικά με την εθνική κυριαρχία στη μόνιμη επιτροπή εθνικής ασφάλειας της Εθνοσυνέλευσης και στην κυβέρνηση.
5. Εντός προθεσμίας τριών μηνών από τη δημοσίευση της ετήσιας έκθεσης σχετικά με την εθνική κυριαρχία, η κυβέρνηση κοινοποιεί, με την απάντησή της στην Υπηρεσία, τη συνέχεια που προτίθεται να δώσει στα πορίσματα της ετήσιας έκθεσης σχετικά με την εθνική κυριαρχία.
6. Η έκθεση της Υπηρεσίας η οποία δημοσιοποιείται κατά τα προβλεπόμενα στις παραγράφους 1 και 3 δεν περιέχει δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, διαβαθμισμένες πληροφορίες, απόρρητα που προστατεύονται από τον νόμο ή απόρρητα που σχετίζονται με την άσκηση καθηκόντων, πλην των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που χαρακτηρίζονται ως δημόσιου συμφέροντος.
7. Κατά της έκθεσης της Υπηρεσίας που δημοσιοποιείται κατά τα προβλεπόμενα στις παραγράφους 1 και 3 δεν χωρεί καμία προσφυγή.
8. Πριν από τη δημοσίευση της έκθεσης που μνημονεύεται στις παραγράφους 1 και 3, η Υπηρεσία διαβιβάζει τα πορίσματα των ερευνών της στις οργανώσεις των οποίων οι δραστηριότητες δικαιολογούν, βάσει της διεξαχθείσας έρευνας, τη μνεία των εν λόγω οργανώσεων στην έκθεση της Υπηρεσίας που δημοσιοποιείται. Η οργάνωση που υπόκειται σε έρευνα μπορεί να υποβάλει παρατηρήσεις επί των πορισμάτων της Υπηρεσίας εντός προθεσμίας δεκαπέντε ημερών από την κοινοποίησή τους. Η Υπηρεσία απαντά γραπτώς στις παρατηρήσεις εντός προθεσμίας τριάντα ημερών από την παραλαβή τους. Η Υπηρεσία οφείλει να εκθέσει τους λόγους για τους οποίους δεν δέχεται να λάβει υπόψη τις παρατηρήσεις.»
17. Στο κεφάλαιο 3, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διαδικασία ερευνών της Υπηρεσίας [...]», το άρθρο 7 του επίμαχου νόμου προβλέπει μεταξύ άλλων τα εξής:
«1. Στο πλαίσιο της έρευνας που προβλέπεται στο άρθρο 3, η Υπηρεσία μπορεί να ζητεί πληροφορίες και στοιχεία από την οργάνωση που υπόκειται σε έρευνα, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 8.
2. Στο πλαίσιο των ερευνών που διεξάγει, η Υπηρεσία μπορεί να ζητεί πληροφορίες και στοιχεία από κάθε όργανο του κράτους ή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης το οποίο αφορά η οικεία υπόθεση, καθώς και από κάθε άλλη οργάνωση ή πρόσωπο το οποίο αφορά η εν λόγω υπόθεση, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 8.
3. Η οργάνωση που υπόκειται σε έρευνα, καθώς και το όργανο του κράτους ή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, η οργάνωση ή το πρόσωπο στο οποίο η Υπηρεσία απευθύνει αίτημα (στο εξής, από κοινού: τα πρόσωπα που υποχρεούνται να συνεργάζονται) οφείλουν να ανταποκρίνονται στο αίτημα εντός της προθεσμίας που τάσσει η Υπηρεσία. Η προθεσμία δεν μπορεί να είναι μικρότερη των δεκαπέντε ημερών από την ημερομηνία του αιτήματος.
4. Εάν το πρόσωπο που υποχρεούται να συνεργάζεται δεν εκπληρώνει ή δεν εκπληρώνει εμπροθέσμως, αδικαιολογήτως, την υποχρέωση συνεργασίας που υπέχει, η Υπηρεσία λαμβάνει υπόψη το γεγονός αυτό στο πλαίσιο της έρευνάς της και το μνημονεύει ειδικώς στην ετήσια έκθεσή της.
[...]»
18. Το άρθρο 8 του επίμαχου νόμου ορίζει τα εξής:
«1. Στο πλαίσιο της διαδικασίας έρευνας που διεξάγει δυνάμει του παρόντος κεφαλαίου, η Υπηρεσία, δυνάμει πράξης έχουσας αποδεικτική ισχύ, σύμφωνα με τον νόμο,
a) μπορεί να λαμβάνει γνώση όλων των στοιχείων που μπορούν να συσχετιστούν με το αντικείμενο της έρευνας τα οποία διαχειρίζονται η οργάνωση που υπόκειται σε έρευνα και το όργανο του κράτους ή του οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης το οποίο αφορά η έρευνα, και να παράγει αντίγραφά τους, καθώς και να εξετάζει το σύνολο των εγγράφων του είδους αυτού, περιλαμβανομένων εγγράφων αποθηκευμένων σε ηλεκτρονικά μέσα, και να ζητεί αντίγραφά τους·
b) μπορεί να ζητεί γραπτές ή προφορικές διευκρινίσεις από την οργάνωση που υπόκειται σε έρευνα, από κάθε μέλος του προσωπικού της οργάνωσης που υπόκειται σε έρευνα ή από το όργανο του κράτους ή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης τους οποίους αφορά συγκεκριμένη υπόθεση·
c) μπορεί να ζητεί γραπτές ή προφορικές διευκρινίσεις από κάθε οργάνωση ή πρόσωπο που μπορεί να συσχετιστεί με το αντικείμενο της έρευνας και μπορεί επίσης να ζητεί αντίγραφα όλων των στοιχείων ή των εγγράφων, περιλαμβανομένων των εγγράφων που είναι αποθηκευμένα σε ηλεκτρονικά μέσα, τα οποία μπορούν να συσχετιστούν με το αντικείμενο της έρευνας.
2. Η διαδικασία έρευνας της Υπηρεσίας η οποία διεξάγεται δυνάμει του παρόντος κεφαλαίου δεν συνιστά διαδικασία διοικητικής αρχής και δεν επιτρέπεται η άσκηση οποιασδήποτε διοικητικής προσφυγής σε σχέση με τις δραστηριότητες που ασκεί η Υπηρεσία δυνάμει του παρόντος κεφαλαίου.»
19. Κατά το άρθρο 9, παράγραφος 1, του επίμαχου νόμου:
«Για τις δραστηριότητες των άρθρων 7 και 8, η Υπηρεσία εφαρμόζει δεόντως το άρθρο 27, παράγραφοι 1 και 3, του az alapvető jogok biztosáról szóló 2011. évi CXI. törvény (νόμου CXI του 2011 περί του επιθεωρητή θεμελιωδών δικαιωμάτων, στο εξής: νόμος περί του επιθεωρητή θεμελιωδών δικαιωμάτων).»
20. Το άρθρο 11 του επίμαχου νόμου προβλέπει τα εξής:
«Εάν η Υπηρεσία διαπιστώσει πραγματικά περιστατικά ή περιστάσεις που ενδέχεται να οδηγήσουν στην κίνηση ή τη διεξαγωγή διαδικασίας παραβάσεως, ποινικής διαδικασίας, διοικητικής διαδικασίας ή άλλης διαδικασίας, ενημερώνει το όργανο που είναι αρμόδιο για τη διεξαγωγή της εν λόγω διαδικασίας σχετικά με τα πραγματικά περιστατικά και τις πληροφορίες που περιήλθαν σε γνώση της.»
21. Το άρθρο 12 του επίμαχου νόμου ορίζει τα εξής:
«Ο πρόεδρος της Υπηρεσίας μπορεί να ζητήσει από τη μόνιμη επιτροπή εθνικής ασφάλειας της Εθνοσυνέλευσης να εξετάσει την έκθεση του άρθρου 6, παράγραφος 1, και να παράσχει δικαίωμα ακρόασης στον υπεύθυνο της οργάνωσης που υπόκειται σε έρευνα στις ακόλουθες περιπτώσεις:
a) η οργάνωση που υπόκειται σε έρευνα δεν παρέχει πληροφορίες εντός της προβλεπόμενης στο άρθρο 7, παράγραφος 3, προθεσμίας ή
b) η ακρόαση δικαιολογείται από τη φύση και τη σοβαρότητα της υπόθεσης.»
22. Το άρθρο 32 του επίμαχου νόμου εισήγαγε το άρθρο 350/A, το οποίο επιγράφεται «Παράνομη άσκηση επιρροής στη βούληση των εκλογέων», στον Büntető Törvénykönyvről szóló 2012 C. törvény (8) (νόμο C του 2012 περί ποινικού κώδικα, στο εξής: ποινικός κώδικας) και τροποποίησε το άρθρο 459, παράγραφος 1, του ποινικού κώδικα εισάγοντας τον ορισμό της έννοιας της «απαγορευμένης ξένης στήριξης».
23. Το άρθρο 33 του επίμαχου νόμου εισήγαγε ή τροποποίησε διάφορες διατάξεις του a választási eljárásról szóló 2013. évi XXXVI. törvény (9) (νόμου XXXVI του 2013 περί εκλογικής διαδικασίας, στο εξής: νόμος περί εκλογικής διαδικασίας), περιλαμβανομένου του ορισμού της έννοιας της «ξένης στήριξης».
2. Άλλοι σχετικοί νόμοι
24. Η διαφορά αφορά επίσης την εφαρμογή του άρθρου 167 του a büntetőeljárásról szóló 2017. évi XC. törvény (10) (νόμου XC του 2017 περί ποινικής δικονομίας, στο εξής: κώδικας ποινικής δικονομίας) σχετικά με την ελεύθερη χρήση των αποδείξεων· του άρθρου 27, παράγραφος 3, του az alapvető jogok biztosáról szóló 2011. évi CXI. törvény (11) (νόμου CXI του 2011 περί του επιθεωρητή θεμελιωδών δικαιωμάτων, στο εξής: νόμος περί του επιθεωρητή θεμελιωδών δικαιωμάτων)· του άρθρου 2, παράγραφος 1, του az információs önrendelkezési jogról és az információszabadságról szóló 2011. évi CXII. törvény (12) (νόμου CXII του 2011 περί αυτοδιαθέσεως σε θέματα πληροφόρησης και ελευθερίας της πληροφόρησης, στο εξής: νόμος περί πληροφόρησης), καθώς και των άρθρων 9 και 13 του az ügyvédi tevékenységről szóló 2017. évi LXXVIII. törvény az ügyvédi (13) (νόμου LXXVIII του 2017 περί του δικηγορικού επαγγέλματος, στο εξής: νόμος περί του δικηγορικού επαγγέλματος).
III. Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία
25. Στις 7 Φεβρουαρίου 2024 η Επιτροπή απηύθυνε στην Ουγγαρία προειδοποιητική επιστολή, με την οποία εκτίμησε ότι ο επίμαχος νόμος, μεταξύ άλλων, προσβάλλει τις αξίες της Ένωσης (άρθρο 2 ΣΕΕ), παραβιάζει την αρχή της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας (άρθρο 10 ΣΕΕ), θίγει το δικαίωμα του εκλέγειν στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (άρθρο 14, παράγραφος 3, ΣΕΕ), το δικαίωμα του εκλέγειν στις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές (άρθρο 22 ΣΛΕΕ), τις θεμελιώδεις ελευθερίες (άρθρα 49, 56 και 63 ΣΛΕΕ), τον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής (άρθρο 7 του Χάρτη), την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (άρθρο 8 του Χάρτη), την ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης (άρθρο 11 του Χάρτη), την ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι (άρθρο 12 του Χάρτη), το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (άρθρο 39 του Χάρτη), το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι στις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές (άρθρο 40 του Χάρτη), το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και το δικαίωμα στο δικηγορικό απόρρητο (άρθρο 7, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 47 του Χάρτη), το δικαίωμα μη αυτοενοχοποίησης (άρθρο 48 του Χάρτη), την ελευθερία παροχής των υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων (άρθρο 3 της οδηγίας 2010/13/ΕΕ για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (14)), την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας (άρθρο 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο), την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και την ελευθερία εγκατάστασης που κατοχυρώνονται στα άρθρα 14, 16 και 19 της οδηγίας για τις υπηρεσίες, καθώς και διάφορες διατάξεις του ΓΚΠΔ.
26. Στις 11 Απριλίου 2024 η Ουγγαρία απάντησε στην προειδοποιητική επιστολή, αμφισβητώντας το βάσιμο των περιλαμβανόμενων σε αυτήν εκτιμήσεων.
27. Στις 23 Μαΐου 2024 η Επιτροπή απηύθυνε στην Ουγγαρία αιτιολογημένη γνώμη, δυνάμει του άρθρου 258 ΣΛΕΕ, με την οποία διατύπωσε κατ’ ουσίαν την εκτίμηση ότι διάφορες διατάξεις του επίμαχου νόμου, ιδίως σχετιζόμενες με τις εξουσίες της Υπηρεσίας που συστήνεται με τον εν λόγω νόμο, είναι αντίθετες προς τα άρθρα 49, 56 και 63 ΣΛΕΕ, τα άρθρα 7, 8, 11, 12, 47 και 48 του Χάρτη, το άρθρο 3 της οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων, το άρθρο 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, τα άρθρα 14, 16 και 19 της οδηγίας για τις υπηρεσίες, καθώς και τα άρθρα 5, 6, 9 και 10 του ΓΚΠΔ. Αντιθέτως, η Επιτροπή αποφάσισε οριστικώς να μην προσάψει στην Ουγγαρία προσβολή των αξιών της Ένωσης, μεταξύ άλλων της δημοκρατίας, και προσβολή του δικαιώματος του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι (άρθρο 2, άρθρο 10 και άρθρο 14, παράγραφος 3, ΣΕΕ, άρθρο 22 ΣΛΕΕ και άρθρα 39 και 40 του Χάρτη).
28. Την 31η Ιουλίου 2024 η Ουγγαρία απάντησε στην αιτιολογημένη γνώμη, αντικρούοντας το βάσιμο των περιλαμβανόμενων σε αυτήν αιτιάσεων.
IV. Τα αιτήματα των διαδίκων και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
29. Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 4 Δεκεμβρίου 2024, η Επιτροπή άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.
30. Με δικόγραφο, το οποίο κατέθεσε αυθημερόν στη Γραμματεία του Δικαστηρίου, η Επιτροπή ζήτησε από το Δικαστήριο την υπαγωγή της υπόθεσης στην ταχεία διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 23α του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο άρθρο 133 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου.
31. Με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 12ης Φεβρουαρίου 2025, η υπόθεση υπήχθη στην εν λόγω ταχεία διαδικασία.
32. Επετράπη στο Κοινοβούλιο, το Βασίλειο του Βελγίου, την Τσεχική Δημοκρατία, το Βασίλειο της Δανίας, την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, τη Δημοκρατία της Εσθονίας, την Ιρλανδία, το Βασίλειο της Ισπανίας, τη Δημοκρατία της Λιθουανίας, το Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, τη Δημοκρατία της Πολωνίας, την Πορτογαλική Δημοκρατία, τη Δημοκρατία της Φινλανδίας, το Βασίλειο της Σουηδίας και το Βασίλειο της Νορβηγίας να παρέμβουν στη δίκη υπέρ της Επιτροπής.
33. Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τους παρεμβαίνοντες, ζητεί από το Δικαστήριο:
– να διαπιστώσει ότι, θεσπίζοντας τον επίμαχο νόμο, η Ουγγαρία παρέβη τα άρθρα 49, 56 και 63 ΣΛΕΕ, το άρθρο 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, τα άρθρα 14, 16 και 19 της οδηγίας για τις υπηρεσίες, τα άρθρα 7, 8, 11, 12, 47 και 48 του Χάρτη και τα άρθρα 5, 6, 9 και 10 του ΓΚΠΔ·
– να καταδικάσει την Ουγγαρία στα δικαστικά έξοδα.
34. Η Ουγγαρία ζητεί από το Δικαστήριο:
– να απορρίψει την προσφυγή·
– να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
35. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2025 διεξήχθη επ’ ακροατηρίου συζήτηση, κατά την οποία οι διάδικοι και οι παρεμβαίνοντες ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους και απάντησαν στις ερωτήσεις που τους έθεσε το Δικαστήριο.
V. Εκτίμηση
36. Δεδομένου ότι ορισμένοι παρεμβαίνοντες προέβαλαν συμπληρωματικούς ισχυρισμούς, σε σχέση με τους λόγους που προέβαλε η Επιτροπή με το δικόγραφο της προσφυγής, πρέπει κατ’ αρχάς να εκτιμηθεί το παραδεκτό τους (υπό Α).
37. Εν συνεχεία, πρέπει να εξεταστούν οι ενστάσεις που αφορούν την αναρμοδιότητα της Ένωσης σε θέματα προστασίας της εθνικής κυριαρχίας, περιλαμβανομένης της αναρμοδιότητας του Δικαστηρίου να εκδικάσει την υπό κρίση προσφυγή (υπό Β). Αφενός, θα εξετάσω το βάσιμο του κύριου και οριζόντιου επιχειρήματος της Ουγγαρίας, κατά το οποίο η αναρμοδιότητα της Ένωσης προκύπτει από την υποχρέωσή της να σέβεται, δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ, μεταξύ άλλων, την εθνική ταυτότητα και την εθνική ασφάλεια (υπό 1). Αφετέρου, πρέπει να εκτιμηθεί το δεύτερο οριζόντιο επιχείρημα που προέβαλε η Ουγγαρία, κατά το οποίο ο επίμαχος νόμος δεν ρυθμίζει τις οικονομικές δραστηριότητες, μεταξύ άλλων εκείνες που ανάγονται στην άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών, και, επομένως, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης (υπό 2).
38. Τέλος (υπό Γ), θα εξετάσω την ύπαρξη παράβασης των σχετικών διατάξεων του πρωτογενούς και του παράγωγου δικαίου που διέπει τις θεμελιώδεις ελευθερίες (υπό 1 έως 6), του Χάρτη (υπό 7) και του ΓΚΠΔ, ερμηνευόμενων σε συνδυασμό με το άρθρο 8 του Χάρτη (υπό 8).
Α. Επί του παραδεκτού των συμπληρωματικών ισχυρισμών
39. Το Κοινοβούλιο, υποστηριζόμενο από τη Δημοκρατία της Λιθουανίας, το Βασίλειο του Βελγίου, την Πορτογαλική Δημοκρατία και, εν μέρει την Τσεχική Δημοκρατία, στηρίζει τα αιτήματα και τους λόγους προσφυγής που προέβαλε η Επιτροπή και ζητεί, επιπλέον, από το Δικαστήριο να λάβει υπόψη το γεγονός ότι, θεσπίζοντας τον επίμαχο νόμο, η Ουγγαρία έθιξε, μεταξύ άλλων, τις αξίες της Ένωσης (άρθρο 2 ΣΕΕ) και το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής (άρθρο 47 του Χάρτη).
40. Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το αίτημα προβολής και εκτίμησης ενδεχόμενης προσβολής, από την Ουγγαρία, των αξιών της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 2 ΣΕΕ (15), είναι απαράδεκτο. Ελλείψει προβολής τέτοιας αιτιάσεως με το εισαγωγικό δικόγραφο, ο συγκεκριμένος λόγος προσφυγής δεν αποτελεί μέρος του αντικειμένου της δίκης και δεν μπορεί να εξεταστεί αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο. Όπως προκύπτει από τα σημεία 25 έως 33 των παρουσών προτάσεων, η Επιτροπή δεν ενέμεινε στην αρχική θέση της, η οποία εκτέθηκε με την προειδοποιητική επιστολή της και κατά την οποία η Ουγγαρία παρέβη το άρθρο 2 ΣΕΕ, και την εγκατέλειψε με την αιτιολογημένη γνώμη της. Το περιεχόμενο της αιτιολογημένης γνώμης οριοθετεί, όμως, κατ’ ουσίαν το αντικείμενο της προσφυγής λόγω παραβάσεως (16).
41. Συγκεκριμένα, δυνάμει του άρθρου 40, τέταρτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ερμηνευομένου σε συνδυασμό με το άρθρο 129, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του Κανονισμού Διαδικασίας, τα αιτήματα του δικογράφου της παρεμβάσεως δεν μπορούν να έχουν άλλο αντικείμενο εκτός από τη στήριξη των αιτημάτων ενός των διαδίκων. Εξάλλου, κατά το άρθρο 129, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο παρεμβαίνων αποδέχεται τη δίκη στο στάδιο που αυτή βρίσκεται κατά τον χρόνο της παρέμβασής του. Επομένως, δεν δύναται να προβάλει νέους ισχυρισμούς, διαφορετικούς από αυτούς που προέβαλε ο προσφεύγων (17).
42. Συναφώς, το Κοινοβούλιο δεν δύναται να επικαλεστεί την απόφαση της 5ης Ιουνίου 2023, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Ανεξαρτησία και ιδιωτική ζωή των δικαστών) (18) προκειμένου να δικαιολογήσει το αίτημά του προς το Δικαστήριο να εξετάσει ενδεχόμενη παράβαση του άρθρου 2 ΣΕΕ. Με την απόφαση εκείνη το Δικαστήριο δεν αποφάνθηκε επί τέτοιου διαφορετικού ισχυρισμού, αλλά μόνον –παρεμπιπτόντως– επί του συνδέσμου του άρθρου 2 ΣΕΕ με το άρθρο 19 ΣΕΕ, στο μέτρο που το δεύτερο συγκεκριμενοποιεί την αξία του κράτους δικαίου (19). Εν προκειμένω, όμως, η Επιτροπή δεν προβάλλει παράβαση άλλης διάταξης της Συνθήκης ΕΕ η οποία συνδέεται με παρόμοιο τρόπο με το άρθρο 2 ΣΕΕ.
43. Ομοίως, δεν εμπίπτουν στο πλαίσιο της διαφοράς η παραβίαση των αρχών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας (άρθρο 10 ΣΕΕ) και της απαγόρευσης των διακρίσεων λόγω ιθαγένειας (άρθρο 18, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ), την οποία προέβαλε, μεταξύ άλλων, η Δημοκρατία της Λιθουανίας, καθώς και η προσβολή της ιθαγένειας της Ένωσης και του δικαιώματος του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι (άρθρο 20, παράγραφος 2, και άρθρο 22 ΣΛΕΕ), την οποία προέβαλε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση. Επομένως, οι ανωτέρω ισχυρισμοί πρέπει επίσης να κριθούν απαράδεκτοι.
44. Αντιθέτως, στο μέτρο που το Κοινοβούλιο, η Τσεχική Δημοκρατία και η Δημοκρατία της Λιθουανίας προβάλλουν προσβολή του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη, η συγκεκριμένη αιτίαση είναι παραδεκτή, στο μέτρο που αποσκοπεί στη στήριξη των αιτημάτων και των αιτιάσεων της Επιτροπής. Συγκεκριμένα, τέτοια προσβολή μνημονεύεται ρητώς με το πρώτο αίτημα της προσφυγής (βλ. σημείο 3333 των παρουσών προτάσεων) και αποτελεί αντικείμενο της αιτίασης που αφορά προσβολή του επαγγελματικού απορρήτου μεταξύ του δικηγόρου και του πελάτη του (άρθρο 7, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 47 του Χάρτη).
Β. Επί των ενστάσεων αναρμοδιότητας της Ένωσης και του Δικαστηρίου
45. Η Ουγγαρία αντικρούει το σύνολο των λόγων προσφυγής και των αιτιάσεων που προβάλλει η Επιτροπή, μεταξύ άλλων, υπό το πρίσμα της εθνικής ταυτότητας και της εθνικής ασφάλειάς της, κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ, καθώς και της αποκλειστικής αρμοδιότητάς της να θεσπίζει νομοθεσία για την προστασία της κυριαρχίας της. Κατά συνέπεια, κατά την Ουγγαρία, ο επίμαχος νόμος δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης και δεν υπάγεται στην αρμοδιότητα της Ένωσης. Συγκεκριμένα, κατά την Ουγγαρία, τα μέτρα προστασίας που λαμβάνονται δυνάμει του επίμαχου νόμου αφορούν μόνον τις δραστηριότητες που είναι ικανές να απειλήσουν ή να θίξουν την κυριαρχία της, τις οποίες ασκούν τα οικεία πρόσωπα ή οι οικείες οργανώσεις, και όχι τις οικονομικές δραστηριότητες που τα εν λόγω πρόσωπα ή οι εν λόγω οργανώσεις μπορούν να ασκούν θεμιτώς δυνάμει των θεμελιωδών ελευθεριών ή του σχετικού παράγωγου δικαίου της Ένωσης.
46. Θα εξετάσω, πρώτον, το κύριο επιχείρημα της Ουγγαρίας, κατά το οποίο η κυριαρχία της τυγχάνει ευρείας προστασίας από παρεμβάσεις εκ μέρους της Ένωσης δυνάμει, μεταξύ άλλων, του άρθρου 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ. Κατά την Ουγγαρία, η διάταξη αυτή εξαιρεί τους εθνικούς κανόνες για την προστασία της κυριαρχίας των κρατών μελών τόσο από τον έλεγχο των οργάνων όσο και από την εφαρμογή των κανόνων της Ένωσης (υπό 1). Δεύτερον, θα εξετάσω αν, μεταξύ άλλων, κατά τους λόγους προσφυγής και τις αιτιάσεις που προβάλλει η Επιτροπή, τα άρθρα 3, 6, 7 και 12 του επίμαχου νόμου (στο εξής: επίδικες διατάξεις), τα οποία αφορούν τις δραστηριότητες που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο των εξουσιών έρευνας, αξιολόγησης και κοινολόγησης της Υπηρεσίας, είναι ικανά να θίξουν την εφαρμογή των κανόνων του δικαίου της Ένωσης (υπό 2). Τρίτον, θα εκτιμήσω τον ενδεχομένως πρόωρο χαρακτήρα της υπό κρίση προσφυγής (υπό 3).
1. Επί της ενστάσεως αναρμοδιότητας της Ένωσης σε σχέση με τους κανόνες που προστατεύουν την εθνική κυριαρχία
47. Το άρθρο 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ απαιτεί τον σεβασμό από την Ένωση, μεταξύ άλλων, της εθνικής ταυτότητας και της εθνικής ασφάλειας των κρατών μελών.
48. Δεδομένου ότι τα ανωτέρω στοιχεία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εθνικής κυριαρχίας, η Ουγγαρία συνάγει, κατ’ ουσίαν, αφενός, ότι η ανωτέρω διάταξη προστατεύει τα κράτη μέλη από τις παρεμβάσεις στην κυριαρχία τους εκ μέρους της Ένωσης, επιβάλλοντας στην Ένωση όρια κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της. Αφετέρου, η Ουγγαρία εκτιμά ότι, δυνάμει των άρθρων 4 και 5 ΣΕΕ (στα οποία προβλέπονται, μεταξύ άλλων, οι αρχές της δοτής αρμοδιότητας και της επικουρικότητας), τα κράτη μέλη διαθέτουν αποκλειστική αρμοδιότητα να νομοθετούν για τον σκοπό της προστασίας της εθνικής κυριαρχίας τους.
49. Εντούτοις, είναι πρόδηλο ότι ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να αποφύγει την εφαρμογή και την τήρηση του δικαίου της Ένωσης επικαλούμενο απλώς και μόνον το άρθρο 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ για τον σκοπό της προστασίας της εθνικής ταυτότητας, της εθνικής ασφάλειας ή της εθνικής κυριαρχίας του (20). Τούτο συμβαίνει κατά μείζονα λόγο όταν τα μέτρα προστασίας που λαμβάνει το κράτος μέλος είναι ικανά να παρέμβουν στην εφαρμογή των κανόνων του δικαίου της Ένωσης που θεσπίστηκαν βάσει αρμοδιότητας, έστω συντρέχουσας, η οποία έχει ανατεθεί στην Ένωση.
50. Εν προκειμένω, όμως, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, οι επίδικες διατάξεις και τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν βάσει αυτών ενδέχεται να θίγουν διάφορους κανόνες του δικαίου της Ένωσης, για τη θέσπιση των οποίων η δοτή αρμοδιότητα της Ένωσης προκύπτει, μεταξύ άλλων, από τα άρθρα 53 και 62 ΣΛΕΕ (οδηγίες για τον συντονισμό των νομοθεσιών σε θέματα ελευθερίας εγκατάστασης και ελεύθερης παροχής υπηρεσιών), το άρθρο 115 ΣΛΕΕ (προσέγγιση των νομοθεσιών οι οποίες έχουν άμεση επίπτωση στην εγκαθίδρυση ή τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς) και το άρθρο 16 ΣΛΕΕ (προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα).
51. Συναφώς, η Ουγγαρία δεν μπορεί να υποστηρίξει βασίμως ότι οι δραστηριότητες που καλύπτει ο επίμαχος νόμος είναι μόνον δραστηριότητες οι οποίες αποσκοπούν να θέσουν σε κίνδυνο την εθνική κυριαρχία και ότι, επομένως, οι δραστηριότητες που προστατεύονται από το δίκαιο της Ένωσης εξαιρούνται εκ προοιμίου από το πεδίο εφαρμογής του εν λόγω νόμου. Συγκεκριμένα, η Υπηρεσία μπορεί να διαπιστώσει την ύπαρξη τέτοιου, ενδεχομένως αθέμιτου, σκοπού της επίμαχης δραστηριότητας μόνον στο πέρας της έρευνάς της. Επομένως, η Υπηρεσία δεν μπορεί να αποφύγει τη διεξαγωγή έρευνας επίσης σε σχέση με οικονομικές δραστηριότητες που εμπίπτουν στην άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών. Τούτο είναι κατά μείζονα λόγο αληθές διότι είναι αδύνατον να γίνει εκ προοιμίου σαφής διαφοροποίηση μεταξύ νόμιμων και παράνομων δραστηριοτήτων υπό την έννοια αυτή, μεταξύ άλλων όταν αποτελούν μέρος συνολικής αδιαίρετης συμπεριφοράς.
52. Επομένως, η διαφοροποίηση στην οποία προβαίνει η Ουγγαρία μεταξύ, αφενός, δραστηριοτήτων που επιδιώκουν αθέμιτους σκοπούς, κατά την έννοια του επίμαχου νόμου, και, αφετέρου, δραστηριοτήτων που προστατεύονται από τις θεμελιώδεις ελευθερίες της Ένωσης δεν είναι εφικτή στην πράξη.
53. Ως εκ τούτου, η ένσταση αναρμοδιότητας που βασίζεται στο άρθρο 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
2. Επί της ενστάσεως αναρμοδιότητας που βασίζεται στην απουσία επιπτώσεων στην εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης
54. Η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι οι επίδικες διατάξεις και τα μέτρα που λαμβάνονται βάσει αυτών δεν μπορούν να περιορίζουν τις θεμελιώδεις ελευθερίες ούτε να θίγουν την εφαρμογή των κανόνων του δικαίου της Ένωσης. Κατά την Ουγγαρία, αφενός, οι εν λόγω διατάξεις και τα εν λόγω μέτρα δεν αποσκοπούν στη ρύθμιση των οικονομικών δραστηριοτήτων των φορέων της αγοράς, αλλά μόνον στην προστασία της εθνικής κυριαρχίας από αθέμιτες ξένες παρεμβάσεις (21). Αφετέρου, απουσία νομικώς δεσμευτικού χαρακτήρα ή κυρώσεων, τα επίμαχα μέτρα δεν είναι ικανά να θίξουν τους ιδιώτες ή τα δικαιώματά τους τα οποία διασφαλίζει η έννομη τάξη της Ένωσης.
55. Κατά τη γνώμη μου, η συγκεκριμένη ένσταση δεν μπορεί να ευδοκιμήσει.
56. Είναι αληθές ότι, μεταξύ άλλων, οι έννοιες των δραστηριοτήτων εκπροσώπησης συμφερόντων, χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης και των δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας, κατά την έννοια του άρθρου 3 του επίμαχου νόμου, καθώς και οι εξουσίες της Υπηρεσίας δυνάμει των άρθρων 6, 7, 8 και 12 του ίδιου νόμου, αφορούν εκ πρώτης όψεως πολιτικές μάλλον και όχι οικονομικές δραστηριότητες.
57. Εντούτοις, οι ανωτέρω διατάξεις, ενδέχεται να θίξουν την άσκηση διασυνοριακών οικονομικών δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των θεμελιωδών ελευθεριών.
58. Τούτο οφείλεται, μεταξύ άλλων, στον απροσδιόριστο χαρακτήρα της έννοιας των «δραστηριοτήτων» που ασκούνται προς το συμφέρον άλλων κρατών, καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων που μνημονεύονται στο άρθρο 3 του επίμαχου νόμου, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας εκ μέρους της Υπηρεσίας. Η Υπηρεσία διαθέτει ευρεία εξουσία εκτίμησης όσον αφορά την κίνηση έρευνας συναφώς, χωρίς η άσκηση της εξουσίας αυτής να υπόκειται σε διοικητικό ή δικαστικό έλεγχο (22). Δυνάμει των άρθρων 7 και 8 του επίμαχου νόμου, η Υπηρεσία εξουσιοδοτείται να λαμβάνει μέτρα έρευνας σε σχέση με πλείονες οργανώσεις και πλείονα πρόσωπα των οποίων οι διάφορες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων οικονομικών δραστηριοτήτων, ενδέχεται να προσβάλουν ή να θέσουν σε κίνδυνο την κυριαρχία της Ουγγαρίας. Συγκεκριμένα, οι εν λόγω οργανώσεις ή τα εν λόγω πρόσωπα μπορεί να δραστηριοποιούνται σε διάφορους τομείς, μεταξύ άλλων στους τομείς των μέσων ενημέρωσης, της πληροφορίας και της επικοινωνίας, οι οποίοι διέπονται, εν μέρει τουλάχιστον, από το δίκαιο της Ένωσης.
59. Επομένως, οι υποτιθέμενες «δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης», κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ab, του επίμαχου νόμου, μπορεί να είναι δραστηριότητες παρόχων υπηρεσιών πληροφοριών ή επικοινωνιών εξ επαχθούς αιτίας, όπως είναι οι εκπαιδευτικές, πολιτιστικές, οπτικοακουστικές υπηρεσίες ή οι υπηρεσίες μέσων ενημέρωσης οι οποίες παρέχονται έναντι αμοιβής, και, επομένως, μπορούν να έχουν οικονομικό χαρακτήρα (23). Ομοίως, κάθε λήψη θέσης, επικοινωνία ή παροχή πληροφοριών η οποία πραγματοποιείται έναντι αμοιβής με σκοπό να συμβάλει στον δημόσιο διάλογο σχετικά με προβλήματα γενικού ενδιαφέροντος ή στο πλαίσιο δημόσιου βήματος διαλόγου μπορεί, όταν συνδέεται με τον δημοκρατικό διάλογο, τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας ή τις εκλογές, να χαρακτηριστεί δραστηριότητα που εμπίπτει στο άρθρο 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ac, στοιχεία b ή c, του επίμαχου νόμου («δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας» και «δραστηριότητες [...] μέσω στήριξης από την αλλοδαπή» οι οποίες μπορούν «να ασκήσουν επιρροή στο αποτέλεσμα των εκλογών» ή οι οποίες «αποσκοπούν στον επηρεασμό της βούλησης των εκλογέων») (24).
60. Επομένως, λαμβανομένης υπόψη της ευρείας έννοιάς τους, οι «δραστηριότητες» που ασκούνται προς το συμφέρον άλλων κρατών, καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων, κατά το άρθρο 3 του επίμαχου νόμου, μπορούν κατ’ ανάγκην να περιλαμβάνουν διασυνοριακές οικονομικές συναλλαγές.
61. Κατά συνέπεια, οι επίδικες διατάξεις ενδέχεται να θίξουν την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών.
62. Ως εκ τούτου, το επιχείρημα της Ουγγαρίας ότι ο επίμαχος νόμος δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των θεμελιωδών ελευθεριών, διότι σκοπός του είναι μόνον να προστατεύσει την εθνική κυριαρχία από μη οικονομικές δραστηριότητες, πρέπει να απορριφθεί.
3. Επί του ενδεχομένως πρόωρου χαρακτήρα της προσφυγής λόγω ανεπαρκούς έννομου αποτελέσματος
63. Εξάλλου, η Ουγγαρία δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι ο επίμαχος νόμος και, ιδίως, οι διαδικασίες και οι πράξεις της Υπηρεσίας δεν ενδέχεται να παραγάγουν δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα τα οποία μπορεί να θίξουν τις θεμελιώδεις ελευθερίες που προστατεύονται από το δίκαιο της Ένωσης ή ότι τα εν λόγω αποτελέσματα είναι μόνον αμελητέα ή υποθετικά (25). Συγκεκριμένα, οι εξουσίες έρευνας της Υπηρεσίας και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις συνεργασίας που υπέχουν οι οικείοι οικονομικοί φορείς αποσκοπούν ακριβώς στην επιτήρηση και στη ρύθμιση της συμπεριφοράς τους.
64. Συναφώς, υπογραμμίζεται ότι τα μέτρα έρευνας που προβλέπονται στα άρθρα 7 και 8 του επίμαχου νόμου είναι νομικώς δεσμευτικά έναντι των οργανώσεων και των προσώπων τα οποία αφορούν, μεταξύ άλλων των οργανώσεων και των προσώπων που υπόκεινται σε έρευνα. Τούτο αρκεί για να διαπιστωθεί ότι τα εν λόγω μέτρα μπορούν να θίξουν τις θεμελιώδεις ελευθερίες (26), χωρίς να απαιτείται η επίμαχη νομοθεσία να προβλέπει κυρώσεις σε περίπτωση μη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που απορρέουν από αυτήν. Για τους ανωτέρω λόγους, αντίθετα προς όσα υποστηρίζει η Ουγγαρία, οι αρμοδιότητες και οι διαδικασίες της Υπηρεσίας δεν είναι παρεμφερείς με αυτές του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, δυνάμει του άρθρου 228 ΣΛΕΕ, αλλά μάλλον με εκείνες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 883/2013 (27). Συγκεκριμένα, οι έρευνες του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή αφορούν μόνον περιπτώσεις κακοδιοίκησης εντός των θεσμικών και άλλων οργάνων ή των οργανισμών της Ένωσης (28) και δεν προβλέπουν τη λήψη νομικώς δεσμευτικών μέτρων έρευνας έναντι ιδιωτών.
65. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, η Ουγγαρία δεν μπορεί επίσης να προβάλει τον ενδεχομένως πρόωρο χαρακτήρα της υπό κρίση προσφυγής.
66. Όταν η ενδεχόμενη ύπαρξη παράβασης κράτους μέλους ανάγεται στη θέσπιση νομοθεσίας της οποίας η ύπαρξη και η εφαρμογή δεν αμφισβητούνται, η Επιτροπή ανταποκρίνεται στο βάρος απόδειξης που φέρει όσον αφορά την ύπαρξη τέτοιας παράβασης μέσω νομικής ανάλυσης των σχετικών νομοθετικών διατάξεων (29). Η εν λόγω ανάλυση της Επιτροπής εξετάζεται κατωτέρω στο πλαίσιο της ουσίας της προσφυγής.
67. Κατά συνέπεια, οι ενστάσεις αναρμοδιότητας πρέπει να απορριφθούν.
Γ. Επί της ουσίας
68. Στο πλαίσιο του πρώτου λόγου προσφυγής, η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τους παρεμβαίνοντες, υποστηρίζει ότι οι απαιτήσεις που θεσπίζονται με τις επίδικες διατάξεις παραβιάζουν, μεταξύ άλλων, τις αρχές της απαγόρευσης των διακρίσεων και της αναλογικότητας (άρθρα 14, 16 και 19 της οδηγίας για τις υπηρεσίες), καθώς και την αρχή της χώρας προέλευσης (άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο).
1. Προσβολή της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών που κατοχυρώνεται στο άρθρο 16 της οδηγίας για τις υπηρεσίες
α) Πεδίο εφαρμογής
69. Κατά το άρθρο 4, σημείο 1, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 2 αυτής, παράγραφος 1, η οδηγία για τις υπηρεσίες εφαρμόζεται σε κάθε μη μισθωτή οικονομική δραστηριότητα που παρέχεται κατά κανόνα έναντι αμοιβής από πάροχο εγκατεστημένο σε κράτος μέλος.
70. Ελλείψει σαφούς και ακριβούς καθορισμού στον επίμαχο νόμο της φύσης ή του περιεχομένου των δραστηριοτήτων που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας (βλ. σημεία 58 και 59 των παρουσών προτάσεων), η Υπηρεσία μπορεί να διεξάγει έρευνες σχετικά με τις δραστηριότητες των παρόχων υπηρεσιών συμβουλών, εκπροσώπησης συμφερόντων, άσκησης πίεσης για ομάδες συμφερόντων, δημόσιων σχέσεων, μέσων ενημέρωσης (περιλαμβανομένων ερευνητικών), καθώς και διαφημιστικών, εκπαιδευτικών ή πολιτιστικών υπηρεσιών, οι οποίοι παρέχουν κατά κανόνα τις υπηρεσίες τους έναντι αμοιβής.
71. Το γεγονός και μόνον ότι το άρθρο 3 του επίμαχου νόμου καλύπτει ορισμένες δραστηριότητες οι οποίες δεν ασκούνται έναντι αμοιβής, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων οργανώσεων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που δεν χαρακτηρίζονται ως παροχή υπηρεσιών, δεν συνεπάγεται ότι το σύνολο των επίδικων διατάξεων μπορεί να εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τις υπηρεσίες (30).
72. Ως εκ τούτου, οι δραστηριότητες που προβλέπονται στο άρθρο 3 του επίμαχου νόμου μπορούν να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 16, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 2, παράγραφος 1, και το άρθρο 4, σημείο 1, της οδηγίας για τις υπηρεσίες.
β) Απαιτήσεις που θεσπίζει ο επίμαχος νόμος
73. Το άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας για τις υπηρεσίες απαγορεύει την επιβολή, στους παρόχους υπηρεσιών που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη, απαιτήσεων που εισάγουν διακρίσεις και έχουν δυσανάλογο χαρακτήρα.
74. Κατά το άρθρο 4, σημείο 7, της ως άνω οδηγίας, ως τέτοια «απαίτηση» νοείται «κάθε υποχρέωση, απαγόρευση, προϋπόθεση ή όριο που προβλέπεται στις νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις των κρατών μελών».
75. Η υποχρέωση συνεργασίας, που επιβάλλεται στα πρόσωπα ή στις οργανώσεις που υπόκεινται σε έρευνα, δυνάμει του άρθρου 7, ερμηνευομένου σε συνδυασμό με τα άρθρα 8, 11 και 12 του επίμαχου νόμου, πρέπει να χαρακτηριστεί ως απαίτηση υπό την ως άνω έννοια.
76. Συγκεκριμένα, δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 3, του επίμαχου νόμου, η «οργάνωση» ή το «πρόσωπο» στα οποία η Υπηρεσία απευθύνει αίτημα παροχής πληροφοριών οφείλει να ανταποκρίνεται εντός της ταχθείσας προθεσμίας, λόγος για τον οποίο γίνεται ρητή μνεία στα «πρόσωπα που υποχρεούνται να συνεργάζονται». Αντίθετα προς όσα υποστηρίζει η Ουγγαρία, τέτοια επιβολή υποχρέωσης παροχής πληροφοριών στην Υπηρεσία συνιστά απαίτηση (31), έστω και αν η μη εκπλήρωσή της δεν συνεπάγεται καμία άμεση δυσμενή νομική συνέπεια ή κύρωση (32).
77. Στο πλαίσιο της υποχρέωσης συνεργασίας που υπέχουν, τα οικεία ιδιωτικά νομικά ή φυσικά πρόσωπα οφείλουν, κατά το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο a, του επίμαχου νόμου, να υποβάλλουν προς εξέταση από την Υπηρεσία όχι μόνον το σύνολο των στοιχείων που μπορούν να συσχετιστούν με το αντικείμενο της έρευνας, αλλά επίσης το σύνολο των σχετικών εγγράφων, περιλαμβανομένων εκείνων που είναι αποθηκευμένα σε ηλεκτρονικά μέσα, και να παρέχουν στην Υπηρεσία αντίγραφα αυτών. Ομοίως, δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 1, στοιχείο b, του εν λόγω νόμου, η Υπηρεσία εξουσιοδοτείται να «ζητεί γραπτές ή προφορικές διευκρινίσεις […] από κάθε μέλος του προσωπικού της οργάνωσης» που υπόκειται σε έρευνα. Εξάλλου, κατά το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο c, του ίδιου νόμου, η Υπηρεσία μπορεί να ζητεί τέτοιες διευκρινίσεις «από κάθε οργάνωση ή πρόσωπο που μπορεί να συσχετιστεί με το αντικείμενο της έρευνας», ήτοι από τρίτες οργανώσεις ή τρίτα πρόσωπα, καθώς και «να ζητεί αντίγραφα όλων των στοιχείων ή των εγγράφων, περιλαμβανομένων των εγγράφων που είναι αποθηκευμένα σε ηλεκτρονικά μέσα, τα οποία μπορούν να συσχετιστούν με το αντικείμενο της έρευνας».
78. Επιπλέον, η μη συνεργασία της οργάνωσης που λαμβάνει αίτημα παροχής πληροφοριών εκ μέρους της Υπηρεσίας, δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 3, και του άρθρου 8, παράγραφος 1, του επίμαχου νόμου, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ο πρόεδρος της Υπηρεσίας να παραπέμψει το ζήτημα στην κοινοβουλευτική επιτροπή εθνικής ασφάλειας, δυνάμει του άρθρου 12, στοιχείο a, του εν λόγω νόμου, προκειμένου η εν λόγω επιτροπή να καλέσει σε ακρόαση «τον υπεύθυνο της οργάνωσης που υπόκειται σε έρευνα». Η επακόλουθη υποχρέωση εμφάνισης ενώπιον της εν λόγω επιτροπής πρέπει επίσης να χαρακτηριστεί ως απαίτηση («προϋπόθεση ή όριο») κατά την έννοια του άρθρου 4, σημείο 7, της οδηγίας για τις υπηρεσίες, λαμβανομένων υπόψη των εξουσιών που διαθέτει η εν λόγω επιτροπή (33).
79. Εξάλλου, η δυνατότητα και μόνον παραπομπής του ζητήματος, από τον πρόεδρο της Υπηρεσίας, στην κοινοβουλευτική επιτροπή εθνικής ασφάλειας μπορεί να παρακινήσει την οικεία οργάνωση να εκπληρώσει την υποχρέωση συνεργασίας την οποία υπέχει έναντι της Υπηρεσίας. Το ίδιο συμβαίνει όσον αφορά την ενδεχόμενη άσκηση της εξουσίας της Υπηρεσίας να λάβει υπόψη την άρνηση ή την αδικαιολόγητη καθυστέρηση συνεργασίας και να τη μνημονεύσει ειδικώς στην ετήσια έκθεσή της, σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 4, του επίμαχου νόμου, καθότι μια οργάνωση μπορεί να προτιμήσει να συνεργαστεί προκειμένου να μην εκτεθεί δημοσίως στη μομφή της μη συνεργασίας.
80. Τέλος, το άρθρο 11 του επίμαχου νόμου εξουσιοδοτεί την Υπηρεσία να διαβιβάζει, στις αρμόδιες αρχές, τα πραγματικά στοιχεία και τις πληροφορίες που συγκεντρώνει μέσω των εξουσιών έρευνας που διαθέτει, όταν εκτιμά ότι τα εν λόγω πραγματικά στοιχεία ή οι εν λόγω πληροφορίες μπορούν να συνεπάγονται την κίνηση, μεταξύ άλλων, διαδικασίας παραβάσεως ή ποινικής διαδικασίας. Το ενδεχόμενο, όμως, μια οργάνωση να αποτελέσει αντικείμενο έρευνας εκ μέρους της Υπηρεσίας, λόγω δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών οι οποίες θεωρούνται ότι θέτουν σε κίνδυνο την ουγγρική κυριαρχία, και το ενδεχόμενο διαβίβασης, από την Υπηρεσία, των αποδεικτικών στοιχείων που έχει συγκεντρώσει σε αρμόδια αρχή η οποία εξουσιοδοτείται να κινήσει κατασταλτική διαδικασία συνιστούν επίσης απαίτηση («προϋπόθεση ή όριο») κατά την έννοια του άρθρου 4, σημείο 7, της οδηγίας για τις υπηρεσίες. Συγκεκριμένα, τέτοια απαίτηση ενδέχεται να αποθαρρύνει έναν πάροχο από την παροχή υπηρεσιών στην Ουγγαρία. Το ίδιο συμβαίνει όσον αφορά τη δημοσίευση των πορισμάτων της έρευνας της Υπηρεσίας, μεταξύ άλλων με την ετήσια έκθεση, δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφοι 1 και 3, του επίμαχου νόμου, στην οποία εκτίθενται οι σχετικές επικρίσεις έναντι παρόχου υπηρεσιών.
81. Ως εκ τούτου, οι εξουσίες της Υπηρεσίας, δυνάμει του άρθρου 7, ερμηνευομένου σε συνδυασμό με τα άρθρα 8, 11 και 12 του επίμαχου νόμου, και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις συνεργασίας που επιβάλλονται στα πρόσωπα ή στις οργανώσεις που υπόκεινται σε έρευνα πρέπει να χαρακτηριστούν ως απαιτήσεις κατά την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, ερμηνευομένου σε συνδυασμό με το άρθρο 4, σημείο 7, της οδηγίας για τις υπηρεσίες. Οι απαιτήσεις αυτές ενδέχεται να παρεμποδίσουν ή να καταστήσουν λιγότερο ελκυστική την άσκηση των δραστηριοτήτων παρόχου εγκατεστημένου σε άλλο κράτος μέλος, στο οποίο παρέχει νομίμως παρεμφερείς υπηρεσίες.
γ) Οι απαιτήσεις που θεσπίζει ο επίμαχος νόμος δεν είναι γενικής φύσεως διοικητικοί περιορισμοί
82. Συναφώς, η Ουγγαρία αντιτείνει ότι οι επίδικες διατάξεις δεν ρυθμίζουν ειδικώς τη δραστηριότητα των υπηρεσιών ή την άσκησή τους ούτε επιβάλλουν απαιτήσεις όσον αφορά την πρόσβαση σε τέτοια δραστηριότητα, αλλά στοχεύουν απλώς και μόνον τις συμπεριφορές που μπορούν να θίξουν την εθνική κυριαρχία.
83. Κατά την αιτιολογική σκέψη 9 της οδηγίας για τις υπηρεσίες, μεταξύ άλλων, η εν λόγω οδηγία «έχει εφαρμογή μόνον στις απαιτήσεις που επηρεάζουν την πρόσβαση σε [δραστηριότητες], ή την άσκηση δραστηριοτήτων[,] παροχής υπηρεσιών». Συγκεκριμένα, «δεν έχει εφαρμογή σε απαιτήσεις [...] οι οποίες δεν ρυθμίζουν ειδικά ούτε θίγουν ειδικά τη δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών αλλά πρέπει να τηρούνται από τους παρόχους υπηρεσιών κατά την άσκηση των οικονομικών τους δραστηριοτήτων κατά τον ίδιο τρόπο όπως και από τα άτομα όταν ενεργούν ως ιδιώτες». Η ανωτέρω αιτιολογική σκέψη επιβεβαιώνει ότι σκοπός της οδηγίας για τις υπηρεσίες δεν είναι να εξαλείψει γενικής φύσεως διοικητικούς περιορισμούς οι οποίοι έχουν εφαρμογή σε κάθε ιδιώτη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν ασκούν οικονομική δραστηριότητα. Με άλλα λόγια, τέτοιος εφαρμοστέος γενικής φύσεως περιορισμός δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως απαίτηση που απαγορεύεται κατά την έννοια του άρθρου 4, σημείο 7, της εν λόγω οδηγίας (34).
84. Θεωρώ, εντούτοις, ότι οι απαιτήσεις που θεσπίζονται με τις επίδικες διατάξεις δεν είναι τέτοιου είδους γενικής φύσεως διοικητικοί περιορισμοί οι οποίοι θίγουν τους παρόχους υπηρεσιών κατά τον ίδιο τρόπο όπως κάθε άλλο άτομο όταν ενεργεί ως ιδιώτης. Είναι αληθές ότι ο επίμαχος νόμος δεν εξειδικεύει τις περισσότερες δραστηριότητες τις οποίες αφορά, αλλά τις εξετάζει με γενικό τρόπο, μεταξύ άλλων, σε συνάρτηση με τις θεωρούμενες ως αρνητικές συνέπειές τους για την εθνική κυριαρχία. Το σύνολο των δραστηριοτήτων του άρθρου 3 είναι, όμως, πιθανότερο να επισύρει τέτοιες συνέπειες όταν ασκούνται από πρόσωπα ή οργανώσεις που δραστηριοποιούνται συνεχώς στον τομέα των υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των τομέων της πληροφορίας και της επικοινωνίας. Συγκεκριμένα, η λήψη θέσεων, ακόμη και επανειλημμένως ή τακτικά, εκ μέρους ιδιώτη, για παράδειγμα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, είναι λιγότερο πιθανό να επισύρει τέτοιες συνέπειες.
85. Τούτο συμβαίνει σε σχέση με τις «δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης» και τις «δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας», που μνημονεύονται στο άρθρο 3, στοιχείο a, υποστοιχεία ab και ac, του επίμαχου νόμου. Συναφώς, ένας πάροχος υπηρεσιών πληροφοριών και επικοινωνιών διαθέτει, κατά κανόνα, ικανότητες μετάδοσης, καθώς και κοινό ή ακροατήριο ευρύτερο από το κοινό και το ακροατήριο ενός ιδιώτη. Τούτο συμβαίνει, μεταξύ άλλων, στην περίπτωση ερευνών και δημοσιεύσεων εκ μέρους παρόχων υπηρεσιών ερευνητικών μέσων ενημέρωσης που έχουν ως αντικείμενο τον εντοπισμό και την επίκριση περιπτώσεων κακοδιοίκησης, αδιαφάνειας ή διαφθοράς σε πολιτικό ή κρατικό επίπεδο. Λαμβανομένης υπόψη της ευρείας εξουσίας εκτίμησης που διαθέτει η Υπηρεσία, τέτοιες έρευνες και δημοσιεύσεις διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να χαρακτηρισθούν ως πράξεις που απειλούν ή θίγουν την κυριαρχία (35).
86. Εξάλλου, οι δραστηριότητες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3, στοιχεία b και c, του επίμαχου νόμου («δραστηριότητες [...] μέσω στήριξης από την αλλοδαπή» οι οποίες μπορούν «να ασκήσουν επιρροή στο αποτέλεσμα των εκλογών» ή οι οποίες «αποσκοπούν στον επηρεασμό της βούλησης των εκλογέων») είναι μόνον δραστηριότητες «οργανώσεων», οι οποίες δεν ασκούνται από ιδιώτες. Ομοίως, οι «δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων» που εμπίπτουν στο άρθρο 3, στοιχείο a, υποστοιχείο aa, του ίδιου νόμου είναι, στην πράξη, κυρίως, οι δραστηριότητες ενώσεων, ακόμη και «οργανώσεων εκπροσώπησης επαγγελματικών συμφερόντων», και όχι οι δραστηριότητες ατόμου που ενεργεί ως ιδιώτης.
87. Επομένως, μολονότι δεν αποκλείεται ο επίμαχος νόμος να θίγει επίσης άτομα που ενεργούν ως ιδιώτες, οι απαιτήσεις που θεσπίζονται με τις επίδικες διατάξεις, ήτοι οι εξουσίες έρευνας και κοινολόγησης της Υπηρεσίας, απευθύνονται κυρίως σε οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένων οντοτήτων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των υπηρεσιών (36).
88. Κατά συνέπεια, οι ανωτέρω απαιτήσεις δεν συνιστούν γενικής φύσεως διοικητικούς περιορισμούς οι οποίοι επιτρέπονται από το άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με την αιτιολογική σκέψη 9 της οδηγίας για τις υπηρεσίες.
89. Ως εκ τούτου, πρέπει να εξακριβωθεί ότι οι ανωτέρω απαιτήσεις δεν εισάγουν δυσμενείς διακρίσεις και ότι έχουν αναλογικό χαρακτήρα όπως επιτάσσει το άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, στοιχεία αʹ έως γʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες.
δ) Απαγόρευση διακρίσεων, αναγκαιότητα και αναλογικότητα
1) Επί της υπάρξεως άμεσης ή έμμεσης δυσμενούς διάκρισης (άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες)
90. Κατά το άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να εξαρτούν την πρόσβαση σε δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών ή την άσκησή της στο έδαφός τους από απαιτήσεις που εισάγουν άμεσες ή έμμεσες διακρίσεις λόγω ιθαγένειας.
91. Κατά την Επιτροπή, οι επίδικες διατάξεις εισάγουν άμεσα ή έμμεσα δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγένειας. Η Ουγγαρία αντιτείνει ότι η Υπηρεσία μπορεί να διεξάγει έρευνα μόνον εάν οι επίμαχες δραστηριότητες απειλούν ή θίγουν την κυριαρχία της, προϋπόθεση η οποία εφαρμόζεται ανεξαρτήτως του τόπου εγκατάστασης του οικείου παρόχου υπηρεσιών.
92. Κατά τη γνώμη μου, δεν μπορεί να διαπιστωθεί άμεση δυσμενής διάκριση.
93. Συγκεκριμένα, το άρθρο 3, στοιχεία a έως c, του επίμαχου νόμου αφορά δραστηριότητες «οι οποίες ασκούνται προς το συμφέρον άλλων κρατών», ακόμη και «μέσω στήριξης από την αλλοδαπή», μεταξύ άλλων από άλλα κράτη μέλη. Επομένως, ο επίμαχος νόμος δεν διαφοροποιεί άμεσα τις εν λόγω δραστηριότητες βάσει του κριτηρίου της ιθαγένειας του προσώπου ή του τόπου εγκατάστασης της οργάνωσης που τις ασκεί. Ο νόμος καλύπτει επίσης τις δραστηριότητες προσώπων ουγγρικής ιθαγένειας ή οργανώσεων εγκατεστημένων στην Ουγγαρία, υπό την προϋπόθεση ότι ασκούνται «προς το συμφέρον άλλων κρατών» ή μέσω οικονομικής στήριξης από την αλλοδαπή, συμπεριλαμβανομένου τρίτου κράτους.
94. Ως εκ τούτου, πρέπει να εξεταστεί η ύπαρξη έμμεσης δυσμενούς διάκρισης.
95. Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, διάταξη εθνικού δικαίου πρέπει να θεωρηθεί ότι συνεπάγεται εμμέσως δυσμενείς διακρίσεις εφόσον μπορεί ως εκ της φύσεώς της να θίξει τους υπηκόους άλλων κρατών μελών (ή, κατά το άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες, τα νομικά πρόσωπα που είναι εγκατεστημένα σε άλλα κράτη μέλη) περισσότερο από τους ημεδαπούς (ή τα νομικά πρόσωπα που είναι εγκατεστημένα στο κράτος μέλος υποδοχής) και ενέχει, συνεπώς, τον κίνδυνο να θέσει σε δυσμενέστερη μοίρα τους πρώτους (37).
96. Μολονότι το άρθρο 3 του επίμαχου νόμου καταλαμβάνει, λόγω της ανοικτής διατύπωσής του, και τους παρόχους υπηρεσιών που είναι εγκατεστημένοι στην Ουγγαρία ή είναι ουγγρικής ιθαγένειας, οι οποίοι ασκούν, μεταξύ άλλων, δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων, πληροφοριών ή επικοινωνιών, ο εν λόγω νόμος τείνει, κατά τον βασικό σκοπό που μνημονεύεται στο προοίμιό του, στη δημοσιοποίηση και στην πρόληψη των αποπειρών ξένης παρέμβασης (38). Συγκεκριμένα, το άρθρο 3, στοιχεία b και c, του εν λόγω νόμου μνημονεύει ρητώς τις οργανώσεις των οποίων οι δραστηριότητες που ασκούνται «μέσω στήριξης από την αλλοδαπή» μπορούν να επηρεάσουν τις εκλογές. Επιπλέον, κάθε δραστηριότητα που ασκείται προς το συμφέρον «ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων» κατά το άρθρο 3, στοιχείο a, του ίδιου νόμου μπορεί, μεταξύ άλλων, να ασκείται από αλλοδαπούς παρόχους υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων παρόχων εγκατεστημένων σε άλλα κράτη μέλη. Ομοίως, βεβαίως, δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών η οποία ασκείται από άλλο κράτος μέλος είναι πιθανότερο να εμπίπτει στην έννοια της «στήριξης από την αλλοδαπή» κατά το άρθρο 3, στοιχεία b και c, του επίμαχου νόμου απ’ ό,τι η παροχή υπηρεσιών εκ μέρους παρόχου εγκατεστημένου στην Ουγγαρία. Επομένως, ο οικείος αλλοδαπός πάροχος υπηρεσιών διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο να αποτελέσει αντικείμενο έρευνας εκ μέρους της Υπηρεσίας από έναν Ούγγρο πάροχο υπηρεσιών.
97. Ως εκ τούτου, οι επίδικες διατάξεις εισάγουν έμμεση δυσμενή διάκριση έναντι των παρόχων υπηρεσιών που είναι εγκατεστημένοι σε άλλα κράτη μέλη.
2) Επί της αναγκαιότητας και της υπάρξεως αρκούντως ακριβούς νομικής βάσης (άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες)
98. Οι εθνικές διατάξεις που προβλέπουν τις απαιτήσεις κατά την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας για τις υπηρεσίες πρέπει να είναι αναγκαίες και να δικαιολογούνται από λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας τους οποίους προβάλλει το κράτος μέλος. Τούτο προϋποθέτει ότι οι εν λόγω διατάξεις είναι διατυπωμένες κατά τρόπο αρκούντως σαφή και ακριβή. Συγκεκριμένα, μόνον εφόσον πληρούνται οι ως άνω προϋποθέσεις, είναι δυνατόν, αφενός, να διασφαλίζεται η συνεπής και συστηματική εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων (39), ακόμη και να αποτρέπεται η δυσανάλογη ή αυθαίρετη εφαρμογή τους (40), και, αφετέρου, να εξακριβώνεται ο αναγκαίος χαρακτήρας για την επίτευξη του σκοπού τους.
99. Εν προκειμένω, η Ουγγαρία προβάλλει, ως λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας, την αναγκαιότητα προστασίας των εσωτερικών δημοκρατικών διαδικασιών από αθέμιτες ξένες παρεμβάσεις όσον αφορά το σύνολο των δραστηριοτήτων που μνημονεύονται στο άρθρο 3 του επίμαχου νόμου. Η Επιτροπή αντιτείνει, κατ’ ουσίαν, ότι οι απαιτήσεις που θεσπίζονται με τον εν λόγω νόμο βασίζονται σε εξ ορισμού και αδιακρίτως εφαρμοζόμενο τεκμήριο, κατά το οποίο όλες οι ως άνω δραστηριότητες είναι ικανές να θίξουν τις εν λόγω διαδικασίες (41).
100. Κάθε κράτος μέλος έχει το κυρίαρχο δικαίωμα να λαμβάνει κατάλληλα μέτρα για την προστασία της ακεραιότητας και της εύρυθμης διεξαγωγής των εκλογών και των εσωτερικών διαδικασιών λήψης αποφάσεων που συνιστούν, ειδικότερα, αναπόσπαστο μέρος της εθνικής ταυτότητάς του, κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ. Το ίδιο ισχύει για τα μέτρα τα οποία αποσκοπούν στη βελτίωση της διαφάνειας και στην ανάσχεση ορισμένων μορφών στήριξης, μεταξύ άλλων οικονομικής, από την αλλοδαπή, οι οποίες στοχεύουν στην άσκηση επιρροής στις εν λόγω εκλογές και διαδικασίες. Πρόκειται περί θεμιτού σκοπού γενικού συμφέροντος, ακόμη και επιτακτικής φύσεως, ικανού να δικαιολογήσει τον περιορισμό της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών (42).
101. Όπως υποστηρίζει η Ουγγαρία, το Δικαστήριο έχει κρίνει, συγκεκριμένα, ότι ο σκοπός της ενίσχυσης της διαφάνειας κατά την παροχή χρηματοοικονομικών ενισχύσεων σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα μπορεί να συνιστά επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος, στο μέτρο που μπορεί να βελτιώσει την πληροφόρηση των πολιτών επί του θέματος αυτού και να τους παράσχει τη δυνατότητα μεγαλύτερης συμμετοχής στον δημόσιο διάλογο. Τούτο οφείλεται, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι ορισμένες μη κυβερνητικές οργανώσεις ενδέχεται, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών που επιδιώκουν και των μέσων που διαθέτουν, να επηρεάσουν σημαντικά τον δημόσιο βίο και τον δημόσιο διάλογο (43).
102. Το άρθρο 3 του επίμαχου νόμου καταλαμβάνει, όμως, ευρέως τις «δραστηριότητες» που ασκούνται προς το συμφέρον άλλων κρατών, καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων, όταν ενδέχεται να θίξουν ή να θέσουν σε κίνδυνο την κυριαρχία, καθώς και τους ασκούντες τις εν λόγω δραστηριότητες, δηλαδή τις «οργανώσεις» και τα «πρόσωπα», που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας εκ μέρους της Υπηρεσίας. Στο πεδίο εφαρμογής της διάταξης εμπίπτουν «δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων», «δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης», «δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας», «δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στη διαδικασία λήψης αποφάσεων των προσώπων που ασκούν προνομίες δημόσιας εξουσίας», «δραστηριότητες που ασκούνται μέσω στήριξης από την αλλοδαπή [οι οποίες] μπορούν να ασκήσουν επιρροή στο αποτέλεσμα των εκλογών» και «δραστηριότητες που αποσκοπούν στον επηρεασμό της βούλησης των εκλογέων μέσω στήριξης από την αλλοδαπή», οι οποίες ασκούνται όλες «προς το συμφέρον άλλων κρατών, καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων».
103. Επιπλέον, το άρθρο 3 του επίμαχου νόμου αντιμετωπίζει ισότιμα τις οργανώσεις και τα πρόσωπα της Ένωσης που ασκούν την ελευθερία παροχής υπηρεσιών, καθώς και τις οργανώσεις και τα πρόσωπα τρίτων κρατών. Συγκεκριμένα, τόσο στο προοίμιο του εν λόγω νόμου (44) όσο και σε διάφορες εκθέσεις και ανακοινωθέντα της Υπηρεσίας, τα οποία περιλήφθηκαν εν μέρει στη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο ή μνημονεύθηκαν με τα υπομνήματα των διαδίκων ή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, γίνεται λόγος για την ύπαρξη υποτιθέμενων αθέμιτων παρεμβάσεων και οικονομικής στήριξης εκ μέρους ξένων παραγόντων, ανεξαρτήτως της προέλευσης ή του τόπου εγκατάστασής τους. Τούτο περιλαμβάνει τις δραστηριότητες διεθνών οργανώσεων, όπως είναι η Transparency International (45), και τις δραστηριότητες των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής μέσω οργανισμού μέσων ενημέρωσης και ερευνητικής διαδικτυακής πύλης εγκατεστημένων στην Ένωση (46). Ομοίως, η διάταξη στοχεύει τη συμπεριφορά κρατών μελών της Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), όπως είναι το Βασίλειο της Νορβηγίας, ή ακόμη και της ίδιας της Ένωσης, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο συγχρηματοδοτούμενης στήριξης από τα διαρθρωτικά ταμεία της Ένωσης υπέρ μη κυβερνητικών οργανώσεων στην Ουγγαρία (47). Επομένως, ο επίμαχος νόμος, όπως εφαρμόζεται έως σήμερα, δεν λαμβάνει υπόψη την αναγκαιότητα σεβασμού της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, ακόμη και του δικαίου της Ένωσης γενικότερα.
104. Εξάλλου, η έννοια της «προσβολής» ή της «θέσης σε κίνδυνο της κυριαρχίας» της Ουγγαρίας, κατά το άρθρο 3, στοιχείο a, in fine, του επίμαχου νόμου, είναι ιδιαιτέρως αόριστη και παρέχει στην Υπηρεσία ευρεία εξουσία εκτίμησης. Την εν λόγω εξουσία εκτίμησης ενισχύει η μνημονευθείσα από την Ουγγαρία απόφαση του Alkotmánybíróság (Συνταγματικού Δικαστηρίου, Ουγγαρία), , με την οποία ο επίμαχος νόμος κρίθηκε σύμφωνος προς το Σύνταγμα. Με την εν λόγω απόφαση το Alkotmánybíróság (Συνταγματικό Δικαστήριο) όχι μόνον αρνήθηκε να αποφανθεί επί του περιεχομένου ή των σκοπών των δραστηριοτήτων του προμνησθέντος άρθρου 3, αλλά απέδωσε επίσης στην έννοια της εθνικής κυριαρχίας περίπλοκο χαρακτήρα, τόσο πολιτικό όσο και νομικό (48). Τέλος, παρά την προμνησθείσα ευρεία εξουσία εκτίμησης, η εφαρμογή του επίμαχου νόμου από την Υπηρεσία δεν υπόκειται σε διοικητικό ή δικαστικό έλεγχο (49).
105. Κατά συνέπεια, ο επίμαχος νόμος έχει ευρύτατο καθ’ ύλην και προσωπικό πεδίο εφαρμογής, ενώ συγχρόνως αναθέτει στην Υπηρεσία ευρεία εξουσία εκτίμησης η οποία ενέχει σημαντικό κίνδυνο αυθαιρεσίας όσον αφορά την εφαρμογή του για σκοπούς προστασίας της εθνικής κυριαρχίας.
106. Κατά συνέπεια, λαμβανομένου υπόψη του ευρύτατου πεδίου εφαρμογής τους, δεν διασφαλίζεται ότι οι διατάξεις του επίμαχου νόμου μπορούν να εφαρμοστούν κατά τρόπο συνεπή και συστηματικό ο οποίος συνάδει με το δίκαιο της Ένωσης. Αντιθέτως, η εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων κατά τη διακριτική ευχέρεια της Υπηρεσίας ενέχει μάλλον αυξημένο κίνδυνο επιβολής ακατάλληλων ή υπέρμετρων περιορισμών στην άσκηση της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών που κατοχυρώνεται στο άρθρο 16 της οδηγίας για τις υπηρεσίες.
3) Επί της αναλογικότητας (άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, στοιχείο γʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες)
107. Πρέπει να εξεταστεί αν οι απαιτήσεις που θεσπίζονται με τον επίμαχο νόμο πληρούν το κριτήριο της αναλογικότητας σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό γενικού συμφέροντος (άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, στοιχείο γʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες).
108. Δυνάμει της αρχής της αναλογικότητας, το κράτος μέλος οφείλει να διασφαλίζει ότι τα μέτρα που λαμβάνει είναι πρόσφορα για την επίτευξη των θεμιτών σκοπών που επιδιώκονται με την επίμαχη νομοθεσία και δεν υπερβαίνουν το αναγκαίο για την επίτευξη των σκοπών αυτών μέτρο, εξυπακουομένου ότι, όταν υφίσταται επιλογή μεταξύ περισσότερων του ενός πρόσφορων μέτρων, πρέπει να επιλέγεται το λιγότερο επαχθές, οι δε επιβαλλόμενες επιβαρύνσεις δεν πρέπει να είναι δυσανάλογες σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό (50).
109. Πρέπει να εξακριβωθεί αν οι απαιτήσεις που προβλέπονται από τον επίμαχο νόμο, ήτοι, μεταξύ άλλων, οι απαιτήσεις που διέπουν τις εξουσίες έρευνας της Υπηρεσίας, είναι μέσα ικανά [υπό i)], αναγκαία [υπό ii)] και πρόσφορα [υπό iii)] για την επίτευξη του επιδιωκόμενου θεμιτού σκοπού της προστασίας των εσωτερικών δημοκρατικών διαδικασιών από αθέμιτες ξένες παρεμβάσεις.
i) Ικανότητα επίτευξης του επιδιωκόμενου θεμιτού σκοπού
110. Η νομοθεσία μπορεί να θεωρηθεί ικανή να διασφαλίσει την επίτευξη του επιδιωκόμενου θεμιτού σκοπού μόνον εφόσον υπαγορεύεται από μέριμνα για την επίτευξή του κατά τρόπο συνεπή και συστηματικό (βλ. σημείο 98 των παρουσών προτάσεων). Τούτο συμβαίνει μόνον όταν η συμπεριφορά που ρυθμίζεται από την εν λόγω νομοθεσία μπορεί πραγματικά να θίξει τον επιδιωκόμενο σκοπό (51).
111. Επομένως, για καθεμία από τις δραστηριότητες του άρθρου 3 του επίμαχου νόμου, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας εκ μέρους της Υπηρεσίας, πρέπει να εξεταστεί αν και σε ποιο μέτρο ενδέχεται να θίξουν τον σκοπό της προστασίας των εσωτερικών δημοκρατικών διαδικασιών. Προς τούτο, πρέπει να γίνει σαφής διαφοροποίηση μεταξύ των διαφόρων δραστηριοτήτων που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας ή λήψης περιοριστικών μέτρων εκ μέρους της Υπηρεσίας. Εντούτοις, παρέλκει η εξέταση των δραστηριοτήτων οργανώσεων οι οποίες ασκούνται «μέσω στήριξης από την αλλοδαπή», κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχεία b και c, του επίμαχου νόμου, στο μέτρο που προορίζονται να χρηματοδοτούν άμεσα ή έμμεσα ουγγρικά πολιτικά κόμματα ή τους υποψηφίους τους σε εκλογές (βλ. σημεία 22 και 23 των παρουσών προτάσεων) (52). Συγκεκριμένα, η Επιτροπή δεν αμφισβητεί τη νομιμότητα, υπό το πρίσμα του δικαίου της Ένωσης, των απαιτήσεων που αποσκοπούν στην παρεμπόδιση, στην ανίχνευση, στην επίτευξη διαφάνειας, στην απαγόρευση τέτοιας χρηματοδότησης ή στην επιβολή ποινικών κυρώσεων για τέτοια χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων, μέσω ιδιωτικών οργανώσεων ή ενώσεων, όπως επισημαίνεται στο τέταρτο εδάφιο του προοιμίου του επίμαχου νόμου (53). Συναφώς, λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι τα κράτη μέλη είναι κατ’ αρχήν ελεύθερα να προστατεύουν τις εκλογές τους και τη βούληση των εκλογέων από αθέμιτες ξένες παρεμβάσεις και να περιορίζουν, ακόμη και να απαγορεύουν, τη χρηματοδότηση εθνικών πολιτικών κομμάτων από την αλλοδαπή (54). Επομένως, στο μέτρο που οι εν λόγω απαιτήσεις επιδιώκουν την επίτευξη των ανωτέρω σκοπών γενικού συμφέροντος, δεν εμπίπτουν στο αντικείμενο της υπό κρίση διαφοράς.
112. Αντιθέτως, πρέπει να αξιολογηθεί η ικανότητα επίτευξης του επιδιωκόμενου σκοπού μέσω των απαιτήσεων που θεσπίζονται με τις επίδικες διατάξεις οι οποίες διέπουν τις εξουσίες της Υπηρεσίας σε σχέση με τις λοιπές δραστηριότητες του άρθρου 3 του επίμαχου νόμου και εκτός του προμνησθέντος πλαισίου.
113. Πρώτον, η άσκηση των εξουσιών της Υπηρεσίας είναι, κατ’ αρχήν, ικανή να προστατεύσει την ακεραιότητα και την εύρυθμη διεξαγωγή του δημοκρατικού διαλόγου και των εσωτερικών διαδικασιών λήψης αποφάσεων στο μέτρο που οι εν λόγω εξουσίες στοχεύουν τις «δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων» και τις «δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής» στον εν λόγω διάλογο και στις εν λόγω διαδικασίες, οι οποίες ασκούνται προς το συμφέρον άλλων κρατών μελών, καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων, κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο a, υποστοιχεία aa και ac, του επίμαχου νόμου. Συγκεκριμένα, οι εσωτερικοί παράγοντες του οικείου κράτους είναι αυτοί που πρέπει να καθορίζουν κατ’ ουσίαν τις δημοκρατικές διαδικασίες και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων εντός του κράτους, και όχι τα άλλα κράτη ή οι ξένοι οργανισμοί, οι ξένες οργανώσεις και τα ξένα φυσικά πρόσωπα.
114. Τούτο είναι αληθές ειδικότερα όσον αφορά την εφαρμογή των εξουσιών έρευνας της Υπηρεσίας σε σχέση με τις «δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στη διαδικασία λήψης αποφάσεων των προσώπων που ασκούν προνομίες δημόσιας εξουσίας» κατά την έννοια της ως άνω διάταξης, οι οποίες ισοδυναμούν με απόπειρα διαφθοράς δημόσιων υπαλλήλων. Δεδομένου ότι η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί επιτακτικό σκοπό γενικού συμφέροντος, η εξουσιοδότηση της Υπηρεσίας να διερευνά απόπειρες άσκησης επιρροής στη λήψη αποφάσεων προσώπων που ασκούν προνομίες δημόσιας εξουσίας συνιστά μέσο ικανό να επιτύχει τον σκοπό αυτόν.
115. Δεύτερον, στο μέτρο που οι δραστηριότητες που ασκούνται «μέσω στήριξης από την αλλοδαπή», κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχεία b και c, του επίμαχου νόμου, εμπίπτουν στο αντικείμενο της υπό κρίση διαφοράς (βλ. σημείο 111 των παρουσών προτάσεων σχετικά με τη χρηματοδότηση πολιτικών κομμάτων), καλύπτουν επίσης διασυνοριακές δραστηριότητες εξ επαχθούς αιτίας φορέων που δραστηριοποιούνται στους τομείς των υπηρεσιών επικοινωνίας και των μέσων ενημέρωσης. Τέτοιες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών μπορούν, όμως, να έχουν ως αντικείμενο τη διάδοση πληροφοριών γενικού ενδιαφέροντος και θέσεων πολιτικής φύσης, μεταξύ άλλων εκτός της εκλογικής διαδικασίας υπό τη στενή έννοια. Συγκεκριμένα, τέτοια στήριξη, ακόμη και μη οικονομική (55), ή χρηματοδότηση υπέρ των εν λόγω δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών μπορεί να συνιστά σημαντική συμβολή στον δημόσιο διάλογο, να προάγει ή να προασπίζεται τα θεμιτά συμφέροντα μειονοτικών ομάδων (56), καθώς και την επιδίωξη, από μη κυβερνητικές οργανώσεις, σκοπών γενικού συμφέροντος, όπως είναι η προστασία του περιβάλλοντος (57) ή η καταπολέμηση της διαφθοράς (58). Όταν τέτοιες δραστηριότητες περιορίζονται στην εξ επαχθούς αιτίας παροχή πληροφοριών ή επικοινωνιών γενικού ενδιαφέροντος ή στη δημόσια διατύπωση πολιτικής γνώμης, δεν μπορούν να συνιστούν απειλή για τη δημοκρατία στην Ουγγαρία. Αντιθέτως, δεδομένου ότι συμμετέχουν, κατ’ αρχήν, θεμιτώς στον δημοκρατικό διάλογο και στις δημοκρατικές διαδικασίες, οι εν λόγω δραστηριότητες είναι εξίσου άξιες προστασίας λαμβανομένου υπόψη του προβαλλόμενου σκοπού. Συγκεκριμένα, δεν αποκλείεται τέτοιες θεμιτές συνεισφορές στον δημοκρατικό διάλογο και στις δημοκρατικές διαδικασίες να απαξιώνονται για τον λόγο και μόνο ότι πραγματοποιούνται «προς το συμφέρον άλλων κρατών μελών, καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων» (59). Ως εκ τούτου, η άσκηση των εξουσιών έρευνας της Υπηρεσίας σε σχέση με τις εν λόγω συνεισφορές δεν είναι ικανή να προστατεύσει τον δημόσιο διάλογο και τις εσωτερικές δημοκρατικές διαδικασίες και μπορεί ακόμη και να παραγάγει συναφώς το αντίθετο αποτέλεσμα.
116. Τρίτον, η άσκηση των εξουσιών έρευνας της Υπηρεσίας όσον αφορά «δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης», οι οποίες ασκούνται «προς το συμφέρον άλλων κρατών μελών, καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων», όπως οι μνημονευόμενες στο άρθρο 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ab, του επίμαχου νόμου, είναι, αντιθέτως, γενικώς ικανές να προστατεύσουν τις εσωτερικές δημοκρατικές διαδικασίες από αθέμιτες ξένες παρεμβάσεις. Συναφώς, επισημαίνεται ότι τόσο η χειραγώγηση πραγματικών πληροφοριών όσο και η διάδοση ή η ενίσχυση της παραπληροφόρησης συνιστούν δραστηριότητες οι οποίες είναι γενικώς κολάσιμες, λαμβανομένου υπόψη του σκοπού προστασίας της δημόσιας τάξης σε πλουραλιστικές και δημοκρατικές κοινωνίες. Συγκεκριμένα, τέτοιες δραστηριότητες αποσκοπούν στην παραμόρφωση του δημόσιου διαλόγου και της κοινής γνώμης και, επομένως, δεν είναι άξιες προστασίας, ακόμη και υπό μορφή δραστηριότητας παροχής υπηρεσιών (60). Επομένως, είναι κατ’ αρχήν θεμιτό τα κράτη μέλη να λαμβάνουν πρόσφορα μέτρα για την προστασία της κοινωνίας κατά παρεμβάσεων χειραγώγησης τέτοιας φύσεως (61). Στο ίδιο πνεύμα, η Ένωση έχει λάβει μέτρα με σκοπό την παρακολούθηση και την καταστολή τέτοιων δραστηριοτήτων (62), τούτο δε γενικώς, χωρίς να τα συνδέει με το συμφέρον άλλων κρατών ή ξένων παραγόντων.
117. Επομένως, πρέπει να εξεταστεί αν η άσκηση των εξουσιών έρευνας της Υπηρεσίας, αφενός, σε σχέση με «δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων» και «δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας», κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο a, υποστοιχεία aa και ac, του επίμαχου νόμου, και, αφετέρου, σε σχέση με «δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης», κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ab, του επίμαχου νόμου, οι οποίες ασκούνται προς το συμφέρον άλλων κρατών, καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων, είναι αναγκαία για την επίτευξη του επιδιωκόμενου θεμιτού σκοπού.
ii) Αναγκαιότητα
118. Ένα μέτρο είναι αναγκαίο όταν ο επιδιωκόμενος θεμιτός σκοπός δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί με άλλο λιγότερο επαχθές και εξίσου πρόσφορο μέσο. Επομένως, πρέπει να εξεταστεί αν υπάρχουν λιγότερο επαχθή μέσα για την προστασία των εσωτερικών δημοκρατικών διαδικασιών από τις αθέμιτες ξένες παρεμβάσεις πλην της υπαγωγής των δραστηριοτήτων που μνημονεύθηκαν στο σημείο 117 των παρουσών προτάσεων στις εξουσίες έρευνας της Υπηρεσίας.
119. Είναι αληθές ότι όλες οι ανωτέρω έννοιες δεν προσδιορίζονται, με αποτέλεσμα το πεδίο εφαρμογής τους να είναι δυνητικώς ευρύ. Εντούτοις, όσον αφορά τις «δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων» και τις «δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας» οι οποίες ασκούνται προς το συμφέρον άλλων κρατών ή ξένων (φυσικών ή νομικών) προσώπων, δεν είναι δυνατόν να εξειδικευθούν περαιτέρω ώστε να καθίσταται δυνατός ο αποτελεσματικός κρατικός έλεγχος με σκοπό την προστασία των εσωτερικών δημοκρατικών διαδικασιών από τις αθέμιτες παρεμβάσεις, μεταξύ άλλων, εκ μέρους άλλων κρατών. Τούτο είναι κατά μείζονα λόγο αληθές όσον αφορά τις έννοιες των «δραστηριοτήτων χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης» οι οποίες αντιστοιχούν στις δραστηριότητες που λήφθηκαν υπόψη για τα μέτρα που έχουν ληφθεί στο επίπεδο της Ένωσης για την προστασία των δημοκρατικών και πλουραλιστικών κοινωνιών από τέτοιες δραστηριότητες (63). Επομένως, λαμβανομένων υπόψη της δυσχέρειας διατύπωσης επακριβέστερου και λιγότερο επαχθούς ορισμού και της αναγκαιότητας αποτελεσματικής ανάσχεσης του συνόλου των επιζήμιων χειριστικών δραστηριοτήτων του είδους αυτού, δεν είναι απρόσφορη η ανάθεση σε ανεξάρτητη αρχή, όπως είναι η Υπηρεσία, εξουσιών έρευνας για τη διερεύνηση των εν λόγω δραστηριοτήτων. Αντιθέτως, χάρη στη συμπληρωματική προϋπόθεση κατά την οποία τέτοιες δραστηριότητες πρέπει να ασκούνται «προς το συμφέρον άλλων κρατών, καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων ή φυσικών προσώπων», η έννοια των «δραστηριοτήτων χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης» προσδιορίζεται επακριβέστερα από τις έννοιες που προβλέπονται στο δίκαιο της Ένωσης.
120. Ως εκ τούτου, πρέπει να εξακριβωθεί ο αναλογικός χαρακτήρας, υπό τη στενή έννοια, της άσκησης των εξουσιών έρευνας της Υπηρεσίας στον τομέα αυτόν.
iii) Αναλογικότητα
121. Κατά το κριτήριο της αναλογικότητας υπό τη στενή έννοια, μέτρα πρόσφορα και αναγκαία για την επίτευξη θεμιτών σκοπών δεν πρέπει να επάγονται μειονεκτήματα δυσανάλογα προς τους επιδιωκόμενους σκοπούς. Επομένως, εν προκειμένω, πρέπει να διασφαλιστεί ότι η άσκηση των εξουσιών έρευνας της Υπηρεσίας, αφενός, σε σχέση με «δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων» και «δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας», κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο a, υποστοιχεία aa και ac, του επίμαχου νόμου, και, αφετέρου, σε σχέση με «δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης», κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ab, του επίμαχου νόμου, δεν θίγει, δυσανάλογα ή υπέρμετρα, την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών που προστατεύεται από το άρθρο 16 της οδηγίας για τις υπηρεσίες.
122. Εντούτοις, η μη εξειδίκευση της έννοιας των «δραστηριοτήτων» που ασκούνται προς το συμφέρον άλλων κρατών μελών, καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων», σε συνδυασμό με την ευρεία εξουσία εκτίμησης που διαθέτει συναφώς η Υπηρεσία (βλ. σημείο 104 των παρουσών προτάσεων), ενέχει σημαντικό κίνδυνο μη συνεπούς και μη αναλογικής ερμηνείας του άρθρου 3, στοιχείο a, του επίμαχου νόμου σε σχέση με τον σκοπό της προστασίας των εσωτερικών δημοκρατικών διαδικασιών.
123. Όσον αφορά, πάντως, την προστασία της ακεραιότητας και της εύρυθμης διεξαγωγής του δημοκρατικού διαλόγου και των εσωτερικών διαδικασιών λήψης αποφάσεων, μεταξύ άλλων εκ μέρους «προσώπων που ασκούν προνομίες δημόσιας εξουσίας», ο ανωτέρω κίνδυνος είναι μειωμένος. Οι σχετικές δραστηριότητες παρέμβασης είναι ακριβώς οι δραστηριότητες προώθησης της εκπροσώπησης συμφερόντων – κατ’ αρχήν αθέμιτων στο πλαίσιο αυτό– άλλων κρατών, καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων, έναντι των οποίων ένα κράτος πρέπει να μπορεί θεμιτώς να προστατεύσει τις εσωτερικές δημοκρατικές διαδικασίες του (λήψης αποφάσεων). Το ίδιο συμβαίνει όσον αφορά τις δραστηριότητες «που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων» προς το συμφέρον των ανωτέρω ξένων παραγόντων. Επομένως, ο έλεγχος που ασκεί ανεξάρτητο όργανο με σκοπό να προσδιορίσει σαφώς τα εν λόγω δυνητικώς επιζήμια συμφέροντα για τις εν λόγω διαδικασίες δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως δυσανάλογος ή υπέρμετρος.
124. Αντιθέτως, σε σχέση με την έννοια των «δραστηριοτήτων χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης», κατά το άρθρο 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ab, του επίμαχου νόμου, ο σημαντικός αυτός κίνδυνος ασυνεπούς και δυσανάλογης, ακόμη και εσφαλμένης, ερμηνείας είναι πραγματικός και επιβεβαιώνεται από την πρακτική της Υπηρεσίας, την οποία εξέθεσε η Επιτροπή. Η Υπηρεσία προσάπτει στην Transparency International ότι άσκησε δραστηριότητες «παραπληροφόρησης» επικρίνοντας την αδιαφάνεια και τη διαφθορά στους πολιτικούς κύκλους διαφόρων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ουγγαρίας (64). Συγκεκριμένα, οι δραστηριότητες που αποσκοπούν στην αύξηση της διαφάνειας και στην ανάσχεση της διαφθοράς είναι ικανές να συμβάλουν στην προστασία των εσωτερικών δημοκρατικών διαδικασιών και όχι το αντίθετο. Είναι, επομένως, οξύμωρο να χαρακτηρίζονται τέτοιες δραστηριότητες ως «παραπληροφόρηση» η οποία θέτει σε κίνδυνο την κυριαρχία.
125. Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι η εφαρμογή του άρθρου 3 του επίμαχου νόμου δεν υπόκειται σε διοικητικό ή δικαστικό έλεγχο (65). Δεν υφίσταται, επομένως, κανένα μέσο έννομης προστασίας ούτε ανεξάρτητο όργανο ελέγχου που θα μπορούσε να αποτρέψει ή να διορθώσει τέτοιες ακραίες ερμηνείες της έννοιας της «παραπληροφόρησης» ή τη δυσανάλογη εφαρμογή των εξουσιών έρευνας της Υπηρεσίας συναφώς. Ως εκ τούτου, οι πράξεις τις οποίες η Υπηρεσία εκδίδει στο πλαίσιο αυτό δεν υπόκεινται σε έλεγχο αναλογικότητας, ώστε να διασφαλίζεται ότι η Υπηρεσία περιορίζεται στη λήψη των κατάλληλων και λιγότερο επεμβατικών μέτρων για την επίτευξη των προβαλλόμενων σκοπών, λαμβανομένης συγχρόνως υπόψη της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών η οποία προστατεύεται από το άρθρο 16 της οδηγίας για τις υπηρεσίες.
126. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι απαιτήσεις που θεσπίζει ο επίμαχος νόμος σε σχέση με τις «δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης» του άρθρου 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ab, του επίμαχου νόμου δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως αναλογικές για την επίτευξη του σκοπού της προστασίας των εσωτερικών δημοκρατικών διαδικασιών.
iv) Ενδιάμεσο συμπέρασμα
127. Ως εκ τούτου, όσον αφορά τις δραστηριότητες του άρθρου 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ab, και στοιχεία b και c, του επίμαχου νόμου, στο μέτρο που εμπίπτουν στο αντικείμενο της υπό κρίση διαφοράς καθότι αφορούν τις εκλογές (βλ. σημείο 111 των παρουσών προτάσεων σχετικά με την άμεση ή έμμεση ξένη χρηματοδότηση πολιτικών κομμάτων ή υποψηφίων σε εκλογές), οι απαιτήσεις που θεσπίζονται με τον επίμαχο νόμο είτε δεν είναι αναγκαίες είτε δεν είναι αναλογικές για την επίτευξη των προβαλλόμενων σκοπών γενικού συμφέροντος, κατά την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, στοιχεία βʹ και γʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες. Εντούτοις, δεν συμβαίνει το ίδιο όσον αφορά τις δραστηριότητες που έχουν ως αντικείμενο την «εκπροσώπηση συμφερόντων» και αποσκοπούν «στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας», οι οποίες ασκούνται, μεταξύ άλλων, από «πρόσωπα που ασκούν προνομίες δημόσιας εξουσίας» (βλ. σημεία 113 και 123 των παρουσών προτάσεων).
128. Κατά συνέπεια, στο μέτρο αυτό, πρέπει να γίνει δεκτός ο λόγος της προσφυγής που αφορά παράβαση του άρθρου 16 της οδηγίας για τις υπηρεσίες.
2. Προσβολή της ελευθερίας λήψης υπηρεσιών που κατοχυρώνεται στο άρθρο 19 της οδηγίας για τις υπηρεσίες
129. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι επίδικες διατάξεις είναι επίσης ασύμβατες με την ελευθερία λήψης υπηρεσιών δυνάμει του άρθρου 19 της οδηγίας για τις υπηρεσίες. Κατά τη διάταξη αυτή, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιβάλλουν στους αποδέκτες απαιτήσεις οι οποίες περιορίζουν τη χρήση μιας υπηρεσίας που παρέχεται από φορέα εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος.
130. Υπενθυμίζεται ότι οι επίδικες διατάξεις επιβάλλουν «απαιτήσεις» κατά την έννοια του άρθρου 4, σημείο 7, της οδηγίας για τις υπηρεσίες (βλ. σημεία 73 έως 87 των παρουσών προτάσεων). Τέτοιες απαιτήσεις απαγορεύονται, κατ’ αρχήν, από το άρθρο 19 της εν λόγω οδηγίας, δεδομένου ότι ο παρατιθέμενος στη διάταξη αυτή κατάλογος απαιτήσεων δεν έχει εξαντλητικό χαρακτήρα («ιδίως»).
131. Συγκεκριμένα, η Υπηρεσία μπορεί να κινεί και να διεξάγει έρευνες σε σχέση με τους αποδέκτες υπηρεσιών οι οποίες παρέχονται στο πλαίσιο δραστηριοτήτων που προβλέπονται στο άρθρο 3 του επίμαχου νόμου. Οι έρευνες μπορούν να αφορούν επίσης τους λήπτες «στήριξης από την αλλοδαπή», στο μέτρο που τέτοια στήριξη παρέχεται εξ επαχθούς αιτίας, για παράδειγμα χορήγηση δανείου υπό προνομιακούς όρους. Οι εν λόγω αποδέκτες ή λήπτες υποχρεούνται να συνεργάζονται με την Υπηρεσία δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφοι 1 έως 3, ερμηνευομένου σε συνδυασμό με το άρθρο 8, παράγραφος 1, του προμνησθέντος νόμου. Επομένως, τα ανωτέρω πρόσωπα μπορεί να αποθαρρύνονται από τη χρήση τέτοιων υπηρεσιών, προκειμένου να ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο να αποτελέσουν αντικείμενο τέτοιας έρευνας ή δημοσίευσης, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 4, ερμηνευομένου σε συνδυασμό με το άρθρο 6, παράγραφοι 3 και 8, του επίμαχου νόμου.
132. Για τους λόγους που προεκτέθηκαν στα σημεία 98 επ. των παρουσών προτάσεων, οι ανωτέρω απαιτήσεις δικαιολογούνται μόνον εν μέρει από επιτακτικό γενικό συμφέρον.
133. Ως εκ τούτου, στο μέτρο αυτό, οι επίδικες διατάξεις θίγουν επίσης την ελευθερία λήψης υπηρεσιών κατά την έννοια του άρθρου 19 της οδηγίας για τις υπηρεσίες.
134. Από τις προεκτεθείσες παρατηρήσεις προκύπτει ότι οι λόγοι προσφυγής που αφορούν παράβαση των άρθρων 16 και 19 της οδηγίας για τις υπηρεσίες είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί.
3. Προσβολή της ελευθερίας εγκατάστασης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 14 της οδηγίας για τις υπηρεσίες
135. Το άρθρο 14, σημείο 1, της οδηγίας για τις υπηρεσίες, στο οποίο εξειδικεύεται η ελευθερία εγκατάστασης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 49 ΣΛΕΕ (66), απαγορεύει στα κράτη μέλη να εξαρτούν την πρόσβαση σε δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών ή την άσκησή της στο έδαφός τους από απαιτήσεις που εισάγουν δυσμενείς διακρίσεις και βασίζονται άμεσα ή έμμεσα στην ιθαγένεια ή, όσον αφορά τις επιχειρήσεις, στον τόπο της έδρας τους. Στο άρθρο 14, σημείο 1, στοιχεία αʹ και βʹ, παρατίθενται μόνον παραδείγματα συναφώς («ιδίως») (67).
136. Όπως προεκτέθηκε στα σημεία 58 και 59 επ. των παρουσών προτάσεων, το άρθρο 3 του επίμαχου νόμου αφορά διάφορες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων οικονομικών δραστηριοτήτων. Επομένως, η ίδρυση θυγατρικής στην Ουγγαρία από πάροχο υπηρεσιών που έχει την έδρα του σε άλλο κράτος μέλος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως δραστηριότητα που ασκείται προς το συμφέρον ξένου οργανισμού, οργάνωσης ή φυσικού προσώπου ή ως δραστηριότητα που ασκείται μέσω στήριξης από την αλλοδαπή.
137. Καθόσον προβλέπουν, μεταξύ άλλων, εξουσίες έρευνας της Υπηρεσίας και αντίστοιχες υποχρεώσεις συνεργασίας των οικείων οργανώσεων και προσώπων, οι επίδικες διατάξεις πρέπει να χαρακτηριστούν ως «απαιτήσεις» κατά την έννοια του άρθρου 4, σημείο 7, της οδηγίας για τις υπηρεσίες (68).
138. Οι εν λόγω απαιτήσεις εισάγουν έμμεσες δυσμενείς διακρίσεις λόγω της ιθαγένειας ή της έδρας του παρόχου υπηρεσιών (βλ. σημεία 95 έως 97 των παρουσών προτάσεων). Συγκεκριμένα, ξένοι πάροχοι υπηρεσιών που επιδιώκουν να εγκατασταθούν στην Ουγγαρία υφίστανται έμμεση δυσμενή διάκριση, δεδομένου ότι μια τέτοια εγκατάσταση και οι συνδεδεμένες με αυτήν δραστηριότητες ενδέχεται να εμπίπτουν τακτικά στην έννοια της «στήριξης από το εξωτερικό» ή στην έννοια της δραστηριότητας που ασκείται προς το συμφέρον ξένου οργανισμού, οργάνωσης ή φυσικού προσώπου. Επομένως, οι απαιτήσεις που προβλέπονται στις επίδικες διατάξεις ενδέχεται να θίγουν περισσότερο τους ξένους παρόχους υπηρεσιών από όσο θίγουν τους Ούγγρους παρόχους υπηρεσιών.
139. Κατά τα προεκτεθέντα στα σημεία 107 έως 127 των παρουσών προτάσεων, εν προκειμένω, τέτοια έμμεση δυσμενής διάκριση δεν δικαιολογείται, στο μέτρο που δεν είναι ούτε αναγκαία ούτε πρόσφορη για την προστασία της δημοκρατίας (69).
140. Ως εκ τούτου, ο λόγος προσφυγής που αφορά παράβαση του άρθρου 14 της οδηγίας για τις υπηρεσίες είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.
4. Προσβολή της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο
141. Κατά την Επιτροπή, οι επίδικες διατάξεις είναι αντίθετες προς το άρθρο 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Συγκεκριμένα, κατά την παράγραφο 2 του εν λόγω άρθρου, τα κράτη μέλη δεν μπορούν, για λόγους που αφορούν τον συντονισμένο τομέα, να περιορίσουν την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας οι οποίες προέρχονται από άλλο κράτος μέλος.
142. Η Ουγγαρία αμφισβητεί τη δυνατότητα εφαρμογής της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο για τον λόγο ότι ο επίμαχος νόμος δεν επιβάλλει καμία «απαίτηση» όσον αφορά τις υπηρεσίες που παρέχονται με ηλεκτρονικά μέσα. Εν πάση περιπτώσει, κατά την Ουγγαρία, τυχόν περιορισμός δεν βασίζεται στους λόγους που αφορούν τον «συντονισμένο τομέα», κατά το άρθρο 2, στοιχείο ηʹ, της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, δεδομένου ότι ο σκοπός του επίμαχου νόμου περιορίζεται στην προστασία της εθνικής κυριαρχίας από τις δραστηριότητες που την απειλούν.
143. Κατά το άρθρο 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της οδηγίας (ΕΕ) 2015/1535 (70), ως «υπηρεσί[α] της κοινωνίας της πληροφορίας» νοείται «κάθε υπηρεσία που συνήθως παρέχεται έναντι αμοιβής, με ηλεκτρονικά μέσα εξ αποστάσεως και κατόπιν συγκεκριμένης παραγγελίας ενός αποδέκτη υπηρεσιών».
144. Όπως επισημάνθηκε στα σημεία 58 και 59 των παρουσών προτάσεων, το άρθρο 3 του επίμαχου νόμου έχει ευρύ περιεχόμενο και επεκτείνει το καθ’ ύλην και το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του εν λόγω νόμου σε πλήθος «δραστηριοτήτων», συμπεριλαμβανομένων παροχής υπηρεσιών, οι οποίες μπορούν να ασκούνται από διάφορες οργανώσεις ή διάφορα πρόσωπα. Επομένως, στον νόμο θα μπορούν οπωσδήποτε να υπόκεινται πάροχοι υπηρεσιών πληροφοριών έναντι αμοιβής, όπως είναι οι υπηρεσίες μέσων ενημέρωσης, επικοινωνίας ή διαφημιστικής προβολής, μεταξύ άλλων πολιτικού χαρακτήρα (71), οι οποίες παρέχονται συχνά εξ αποστάσεως ή με ηλεκτρονικά μέσα κατόπιν ατομικής αίτησης του αποδέκτη τους (72).
145. Τούτο επιβεβαιώνεται από το άρθρο 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ab, του επίμαχου νόμου, δεδομένου ότι οι «δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης» που μνημονεύονται στη συγκεκριμένη διάταξη μπορούν να είναι οι δραστηριότητες τέτοιου παρόχου υπηρεσιών (73). Επομένως, μολονότι ο εν λόγω νόμος δεν περιέχει ειδικές διατάξεις σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, τέτοιες υπηρεσίες μπορούν να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο.
146. Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, η οποία βασίζεται στην αρχή της χώρας προέλευσης, το κράτος μέλος υποδοχής πρέπει να περιορίζεται στο να ελέγχει ότι οι υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας τις οποίες παρέχει φορέας παροχής υπηρεσιών στο έδαφός του τηρούν τις ισχύουσες εθνικές διατάξεις στο κράτος μέλος προέλευσης οι οποίες εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα.
147. Κατά το άρθρο 2, στοιχείο ηʹ, της ως άνω οδηγίας, ο συντονισμένος τομέας περιλαμβάνει τις «προϋποθέσεις που ισχύουν στα νομικά συστήματα των κρατών μελών προκειμένου για φορείς παροχής υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας ή υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, ανεξαρτήτως εάν πρόκειται για γενικές διατάξεις ή για διατάξεις σχεδιασμένες ειδικά για τον τομέα αυτό» (74). Επομένως, η οικεία εθνική νομοθεσία δεν είναι απαραίτητο να έχει ως ειδικό αντικείμενο τη ρύθμιση των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, αλλά οι επίμαχες απαιτήσεις μπορούν να έχουν γενικό χαρακτήρα (75).
148. Κατά συνέπεια, οι προϋποθέσεις και οι υποχρεώσεις συνεργασίας που προβλέπονται στα άρθρα 6 έως 8, 11 και 12 του επίμαχου νόμου πρέπει να χαρακτηριστούν ως «απαιτήσεις σχετικά με τη συμπεριφορά του φορέα παροχής υπηρεσιών, σχετικά με την ποιότητα ή σχετικά με το περιεχόμενο της υπηρεσίας», κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο ηʹ, σημείο i, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο (βλ. επίσης σημεία 73 έως 81 των παρουσών προτάσεων). Ειδικότερα, η υποχρέωση που επιβάλλεται από τον νόμο σε πάροχο επιγραμμικών υπηρεσιών να παρέχει σε εθνική αρχή ορισμένες πληροφορίες σχετικά με τη δραστηριότητά του επιβάλλει στον εν λόγω φορέα παροχής υπηρεσιών την υποχρέωση να πληροί προϋποθέσεις οι οποίες δεν απαιτούνται στο κράτος μέλος εγκατάστασής του (76). Το ίδιο συμβαίνει όσον αφορά τις διατάξεις που διέπουν τις συνέπειες της μη συνεργασίας των παρόχων υπηρεσιών με την Υπηρεσία στο πλαίσιο έρευνας. Οι συνέπειες περιλαμβάνουν τη δημοσίευση της μη συνεργασίας στην ετήσια έκθεση, κατά το άρθρο 6, παράγραφος 3, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 7, παράγραφος 4, του επίμαχου νόμου, καθώς και την ενδεχόμενη παραπομπή του ζητήματος, από τον πρόεδρο της Υπηρεσίας, στη μόνιμη επιτροπή εθνικής ασφάλειας της Εθνοσυνέλευσης, δυνάμει του άρθρου 12, στοιχείο a, του εν λόγω νόμου (77).
149. Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι οι πάροχοι τέτοιων υπηρεσιών, οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι σε άλλο κράτος μέλος και επιθυμούν να παράσχουν τις συγκεκριμένες υπηρεσίες στην Ουγγαρία, οφείλουν να τηρούν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον επίμαχο νόμο ως απαιτήσεις που εμπίπτουν στον συντονισμένο τομέα (78). Εντούτοις, το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο δεν επιτρέπει ο πάροχος τέτοιας υπηρεσίας να υπόκειται, στο κράτος μέλος υποδοχής, σε απαιτήσεις αυστηρότερες από τις απαιτήσεις που προβλέπονται από το ισχύον ουσιαστικό δίκαιο στο κράτος μέλος προέλευσης ή εγκατάστασης του εν λόγω φορέα παροχής υπηρεσιών (79). Όπως προεκτέθηκε στο σημείο 63 των παρουσών προτάσεων, η Ουγγαρία δεν μπορεί να υποστηρίξει συναφώς ότι η επιρροή που ασκεί ο επίμαχος νόμος στη συμπεριφορά των οικονομικών φορέων είναι υπέρμετρα αμελητέα ή υποθετική.
150. Τέλος, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, εν προκειμένω, παρέλκει η εξέταση του ενδεχομένως δικαιολογημένου χαρακτήρα των διαπιστωθέντων περιορισμών. Είναι αληθές ότι το άρθρο 3, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, σημείο i, πρώτη και τρίτη περίπτωση, της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο επιτρέπει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν μέτρα περιορισμού της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, της ίδιας οδηγίας, μεταξύ άλλων, για λόγους δημόσιας τάξης και δημόσιας ασφάλειας. Εντούτοις, συναφώς, η Ουγγαρία όφειλε να εφαρμόσει προηγουμένως τη διαδικασία του άρθρου 3, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, της εν λόγω οδηγίας, κατ’ αρχάς, ζητώντας από το κράτος μέλος προέλευσης να λάβει μέτρα και, εν συνεχεία, σε περίπτωση μη λήψης μέτρων ή λήψης ανεπαρκών μέτρων, κοινοποιώντας στην Επιτροπή και στο εν λόγω κράτος μέλος την πρόθεσή της να λάβει τέτοια μέτρα (80), όπερ προδήλως δεν έπραξε.
151. Ως εκ τούτου, οι επίδικες διατάξεις πρέπει να κριθούν αντίθετες προς το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, χωρίς να απαιτείται, κατ’ αρχήν, να εξεταστεί ο ενδεχόμενος δικαιολογητικός λόγος τους. Κατά τα λοιπά, ο δικαιολογητικός λόγος δεν θα γινόταν δεκτός, εν μέρει, όπως καταδείχθηκε στο πλαίσιο της εξέτασης, στα σημεία 107 επ. των παρουσών προτάσεων, του δικαιολογητικού λόγου για τα επίδικα μέτρα υπό το πρίσμα της οδηγίας για τις υπηρεσίες.
152. Επομένως, ο λόγος προσφυγής που αφορά παράβαση του άρθρου 3 της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο πρέπει να γίνει δεκτός.
5. Προσβολή της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών και της ελευθερίας εγκατάστασης που κατοχυρώνονται στα άρθρα 49 και 56 ΣΛΕΕ
153. Η Επιτροπή προβάλλει επίσης παράβαση των γενικότερων διατάξεων των άρθρων 49 και 56 ΣΛΕΕ.
154. Η Ουγγαρία αντιτείνει, κατ’ ουσίαν, ότι ο επίμαχος νόμος δεν μπορεί να εξεταστεί συγχρόνως υπό το πρίσμα πλειόνων διατάξεων του πρωτογενούς και του παράγωγου δικαίου που αφορούν τις θεμελιώδεις ελευθερίες.
155. Κατά πάγια νομολογία, όταν εθνική νομοθεσία εμπίπτει στο σύνολό της στο πεδίο εφαρμογής του παράγωγου δικαίου που προβαίνει σε πλήρη εναρμόνιση στο επίπεδο της Ένωσης, έλεγχος της εν λόγω νομοθεσίας υπό το πρίσμα του πρωτογενούς δικαίου δεν είναι πλέον δυνατός (81).
156. Λαμβανομένου υπόψη του ευρέος πεδίου εφαρμογής του άρθρου 3 του επίμαχου νόμου, λόγω του μη προσδιορισμού των εννοιών των «δραστηριοτήτων» που προβλέπονται σε αυτό (βλ. σημεία 58 και 59 των παρουσών προτάσεων), είναι αληθές ότι η έννοια μπορεί να καταλαμβάνει δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών οι οποίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των οδηγιών για το ηλεκτρονικό εμπόριο και τις υπηρεσίες. Επομένως, στο μέτρο αυτό, το σχετικό πρωτογενές δίκαιο εξακολουθεί κατ’ αρχήν να εφαρμόζεται.
157. Εντούτοις, η Επιτροπή δεν εξέθεσε τους λόγους για τους οποίους, επιπλέον των προβαλλόμενων παραβάσεων της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο (άρθρο 3) και της οδηγίας για τις υπηρεσίες (άρθρα 14, 16 και 19), η νομιμότητα των επίδικων διατάξεων θα πρέπει να αξιολογηθεί συγχρόνως υπό το πρίσμα των άρθρων 49 και 56 ΣΛΕΕ, στο μέτρο που οι εν λόγω οδηγίες προβαίνουν σε πλήρη εναρμόνιση στο επίπεδο της Ένωσης των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής τους.
158. Εξάλλου, στο πλαίσιο της υπό κρίση προσφυγής, η Επιτροπή αποφάσισε να μην προσάψει στην Ουγγαρία παράβαση του άρθρου 3 της οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (82), παράβαση την οποία είχε προβάλει προς στήριξη της αιτιολογημένης γνώμης (βλ. σημεία 27 και 33 των παρουσών προτάσεων). Υπό τις συνθήκες αυτές, όμως, η Επιτροπή δεν μπορεί να προσάψει πλέον στην Ουγγαρία ότι περιορίζει την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων υπό το πρίσμα του άρθρου 49 ή του άρθρου 56 ΣΛΕΕ και μόνον.
159. Επομένως, ο επίμαχος νόμος δεν πρέπει να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα του άρθρου 49 ή του άρθρου 56 ΣΛΕΕ.
160. Ως εκ τούτου, οι λόγοι προσφυγής που αφορούν ταυτόχρονη παράβαση των ανωτέρω άρθρων πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.
161. Τούτο δεν θίγει την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων που κατοχυρώνεται στο άρθρο 63 ΣΛΕΕ, την οποία δεν αφορούν οι οδηγίες για το ηλεκτρονικό εμπόριο και για τις υπηρεσίες (83). Επομένως, η ελευθερία αυτή δεν είναι δευτερεύουσα, κατά την έννοια της νομολογίας που επικαλέστηκε η Ουγγαρία (84), σε σχέση με την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών ή την ελευθερία εγκατάστασης που εξειδικεύονται με τις διατάξεις των προμνησθεισών οδηγιών.
6. Προσβολή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων που κατοχυρώνεται στο άρθρο 63 ΣΛΕΕ
162. Κατά την Επιτροπή, οι περιορισμοί που βασίζονται στις επίδικες διατάξεις θίγουν την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 63 ΣΛΕΕ.
α) Επί της υπάρξεως περιορισμού
163. Το άρθρο 63, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ απαγορεύει όλους τους περιορισμούς της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων μεταξύ κρατών μελών, καθώς και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών.
164. Η έννοια του «περιορισμού» της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων που διαλαμβάνεται στο άρθρο 63 ΣΛΕΕ καλύπτει, εν γένει, κάθε εμπόδιο στις κινήσεις κεφαλαίων που πραγματοποιούνται τόσο μεταξύ κρατών μελών όσο και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών. Ειδικότερα, η έννοια αυτή περιλαμβάνει τα κρατικά μέτρα τα οποία συνεπάγονται δυσμενείς διακρίσεις κατά το μέρος που εισάγουν, αμέσως ή εμμέσως, διαφορετική μεταχείριση μεταξύ των εθνικών κινήσεων κεφαλαίων και των διασυνοριακών κινήσεων κεφαλαίων, η οποία δεν αντικατοπτρίζει αντικειμενική διαφορά καταστάσεων, και τα οποία είναι, ως εκ τούτου, ικανά να αποτρέψουν τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα άλλων κρατών μελών ή τρίτων χωρών να πραγματοποιήσουν διασυνοριακές κινήσεις κεφαλαίων (85).
165. Δυνάμει του άρθρου 3, στοιχεία b και c, του επίμαχου νόμου, η Υπηρεσία εξουσιοδοτείται να διεξάγει έρευνα σχετικά με τις οργανώσεις που ασκούν δραστηριότητες «μέσω στήριξης από την αλλοδαπή», οι οποίες «μπορούν να ασκήσουν επιρροή στο αποτέλεσμα των εκλογών», ή «δραστηριότητες που αποσκοπούν στον επηρεασμό της βούλησης των εκλογέων μέσω στήριξης από την αλλοδαπή, ή που στηρίζουν τέτοιες δραστηριότητες». Εν αντιθέσει προς την έννοια της «στήριξης από την αλλοδαπή» που λαμβάνεται υπόψη στον ποινικό κώδικα (86), η έννοια της «στήριξης» δεν διευκρινίζεται στον επίμαχο νόμο. Επομένως, η έννοια της «στήριξης» μπορεί να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, οικονομική στήριξη ή επένδυση από άλλο κράτος μέλος ή από τρίτη χώρα υπέρ πλειόνων οργανώσεων ή προσώπων (87).
166. Εντούτοις, οι εξουσίες έρευνας της Υπηρεσίας και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις συνεργασίας που επιβάλλονται στα οικεία πρόσωπα ή στις οικείες οργανώσεις ενδέχεται γενικώς να παρεμποδίσουν ή να καταστήσουν λιγότερο ελκυστική τη διασυνοριακή οικονομική στήριξη ή τις διασυνοριακές επενδύσεις. Το ίδιο συμβαίνει όσον αφορά την εξουσία της Υπηρεσίας να δημοσιοποιεί πληροφορίες σχετικά με τις εν λόγω οργανώσεις ή τα εν λόγω πρόσωπα και την οικονομική στήριξη, όπερ μπορεί να αποτρέψει τις εν λόγω οργανώσεις ή τα εν λόγω πρόσωπα από την παροχή τέτοιας στήριξης (88).
167. Εξάλλου, οι επίδικες διατάξεις, θεωρούμενες στο σύνολό τους, επιφυλάσσουν διαφορετική μεταχείριση στις οργανώσεις που είναι εγκατεστημένες στην Ουγγαρία οι οποίες λαμβάνουν οικονομική στήριξη από άλλα κράτη μέλη ή από τρίτες χώρες σε σχέση με τις οργανώσεις που λαμβάνουν οικονομική στήριξη ουγγρικής προέλευσης. Τούτο συμβαίνει διότι, κατά το άρθρο 3, στοιχεία b και c, του επίμαχου νόμου, η υπόνοια και μόνο της ύπαρξης επενδύσεων αλλοδαπής προέλευσης («στήριξη από την αλλοδαπή») μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την κίνηση διαδικασίας έρευνας και τη λήψη μέτρων εκ μέρους της Υπηρεσίας (89). Επομένως, τα πρόσωπα που παρέχουν στις εν λόγω οργανώσεις στήριξη από άλλο κράτος μέλος ή τρίτη χώρα εκτίθενται σε αυξημένο κίνδυνο δίωξης και αντιμετωπίζονται διαφορετικά σε σχέση με τα πρόσωπα που θα έπρατταν το ίδιο από τόπο κατοικίας ή έδρα που βρίσκεται στην Ουγγαρία. Πάντως, η διαφορετική μεταχείριση με γνώμονα την ημεδαπή ή την «αλλοδαπή» προέλευση της οικονομικής ενίσχυσης και, επομένως, τον τόπο όπου βρίσκεται η κατοικία ή η έδρα των φυσικών ή νομικών προσώπων που την παρέχουν, συνιστά έμμεση δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγένειας.
β) Επί του δικαιολογητικού λόγου
168. Το άρθρο 65, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ επιτρέπει στα κράτη μέλη να περιορίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων για λόγους δημόσιας τάξης και δημόσιας ασφάλειας. Τέτοιος περιορισμός μπορεί να γίνει δεκτός όταν είναι αναγκαίος και αναλογικός για την επίτευξη, κατά τρόπο συνεπή και συστηματικό, επιτακτικού σκοπού γενικού συμφέροντος, κατά την έννοια του άρθρου 65 ΣΛΕΕ (90).
169. Κατά την Ουγγαρία, οι επίδικες διατάξεις είναι σύμφωνες προς τους σκοπούς του δικαίου της Ένωσης, μεταξύ άλλων τους σκοπούς των κανόνων για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και την παρεμπόδιση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, οι οποίοι συνιστούν κατ’ αρχήν θεμιτούς σκοπούς δημόσιας τάξης (91). Εντούτοις, η Ουγγαρία δεν απέδειξε τον σύνδεσμο μεταξύ, αφενός, των δραστηριοτήτων που μνημονεύονται στο άρθρο 3, στοιχεία b και c, του επίμαχου νόμου («δραστηριότητες που ασκούνται μέσω στήριξης από την αλλοδαπή» οι οποίες «μπορούν να ασκήσουν επιρροή στο αποτέλεσμα των εκλογών», καθώς και «δραστηριότητες που αποσκοπούν στον επηρεασμό της βούλησης των εκλογέων μέσω στήριξης από την αλλοδαπή») και, αφετέρου, της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Συγκεκριμένα, η Ουγγαρία περιορίστηκε να παραπέμψει αορίστως στη σχετική νομοθεσία της Ένωσης.
170. Διευκρινίζεται, εξάλλου, ότι η Ουγγαρία, δεν επικαλείται, στο πλαίσιο αυτό, ως σκοπό δημόσιας τάξης, την προστασία της καθαυτό εκλογικής διαδικασίας μέσω της απαγόρευσης άμεσης ή έμμεσης οικονομικής στήριξης υποψηφίων στις εκλογές ή πολιτικών κομμάτων. Συγκεκριμένα, η εν λόγω προστασία διασφαλίζεται, μεταξύ άλλων, από τις ποινικές διατάξεις που μνημονεύθηκαν στα σημεία 22 και 23 των παρουσών προτάσεων (92).
171. Κατά τα λοιπά, η Επιτροπή δεν αμφισβητεί τις απαιτήσεις οικονομικής διαφάνειας και τις ποινικές διατάξεις που εισήγαγε ή τροποποίησε ο επίμαχος νόμος, οι οποίες παραπέμπουν, ειδικώς, στην άμεση ή έμμεση χρηματοδότηση πολιτικών κομμάτων ή των υποψηφίων τους σε εκλογές. Επομένως, μέτρα περιορισμού της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων, τα οποία έλαβαν η Υπηρεσία ή άλλες αρμόδιες αρχές βάσει των ανωτέρω απαιτήσεων και διατάξεων έναντι οργανώσεων κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχεία b και c, του επίμαχου νόμου δεν αποτελούν αντικείμενο της υπό κρίση διαφοράς. Εν πάση περιπτώσει, τέτοια μέτρα ενδέχεται να δικαιολογούνται από τον επιτακτικό σκοπό γενικού συμφέροντος της προστασίας των εσωτερικών δημοκρατικών διαδικασιών (93). Το ίδιο συμβαίνει όσον αφορά τις σχετικές διατάξεις του νόμου περί λειτουργίας και διαχείρισης των πολιτικών κομμάτων, τις οποίες η Επιτροπή δεν αμφισβητεί και οι οποίες απαγορεύουν και κολάζουν ποινικώς την οικονομική στήριξη από την αλλοδαπή που αποσκοπεί στην άσκηση επιρροής στη βούληση των εκλογέων εκ μέρους «οργανισμού επιλογής υποψηφίων» (94).
172. Τέλος, στο μέτρο που η Ουγγαρία επικαλείται την ενίσχυση της διαφάνειας όσον αφορά τη χρηματοδότηση των μη κυβερνητικών οργανώσεων (95), για τους λόγους που εκτέθηκαν στο σημείο 115 των παρουσών προτάσεων, οι απαιτήσεις που θεσπίζει ο επίμαχος νόμος δεν είναι ικανές να επιτύχουν τον συγκεκριμένο σκοπό.
173. Ως εκ τούτου, στο μέτρο που συνεπάγονται περιορισμούς των δραστηριοτήτων που ασκούνται «μέσω στήριξης από την αλλοδαπή» οι οποίες μνημονεύονται στο άρθρο 3, στοιχεία b και c, του επίμαχου νόμου, οι επίδικες διατάξεις είναι αντίθετες προς την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων που κατοχυρώνεται στο άρθρο 63 ΣΛΕΕ.
174. Επομένως, ο λόγος προσφυγής που αφορά παράβαση του άρθρου 63 ΣΛΕΕ είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.
7. Παράβαση των διατάξεων του Χάρτη
α) Αιτιάσεις και δυνατότητα εφαρμογής των διατάξεων του Χάρτη
175. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο επίμαχος νόμος θίγει την ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης (άρθρο 11 του Χάρτη), την ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι (άρθρο 12 του Χάρτη), το δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής (άρθρο 7 του Χάρτη), ενέχει παράβαση του επαγγελματικού απορρήτου μεταξύ του δικηγόρου και του πελάτη του (άρθρο 7, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 47 του Χάρτη) και θίγει το δικαίωμα μη αυτοενοχοποίησης (άρθρο 48 του Χάρτη).
176. Κατά το άρθρο 51, παράγραφος 1, του Χάρτη, οι ανωτέρω διατάξεις και τα θεμελιώδη δικαιώματα απευθύνονται στα κράτη μέλη όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης.
177. Όπως συνάγεται από τις παρατηρήσεις που προεκτέθηκαν στα σημεία 68 επ. των παρουσών προτάσεων, οι επίδικες διατάξεις και η εφαρμογή τους συνεπάγονται περιορισμούς στην άσκηση πλειόνων θεμελιωδών ελευθεριών, οι οποίες κατοχυρώνονται στο πρωτογενές και στο παράγωγο δίκαιο της Ένωσης.
178. Επομένως, όσον αφορά τη θέσπιση και την εφαρμογή του επίμαχου νόμου, η Ουγγαρία δεσμεύεται από τις διατάξεις του Χάρτη.
179. Θα εξετάσω χωριστά τις αιτιάσεις που αντλούνται από προσβολή των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 7 (σεβασμός της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής), στο άρθρο 11 (ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης) και στο άρθρο 12 (ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι) του Χάρτη, προκειμένου να ελέγξω, πρώτον, την ύπαρξη παρέμβασης στα συγκεκριμένα δικαιώματα [υπό β) έως δ)]. Δεύτερον, θα εξετάσω συνολικά αν τέτοιες παρεμβάσεις δικαιολογούνται από επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος και αν είναι αναλογικές για την επίτευξη του σκοπού αυτού [υπό ε)]. Τρίτον, θα εξετάσω την ύπαρξη παρέμβασης στα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στο άρθρο 7, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 47 (δικαίωμα στο επαγγελματικό απόρρητο μεταξύ του δικηγόρου και του πελάτη του), και στο άρθρο 48 (τεκμήριο αθωότητας και δικαιώματα της υπεράσπισης, περιλαμβανομένου του δικαιώματος μη αυτοενοχοποίησης) του Χάρτη και τους ενδεχόμενους σχετικούς δικαιολογητικούς λόγους [υπό στ) και ζ)].
β) Παρέμβαση στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 11 του Χάρτη
180. Πρέπει να εξεταστεί αν οι επίδικες διατάξεις συνεπάγονται παρέμβαση στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 11, παράγραφος 1, του Χάρτη, μεταξύ άλλων, καθόσον αναθέτουν στην Υπηρεσία εξουσίες έρευνας και δημοσίευσης και επιβάλλουν στις οικείες οργανώσεις και στα οικεία πρόσωπα αντίστοιχες υποχρεώσεις συνεργασίας.
181. Κατά την Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τους παρεμβαίνοντες, τούτο συμβαίνει εν προκειμένω. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το άρθρο 3 του επίμαχου νόμου στοχεύει πρωτίστως δραστηριότητες οι οποίες, ως εκ της φύσεώς τους, συνδέονται στενά με την ανακοίνωση πληροφοριών και την έκφραση γνωμών, ειδικότερα στο πλαίσιο της ανταλλαγής ιδεών σε θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος, του δημοκρατικού διαλόγου, του πολιτικού βίου και των εκλογικών διαδικασιών. Επιτρέποντας στην Υπηρεσία να παρακολουθεί εκτενώς τέτοιες δραστηριότητες και να κοινολογεί τα ενδεχομένως κατηγορητικά αποτελέσματα της παρακολούθησης, οι επίδικες διατάξεις θίγουν σοβαρά, κατά την Επιτροπή, την ελευθερία έκφρασης, μεταξύ άλλων, του Τύπου και των μέσων ενημέρωσης, καθώς και των μη κυβερνητικών οργανώσεων.
182. Η Ουγγαρία αντιτείνει ότι τα μέτρα που η Υπηρεσία λαμβάνει βάσει των επίδικων διατάξεων είναι ουδέτερα, καθόσον δεν στοχεύουν το περιεχόμενο οποιασδήποτε ανακοίνωσης ή γνώμης, αλλά μόνον τον επιζήμιο για την κυριαρχία χαρακτήρα τους.
183. Η ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 11, παράγραφος 1, του Χάρτη, περιλαμβάνει την ελευθερία λήψης και μετάδοσης πληροφοριών και ιδεών χωρίς την ανάμειξη δημόσιας αρχής. Επιπλέον, σε περίπτωση η οποία αφορά δημοσιογράφους ή/και εκδότες και μέσα ενημέρωσης και η οποία σχετίζεται με τη δημοσίευση άρθρου στον Τύπο, η ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης προστατεύεται ειδικώς βάσει του άρθρου 11, παράγραφος 2, του Χάρτη, κατά το οποίο η ελευθερία των μέσων μαζικής ενημέρωσης και η πολυφωνία τους πρέπει να γίνονται σεβαστές (96).
184. Δυνάμει του άρθρου 52, παράγραφος 3, του Χάρτη, το πεδίο εφαρμογής των ανωτέρω δικαιωμάτων πρέπει να ερμηνεύεται λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής: ΕΔΔΑ) σχετικά με το άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, η οποία υπεγράφη στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950 (στο εξής: ΕΣΔΑ), που καθορίζει το ελάχιστο όριο προστασίας συναφώς (97), χωρίς εντούτοις η διάταξη αυτή να εμποδίζει το δίκαιο της Ένωσης να παρέχει ευρύτερη προστασία (98).
185. Μολονότι η φύση και η εμβέλεια ορισμένων «δραστηριοτήτων» παρέμβασης προς το συμφέρον άλλων κρατών ή ξένων νομικών ή φυσικών προσώπων δεν προσδιορίζονται επαρκώς στο άρθρο 3 του επίμαχου νόμου (99), κύριος σκοπός του εν λόγω νόμου είναι ο προσδιορισμός και η ανάσχεση των απειλών ή των προσβολών της εθνικής κυριαρχίας που προκύπτουν από τις εν λόγω δραστηριότητες. Η διαφύλαξη του σκοπού αυτού προϋποθέτει, όμως, κατ’ ανάγκην ότι η Υπηρεσία διεξάγει έρευνα σχετικά με το αντικείμενο, την εμβέλεια και το περιεχόμενο των γνωμών ή των ανακοινώσεων, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών, που αποτελούν αντικείμενο των εν λόγω δραστηριοτήτων, στις οποίες περιλαμβάνονται οι «δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας», κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ac, του εν λόγω νόμου. Συναφώς, απαιτείται προκαταρκτική ανάλυση πριν από την κίνηση της σχετικής έρευνας.
186. Επομένως, η διαφοροποίηση στην οποία προβαίνει η Ουγγαρία μεταξύ, αφενός, του περιεχομένου της έκφρασης γνώμης ή ανακοίνωσης που μπορεί να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3 του επίμαχου νόμου και, αφετέρου, της απειλής ή της προσβολής της εθνικής κυριαρχίας που απορρέει από τις δραστηριότητες αυτές δεν είναι εφικτή στην πράξη, εκτός εάν θεωρηθεί ότι κάθε έκφραση γνώμης ή ανακοίνωση προς το συμφέρον ξένης οργάνωσης ή ξένου προσώπου συνιστά καθεαυτήν δυνητική απειλή για την εθνική κυριαρχία η οποία δικαιολογεί την επέμβαση της Υπηρεσίας. Τέτοια εκτίμηση επιρρωννύει, όμως, κατά μείζονα λόγο, τη δυσμενή διάκριση που εισάγουν οι διατάξεις του άρθρου 3 του εν λόγω νόμου. Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί επίσης το επιχείρημα της Ουγγαρίας κατά το οποίο ο επίμαχος νόμος δεν αφορά κατ’ αρχήν τα μέσα ενημέρωσης και τους δημοσιογράφους, που τυγχάνουν ευρείας προστασίας σε σχέση με την ελευθερία έκφρασης (100), καθότι ο εν λόγω νόμος εξετάζει μόνον την αθέμιτη ξένη παρέμβαση στις εκλογές και στη βούληση των εκλογέων.
187. Επιπλέον, η διατύπωση του άρθρου 3, στοιχείο a, του επίμαχου νόμου επιτρέπει στην Υπηρεσία να διερευνά κάθε εικαζόμενη δραστηριότητα παρέμβασης προς το συμφέρον άλλων κρατών ή ξένων νομικών ή φυσικών προσώπων η οποία μπορεί να θίξει ή να θέσει σε κίνδυνο την κυριαρχία και αφορά τον δημόσιο διάλογο, ανεξαρτήτως αντικειμένου, εμβέλειας, περιεχομένου ή προέλευσης (101). Η αοριστία των επίδικων διατάξεων υποδηλώνει καθεαυτήν ότι ενδέχεται να ενέχουν ή να συνεπάγονται παρέμβαση στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης.
188. Τέτοια παρέμβαση δεν προϋποθέτει ότι ένα κράτος επιβάλλει κυρώσεις για τη συγκεκριμένη έκφραση γνώμης λόγω του περιεχομένου της. Η προμνησθείσα ελευθερία παρέχει επίσης προστασία από κρατικά μέτρα τα οποία λειτουργούν, γενικότερα, αποθαρρυντικά για την έκφραση γνωμών και ενέχουν τον κίνδυνο αυτολογοκρισίας (102). Συγκεκριμένα, για τη διαπίστωση τέτοιου αποθαρρυντικού αποτελέσματος, αρκεί η έκφραση γνώμης να ενδέχεται να αποτελέσει αντικείμενο ποινικής έρευνας (103).
189. Εν προκειμένω, όμως, ο κίνδυνος ποινικής δίωξης, δικαιολογημένης ή μη, αυξάνεται κατόπιν έρευνας της Υπηρεσίας, λαμβανομένης υπόψη της εξουσιοδότησης, ακόμη και της υποχρέωσης, της Υπηρεσίας να διαβιβάζει τα πορίσματα της έρευνάς της στις αρμόδιες αρχές, περιλαμβανομένων των ποινικών αρχών, δυνάμει του άρθρου 11 του επίμαχου νόμου (104). Ομοίως, τέτοιο αποθαρρυντικό αποτέλεσμα ή τέτοιος κίνδυνος αυτολογοκρισίας απορρέει από την απειλή ενδεχόμενης κίνησης έρευνας εκ μέρους της Υπηρεσίας και από την εξουσιοδότησή της να κοινολογεί στο διαδίκτυο, στο πέρας της έρευνας, τα πορίσματά της και εκθέσεις –δυνητικώς κατηγορητικές ή στιγματιστικές–, δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφοι 1 και 3, του εν λόγω νόμου. Επομένως, το αποθαρρυντικό αποτέλεσμα και ο κίνδυνος αυτολογοκρισίας προκύπτουν από τις εξουσίες έρευνας της Υπηρεσίας και τις υποχρεώσεις συνεργασίας που επιβάλλονται στις οργανώσεις ή στα πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στους τομείς των μέσων ενημέρωσης, του Τύπου και της επικοινωνίας. Συγκεκριμένα, οι εν λόγω οργανώσεις ή τα εν λόγω πρόσωπα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας για τον λόγο ότι ασκούν οποιαδήποτε από τις «δραστηριότητες» που μνημονεύονται στο άρθρο 3 του επίμαχου νόμου (105).
190. Επιπλέον, η προστασία των δημοσιογραφικών πηγών καταλέγεται στις βασικές προϋποθέσεις της ελευθερίας του Τύπου. Χωρίς την εν λόγω προστασία, οι δημοσιογραφικές πηγές μπορεί να αποτρέπονται να βοηθήσουν τον Τύπο να ενημερώσει το κοινό σχετικά με ζητήματα γενικού ενδιαφέροντος (106). Εκπληρώνοντας, όμως, την υποχρέωση συνεργασίας και παρέχοντας κάθε πληροφορία την οποία ζητεί η Υπηρεσία, μια οργάνωση ή ένας εκπρόσωπος του Τύπου ή των μέσων ενημέρωσης ενδέχεται να αποκαλύψει την ταυτότητα των πηγών πληροφοριών του. Επομένως, η φαινομενική συμμετοχή δημοσιογράφων στην ταυτοποίηση ανώνυμων πηγών λειτουργεί πάντοτε αποθαρρυντικά (107). Συγκεκριμένα, εάν τέτοιες δυνητικές πηγές πληροφοριών απολέσουν την εμπιστοσύνη στην προστασία της ταυτότητάς τους, δεν θα επικοινωνούν με τους δημοσιογράφους για να τους παράσχουν ευαίσθητες πληροφορίες. Ένας δημοσιογράφος μπορεί επίσης να περιορίσει ή να παύσει τις ερευνητικές δραστηριότητές του ή τη λήψη στήριξης από την αλλοδαπή για τον σκοπό αυτόν ή να αυτολογοκριθεί προς αποφυγή της κίνησης διαδικασίας έρευνας από την Υπηρεσία.
191. Δυνάμει του άρθρου 6 του επίμαχου νόμου, η Υπηρεσία μπορεί να κοινολογεί την αξιολόγησή της στο πέρας έρευνας και στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσής της, ακόμη και αν είναι δυσμενής για την οικεία οργάνωση ή το οικείο πρόσωπο, όπως έχει πράξει, όπως προκύπτει από τις εκθέσεις και τα ανακοινωθέντα που έχουν δημοσιευθεί (108). Δημόσιες δηλώσεις του είδους αυτού, όπως και δημόσιες προειδοποιήσεις εκ μέρους κρατικής αρχής, μπορούν πράγματι να λειτουργήσουν αποθαρρυντικά για την ελεύθερη έκφραση γνωμών (109). Τούτο συμβαίνει κατά μείζονα λόγο όταν η δημόσια δήλωση είναι κατηγορητική ή στιγματιστική (110).
192. Ως εκ τούτου, οι επίδικες διατάξεις συνεπάγονται παρέμβαση στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 11, παράγραφος 1, του Χάρτη.
γ) Παρέμβαση στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι που κατοχυρώνεται στο άρθρο 12 του Χάρτη
193. Κατά το άρθρο 12, παράγραφος 1, του Χάρτη, κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι σε όλα τα επίπεδα, ιδίως στον πολιτικό και τον συνδικαλιστικό τομέα καθώς και στους τομείς που αναφέρονται στον πολίτη. Το δικαίωμα αυτό αντιστοιχεί στο δικαίωμα που κατοχυρώνεται στο άρθρο 11, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ και, επομένως, πρέπει να του αναγνωρίζεται η ίδια έννοια και η ίδια εμβέλεια με αυτό, ως όριο ελάχιστης προστασίας σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 52, παράγραφος 3, του Χάρτη (βλ. σημείο 184 των παρουσών προτάσεων).
194. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι επίδικες διατάξεις δυσχεραίνουν σαφώς τη λειτουργία των ενώσεων ή των οργανώσεων στην Ουγγαρία. Η ίδια η ύπαρξη των ενώσεων ή οργανώσεων μπορεί να εξαρτάται από τη δυνατότητα να λάβουν διασυνοριακή στήριξη, κατά την έννοια του άρθρου 3 του επίμαχου νόμου, η οποία ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα επέμβαση της Υπηρεσίας. Η Υπηρεσία μπορεί να διερευνήσει τις τρέχουσες ή τις προβλεπόμενες δραστηριότητες κάθε μη κυβερνητικής οργάνωσης εγκατεστημένης στην Ουγγαρία, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων ενημέρωσης του κοινού, ανακοίνωσης γνωμών, προώθησης συμφερόντων και συμμετοχής στον δημόσιο και δημοκρατικό διάλογο.
195. Η Ουγγαρία αντιτείνει κατ’ ουσίαν ότι, ελλείψει κυρώσεων, οι έρευνες της Υπηρεσίας δεν μπορούν να έχουν επιπτώσεις στην ελευθερία των ενώσεων.
196. Η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι καταλέγεται στα βασικά θεμελιώδη στοιχεία μιας δημοκρατικής και πλουραλιστικής κοινωνίας. Το συγκεκριμένο δικαίωμα παρέχει στους πολίτες τη δυνατότητα να ενεργούν συλλογικά σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος και να συμβάλλουν στην εύρυθμη λειτουργία του δημόσιου βίου (111). Το εν λόγω δικαίωμα παρέχει, μεταξύ άλλων, στην ένωση τη δυνατότητα να συνεχίζει τις δραστηριότητες και να λειτουργεί χωρίς αδικαιολόγητη κρατική ανάμειξη (112). Νομοθεσία η οποία καθιστά σημαντικά δυσχερέστερη τη δράση ή τη λειτουργία των ενώσεων, ιδίως, περιορίζοντας την ικανότητά τους να λαμβάνουν χρηματοοικονομικές ενισχύσεις, μεταξύ άλλων από την αλλοδαπή, προβάλλοντας αρνητική εικόνα των δραστηριοτήτων τους ή εκθέτοντάς τες σε κίνδυνο κυρώσεων, συνεπάγεται παρεμβάσεις στο δικαίωμα της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι (113).
197. Επομένως, νομοθεσία η οποία θεσπίζει απαιτήσεις που ενδέχεται να λειτουργήσουν αποθαρρυντικά για τη συμμετοχή, στη χρηματοδότηση των μη κυβερνητικών οργανώσεων, χορηγών που κατοικούν σε άλλα κράτη μέλη ή σε τρίτες χώρες, και ενδέχεται, κατ’ αυτόν τον τρόπο, να καταστήσουν δυσχερέστερη την άσκηση των δραστηριοτήτων των εν λόγω οργανώσεων, καθώς και την επίτευξη των σκοπών που επιδιώκουν, θίγει την προμνησθείσα ελευθερία. Το ίδιο συμβαίνει όταν τέτοιες απαιτήσεις είναι ικανές να διαμορφώσουν γενικευμένο κλίμα καχυποψίας έναντι των εν λόγω οργανώσεων και να προκαλέσουν τον στιγματισμό τους (114).
198. Όπως καταδεικνύεται από διάφορες εκθέσεις και ανακοινωθέντα που έχει δημοσιεύσει η Υπηρεσία (115), οι δραστηριότητες μη κυβερνητικών οργανώσεων και η χρηματοδότησή τους από την αλλοδαπή εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3, στοιχεία b και c, του επίμαχου νόμου («δραστηριότητες που ασκούνται μέσω στήριξης από την αλλοδαπή» οι οποίες «μπορούν να ασκήσουν επιρροή στο αποτέλεσμα των εκλογών», και «δραστηριότητες που αποσκοπούν στον επηρεασμό της βούλησης των εκλογέων μέσω στήριξης από την αλλοδαπή») και ενδέχεται να χαρακτηριστούν ως θίγουσες την εθνική κυριαρχία. Επομένως, ο αυξημένος κίνδυνος κίνησης έρευνας εκ μέρους της Υπηρεσίας έναντι των εν λόγω οργανώσεων και ενώσεων μπορεί να τις αποθαρρύνει από τη συνέχιση των δραστηριοτήτων τους στην Ουγγαρία ή από την αναζήτηση και τη λήψη στήριξης, μεταξύ άλλων οικονομικής, από την αλλοδαπή. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο τέτοιων ερευνών, οι οικείες οργανώσεις και ενώσεις υπέχουν εκτενείς υποχρεώσεις συνεργασίας και παροχής πληροφοριών, μεταξύ άλλων σχετικά με τους οικονομικούς πόρους τους. Τούτο δυσχεραίνει τις δραστηριότητες, τη χρηματοδότηση και την επίτευξη των σκοπών τους. Ομοίως, οι εκθέσεις και τα ανακοινωθέντα που δημοσιεύει η Υπηρεσία κατόπιν τέτοιας έρευνας μπορεί να περιέχουν κατηγορητικές ή στιγματιστικές αξιολογήσεις σχετικά με τις δραστηριότητες των εν λόγω οργανώσεων ή ενώσεων, όπως καταδεικνύεται από τα παραδείγματα που περιλήφθηκαν στη δικογραφία και μνημονεύθηκαν από την Επιτροπή και πλείονες παρεμβαίνοντες (116).
199. Ως εκ τούτου, οι επίδικες διατάξεις συνεπάγονται ή μπορούν να έχουν ως αποτέλεσμα παρεμβάσεις στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι που κατοχυρώνεται στο άρθρο 12, παράγραφος 1, του Χάρτη.
δ) Παρέμβαση στο δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής που κατοχυρώνεται στο άρθρο 7 του Χάρτη
200. Το άρθρο 7 του Χάρτη αναγνωρίζει το δικαίωμα κάθε προσώπου στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του, της κατοικίας του και των επικοινωνιών του.
201. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο επίμαχος νόμος θίγει το δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής καθότι θίγει τη φήμη κάθε προσώπου που υπόκειται σε έρευνα της υπηρεσίας. Το αποτέλεσμα αυτό επιτείνεται από την υποχρεωτική δημοσίευση της ταυτότητας των προσώπων που αφορά η έρευνα και των πορισμάτων της Υπηρεσίας στον διαδικτυακό της τόπο. Η Ουγγαρία αντιτείνει ότι τα στοιχεία που δημοσιεύονται στις εκθέσεις της Υπηρεσίας συνιστούν απλώς και μόνον διαπιστώσεις και αντικειμενικά πραγματικά στοιχεία των οποίων η κοινολόγηση δεν μπορεί, εξ ορισμού, να θίξει το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή ή τη φήμη προσώπου ή οργάνωσης.
202. Το άρθρο 7 του Χάρτη προστατεύει κατ’ αρχάς τα φυσικά πρόσωπα, μολονότι και τα νομικά πρόσωπα μπορούν να τύχουν της προστασίας του.
203. Οι διατάξεις που καθορίζουν το πεδίο εφαρμογής του επίμαχου νόμου και οι διατάξεις που καθορίζουν τις εξουσίες της Υπηρεσίας ενδέχεται να αφορούν φυσικά πρόσωπα. Τα πρόσωπα αυτά μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας της Υπηρεσίας, μεταξύ άλλων, όταν ασκούν δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων (άρθρο 3, στοιχείο a, υποστοιχείο aa), δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης (άρθρο 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ab) ή δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας (άρθρο 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ac). Ομοίως, τα εν λόγω πρόσωπα μπορεί να είναι αποδέκτες νομικώς δεσμευτικού αιτήματος παροχής πληροφοριών εκ μέρους της Υπηρεσίας, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφοι 2 και 3, ερμηνευομένου σε συνδυασμό με το άρθρο 8, παράγραφος 1, του ίδιου νόμου. Επιπλέον, κατά το άρθρο 6, παράγραφοι 1 και 6, του επίμαχου νόμου, τα δεδομένα που αφορούν φυσικά πρόσωπα ενδέχεται να κοινολογηθούν στον διαδικτυακό τόπο της Υπηρεσίας ή στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσής της. Τέλος, δυνάμει του άρθρου 11 του ίδιου νόμου, η Υπηρεσία εξουσιοδοτείται να διαβιβάζει τέτοια δεδομένα σε άλλες αρμόδιες αρχές.
204. Πρέπει να εξεταστεί αν, και σε ποιο μέτρο, οι ανωτέρω διατάξεις ενδέχεται να θίγουν το δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής των οικείων φυσικών προσώπων.
205. Το δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 7 του Χάρτη (117), περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την προστασία προσωπικών πληροφοριών τις οποίες ένα φυσικό πρόσωπο μπορεί να αναμένει θεμιτώς ότι δεν θα δημοσιευθούν χωρίς τη συγκατάθεσή του, και ειδικότερα το δικαίωμα στην προστασία της φήμης κατά επιθέσεων ορισμένου βαθμού σοβαρότητας οι οποίες πραγματοποιούνται κατά τρόπο ώστε να προκληθεί βλάβη στην προσωπική άσκηση του εν λόγω δικαιώματος (118).
206. Επομένως, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, εθνικές διατάξεις που επιβάλλουν ή επιτρέπουν τη γνωστοποίηση, σε δημόσια αρχή, δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως είναι το όνομα, ο τόπος διαμονής ή οι οικονομικοί πόροι φυσικών προσώπων, ή τη δημοσιοποίηση τέτοιων δεδομένων στο κοινό συνεπάγονται, ελλείψει συγκατάθεσης των εν λόγω φυσικών προσώπων και ανεξαρτήτως της μεταγενέστερης χρήσης των επίμαχων δεδομένων, παρεμβάσεις στην ιδιωτική ζωή τους (119).
207. Όπως επισημάνθηκε στο σημείο 203 των παρουσών προτάσεων, τα πορίσματα έρευνας που μπορούν να διαβιβαστούν σε άλλες αρχές, δυνάμει του άρθρου 11 του επίμαχου νόμου, ενδέχεται να περιέχουν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, όπως είναι το όνομα και η διεύθυνση φυσικού προσώπου, ο τρόπος με τον οποίο συνεργάστηκε ή δεν συνεργάστηκε με την Υπηρεσία ή οικονομικές πληροφορίες που αφορούν το εν λόγω φυσικό πρόσωπο. Τούτο συνεπάγεται καθαυτό παρέμβαση στην ιδιωτική ζωή.
208. Είναι αληθές ότι τόσο η κοινολόγηση, στον διαδικτυακό τόπο της Υπηρεσίας, των πορισμάτων έρευνας, κατά το άρθρο 6, παράγραφος 1, του επίμαχου νόμου, όσο και η ετήσια έκθεση της Υπηρεσίας που δημοσιοποιείται δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφοι 3 και 6, του εν λόγω νόμου δεν πρέπει να περιέχουν τέτοια δεδομένα, πλην των «δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που χαρακτηρίζονται ως δημόσιου συμφέροντος» (120). Όπως διευκρίνισε η Ουγγαρία κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η τελευταία αυτή έννοια καταλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα δεδομένα που περιέχονται στο μητρώο εταιριών, όπως είναι το όνομα του πραγματικού δικαιούχου, του διαχειριστή ή του ιδιοκτήτη επιχείρησης, τα ονόματα των επικεφαλής δημόσιων επιχειρήσεων, τα όργανα ή τα ονόματα φυσικών προσώπων που ασκούν δημόσια καθήκοντα, τα δεδομένα που αφορούν τη χρήση δημόσιων πόρων από οντότητες που λειτουργούν με δημόσιους πόρους και οι συγκεκριμένες πληροφορίες που αφορούν δημόσια σύμβαση. Επομένως, οι ανωτέρω διατάξεις προστατεύουν κατ’ αρχήν από τις παρεμβάσεις στην ιδιωτική ζωή οι οποίες μπορεί να συνδέονται με τέτοια κοινολόγηση ή δημοσίευση. Επιπλέον, στο μέτρο που τυγχάνει εφαρμογής η εξαίρεση που αφορά τα «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που χαρακτηρίζονται ως δημόσιου συμφέροντος», η εμβέλεια της δημοσίευσης περιορίζεται σε δεδομένα τα οποία μπορούν θεμιτώς να αποτελέσουν αντικείμενο δημοσίευσης χάριν του υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος διασφάλισης, μεταξύ άλλων, της διαφάνειας των εμπορικών συναλλαγών. Εντούτοις, η δημοσίευση, από την Υπηρεσία, δεδομένων του είδους αυτού μπορεί να θίξει τη φήμη του οικείου φυσικού προσώπου, όταν συνδέεται με αρνητικές αξιολογήσεις ή με επικρίσεις ικανές να απαξιώσουν το φυσικό πρόσωπο το οποίο αφορούν. Συγκεκριμένα, δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 4, του επίμαχου νόμου, θα μπορούσε να προσαφθεί σε ένα φυσικό πρόσωπο ότι δεν συνεργάστηκε δεόντως με την Υπηρεσία (121). Ως εκ τούτου, στο μέτρο αυτό, ακόμη και η δημοσίευση, από την Υπηρεσία, δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που χαρακτηρίζονται ως δημόσιου συμφέροντος μπορεί να συνεπάγεται παρέμβαση στην ιδιωτική ζωή του οικείου φυσικού προσώπου.
209. Επομένως, εν προκειμένω, παρέλκει η απάντηση στο ζήτημα του αν, στο πλαίσιο τέτοιας δημοσίευσης, ένα νομικό πρόσωπο μπορεί να επικαλεστεί επίσης την προστασία που κατοχυρώνεται στο άρθρο 7 του Χάρτη, όπως έχει γίνει δεκτό στον τομέα του ανταγωνισμού (122), μεταξύ άλλων, για την προστασία της εικόνας ή της φήμης του (123). Εν πάση περιπτώσει, οι δημόσιες στιγματιστικές επικρίσεις που στρέφονται κατά νομικού προσώπου, όπως είναι μια μη κυβερνητική οργάνωση, με τις οποίες επιδιώκεται η αμφισβήτηση του αντικειμενικού και αξιόπιστου χαρακτήρα των δραστηριοτήτων του έρευνας, πληροφόρησης και δημοσίευσης, ενδέχεται να θίγουν επίσης τη φήμη των διαχειριστών του (124).
210. Ως εκ τούτου, οι επίδικες διατάξεις οι οποίες διέπουν τις εξουσίες έρευνας και κοινολόγησης της Υπηρεσίας ενέχουν ή συνεπάγονται παρέμβαση στα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στο άρθρο 7 του Χάρτη.
ε) Δικαιολογητικός λόγος και αναλογικότητα των παρεμβάσεων στο δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης και στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι
211. Πρέπει, επομένως, να εξακριβωθεί αν οι παρεμβάσεις που διαπιστώθηκαν στα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στα άρθρα 7, 11 και 12 του Χάρτη δικαιολογούνται από την επιδίωξη επιτακτικών σκοπών γενικού συμφέροντος, ήτοι τον σκοπό της προστασίας του πολιτικού διαλόγου και των εσωτερικών εκλογών, τον οποίο προέβαλε η Ουγγαρία.
212. Κατά το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, κάθε περιορισμός στην άσκηση των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη πρέπει, μεταξύ άλλων, να «προβλέπεται από τον νόμο», να είναι πραγματικά αναγκαίος για την επίτευξη σκοπών γενικού συμφέροντος που αναγνωρίζει η Ένωση και να είναι αναλογικός προς τούτο.
213. Η απαίτηση κατά την οποία κάθε επέμβαση στην άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων πρέπει να «προβλέπεται από τον νόμο» συνεπάγεται ότι το μέτρο που προβλέπει την επέμβαση πρέπει να έχει νομική βάση στο εθνικό δίκαιο, με την οποία καθορίζεται, κατά τρόπο αρκούντως σαφή και ακριβή, η έκταση του περιορισμού της άσκησης του σχετικού δικαιώματος, μεταξύ άλλων προκειμένου η εφαρμογή της εν λόγω νομικής βάσης να καταστεί προβλέψιμη και να αποφεύγεται ο κίνδυνος αυθαιρεσίας. Εντούτοις, η απαίτηση αυτή δεν αποκλείει το ενδεχόμενο ο επίμαχος περιορισμός να διατυπώνεται με αρκούντως ευρείς όρους ώστε να μπορεί να προσαρμόζεται σε διαφορετικές περιπτώσεις, καθώς και στις μεταβολές των καταστάσεων (125).
214. Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 3 του επίμαχου νόμου περιέχει απροσδιόριστες έννοιες «δραστηριοτήτων» παρέμβασης προς το συμφέρον άλλων κρατών ή ξένων νομικών ή φυσικών προσώπων οι οποίες μπορούν να θίξουν ή να θέσουν σε κίνδυνο την κυριαρχία της Ουγγαρίας και ότι από την εν λόγω διάταξη προκύπτει ευρεία εξουσία εκτίμησης της Υπηρεσίας (βλ. σημεία 58 και 59 των παρουσών προτάσεων). Η Υπηρεσία δύναται να κινεί έρευνα οποτεδήποτε και να κάνει χρήση νομικώς δεσμευτικών μέτρων έρευνας, καθώς και να διαβιβάζει και να κοινολογεί τις πληροφορίες που συγκεντρώνει, χωρίς να υπόκειται σε διοικητικό ή δικαστικό έλεγχο (126). Από την ανωτέρω διάταξη απορρέει σημαντικός κίνδυνος αποκλινουσών, κατά περίπτωση, ερμηνειών των επίμαχων δραστηριοτήτων (127) και της αναγκαιότητας διεξαγωγής έρευνας, κατά τις προτιμήσεις της Υπηρεσίας. Συγκεκριμένα, η Υπηρεσία μπορεί να παρακινηθεί να ευνοήσει τις θέσεις που αντιστοιχούν στα συμφέροντα, μεταξύ άλλων, της κυβέρνησης, τα οποία θεωρούνται ότι ταυτίζονται με τα συμφέροντα της εθνικής κυριαρχίας, και να λογοκρίνει τις επικριτικές πληροφορίες. Τούτο θα είναι επιζήμιο για την εκπροσώπηση συμφερόντων τα οποία είναι θεμιτά και αναγκαία για την εύρυθμη λειτουργία του πλουραλιστικού και δημοκρατικού συστήματος, όπως είναι τα συμφέροντα της αντιπολίτευσης, μειονοτικών ομάδων ή μη κυβερνητικών οργανώσεων που επιδιώκουν σκοπούς γενικού συμφέροντος.
215. Τέλος, η Ουγγαρία δεν μπορεί να επικαλεστεί το μόνο κανονιστικό όριο, κατά το οποίο, πριν από κάθε δημοσίευση, η Υπηρεσία οφείλει να κοινοποιεί τα πορίσματά της στην οργάνωση που υπόκειται σε έρευνα, ώστε αυτή να μπορεί να υποβάλλει παρατηρήσεις, και οφείλει να απαντά γραπτώς στις παρατηρήσεις της οργάνωσης. Συγκεκριμένα, δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφος 8, του επίμαχου νόμου, η Υπηρεσία δεν υποχρεούται καν να μνημονεύσει τις εν λόγω παρατηρήσεις στην έκθεση που δημοσιεύει.
216. Από τις ανωτέρω παρατηρήσεις συνάγεται ότι οι παρεμβάσεις που διαπιστώθηκαν στο δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης και στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι που κατοχυρώνονται στα άρθρα 7, 11 και 12 του Χάρτη δεν είναι δικαιολογημένες.
217. Ως εκ τούτου, οι λόγοι προσφυγής που αφορούν παράβαση των άρθρων 7, 11 και 12 του Χάρτη είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί.
στ) Παράβαση της υποχρέωσης τήρησης του επαγγελματικού απορρήτου μεταξύ του δικηγόρου και του πελάτη του κατά το άρθρο 7, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 47 του Χάρτη
218. Η Επιτροπή προβάλλει παράβαση της υποχρέωσης τήρησης του επαγγελματικού απορρήτου μεταξύ του δικηγόρου και του πελάτη του (στο εξής επίσης: δικηγορικό απόρρητο) κατά το άρθρο 7, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 47 του Χάρτη. Κατά την Επιτροπή, η φράση «κάθε άλλη οργάνωση ή πρόσωπο», στο άρθρο 7, παράγραφοι 2 και 3, του επίμαχου νόμου, μπορεί να περιλαμβάνει τους δικηγόρους, τα δικηγορικά γραφεία ή τις οργανώσεις που παρέχουν νομικές συμβουλές, καθώς και τους πελάτες τους. Τα πρόσωπα αυτά μπορεί να υποχρεωθούν να παράσχουν πληροφορίες ή έγγραφα που καλύπτονται από το δικηγορικό απόρρητο, αποκρινόμενα σε αίτημα παροχής πληροφοριών της Υπηρεσίας. Η Ουγγαρία αντιτείνει, κατ’ ουσίαν, ότι οι εγγυήσεις που παρέχει ο νόμος περί του δικηγορικού επαγγέλματος, μεταξύ άλλων στο άρθρο 9 και στο άρθρο 13, παράγραφοι 2 και 3, αρκούν για την προστασία του δικηγορικού απορρήτου.
219. Το Δικαστήριο συνάγει το δικηγορικό απόρρητο, μεταξύ άλλων, από την προστασία της ιδιωτικής ζωής δυνάμει του άρθρου 7 του Χάρτη λαμβάνοντας υπόψη, ως ελάχιστο όριο προστασίας (άρθρο 52, παράγραφος 3, του Χάρτη), την ερμηνεία της αντίστοιχης εγγύησης από το ΕΔΔΑ η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ (128). Η εγγύηση αυτή προστατεύει την εμπιστευτικότητα κάθε αλληλογραφίας μεταξύ ιδιωτών και παρέχει αυξημένη προστασία στην επικοινωνία μεταξύ των δικηγόρων και των πελατών τους, στο πλαίσιο όχι μόνον της δραστηριότητας υπεράσπισης αλλά και της παροχής νομικών συμβουλών. Επομένως, το άρθρο 7 του Χάρτη διασφαλίζει το απόρρητο της παροχής νομικών συμβουλών τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και ως προς την ύπαρξή της (129).
220. Δυνάμει του επίμαχου νόμου, η Υπηρεσία διαθέτει αυτόνομες εξουσίες έρευνας, διαβίβασης πληροφοριών, αξιολόγησης, υποβολής προτάσεων και κοινολόγησης, που συνδέονται προδήλως με την άσκηση προνομιών δημόσιας εξουσίας, στις οποίες υπόκεινται οι ιδιώτες, και ιδίως όσοι αποτελούν αντικείμενο έρευνας (130). Εντούτοις, ο επίμαχος νόμος δεν προβλέπει θεμελιώδεις δικονομικές εγγυήσεις υπέρ των εν λόγω ιδιωτών, όπως είναι το δικηγορικό απόρρητο, ούτε παραπέμπει στις διατάξεις του νόμου περί του δικηγορικού επαγγέλματος. Αντιθέτως, από το άρθρο 8, παράγραφος 2, του επίμαχου νόμου προκύπτει ότι η διαδικασία έρευνας την οποία διαχειρίζεται η Υπηρεσία «δεν συνιστά [διοικητική] διαδικασία» και ότι «δεν επιτρέπεται η άσκηση οποιασδήποτε διοικητικής προσφυγής».
221. Είναι αληθές ότι το άρθρο 9, παράγραφοι 1 και 2, του νόμου περί του δικηγορικού επαγγέλματος προστατεύει το δικηγορικό απόρρητο, ευρέως, δεδομένου ότι η έννοια καταλαμβάνει «[κ]άθε περιστατικό, πληροφορία ή στοιχείο του οποίου λαμβάνει γνώση το πρόσωπο που ασκεί το δικηγορικό επάγγελμα» κατά την άσκηση της δραστηριότητάς του, καθώς και «κάθε έγγραφο ή άλλο υπόθεμα το οποίο περιέχει στοιχεία που καλύπτονται από το δικηγορικό απόρρητο». Δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 3, ερμηνευομένου σε συνδυασμό με το άρθρο 13, παράγραφος 1, του εν λόγω νόμου, ο δικηγόρος οφείλει να αρνείται να παράσχει πληροφορίες ή έγγραφα που καλύπτονται από το δικηγορικό απόρρητο σε κάθε διοικητική ή δικαστική διαδικασία. Κατά το άρθρο 13, παράγραφος 1, του ίδιου νόμου, ο δικηγόρος δεν μπορεί να κοινολογεί τα έγγραφα και τα στοιχεία που καλύπτονται από το δικηγορικό απόρρητο κατά τη διάρκεια «διοικητικού ελέγχου, επιθεώρησης ή επιτόπιας έρευνας», ούτε μπορεί να αναγκαστεί να καταθέσει ως μάρτυρας ή να παράσχει πληροφορίες που άπτονται του δικηγορικού απορρήτου, μολονότι δεν πρέπει να παρεμποδίζει τη διοικητική διαδικασία.
222. Εντούτοις, λαμβανομένου υπόψη, μεταξύ άλλων, του μη διοικητικού χαρακτήρα των δραστηριοτήτων και των μέτρων έρευνας της Υπηρεσίας, ο οποίος προβλέπεται ρητώς στο άρθρο 8, παράγραφος 2, του επίμαχου νόμου (131), δεν φαίνεται ότι η Υπηρεσία οφείλει να τηρεί πραγματικά το δικηγορικό απόρρητο και ότι αποκλείεται να το παραβεί.
223. Συγκεκριμένα, τα άρθρα 9 και 13 του νόμου περί του δικηγορικού επαγγέλματος εφαρμόζονται μόνον στις διοικητικές ή δικαστικές διαδικασίες και στις επιθεωρήσεις ή τις επιτόπιες έρευνες, στο πλαίσιο των οποίων ο δικηγόρος μπορεί «να αναγκαστεί να καταθέσει ως μάρτυρας ή να παράσχει πληροφορίες που άπτονται του δικηγορικού απορρήτου» (132). Εντούτοις, οι διαδικασίες έρευνας της Υπηρεσίας δεν έχουν διοικητικό χαρακτήρα ούτε έχουν ως αντικείμενο τη διεξαγωγή επιθεωρήσεων ή επιτόπιων ερευνών, δεδομένου ότι το άρθρο 8, παράγραφος 1, του επίμαχου νόμου δεν προβλέπει εξουσία πρόσβασης της Υπηρεσίας στις εγκαταστάσεις των οικείων οργανώσεων. Πάντως, δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 3, ερμηνευομένου σε συνδυασμό με το άρθρο 8, παράγραφος 1, του εν λόγω νόμου, η Υπηρεσία εξουσιοδοτείται να ζητεί από τις οργανώσεις ή τα πρόσωπα που υπόκεινται σε έρευνα κάθε πληροφορία ή στοιχείο που σχετίζεται με το αντικείμενο της εν λόγω έρευνας μέσω νομικώς δεσμευτικών μέτρων έρευνας. Ως πελάτες δικηγόρων, οι εν λόγω οργανώσεις και τα εν λόγω πρόσωπα μπορεί να διαθέτουν πληροφορίες, στοιχεία και έγγραφα που καλύπτονται από το δικηγορικό απόρρητο, τα οποία θα μπορούσαν να διαβιβάσουν στην Υπηρεσία στο πλαίσιο της συμμόρφωσης προς την υποχρέωση συνεργασίας που υπέχουν (133). Επιπλέον, δεν αποκλείεται, στο πλαίσιο μεταγενέστερης διοικητικής ή δικαστικής διαδικασίας, ενδεχομένως κατασταλτικού χαρακτήρα, κινούμενης μετά τη διαβίβαση του φακέλου στις αρμόδιες αρχές, δυνάμει του άρθρου 11 του επίμαχου νόμου, οι εν λόγω αρχές να μπορούν να λάβουν γνώση πληροφοριών τις οποίες η Υπηρεσία συνέλεξε κατά παράβαση του δικηγορικού απορρήτου, ακόμη και να χρησιμοποιήσουν τις εν λόγω πληροφορίες ως αποδεικτικά στοιχεία.
224. Τέλος, έστω και αν γίνει δεκτό ότι η Υπηρεσία υποχρεούται να σέβεται το δικηγορικό απόρρητο δυνάμει των άρθρων 9 και 13 του νόμου περί του δικηγορικού επαγγέλματος, λόγω της αδυναμίας άσκησης διοικητικής προσφυγής σε σχέση με τα μέτρα έρευνας της Υπηρεσίας, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 8, παράγραφος 2, του επίμαχου νόμου, δεν υφίσταται κανένα μέσο έννομης προστασίας στο διοικητικό δίκαιο, όπως απαιτείται από το άρθρο 47 του Χάρτη (134), το οποίο να παρέχει στον πολίτη τη δυνατότητα να ζητήσει τον έλεγχο της τήρησης του δικηγορικού απορρήτου στο πλαίσιο ή στο πέρας των διαδικασιών έρευνας δυνάμει των άρθρων 6 έως 8 του επίμαχου νόμου.
225. Κατά συνέπεια, οι επίδικες διατάξεις που αφορούν τις εξουσίες έρευνας της Υπηρεσίας και την εφαρμογή τους ενέχουν παρέμβαση στο δικηγορικό απόρρητο το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 7, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 47 του Χάρτη.
226. Ως εκ τούτου, διαπιστώνεται παράβαση της υποχρέωσης τήρησης του επαγγελματικού απορρήτου μεταξύ του δικηγόρου και του πελάτη του κατά το άρθρο 7, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 47 του Χάρτη, και ο παρών λόγος προσφυγής πρέπει να γίνει δεκτός.
ζ) Προσβολή του δικαιώματος μη αυτοενοχοποίησης κατά το άρθρο 48 του Χάρτη
227. Η Επιτροπή προβάλλει προσβολή του δικαιώματος μη αυτοενοχοποίησης (στο εξής επίσης: δικαίωμα σιωπής) κατά το άρθρο 48 του Χάρτη. Κατά την Επιτροπή, η προβλεπόμενη στα άρθρα 7 και 8 του επίμαχου νόμου υποχρέωση συνεργασίας μπορεί να συνεπάγεται την υποχρέωση παροχής αυτοενοχοποιητικών πληροφοριών, οι οποίες ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν εναντίον των οικείων προσώπων στο πλαίσιο ενδεχόμενης μεταγενέστερης ή παράλληλης ποινικής δίωξης, μεταξύ άλλων δυνάμει του άρθρου 350/A του ποινικού κώδικα.
228. Το δικαίωμα σιωπής, όπως γίνεται δεκτό από τη νομολογία του Δικαστηρίου, απορρέει από το άρθρο 47, δεύτερο εδάφιο, και το άρθρο 48 του Χάρτη (135). Η προστασία που παρέχει το εν λόγω άρθρο συνδέεται με το αίτημα παροχής πληροφοριών που απευθύνει η Υπηρεσία στο πλαίσιο κατασταλτικής ποινικής ή διοικητικής διαδικασίας η οποία μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την επιβολή χρηματικών κυρώσεων και κατά την οποία επιβάλλονται στον κατηγορούμενο υποχρεώσεις συνεργασίας δυνάμενες να εκτελεστούν μέσω εξαναγκασμού (136).
229. Εντούτοις, εν προκειμένω, όπως ορθώς υποστηρίζει η Ουγγαρία, η άρνηση απάντησης σε ενδεχόμενο αίτημα παροχής πληροφοριών της Υπηρεσίας, μολονότι η παροχή πληροφοριών είναι υποχρεωτική εκ του νόμου, δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφοι 2 και 3, ερμηνευομένου σε συνδυασμό με το άρθρο 8, παράγραφος 1, του επίμαχου νόμου, δεν τιμωρείται με οποιαδήποτε κύρωση υπό τη στενή έννοια ούτε μπορεί να εκτελεστεί από την ίδια την Υπηρεσία ή από άλλη αρχή με μέτρα εξαναγκασμού (137). Επομένως, ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι τέτοιο αίτημα παροχής πληροφοριών αφορά πληροφορίες ή δηλώσεις αυτοενοχοποιητικές, δεν θα μπορεί να θίγει το δικαίωμα σιωπής.
230. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι, στο πλαίσιο μεταγενέστερης ποινικής διαδικασίας, κατασταλτικού χαρακτήρα ή λόγω παραβάσεως, κατόπιν διαβίβασης, στις αρμόδιες αρχές, των αποδεικτικών στοιχείων που συνέλεξε η Υπηρεσία, κατά το άρθρο 11 του επίμαχου νόμου, τυχόν αυτοενοχοποιητικά αποδεικτικά στοιχεία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον της οικείας οργάνωσης ή του οικείου προσώπου. Συγκεκριμένα, το άρθρο 167, παράγραφος 5, του κώδικα ποινικής δικονομίας που δεσμεύει τις εν λόγω αρχές απαγορεύει, κατ’ αρχήν, τέτοια χρήση (138).
231. Επομένως, η αιτίαση που αντλείται από προσβολή του δικαιώματος μη αυτοενοχοποίησης κατά το άρθρο 48 του Χάρτη πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
8. Παράβαση του ΓΚΠΔ και των άρθρων 7 και 8 του Χάρτη
232. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο επίμαχος νόμος δεν πληροί τις απαιτήσεις που προβλέπονται στο άρθρο 5, παράγραφος 1 (αρχές που διέπουν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα), στο άρθρο 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο εʹ (επεξεργασία απαραίτητη για την εκπλήρωση καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον ή κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας που έχει ανατεθεί στον υπεύθυνο επεξεργασίας), στο άρθρο 6, παράγραφοι 2 και 3 (νομικές βάσεις για την επεξεργασία), στο άρθρο 9, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ (επεξεργασία απαραίτητη για λόγους ουσιαστικού δημόσιου συμφέροντος), και στο άρθρο 10 (επεξεργασία που αφορά ποινικές καταδίκες και αδικήματα) του ΓΚΠΔ, ούτε τις εγγυήσεις που προβλέπονται στο άρθρο 8 του Χάρτη, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 7 αυτού. Ειδικότερα, κατά την Επιτροπή, ο επίμαχος νόμος δεν προβλέπει κατάλληλη νομική βάση ή «θεμιτούς λόγους», κατά το άρθρο 8 του Χάρτη, για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Η Ουγγαρία αντιτείνει κατ’ ουσίαν ότι η κατάλληλη νομική βάση συναφώς είναι το άρθρο 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο εʹ, του ΓΚΠΔ, καθεαυτό, και ότι, εν πάση περιπτώσει, ο επίμαχος νόμος είναι σύμφωνος προς τις απαιτήσεις του ΓΚΠΔ.
α) Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατά την έννοια του ΓΚΠΔ
233. Στο μέτρο που οι διαδικασίες που διεξάγει και τα μέτρα που λαμβάνει η Υπηρεσία συνεπάγονται την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, οι διαδικασίες και τα μέτρα πρέπει να τηρούν τις διατάξεις του ΓΚΠΔ, ερμηνευόμενες υπό το πρίσμα της εγγύησης που προβλέπεται στο άρθρο 8 του Χάρτη, σε συνδυασμό με την εγγύηση του δικαιώματος στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής που κατοχυρώνεται στο άρθρο 7 του Χάρτη (139).
234. Δυνάμει του άρθρου του 1, αντικείμενο και στόχοι του ΓΚΠΔ είναι η θέσπιση κανόνων που αφορούν την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και κανόνων που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (παράγραφος 1) καθώς και η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών των φυσικών προσώπων, και ειδικότερα το δικαίωμά τους στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (παράγραφος 2).
235. Κατά το άρθρο του 2, παράγραφος 1, ο ΓΚΠΔ εφαρμόζεται στην, εν όλω ή εν μέρει, αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και στη μη αυτοματοποιημένη επεξεργασία τέτοιων δεδομένων τα οποία περιλαμβάνονται ή πρόκειται να περιληφθούν σε σύστημα αρχειοθέτησης. Κατά το άρθρο 4, σημείο 1, του ΓΚΠΔ, η έννοια των «δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα» καταλαμβάνει κάθε πληροφορία που αφορά ταυτοποιημένο ή ταυτοποιήσιμο φυσικό πρόσωπο.
236. Κατά το άρθρο 4, σημείο 2, του ΓΚΠΔ, ως «επεξεργασία» νοείται, μεταξύ άλλων, «κάθε πράξη ή σειρά πράξεων που πραγματοποιείται με ή χωρίς τη χρήση αυτοματοποιημένων μέσων, σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα ή σε σύνολα δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα», μεταξύ άλλων, «η συλλογή, η καταχώριση, [...] η χρήση, η κοινολόγηση με διαβίβαση, η διάδοση ή κάθε άλλη μορφή διάθεσης».
237. Όπως προεκτέθηκε στο σημείο 203 των παρουσών προτάσεων, τόσο το πεδίο εφαρμογής του επίμαχου νόμου όσο και η εφαρμογή των εξουσιών έρευνας της Υπηρεσίας περιλαμβάνουν επίσης δραστηριότητες φυσικών προσώπων. Συγκεκριμένα, κατά το άρθρο 7, παράγραφοι 2 και 3, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 8, παράγραφος 1, του επίμαχου νόμου, η Υπηρεσία εξουσιοδοτείται να ζητεί, μεταξύ άλλων, από τα πρόσωπα που αφορά η έρευνα την προσκόμιση κάθε πληροφορίας ή στοιχείου που συνδέεται με το αντικείμενο της έρευνας. Όπως επιβεβαιώνεται από το άρθρο 6, παράγραφος 6, του εν λόγω νόμου, το οποίο αφορά τη δημοσίευση της ετήσιας έκθεσης, οι πληροφορίες και τα στοιχεία που συλλέγει η Υπηρεσία μπορεί να περιλαμβάνουν «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα» και «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που χαρακτηρίζονται ως δημόσιου συμφέροντος». Τούτο δεν αμφισβητείται, εξάλλου, από την Ουγγαρία. Επιπλέον, η συλλογή τέτοιων πληροφοριών ή στοιχείων μέσω νομικώς δεσμευτικών αιτημάτων παροχής πληροφοριών, η καταχώριση ή η συμπερίληψή τους στον φάκελο, καθώς και η χρησιμοποίησή τους για σκοπούς αξιολόγησης εκ μέρους της Υπηρεσίας εμπίπτουν στην έννοια της «επεξεργασίας» τέτοιων δεδομένων.
238. Το ίδιο συμβαίνει όσον αφορά τη διαβίβαση, από την Υπηρεσία, των εν λόγω πληροφοριών και στοιχείων στις αρμόδιες αρχές, δυνάμει του άρθρου 11 του επίμαχου νόμου. Τέλος, η δημοσίευση από την Υπηρεσία των πορισμάτων της έρευνάς της στον διαδικτυακό τόπο της, καθώς και της ετήσιας έκθεσής της, δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφοι 1 και 6, του εν λόγω νόμου, συνιστά «διάδοση ή κάθε άλλη μορφή διάθεσης» κατά την έννοια της «επεξεργασίας». Η Υπηρεσία εξουσιοδοτείται άλλωστε ρητώς να δημοσιεύει «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που χαρακτηρίζονται ως δημόσιου συμφέροντος» (140).
239. Από τα προεκτεθέντα συνάγεται ότι το σύνολο των ανωτέρω μέτρων της Υπηρεσίας εμπίπτει στην έννοια της «επεξεργασίας» δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, κατά το άρθρο 4, σημείο 2, του ΓΚΠΔ, υπό μορφή, μεταξύ άλλων, συλλογής, καταχώρισης, οργάνωσης, χρήσης, κοινολόγησης με διαβίβαση (141), διάδοσης ή κάθε άλλης μορφής διάθεσης.
β) Νομιμότητα της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στηριζόμενη σε κατάλληλη νομική βάση
1) Κατάλληλη νομική βάση για την επεξεργασία
240. Κατά την Επιτροπή, ο επίμαχος νόμος δεν συνιστά επαρκή νομική βάση για την προεκτεθείσα επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
241. Κατά το άρθρο 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο εʹ, του ΓΚΠΔ, η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα είναι σύννομη μόνον όταν είναι απαραίτητη για την εκπλήρωση καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον ή κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας που έχει ανατεθεί στον υπεύθυνο επεξεργασίας. Δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, του ως άνω κανονισμού, η βάση για την επεξεργασία πρέπει να ορίζεται σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης [υπό στοιχείο α)] ή το δίκαιο του κράτους μέλος στο οποίο υπόκειται ο υπεύθυνος επεξεργασίας [υπό στοιχείο β)].
242. Συναφώς, η Ουγγαρία σφάλλει υποστηρίζοντας ότι το άρθρο 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο εʹ, του ΓΚΠΔ συνιστά καθεαυτό επαρκή νομική βάση για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (142). Τόσο από το γράμμα του άρθρου 6, παράγραφος 3, όσο και από την αιτιολογική σκέψη 45 (143) του ΓΚΠΔ συνάγεται ότι απαιτείται προς τούτο διακριτή και συμπληρωματική νομική βάση, σύμφωνα είτε με το εθνικό δίκαιο είτε με το δίκαιο της Ένωσης, η οποία ορίζει τη «βάση για την επεξεργασία που αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχεία γ) και ε)».
243. Η διατύπωση «μπορεί να περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις» του άρθρου 6, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, του ΓΚΠΔ (144) δεν αναιρεί την ανωτέρω εκτίμηση. Η διατύπωση αυτή απηχεί απλώς και μόνον τη δυνατότητα των κρατών μελών, η οποία προβλέπεται στην παράγραφο 2 του εν λόγω άρθρου («μπορούν»), να «διατηρούν ή να θεσπίζουν πιο ειδικές διατάξεις» για την προσαρμογή της εφαρμογής των κανόνων του ΓΚΠΔ προς εξασφάλιση σύννομης επεξεργασίας των εν λόγω δεδομένων κατά την παράγραφο 1, στοιχεία γʹ και εʹ, του ίδιου άρθρου (145).
244. Επομένως, πρέπει να εξακριβωθεί αν ο επίμαχος νόμος προβλέπει καθεαυτόν αρκούντως συγκεκριμένη νομική βάση κατά την έννοια του άρθρου 6, παράγραφος 3, του ΓΚΠΔ.
2) Αοριστία του επίμαχου νόμου
245. Κατά το άρθρο 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο εʹ, η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα είναι σύννομη μόνον όταν είναι απαραίτητη για την εκπλήρωση καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον ή κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας που έχει ανατεθεί στον υπεύθυνο επεξεργασίας.
246. Επιπλέον, κατά το άρθρο 6, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, του ΓΚΠΔ, είτε η επίμαχη νομική βάση καθορίζει η ίδια τους σκοπούς της επεξεργασίας είτε, όταν πρόκειται περί επεξεργασίας κατά την έννοια της παραγράφου 1, στοιχείο εʹ, του ίδιου άρθρου, οι εν λόγω σκοποί είναι αναγκαίοι για την εκπλήρωση καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον ή κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας που έχει ανατεθεί στον υπεύθυνο επεξεργασίας. Συγκεκριμένα, νόμος ο οποίος διέπει την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να καθορίζει κατά τρόπο σαφή και ακριβή, μέσω αντικειμενικών κριτηρίων, τις ουσιαστικές και διαδικαστικές προϋποθέσεις στις οποίες υπόκειται η πρόσβαση σε τέτοια δεδομένα (146).
247. Στην υπό κρίση υπόθεση, είναι πρόδηλο ότι η απαίτηση περί αρκούντως σαφούς και ακριβούς καθορισμού των σκοπών της επεξεργασίας δεν πληρούται. Τούτο αφορά, ειδικότερα, τους σκοπούς της συλλογής, της καταχώρισης, της διατήρησης, της χρήσης και της διαβίβασης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα εκ μέρους της Υπηρεσίας.
248. Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η Υπηρεσία μπορεί να ζητεί πληροφορίες σχετικά με οποιαδήποτε δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία συνδέονται με το αντικείμενο των ερευνών της που αφορούν τις δραστηριότητες που μνημονεύονται στο άρθρο 3 του επίμαχου νόμου (βλ. σημεία 237 και 238 των παρουσών προτάσεων), για παράδειγμα, τις δραστηριότητες «που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας» (147). Κατά τα άρθρα 6 έως 8 αυτού, ο επίμαχος νόμος απαιτεί απλώς και μόνον τα επίμαχα δεδομένα να εμφανίζουν σύνδεσμο με το δυνητικώς ευρύ (148)– αντικείμενο της έρευνας. Συγκεκριμένα, οι ανωτέρω διατάξεις δεν περιορίζουν ούτε τη φύση ούτε την έκταση των πληροφοριών ή των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που η Υπηρεσία μπορεί να ζητεί από τις οικείες οργανώσεις ή τα οικεία πρόσωπα. Ομοίως, δυνάμει του άρθρου 11 του επίμαχου νόμου, η Υπηρεσία εξουσιοδοτείται να διαβιβάζει τέτοια δεδομένα, στο σύνολό τους, στις άλλες αρμόδιες αρχές, για τον λόγο και μόνον ότι «διαπιστώνει πραγματικά περιστατικά ή περιστάσεις που ενδέχεται να οδηγήσουν στην κίνηση ή τη διεξαγωγή διαδικασίας παραβάσεως, ποινικής διαδικασίας, διοικητικής διαδικασίας ή άλλης διαδικασίας», χωρίς να προσδιορίζονται σαφώς οι προϋποθέσεις ή οι σκοποί τέτοιας διαβίβασης στις διάφορες αρχές.
249. Οι προμνησθείσες διατάξεις δεν προβλέπουν επίσης κριτήρια τα οποία διέπουν τη διάρκεια διατήρησης των δεδομένων ή τους σκοπούς της χρήσης τους αναλόγως του είδους των δεδομένων ή του υποκειμένου των δεδομένων. Τα δεδομένα αυτά μπορούν να αφορούν, όμως, για παράδειγμα, δημοσιογράφους που εργάζονται σε εταιρίες ή οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς του Τύπου, των μέσων ενημέρωσης, της πληροφορίας ή της επικοινωνίας, οι οποίοι μπορεί να υποχρεούνται να προστατεύουν την ανωνυμία των πηγών τους. Συγκεκριμένα, τα δεδομένα μπορούν να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, ευαίσθητα δεδομένα, κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ, συμπεριλαμβανομένων των «πολιτικών φρονημάτων» ή των «θρησκευτικών ή φιλοσοφικών πεποιθήσεων», ακόμη και των «δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν ποινικές καταδίκες», κατά την έννοια του άρθρου 10 του ΓΚΠΔ, χωρίς να προσδιορίζονται οι σκοποί της επεξεργασίας τους.
250. Επομένως, ο επίμαχος νόμος δεν καθορίζει σαφώς τους σκοπούς της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από την Υπηρεσία. Συγχρόνως, ο επίμαχος νόμος δεν επιβάλλει στην Υπηρεσία, για τους σκοπούς της εν λόγω επεξεργασίας, την υποχρέωση να διασφαλίζει ότι οι σκοποί άσκησης των εξουσιών έρευνας που διαθέτει είναι αναγκαίοι για την εκπλήρωση του καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον το οποίο έχει ανατεθεί στην Υπηρεσία για την εφαρμογή του εν λόγω νόμου. Συγκεκριμένα, ελλείψει προσδιορισμού των σκοπών στον ίδιο νόμο, δεν είναι δυνατόν να διασφαλίζεται ή να εξακριβώνεται ο αναγκαίος χαρακτήρας των εν λόγω σκοπών για την εκπλήρωση του καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον.
251. Τέλος, ο επίμαχος νόμος δεν καθιερώνει αποτελεσματικές εγγυήσεις κατά των κινδύνων καταχρηστικής ή παράνομης πρόσβασης στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα (149) που συλλέγει η Υπηρεσία και χρήσης αυτών. Συγκεκριμένα, ο επίμαχος νόμος δεν προβλέπει ούτε διαδικαστικές εγγυήσεις για τα υποκείμενα των δεδομένων, ούτε δικαστικό ή διοικητικό έλεγχο ο οποίος θα μπορούσε να περιορίσει την άσκηση της ευρείας εξουσίας έρευνας, αξιολόγησης και διάδοσης που διαθέτει η Υπηρεσία όσον αφορά δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα (150). Η μόνη διαδικαστική εγγύηση προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 8, του επίμαχου νόμου και αφορά τη δυνατότητα υποβολής παρατηρήσεων, εντός προθεσμίας δεκαπέντε ημερών, πριν από τη δημοσίευση της ετήσιας έκθεσης στην οποία η Υπηρεσία προτίθεται να μνημονεύσει οργάνωση η οποία αποτέλεσε αντικείμενο έρευνας, και την υποχρέωση της Υπηρεσίας να απαντήσει, αιτιολογημένα, σε περίπτωση απόρριψης των εν λόγω παρατηρήσεων, εντός προθεσμίας τριάντα ημερών.
252. Ως εκ τούτου, λαμβανομένου υπόψη του ασαφούς, αόριστου και ατελούς χαρακτήρα τους, μεταξύ άλλων λόγω έλλειψης διαδικαστικών εγγυήσεων και μη πρόβλεψης αποτελεσματικού δικαστικού ελέγχου, οι διατάξεις του επίμαχου νόμου δεν διασφαλίζουν ότι η Υπηρεσία επεξεργάζεται τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα κατά τρόπο σύμφωνο προς τις προϋποθέσεις του άρθρου 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο εʹ, και παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, του ΓΚΠΔ.
3) Αναλογικότητα
253. Κατά το άρθρο 6, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, του ΓΚΠΔ, η επίμαχη νομική βάση πρέπει να ανταποκρίνεται σε σκοπό δημόσιου συμφέροντος και να είναι ανάλογη προς τον επιδιωκόμενο νόμιμο σκοπό.
254. Δεδομένου ότι ο επίμαχος νόμος δεν πληροί τις απαιτήσεις σαφήνειας, ακρίβειας και προβλεψιμότητας όσον αφορά την εφαρμογή του σε σχέση με την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι οι διατάξεις του τηρούν την αρχή της αναλογικότητας λαμβανομένου υπόψη του επιδιωκόμενου θεμιτού σκοπού δημοσίου συμφέροντος. Συναφώς, η Ουγγαρία δεν ισχυρίστηκε καν ότι η επεξεργασία τηρεί την αρχή της «ελαχιστοποίησης των δεδομένων», η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του ΓΚΠΔ. Δυνάμει της εν λόγω αρχής, όμως, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να είναι κατάλληλα, συναφή και να περιορίζονται στο αναγκαίο για τον σκοπό για τον οποίο υποβάλλονται σε επεξεργασία (151).
255. Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι οι επίδικες διατάξεις επιτρέπουν στην Υπηρεσία να προβαίνει σε παράνομη επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η οποία μπορεί να ενέχει επίσης σοβαρές παρεμβάσεις στα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται στα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη, χωρίς εντούτοις να προβλέπουν αρκούντως σαφείς και ακριβείς περιορισμούς οι οποίοι μπορούν να χαρακτηριστούν αναλογικοί υπό το πρίσμα των σκοπών γενικού συμφέροντος που επιδιώκονται με τον επίμαχο νόμο. Τούτο δεν δικαιολογείται, κατά μείζονα λόγο διότι η εν λόγω επεξεργασία μπορεί να αφορά δραστηριότητες που περιλαμβάνουν ευαίσθητα δεδομένα, όπως είναι η απλή έκφραση δημόσιας γνώμης (152).
256. Κατά συνέπεια, ο επίμαχος νόμος δεν πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 6, παράγραφος 3, του ΓΚΠΔ.
257. Υπό τις συνθήκες αυτές, παρέλκει η απάντηση στο ζήτημα του αν το άρθρο 27, παράγραφος 3, του νόμου περί του επιθεωρητή θεμελιωδών δικαιωμάτων, που εφαρμόζεται τηρουμένων των αναλογιών στην Υπηρεσία δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 1, του επίμαχου νόμου (153), ενδέχεται να παρεμποδίζει ή να δικαιολογεί τη δημοσίευση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ή αν η προστασία αυτή διασφαλίζεται από το άρθρο 6, παράγραφος 6, του εν λόγω νόμου. Συγκεκριμένα, τέτοια προστασία θα ήταν, εν πάση περιπτώσει, ανεπαρκής για τη θεραπεία της διαπιστωθείσας παράβασης του άρθρου 6 του ΓΚΠΔ.
258. Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτή η αιτίαση κατά την οποία ο επίμαχος νόμος δεν πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 5, παράγραφος 1, του άρθρου 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο εʹ, του άρθρου 6, παράγραφοι 2 και 3, του άρθρου 9, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, και του άρθρου 10 του ΓΚΠΔ, καθώς και των άρθρων 7 και 8 του Χάρτη.
9. Ενδιάμεσο συμπέρασμα
259. Εν κατακλείδι, η προσφυγή πρέπει να γίνει δεκτή, με εξαίρεση όσον αφορά τους λόγους που βασίζονται σε παράβαση των άρθρων 49 και 56 ΣΛΕΕ και σε προσβολή του δικαιώματος μη αυτοενοχοποίησης κατά την έννοια του άρθρου 48 του Χάρτη.
VI. Επί των δικαστικών εξόδων
260. Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η Ουγγαρία ηττήθηκε ως προς το ουσιώδες μέρος των αιτημάτων της, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της Επιτροπής.
261. Κατά το άρθρο 140, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, τα κράτη μέλη και τα όργανα που παρεμβαίνουν στη δίκη φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους. Επομένως, το Κοινοβούλιο και οι παρεμβαίνοντες φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
262. Δυνάμει του άρθρου 140, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, τα συμβαλλόμενα στη Συμφωνία ΕΟΧ κράτη, πέραν των κρατών μελών, όταν παρεμβαίνουν στη δίκη, φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους. Κατά συνέπεια, το Βασίλειο της Νορβηγίας θα φέρει τα δικαστικά έξοδά του.
VII. Πρόταση
263. Κατά συνέπεια, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ως εξής:
– Θεσπίζοντας τον 2023. évi LXXXVIII. törvény a nemzeti szuverenitás védelmérő (νόμο LXXXVIII του 2023, περί προστασίας της εθνικής κυριαρχίας), η Ουγγαρία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 63 ΣΛΕΕ, το άρθρο 3 της οδηγίας 2000/31/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2000, για ορισμένες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά («οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο»), τα άρθρα 14, 16 και 19 της οδηγίας 2006/123/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά, τα άρθρα 7, 8, 11, 12 και 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και τα άρθρα 5, 6, 9 και 10 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων).
– Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά.
– Καταδικάζει την Ουγγαρία στα δικαστικά έξοδα.
– Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Βασίλειο του Βελγίου, η Τσεχική Δημοκρατία, το Βασίλειο της Δανίας, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, η Δημοκρατία της Εσθονίας, η Ιρλανδία, το Βασίλειο της Ισπανίας, η Δημοκρατία της Λιθουανίας, το Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, η Δημοκρατία της Πολωνίας, η Πορτογαλική Δημοκρατία, η Δημοκρατία της Φινλανδίας, το Βασίλειο της Σουηδίας και το Βασίλειο της Νορβηγίας φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
1 Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
2 Magyar Közlöny 2023/185, της 21ης Δεκεμβρίου 2023, σ. 10429.
3 Ο θεμιτός χαρακτήρας της προστασίας αυτής αναγνωρίζεται επίσης, επί της αρχής, από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης· βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής της 26ης Απριλίου 2018, με τίτλο «Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο: μια Ευρωπαϊκή Προσέγγιση» (διατίθεται στη διεύθυνση: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52018DC0236)· κανονισμό (ΕΕ) 2019/452 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαρτίου 2019, για τη θέσπιση πλαισίου για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων στην Ένωση (ΕΕ 2019, L 79I, σ. 1)· πρόταση της Επιτροπής, της 12ης Δεκεμβρίου 2023, για οδηγία για τη θέσπιση εναρμονισμένων απαιτήσεων στην εσωτερική αγορά σχετικά με τη διαφάνεια της εκπροσώπησης συμφερόντων που διενεργείται για λογαριασμό τρίτων χωρών και για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2019/1937 [COM(2023) 637 final, διατίθεται στη διεύθυνση: https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:1916cc5e-99c7-11ee-b164-01aa75ed71a1.0002.02/DOC_1&format=PDF· βλ. επίσης σημείωμα της Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 16ης Ιουνίου 2025 (διατίθεται στη διεύθυνση: eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CONSIL:ST_10134_2025_INIT]. Βλ. επίσης κανονισμό (ΕΕ) 2024/900 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Μαρτίου 2024, σχετικά με τη διαφάνεια και τη στόχευση της πολιτικής διαφημιστικής προβολής (ΕΕ L, 2024/900).
4 Άρθρο 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ac, του επίμαχου νόμου.
5 Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ 2016, L 119, σ. 1, στο εξής: ΓΚΠΔ).
6 Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2000, για ορισμένες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά («οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο») (ΕΕ 2000, L 178, σ. 1, στο εξής: οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο).
7 Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά (ΕΕ 2006, L 376, σ. 36).
8 Magyar Közlöny 2012/92, της 13ης Ιουλίου 2012, σ. 13450.
9 Magyar Közlöny 2013/66, της 18ης Απριλίου 2013, σ. 49703.
10 Magyar Közlöny 2017/216, της 19ης Δεκεμβρίου 2017, σ. 34164.
11 Magyar Közlöny 2011/88, της 26ης Ιουλίου 2011, σ. 25435.
12 Magyar Közlöny 2011/88, της 26ης Ιουλίου 2011, σ. 25449.
13 Magyar Közlöny 2017/95, της 21ης Ιουνίου 2017, σ. 9048.
14 Οδηγία 2010/13/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Μαρτίου 2010, για τον συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παροχή υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων (οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων) (ΕΕ 2010, L 95, σ. 1, στο εξής: οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων).
15 Το ζήτημα του αν η Επιτροπή μπορεί να προβάλει παράβαση του άρθρου 2 ΣΕΕ στο πλαίσιο προσφυγής λόγω παραβάσεως δεν έχει κριθεί από το Δικαστήριο· βλ. επ’ αυτού προτάσεις της γενικής εισαγγελέα T. Ćapeta στην υπόθεση Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Αξίες της Ένωσης) (C‑769/22, EU:C:2025:408, σημεία 142 επ.).
16 Πρβλ. αποφάσεις της 13ης Ιουνίου 2018, Επιτροπή κατά Πολωνίας (C‑530/16, EU:C:2018:430, σκέψη 30), και της 22ας Μαΐου 2025, Επιτροπή κατά Λεττονίας (Οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα και περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα) (C‑238/23, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2025:374, σκέψη 45).
17 Πρβλ. αποφάσεις της 8ης Νοεμβρίου 2007, Ισπανία κατά Συμβουλίου (C‑141/05, EU:C:2007:653, σκέψη 27), της 29ης Ιουλίου 2019, Bayerische Motoren Werke και Freistaat Sachsen κατά Επιτροπής (C‑654/17 P, EU:C:2019:634, σκέψη 50), και της 19ης Νοεμβρίου 2024, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Δικαίωμα του εκλέγεσθαι και ιδιότητα μέλους πολιτικού κόμματος) (C‑814/21, EU:C:2024:963, σκέψη 56).
18 Υπόθεση C‑204/21 (EU:C:2023:442, σκέψεις 62 επ.).
19 Βλ. απόφαση της 5ης Ιουνίου 2023, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Ανεξαρτησία και ιδιωτική ζωή των δικαστών) (C‑204/21, EU:C:2023:442, σκέψη 69). Βλ. επίσης, υπ’ αυτήν την έννοια, απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2024, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Δικαίωμα του εκλέγεσθαι και ιδιότητα μέλους πολιτικού κόμματος) (C‑814/21, EU:C:2024:963, σκέψη 155).
20 Πρβλ. αποφάσεις της 6ης Οκτωβρίου 2020, Privacy International (C‑623/17, EU:C:2020:790, σκέψη 44), και La Quadrature du Net κ.λπ. (C‑511/18, C‑512/18 και C‑520/18, EU:C:2020:791, σκέψη 99), της 16ης Ιανουαρίου 2024, Österreichische Datenschutzbehörde (C‑33/22, EU:C:2024:46, σκέψη 50), της 29ης Ιουλίου 2024, protectus (C‑185/23, EU:C:2024:657, σκέψη 62), και της 19ης Νοεμβρίου 2024, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Δικαίωμα του εκλέγεσθαι και ιδιότητα μέλους πολιτικού κόμματος) (C‑814/21, EU:C:2024:963, σκέψη 155 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Βλ., όσον αφορά την οργάνωση του χρόνου εργασίας στις ένοπλες δυνάμεις, απόφαση της 15ης Ιουλίου 2021, Ministrstvo za obrambo (C‑742/19, EU:C:2021:597, σκέψεις 36 έως 46).
21 Η Ουγγαρία επικαλείται, προς στήριξη του συγκεκριμένου επιχειρήματος, την απόφαση της 23ης Νοεμβρίου 1989, B & Q (C‑145/88, EU:C:1989:593, σκέψη 18).
22 Βλ. άρθρο 8, παράγραφος 2, του επίμαχου νόμου.
23 Βλ., όσον αφορά τις εκπαιδευτικές υπηρεσίες, απόφαση της 27ης Ιουνίου 2017, Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania (C‑74/16, EU:C:2017:496, σκέψη 48), και, όσον αφορά θεατρικές παραστάσεις και τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, προτάσεις της γενικής εισαγγελέα T. Ćapeta στην υπόθεση Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Αξίες της Ένωσης) (C‑769/22, EU:C:2025:408, σημείο 52).
24 Τούτο ανεξαρτήτως των διαύλων διανομής ή των τρόπων μετάδοσης που χρησιμοποιούν οι ασκούντες τις δραστηριότητες αυτές, οι οποίοι μπορεί να είναι ιδιώτες, πάροχοι υπηρεσιών, πολιτικές ομάδες ή ενώσεις εκπροσώπησης συμφερόντων. Συγκεκριμένα, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Ουγγαρία δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο επικοινωνίες ή πληροφορίες που μεταδίδονται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στο διαδίκτυο να μπορούν να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του επίμαχου νόμου.
25 Πρβλ. αποφάσεις της 13ης Οκτωβρίου 1993, CMC Motorradcenter (C‑93/92, EU:C:1993:838, σκέψεις 10 έως 12), και της 7ης Μαρτίου 1990, Krantz (C‑69/88, EU:C:1990:97, σκέψεις 10 έως 12).
26 Πρβλ. απόφαση της 30ής Μαΐου 2024, Airbnb Ireland και Amazon Services Europe (C‑662/22 και C‑667/22, EU:C:2024:432, σκέψεις 62 επ.).
27 Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Σεπτεμβρίου 2013, σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. 1074/1999 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 248, σ. 1). Συγκεκριμένα, όπως και οι εξουσίες της Υπηρεσίας, οι εξουσίες έρευνας και διαβίβασης δεδομένων της OLAF, δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 3 (αίτημα παροχής πληροφοριών στο πλαίσιο εξωτερικών ερευνών) και του άρθρου 11 (διαβίβαση της τελικής έκθεσης έρευνας στις εθνικές αρμόδιες αρχές) του κανονισμού 883/2013, μπορούν να έχουν ως αποτέλεσμα την κίνηση πολιτικών και ποινικών δικαστικών διαδικασιών σε εθνικό επίπεδο. Εντούτοις, κατά την άσκηση των εξουσιών της, η OLAF υποχρεούται να τηρεί τις θεμελιώδεις διαδικαστικές εγγυήσεις, όπως την υποχρέωση επιμέλειας, των οποίων η παράβαση μπορεί να στοιχειοθετήσει την εξωσυμβατική ευθύνη της Ένωσης· βλ. απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2024, Planistat Europe και Charlot κατά Επιτροπής (C‑363/22 P, EU:C:2024:20, σκέψεις 75 έως 78), και προτάσεις της γενικής εισαγγελέα L. Medina στην υπόθεση Planistat Europe και Charlot κατά Επιτροπής (C‑363/22 P, EU:C:2023:594, σημεία 42 επ.).
28 Βλ. κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2021/1163 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 24ης Ιουνίου 2021, για τη θέσπιση του καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και τους γενικούς όρους άσκησης των καθηκόντων του (καθεστώς του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή) και για την κατάργηση της απόφασης 94/262/ΕΚΑΧ, ΕΚ, Ευρατόμ (ΕΕ 2021, L 253, σ. 1).
29 Πρβλ. αποφάσεις της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψεις 36 και 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 19ης Νοεμβρίου 2024, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Δικαίωμα του εκλέγεσθαι και ιδιότητα μέλους πολιτικού κόμματος) (C‑814/21, EU:C:2024:963, σκέψεις 129 και 130 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
30 Πρβλ. απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2020, Cali Apartments (C‑724/18 και C‑727/18, EU:C:2020:743, σκέψη 39).
31 Βλ. παρεμφερή κατάσταση στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 30ής Μαΐου 2024, Airbnb Ireland και Amazon Services Europe (C‑662/22 και C‑667/22, EU:C:2024:432, σκέψεις 62 επ.).
32 Τοιουτοτρόπως, ο επίμαχος νόμος βαίνει μάλιστα πέραν όσων προβλέπονται σε ορισμένους κανόνες που αφορούν παρεμφερή μέσα διεξαγωγής αποδείξεων, όπως είναι το άρθρο 18, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα [101] και [102 ΣΛΕΕ] (ΕΕ 2003, L 1, σ. 1), το οποίο παρέχει στην Επιτροπή την εξουσία να ζητεί από τις επιχειρήσεις πληροφορίες κατά τρόπο μη υποχρεωτικό· βλ. επίσης άρθρο 21, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Σεπτεμβρίου 2022, σχετικά με διεκδικήσιμες και δίκαιες αγορές στον ψηφιακό τομέα και για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2019/1937 και (ΕΕ) 2020/1828 (Πράξη για τις Ψηφιακές Αγορές) (ΕΕ 2022, L 265, σ. 1), και άρθρο 67, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Οκτωβρίου 2022, σχετικά με την ενιαία αγορά ψηφιακών υπηρεσιών και την τροποποίηση της οδηγίας 2000/31/ΕΚ (πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες) (ΕΕ 2022, L 277, σ. 1). Η μόνη διαφορά σε σχέση με τον επίμαχο νόμο είναι ότι, σε περίπτωση απάντησης σε τέτοιο αίτημα παροχής πληροφοριών, η απάντηση πρέπει να είναι ακριβής, καθότι ανακριβής ή παραπλανητική πληροφορία μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την επιβολή, από την Επιτροπή, χρηματικής κύρωσης.
33 Βλ. άρθρα 14 και 14/A του νόμου CXXV του 1995 περί των υπηρεσιών εθνικής ασφάλειας (1995. evi CXXV törvény a nemzetbiztonsági szolgálatokról). Η μη συνεργασία με τη συγκεκριμένη κοινοβουλευτική επιτροπή μπορεί να συνεπάγεται την επιβολή ποινών, δυνάμει του άρθρου 216/A του νόμου II του 2012 περί πταισμάτων, της διαδικασίας πταισμάτων και του συστήματος καταγραφής των πταισμάτων (2012. évi II. törvény a szabálysértésekről, a szabálysértési eljárásról és a szabálysértési nyilvántartási rendszerről).
34 Πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2018, X και Visser (C‑360/15 και C‑31/16, EU:C:2018:44, σκέψη 123), και προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Szpunar στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις X και Visser (C‑360/15 και C‑31/16, EU:C:2017:397, σημείο 136).
35 Βλ., μεταξύ άλλων, τις αρνητικές αξιολογήσεις των δραστηριοτήτων της Transparency International Hungary και της ερευνητικής διαδικτυακής πύλης Átlátszó στις εκθέσεις που τιτλοφορούνται, «Έκθεση έρευνας: Ο αντίκτυπος των δραστηριοτήτων της Transparency International Hungary στην ουγγρική κυριαρχία» (Vizsgálati jelentés: A Transparency International Magyarország tevékenységének hatása a magyar szuverenitásra), η οποία δημοσιεύθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2024, και «Ο αντίκτυπος των δραστηριοτήτων της Átlátszó στην ουγγρική κυριαρχία» (Az Átlátszó tevékenységének hatása a magyar szuverenitásra), η οποία δημοσιεύθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2024, αντιστοίχως (διατίθενται στη διεύθυνση: https://szuverenitasvedelmihivatal.hu/dokumentumaink/).
36 Βλ. επίσης τις περιπτώσεις στις υποθέσεις επί των οποίων εκδόθηκαν οι αποφάσεις της 22ας Σεπτεμβρίου 2020, Cali Apartments (C‑724/18 και C‑727/18, EU:C:2020:743, σκέψη 42), και της 30ής Ιανουαρίου 2018, X και Visser (C‑360/15 και C‑31/16, EU:C:2018:44, σκέψη 124).
37 Πρβλ., όσον αφορά την ελευθερία εγκατάστασης δυνάμει του άρθρου 49 ΣΛΕΕ, απόφαση της 1ης Ιουνίου 2010, Blanco Pérez και Chao Gómez (C‑570/07 και C‑571/07, EU:C:2010:300, σκέψη 119)· όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων δυνάμει του άρθρου 63 ΣΛΕΕ, βλ. απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψεις 45 έως 64)· όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων δυνάμει του άρθρου 45 ΣΛΕΕ, βλ. αποφάσεις της 10ης Δεκεμβρίου 2013, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας κ.λπ. (C‑272/12 P, EU:C:2013:812, σκέψη 24), της 2ας Απριλίου 2020, PF κ.λπ. (C‑830/18, EU:C:2020:275, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 13ης Ιουνίου 2024, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία II) (C‑123/22, EU:C:2024:493, σκέψη 29 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
38 Κατά το τέταρτο εδάφιο του προοιμίου του επίμαχου νόμου, «[ε]άν η πολιτική εξουσία καταληφθεί από πρόσωπα ή οργανώσεις που εξαρτώνται από ξένη δύναμη ή οργάνωση ή ξένο πρόσωπο, θίγεται η κυριαρχία της Ουγγαρίας, τούτο δε συνιστά συγχρόνως μείζονα κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια».
39 Πρβλ., κατ’ αναλογίαν προς το άρθρο 49 ΣΛΕΕ, απόφαση της 7ης Σεπτεμβρίου 2022, Cilevičs κ.λπ. (C‑391/20, EU:C:2022:638, σκέψη 75 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
40 Πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company (C‑333/21, EU:C:2023:1011, σκέψεις 135 και 255 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
41 Η Επιτροπή στηρίζεται, συναφώς, στις παρατηρήσεις του Δικαστηρίου με την απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψη 93).
42 Πρβλ., κατ’ αναλογίαν προς το άρθρο 49 ΣΛΕΕ, απόφαση της 7ης Σεπτεμβρίου 2022, Cilevičs κ.λπ. (C‑391/20, EU:C:2022:638, σκέψεις 67 έως 70).
43 Πρβλ., όσον αφορά τους δημόσιους πόρους που χορηγεί η Ένωση, απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψεις 78 έως 80).
44 Στο προοίμιο μνημονεύεται ένα και μόνο παράδειγμα εικαζόμενης παράνομης χρηματοδότησης, από τρίτο κράτος, συγκεκριμένα από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, του υποψηφίου των πολιτικών κομμάτων της ενωμένης αντιπολίτευσης στις βουλευτικές εκλογές της Ουγγαρίας το 2022.
45 Βλ. «Έκθεση έρευνας: Ο αντίκτυπος των δραστηριοτήτων της Transparency International Hungary στην ουγγρική κυριαρχία» (Vizsgálati jelentés: A Transparency International Magyarország tevékenységének hatása a magyar szuverenitásra), της 14ης Οκτωβρίου 2024 (διατίθεται στη διεύθυνση: https://szuverenitasvedelmihivatal.hu/dokumentumaink/), στην οποία ασκείται έντονη κριτική στον οργανισμό αυτόν για την υποτιθέμενη αδιαφανή, χειριστική και δυσφημιστική ταξινόμηση χωρών σε δείκτη αντίληψης της διαφθοράς (που καταρτίστηκε στην έδρα του στο Βερολίνο), την οποία η Υπηρεσία χαρακτηρίζει ως «παραπληροφόρηση». Όπως επισημαίνεται στη σελίδα 12 της έκθεσης της Επιτροπής [SWD(2020) 316 final], της 20ής Σεπτεμβρίου 2020, για το κράτος δικαίου, κεφάλαιο για την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ουγγαρία (διατίθεται στη διεύθυνση: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52020SC0316&qid=1771880257061), στον τελευταίο δείκτη αντίληψης της διαφθοράς που δημοσίευσε η Transparency International, η χώρα βαθμολογήθηκε με 44/100 και κατέλαβε τη 19η θέση στην Ένωση και την 70ή θέση παγκοσμίως. Ομοίως, η Επιτροπή μνημονεύει έκθεση της Υπηρεσίας με τίτλο «Φιλοπόλεμες θέσεις της Δύσης και οι νομιμοποιητικές θέσεις της Ρωσίας σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία (Παραπληροφόρηση στην Ουγγαρία)», της 4ης Ιουλίου 2024 (διατίθεται στη διεύθυνση: https://szuverenitasvedelmihivatal.hu/dokumentumok/western-pro-war-and-russian-legitimacy-narratives-in-connection-with-the-war-in-ukraine.pdf).
46 Βλ. έκθεση με τίτλο «Ο ρόλος του οργανισμού Internews στην άσκηση επιρροής στα μέσα ενημέρωσης στην Ουγγαρία» (Az Internews szerepe a magyarországi média befolyásolásában), της 19ης Μαρτίου 2025, μη περιληφθείσα στη δικογραφία (διατίθεται στη διεύθυνση: https://szuverenitasvedelmihivatal.hu/dokumentumaink/), και, όσον αφορά τη μη κερδοσκοπική ερευνητική διαδικτυακή πύλη Átlátszó και τις δραστηριότητές της έρευνας και δημοσίευσης σχετικά με την αδιαφάνεια και τη διαφθορά, έκθεση με τίτλο «Ο αντίκτυπος των δραστηριοτήτων της Átlátszó στην ουγγρική κυριαρχία» (Az Átlátszó tevékenységének hatása a magyar szuverenitásra), της 28ης Οκτωβρίου 2024 (διατίθεται στη διεύθυνση: https://szuverenitasvedelmihivatal.hu/dokumentumaink/).
47 Βλ. έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες του οργανισμού Ökotárs, την οποία μνημόνευσε το Βασίλειο της Νορβηγίας, με τίτλο «Ανάλυση: Ο αντίκτυπος των δραστηριοτήτων του Ökotárs στην ουγγρική κυριαρχία» (Az Ökotárs tevékenységének hatása a magyar szuverenitásra), της 16ης Δεκεμβρίου 2024. Συναφώς, το Βασίλειο της Νορβηγίας υποστηρίζει ότι είναι, από μακρού, «κράτος χορηγός» μη κυβερνητικών οργανώσεων, οι οποίες δραστηριοποιούνται, μεταξύ άλλων, στην προαγωγή της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Στην εν λόγω έκθεση, το Βασίλειο της Νορβηγίας και η Ένωση παρουσιάζονται ως «συνεργοί» των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, οι οποίοι επιδιώκουν να συνωμοτήσουν κατά της Ουγγαρίας και να παρέμβουν στην κυριαρχία της. Ομοίως, σε ανακοινωθέν, της 29ης Ιανουαρίου 2025, με τίτλο «Το πρόγραμμα CERV [Πολίτες, Ισότητα, Δικαιώματα και Αξίες] της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: έτσι άνοιξαν οι Βρυξέλλες τους κρουνούς της χρηματοδότησης του δικτύου Soros» (Az Európai Bizottság CERV programja: Így nyitotta meg Brüsszel a pénzcsapot a Soros-hálózat finanszírozására), προσάπτεται στην Επιτροπή ότι χρηματοδοτεί το «δίκτυο Soros» με το οποίο συμπράττει (έγγραφα διαθέσιμα στη διεύθυνση: https://szuverenitasvedelmihivatal.hu/dokumentumok/).
48 Βλ. απόφαση 20/2024 (XI. 28.), της 15ης Νοεμβρίου 2024, σκέψεις 41 επ.
49 Βλ. άρθρο 8, παράγραφος 2, του επίμαχου νόμου.
50 Πρβλ. προτάσεις μου στην υπόθεση G4S Secure Solutions (C‑157/15, EU:C:2016:382, σημείο 97 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και στην υπόθεση Parris (C‑443/15, EU:C:2016:493, σημείο 75 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
51 Για σκοπούς δικαιολόγησης των περιορισμών για λόγους δημόσιας τάξης και δημόσιας ασφάλειας, κατά την έννοια του άρθρου 52, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο απαιτεί μάλιστα την ύπαρξη πραγματικής και αρκούντως σοβαρής απειλής που θίγει θεμελιώδες συμφέρον της κοινωνίας· πρβλ. αποφάσεις της 6ης Φεβρουαρίου 2014, Navileme και Nautizende (C‑509/12, EU:C:2014:54, σκέψη 20), και της 13ης Ιουλίου 2023, Xella Magyarország (C‑106/22, EU:C:2023:568, σκέψεις 66 και 67 σχετικά με την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού).
52 Βλ., αφενός, τις νέες ή τροποποιημένες διατάξεις του άρθρου 350/A, ερμηνευομένου σε συνδυασμό με το άρθρο 459, παράγραφος 1, σημείο 37, του ποινικού κώδικα και, αφετέρου, τις διατάξεις του άρθρου 4, παράγραφος 3, του νόμου περί λειτουργίας και διαχείρισης των πολιτικών κομμάτων και του άρθρου 3, σημείο 16, του άρθρου 124, παράγραφοι 1a έως 1d, και του άρθρου 307/D, παράγραφοι 3 και 4, του νόμου περί εκλογικής διαδικασίας.
53 Κατά το συγκεκριμένο εδάφιο, «[ε]άν η πολιτική εξουσία καταληφθεί από πρόσωπα ή οργανώσεις που εξαρτώνται από ξένη δύναμη ή οργάνωση ή ξένο πρόσωπο, θίγεται η κυριαρχία της Ουγγαρίας, τούτο δε συνιστά συγχρόνως μείζονα κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια».
54 Βλ., μεταξύ άλλων, γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Δημοκρατία μέσω της Νομοθεσίας (επιτροπής της Βενετίας), της 18ης Μαρτίου 2024, σχετικά με τον νόμο LXXXVIII του 2023 περί προστασίας της εθνικής κυριαρχίας (σημεία 76 επ., διατίθεται στη διεύθυνση: default.aspx).
55 Κατά το πέμπτο εδάφιο του προοιμίου του, ο επίμαχος νόμος δεν περιορίζεται στην οικονομική στήριξη από την αλλοδαπή, αλλά καταλαμβάνει και άλλες μορφές στήριξης οι οποίες μπορεί να συνιστούν «απόπειρα ξένης παρέμβασης».
56 Βλ., για παράδειγμα, την υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 23ης Απριλίου 2020, Associazione Avvocatura per i diritti LGBTI (C‑507/18, EU:C:2020:289), στην οποία η ενάγουσα ήταν ένωση δικηγόρων που προασπίζεται τα δικαιώματα των λεσβιών, ομοφυλόφιλων, αμφιφυλόφιλων, διεμφυλικών και μεσοφυλικών ατόμων (ΛΟΑΔΜ). Βλ. επίσης, όσον αφορά τον νόμο LXXIX του 2021 περί λήψεως αυστηρότερων μέτρων κατά των παιδόφιλων εγκληματιών και περί τροποποιήσεως ορισμένων νόμων με σκοπό την προστασία των ανηλίκων (A pedofil bűnelkövetőkkel szembeni szigorúbb fellépésről, valamint a gyermekek védelme érdekében egyes törvények módosításáról szóló 2021. évi LXXIX. törvény), έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, From freedom to censorship, The consequences of Hungarian Propaganda Law, Budapest, Amnesty International, 2024; Háttér Society, The Anti-LGBTQI Law of Hungary in Action: A Combination of State- and Self-Enforcement, Νοέμβριος 2024 [βλ. προτάσεις της γενικής εισαγγελέα T. Ćapeta στην υπόθεση Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Αξίες της Ένωσης) (C‑769/22, EU:C:2025:408, σημείο 80, υποσημείωση 42)· έκθεση διαθέσιμη στη διεύθυνση: https://en.hatter.hu/sites/default/files/dokumentum/kiadvany/hatter-anti-lgbtqi-law-2024-november.pdf].
57 Βλ., για παράδειγμα, τις δραστηριότητες του οργανισμού Ökotárs (υποσημείωση 47 των παρουσών προτάσεων).
58 Βλ., για παράδειγμα, τις δραστηριότητες της Transparency International Hungary (υποσημείωση 45 των παρουσών προτάσεων).
59 Βλ., μεταξύ άλλων, παραδείγματα που μνημονεύθηκαν στην υποσημείωση 35 των παρουσών προτάσεων.
60 Βλ. επίσης ανακοίνωση της Επιτροπής, της 26ης Απριλίου 2018, με τίτλο «Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο: μια Ευρωπαϊκή Προσέγγιση», σ. 4, στην οποία η έννοια της «παραπληροφόρησης» ορίζεται ως «επαληθεύσιμα ψευδής ή παραπλανητική πληροφορία που δημιουργείται, παρουσιάζεται και διαδίδεται για οικονομικό όφελος ή για την εσκεμμένη εξαπάτηση του κοινού και μπορεί να προκαλέσει δημόσια ζημία» (διατίθεται στη διεύθυνση: eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52018DC0236).
61 Βλ., όσον αφορά την απειλή για τις δημοκρατικές εκλογές την οποία συνιστούν διάφορες μορφές δραστηριοτήτων χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης, οι οποίες ασκούνται, μεταξύ άλλων, από ξένους παράγοντες, απόφαση του ΕΔΔΑ της 22ας Ιουλίου 2025, Bradshaw κ.λπ. κατά Ηνωμένου Βασιλείου (προσφυγή αριθ. 15653/22, § 134 επ. και 159 επ.). Βλ. επίσης απόφαση αριθ. 32 του Curtea Constituțională (Συνταγματικού Δικαστηρίου, Ρουμανία), της 6ης Δεκεμβρίου 2024, με την οποία η διαδικασία προεδρικών εκλογών στη χώρα ακυρώθηκε (καταργώντας συγχρόνως τον δεύτερο γύρο των εκλογών, που είχε προβλεφθεί για τις 8 Δεκεμβρίου 2024), λόγω αποπειρών συστηματικής χειραγώγησης της βούλησης των εκλογέων από κρατικούς και μη κρατικούς παράγοντες, μεταξύ άλλων, διά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και μέσω παράνομης χρηματοδότησης.
62 Βλ., μεταξύ άλλων, αιτιολογικές σκέψεις 83 επ. του κανονισμού 2022/2065, καθώς και αιτιολογική σκέψη 4, άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, και άρθρο 26, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1083 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Απριλίου 2024, σχετικά με τη θέσπιση κοινού πλαισίου για τις υπηρεσίες μέσων ενημέρωσης στην εσωτερική αγορά και την τροποποίηση της οδηγίας 2010/13/ΕΕ (ευρωπαϊκός κανονισμός για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης) (ΕΕ L, 2024/1083).
63 Βλ. ορισμό της «παραπληροφόρησης» στην ανακοίνωση της Επιτροπής, της 26ης Απριλίου 2018, με τίτλο «Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο: μια Ευρωπαϊκή Προσέγγιση» (σ. 4), που μνημονεύθηκε στην υποσημείωση 60 των παρουσών προτάσεων. Αντιθέτως, κανένας ορισμός των εννοιών της «παραπληροφόρησης» ή της «χειραγώγησης των πληροφοριών» δεν περιέχεται στις αιτιολογικές σκέψεις 4 επ., στο άρθρο 19, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, και στο άρθρο 26, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2024/1083. Το ίδιο ισχύει για τις αιτιολογικές σκέψεις 83 επ. του κανονισμού 2022/2065.
64 Βλ. υποσημείωση 45 των παρουσών προτάσεων.
65 Βλ. άρθρο 8, παράγραφος 2, του επίμαχου νόμου.
66 Πρβλ. απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 2025, AEON NEPREMIČNINE κ.λπ. (C‑674/23, EU:C:2025:113, σκέψη 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
67 Βλ., σχετικά με απαίτηση εισάγουσα δυσμενή διάκριση η οποία δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του στοιχείου αʹ ή του στοιχείου βʹ, απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, KOB (C‑206/19, EU:C:2020:463, σκέψη 14).
68 Βλ. σημεία 73 έως 87 των παρουσών προτάσεων.
69 Επομένως, παρέλκει η εξέταση του αν τέτοια δυσμενής διάκριση μπορεί να δικαιολογείται ή όχι. Πρβλ., υπό την τελευταία έννοια, όσον αφορά άμεση δυσμενή διάκριση, απόφαση της 23ης Φεβρουαρίου 2016, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (C‑179/14, EU:C:2016:108, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
70 Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Σεπτεμβρίου 2015, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προδιαγραφών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών (ΕΕ 2015, L 241, σ. 1).
71 Όσον αφορά τις υπηρεσίες πολιτικής διαφημιστικής προβολής, οι οποίες μπορούν επίσης να παρέχονται με ηλεκτρονικά μέσα, βλ. κανονισμό 2024/900.
72 Βλ. επίσης αιτιολογική σκέψη 21, δεύτερη περίοδος, της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, κατά την οποία ο συντονισμένος τομέας καλύπτει προϋποθέσεις σχετικά με δραστηριότητες σε απευθείας σύνδεση (on-line), όπως ενημέρωση on-line και διαφήμιση on-line.
73 Συναφώς, η Επιτροπή παραπέμπει στη διακήρυξη της 4ης Δεκεμβρίου 2023, την οποία δημοσίευσε η Freedom Rapid Response (MFRR) και υπέγραψαν το Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου (IIP), η ARTICLE 19 Europe, το ευρωπαϊκό κέντρο ελευθερίας του Τύπου και των μέσων ενημέρωσης (ECPMF), η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων (FEJ), η Free Press Unlimited (FPU) και η OBC Transeuropa (διατίθεται στη διεύθυνση: https://www.article19.org/resources/hungary-draft-sovereignty-protection-act-threatens-independent-media/).
74 Η υπογράμμιση δική μου.
75 Πρβλ. επίσης προτάσεις της γενικής εισαγγελέα T. Ćapeta στην υπόθεση Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Αξίες της Ένωσης) (C‑769/22, EU:C:2025:408, σημείο 319).
76 Βλ. παρεμφερή κατάσταση στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 30ής Μαΐου 2024, Airbnb Ireland και Amazon Services Europe (C‑662/22 και C‑667/22, EU:C:2024:432, σκέψεις 58 έως 65), καθώς και προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Szpunar στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Airbnb Ireland κ.λπ. (C‑662/22 έως C‑667/22, EU:C:2024:18, σημείο 159).
77 Βλ. επίσης, όσον αφορά τις «απαιτήσεις» κατά την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας για τις υπηρεσίες, σημεία 73 έως 81 των παρουσών προτάσεων.
78 Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 30ής Μαΐου 2024, Airbnb Ireland και Amazon Services Europe (C‑662/22 και C‑667/22, EU:C:2024:432, σκέψη 63).
79 Πρβλ. απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2011, eDate Advertising κ.λπ. (C‑509/09 και C‑161/10, EU:C:2011:685, σκέψεις 66 και 67). Βλ. επίσης παρεμφερή κατάσταση στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 30ής Μαΐου 2024, Airbnb Ireland και Amazon Services Europe (C‑662/22 και C‑667/22, EU:C:2024:432, σκέψη 59).
80 Πρβλ. απόφαση της 9ης Νοεμβρίου 2023, Google Ireland κ.λπ. (C‑376/22, EU:C:2023:835, σκέψεις 33 επ.).
81 Πρβλ., όσον αφορά την οδηγία για τις υπηρεσίες, αποφάσεις της 23ης Φεβρουαρίου 2016, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (C‑179/14, EU:C:2016:108, σκέψη 118), της 14ης Νοεμβρίου 2018, Memoria και Dall’Antonia (C‑342/17, EU:C:2018:906, σκέψεις 41 και 42), της 11ης Ιουνίου 2020, KOB (C‑206/19, EU:C:2020:463, σκέψη 30 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), καθώς και προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Szpunar στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις X και Visser (C‑360/15 και C‑31/16, EU:C:2017:397, σημεία 98 και 99 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Πρβλ. επίσης αποφάσεις της 19ης Μαΐου 2009, Apothekerkammer des Saarlandes κ.λπ. (C‑171/07 και C‑172/07, EU:C:2009:316, σκέψη 20), της 13ης Ιουλίου 2023, Xella Magyarország (C‑106/22, EU:C:2023:568, σκέψεις 27 επ., ιδίως σκέψη 49), και της 20ής Ιουνίου 2024, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Απόσπαση εργαζομένων από τρίτες χώρες) (C‑540/22, EU:C:2024:530, σκέψη 59 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
82 Βλ. επίσης αιτιολογική σκέψη 24 και άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες, που εξαιρούν από το πεδίο εφαρμογής της τις «οπτικοακουστικές υπηρεσίες».
83 Βλ. άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας για τις υπηρεσίες, που εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής της τις «χρηματοοικονομικές υπηρεσίες».
84 Πρβλ. απόφαση της 8ης Ιουνίου 2017, Van der Weegen κ.λπ. (C‑580/15, EU:C:2017:429, σκέψη 25 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
85 Πρβλ. απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψεις 52 και 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
86 Συγκεκριμένα, η έννοια της «απαγορευμένης στήριξης από την αλλοδαπή», η οποία ορίζεται στο άρθρο 459, παράγραφος 1, του ποινικού κώδικα (όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 32, παράγραφος 3, του επίμαχου νόμου), δεν έχει γενική εφαρμογή. Αφενός, η έννοια αφορά μόνον στήριξη από την αλλοδαπή «της οποίας η αποδοχή ή η χρησιμοποίηση απαγορεύεται από τον νόμο περί λειτουργίας και διαχείρισης των πολιτικών κομμάτων ή από τον νόμο περί εκλογικής διαδικασίας». Αφετέρου, η έννοια προσδιορίζει μόνον τις απαγορευμένες και κολάσιμες πράξεις καταστρατήγησης οι οποίες τελούνται από «[μ]έλος, υπεύθυνο ή επικεφαλής οργάνωσης επιλογής υποψηφίων, κατά την έννοια του νόμου περί εκλογικής διαδικασίας, ή υποψήφιο, κατά την έννοια του ίδιου νόμου», δυνάμει του άρθρου 350/A του ποινικού κώδικα (το οποίο επιγράφεται «Παράνομη άσκηση επιρροής στη βούληση των εκλογέων» και εισήχθη στον ποινικό κώδικα με το άρθρο 32 του επίμαχου νόμου). Συγκεκριμένα, το δεύτερο εδάφιο του προοιμίου του επίμαχου νόμου, στο οποίο μνημονεύεται το παράδειγμα παράνομης άμεσης ξένης χρηματοδότησης του υποψηφίου της ενωμένης αντιπολίτευσης για τη θέση του πρωθυπουργού κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2022 στην Ουγγαρία, παραπέμπει, πρωτίστως, στο ποινικό σκέλος που τροποποιήθηκε με τον επίμαχο νόμο. Υπογραμμίζεται, όμως, ότι η Επιτροπή δεν αμφισβήτησε τις συγκεκριμένες ποινικές διατάξεις στο πλαίσιο της υπό κρίση προσφυγής (βλ. σημείο 111 των παρουσών προτάσεων). Ομοίως, με τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Δημοκρατία μέσω της Νομοθεσίας (επιτροπή της Βενετίας) της 18ης Μαρτίου 2024, σχετικά με τον νόμο LXXXVIII του 2023 περί προστασίας της εθνικής κυριαρχίας, σημεία 71 επ., ιδίως σημεία 81 έως 83 και 94 (διατίθεται στη διεύθυνση: default.aspx), η εν λόγω επιτροπή δεν αμφισβήτησε τον καθαυτό παραδεκτό χαρακτήρα των συγκεκριμένων διατάξεων. Η επιτροπή της Βενετίας πρότεινε μόνον στον Ούγγρο νομοθέτη να αποσαφηνίσει περαιτέρω την έννοια της «απαγορευμένης στήριξης από την αλλοδαπή», ώστε να αποφευχθεί η ποινικοποίηση κάθε οικονομικής στήριξης από την αλλοδαπή, η οποία λαμβάνεται οποτεδήποτε, ακόμη και εκτός της εκλογικής διαδικασίας.
87 Βλ. επίσης την ανάλογη έννοια της «στήριξης από την αλλοδαπή» που ορίζεται στο άρθρο 3, σημείο 16, του νόμου περί εκλογικής διαδικασίας («δωρεά από άλλο κράτος, ξένο φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή ξένη οργάνωση χωρίς νομική προσωπικότητα»). Συναφώς, η Επιτροπή μνημονεύει, ως παραδείγματα, πρόσωπα ή οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των μέσων ενημέρωσης (δημοσιογραφία, ραδιοφωνικοί και τηλεοπτικοί σταθμοί, Τύπος, ή ακόμη και σε συναφείς τομείς δραστηριοτήτων, όπως είναι ο σχεδιασμός και η παραγωγή περιεχομένου ηλεκτρονικών μέσων), καθώς ασκούν δραστηριότητες άσκησης πίεσης στο πλαίσιο ομάδων συμφερόντων, παροχής συμβουλών, επικοινωνίας ή δημόσιων σχέσεων. Ομοίως, η ρύθμιση θα μπορούσε να αφορά πολίτη της Ένωσης ο οποίος ασκεί το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και επιθυμεί να ασκήσει τα πολιτικά δικαιώματα που κατοχυρώνονται από τη Συνθήκη και να θέσει υποψηφιότητα σε δημοτικές και κοινοτικές ή σε ευρωπαϊκές εκλογές ή να στηρίξει άλλον υποψήφιο σε τέτοιες εκλογές.
88 Βλ. σημεία 63 επ. των παρουσών προτάσεων. Πρβλ. επίσης, όσον αφορά την παρεμφερή κατάσταση δημόσιων πόρων της Ένωσης, απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψη 60).
89 Πρβλ. επίσης, όσον αφορά την παρεμφερή κατάσταση χορήγησης δημόσιων πόρων από την Ένωση, απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψεις 61 και 62 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
90 Πρβλ. απόφαση της 21ης Μαΐου 2019, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Επικαρπία επί γεωργικών γαιών) (C‑235/17, EU:C:2019:432, σκέψεις 60 και 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
91 Απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψεις 88 και 89 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
92 Βλ. άρθρο 350/A του ποινικού κώδικα, το οποίο φέρει τον τίτλο «Παράνομη άσκηση επιρροής στη βούληση των εκλογέων», ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 459, παράγραφος 1, του ίδιου κώδικα, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 32 του επίμαχου νόμου.
93 Βλ. σημείο 111 των παρουσών προτάσεων.
94 Βλ. διατάξεις του άρθρου 4, παράγραφος 3, του νόμου περί λειτουργίας και διαχείρισης των πολιτικών κομμάτων, καθώς και του άρθρου 3, σημείο 16, του άρθρου 124, παράγραφοι 1a έως 1d, και του άρθρου 307/D, παράγραφοι 3 και 4, του νόμου περί εκλογικής διαδικασίας, τα οποία εισήγαγε το άρθρο 33 του επίμαχου νόμου.
95 Πρβλ., όσον αφορά την παρεμφερή κατάσταση χορήγησης δημόσιων πόρων από την Ένωση, απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψεις 79 επ.).
96 Απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024 Real Madrid Club de Fútbol (C‑633/22, EU:C:2024:843, σκέψη 46).
97 Πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Alchaster (C‑202/24, EU:C:2024:649, σκέψη 92 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
98 Πρβλ. απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024, Real Madrid Club de Fútbol (C‑633/22, EU:C:2024:843, σκέψεις 51 και 52 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
99 Βλ. σημεία 102 επ. των παρουσών προτάσεων.
100 Πρβλ. απόφαση της 14ης Φεβρουαρίου 2019, Buivids (C‑345/17, EU:C:2019:122, σκέψη 51).
101 Κατά το άρθρο 3, στοιχείο a, του επίμαχου νόμου, «[σ]το πλαίσιο των ερευνητικών καθηκόντων της, η Υπηρεσία [...] ερευνά [aa)] τις δραστηριότητες εκπροσώπησης συμφερόντων, εξαιρουμένων των διπλωματικών και αλλοδαπών αντιπροσωπειών, καθώς και των οργανώσεων εκπροσώπησης επαγγελματικών συμφερόντων, [ab)] τις δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης, [ac)] τις δραστηριότητες που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στον δημοκρατικό διάλογο και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του κράτους και της κοινωνίας, περιλαμβανομένων των δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στην άσκηση επιρροής στη διαδικασία λήψης αποφάσεων των προσώπων που ασκούν προνομίες δημόσιας εξουσίας, οι οποίες ασκούνται προς το συμφέρον άλλων κρατών, καθώς και ξένων οργανισμών, οργανώσεων και φυσικών προσώπων, ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος τους».
102 Όσον αφορά τέτοιο αποθαρρυντικό αποτέλεσμα και κίνδυνο αυτολογοκρισίας, βλ. επίσης απόφαση του ΕΔΔΑ της 15ης Μαΐου 2023, Sanchez κατά Γαλλίας (CE:ECHR:2023:0515JUD004558115, § 184).
103 Βλ. επίσης απόφαση του ΕΔΔΑ της 12ης Μαρτίου 2019, Ali Gürbüz κατά Τουρκίας (CE:ECHR:2019:0312JUD005249708, § 59 έως 68).
104 Βλ. επίσης τις ποινικές διατάξεις που περιέχονται στο άρθρο 350/A του ποινικού κώδικα, το οποίο φέρει τον τίτλο «Παράνομη άσκηση επιρροής στη βούληση των εκλογέων», ερμηνευόμενες σε συνδυασμό με το άρθρο 459, παράγραφος 1, του ίδιου κώδικα, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 32 του επίμαχου νόμου.
105 Η εκτίμηση αυτή δεν προδικάζει την ύπαρξη ενδεχόμενου δικαιολογητικού λόγου για την παρέμβαση στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης όσον αφορά, μεταξύ άλλων, την άσκηση «δραστηριοτήτων χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης» κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ab, του επίμαχου νόμου. Συναφώς, βλ. επίσης σχετικά με το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ, απόφαση του ΕΔΔΑ της 22ας Ιουλίου 2025, Bradshaw και λοιποί κατά Ηνωμένου Βασιλείου (προσφυγή αριθ. 15653/22, § 161).
106 Βλ. επίσης απόφαση του ΕΔΔΑ της 22ας Νοεμβρίου 2012, Telegraaf Media Nederland Landelijke Media B.V. και λοιποί κατά Κάτω Χωρών (CE:ECHR:2012:1122JUD003931506, § 127).
107 Βλ. επίσης απόφαση του ΕΔΔΑ της 15ης Δεκεμβρίου 2009, Financial Times Ltd και λοιποί κατά Ηνωμένου Βασιλείου (CE:ECHR:2009:1215JUD000082103, § 70).
108 Βλ. υποσημειώσεις 45 επ. των παρουσών προτάσεων.
109 Βλ. επίσης απόφαση του ΕΔΔΑ της 25ης Σεπτεμβρίου 2012, Trade Union of the Police in the Slovak Republic και λοιποί κατά Σλοβακίας (CE:ECHR:2012:0925JUD001182808, § 60), και απόφαση του ΕΔΔΑ, της 23ης Ιανουαρίου 2023, Macatė κατά Λιθουανίας (CE:ECHR:2023:0123JUD006143519, § 181 και 182).
110 Βλ., όσον αφορά μη κυβερνητικές οργανώσεις που χαρακτηρίζονται δημοσίως «ξένοι πράκτορες», αποφάσεις του ΕΔΔΑ της 22ας Οκτωβρίου 2024, Kobaliya και λοιποί κατά Ρωσίας (CE:ECHR:2024:1022JUD003944616, § 67, 75 και 82), και της 14ης Ιουνίου 2022, Ecodefence και λοιποί κατά Ρωσίας (CE:ECHR:2022:0614JUD000998813, § 131).
111 Πρβλ. απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψη 112 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία του ΕΔΔΑ).
112 Πρβλ. απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψη 113 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία του ΕΔΔΑ).
113 Πρβλ. απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψη 114 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία του ΕΔΔΑ).
114 Πρβλ., σε σχέση με την Ουγγαρία, απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψη 118). Βλ. επίσης απόφαση του ΕΔΔΑ της 14ης Ιουνίου2022, Ecodefence και λοιποί κατά Ρωσίας (CE:ECHR:2022:0614JUD000998813, § 132).
115 Βλ. υποσημειώσεις 45 επ. των παρουσών προτάσεων.
116 Βλ. υποσημειώσεις 35 επ. των παρουσών προτάσεων.
117 Κατά το Δικαστήριο, στην εγγύηση αυτή πρέπει να αναγνωρίζεται η ίδια έννοια και η ίδια εμβέλεια με εκείνες που αναγνωρίζονται στο άρθρο 8 της ΕΣΔΑ: βλ. απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψη 122 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
118 Απόφαση του ΕΔΔΑ της 7ης Φεβρουαρίου 2012, Axel Springer AG κατά Γερμανίας (CE:ECHR:2012:0207JUD003995408, § 83).
119 Πρβλ. απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων) (C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψη 124 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Πρβλ. επίσης απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2020, État luxembourgeois (Δικαίωμα προσφυγής κατά αιτήματος παροχής πληροφοριών σε φορολογικά θέματα) (C‑245/19 και C‑246/19, EU:C:2020:795, σκέψεις 73 και 74) (με την οποία διαπιστώθηκε συναφώς παράλληλη παρέμβαση στο δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 8 του Χάρτη).
120 Η σχετική εξουσιοδότηση παραπέμπει στον ορισμό που περιέχεται στο άρθρο 3, σημείο 6, του νόμου περί πληροφόρησης, κατά τον οποίο πρόκειται για «κάθε είδους δεδομένα, πλην των δεδομένων που χαρακτηρίζονται ως δημόσιου συμφέροντος, των οποίων η κοινολόγηση, η προσβασιμότητα ή η διαθεσιμότητα απαιτείται από τον νόμο προς το συμφέρον του κοινού».
121 Συγκεκριμένα, στην έκθεση με τίτλο «Ο αντίκτυπος των δραστηριοτήτων της Átlátszó στην ουγγρική κυριαρχία» (Az Átlátszó tevékenységének hatása a magyar szuverenitásra), που δημοσιεύθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2024, η οποία αφορά τις δραστηριότητες έρευνας και δημοσίευσης της μη κερδοσκοπικής ερευνητικής διαδικτυακής πύλης Átlátszó σχετικά με την αδιαφάνεια και τη διαφθορά, ο διαχειριστής της διαδικτυακής πύλης κατονομάζεται και του προσάπτεται ότι δεν συνεργάστηκε με την Υπηρεσία (διατίθεται στη διεύθυνση: https://szuverenitasvedelmihivatal.hu/dokumentumaink/).
122 Όσον αφορά επιτόπιες έρευνες στους επαγγελματικούς χώρους επιχειρήσεων, βλ. απόφαση της 18ης Ιουνίου 2015, Deutsche Bahn κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑583/13 P, EU:C:2015:404, σκέψη 20)· βλ. επίσης προτάσεις του γενικού εισαγγελέα G. Pitruzzella στην υπόθεση Casino, Guichard-Perrachon και AMC κατά Επιτροπής (C‑690/20 P, EU:C:2022:579, σημεία 33 και 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της γενικής εισαγγελέα L. Medina στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Imagens Médicas Integradas κ.λπ. (C‑258/23 έως C‑260/23, EU:C:2024:537, σημεία 31, 41 επ. και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Βλ. επίσης, σχετικά με το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ, απόφαση του ΕΔΔΑ της 16ης Απριλίου 2002, Société Colas Est και λοιποί κατά Γαλλίας (CE:ECHR:2002:0416JUD003797197, § 40 έως 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
123 Κάποιος βαθμός προστασίας διασφαλίζεται συναφώς από το επαγγελματικό απόρρητο δυνάμει του άρθρου 339 ΣΛΕΕ. Βλ., όσον αφορά την προστασία του επαγγελματικού απορρήτου, απόφαση της 7ης Σεπτεμβρίου 2021, Klaipėdos regiono atliekų tvarkymo centras (C‑927/19, EU:C:2021:700, σκέψεις 131 έως 133 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Βλ., όσον αφορά την προσβολή της εικόνας και της φήμης νομικού προσώπου λόγω δημοσίευσης εκ μέρους της Επιτροπής κατά παράβαση των απαιτήσεων που σχετίζονται με το επαγγελματικό απόρρητο, απόφαση της 8ης Νοεμβρίου 2011, Idromacchine κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑88/09, EU:T:2011:641, σκέψεις 42 επ.), η οποία επικυρώθηκε με τη διάταξη της 3ης Σεπτεμβρίου 2013, Idromacchine κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑34/12 P, EU:C:2013:552). Όσον αφορά τον σύνδεσμο μεταξύ της προστασίας του επαγγελματικού απορρήτου και της προστασίας του τεκμηρίου αθωότητας, που συνδέεται επίσης στενά με την προστασία της φήμης νομικού προσώπου, βλ. απόφαση της 12ης Οκτωβρίου 2007, Pergan Hilfsstoffe für industrielle Prozesse κατά Επιτροπής (T‑474/04, EU:T:2007:306, σκέψεις 62 επ., ιδίως σκέψεις 75 έως 78). Συναφώς, βλ. επίσης απόφαση της 6ης Ιουλίου 2000, Volkswagen κατά Επιτροπής (T‑62/98, EU:T:2000:180, σκέψη 281), η οποία επικυρώθηκε με την απόφαση της 18ης Σεπτεμβρίου 2003, Volkswagen κατά Επιτροπής (C‑338/00 P, EU:C:2003:473).
124 Βλ. το παράδειγμα του διαχειριστή της Átlátszó στον οποίο προσήφθη ότι δεν συνεργάστηκε με την Υπηρεσία (βλ. υποσημείωση 121 των παρουσών προτάσεων). Bλ. επίσης, όσον αφορά τον χαρακτηρισμό τέτοιων οργανώσεων ως «ξένων πρακτόρων», αποφάσεις του ΕΔΔΑ της 14ης Ιουνίου 2024, Ecodefence και λοιποί κατά Ρωσίας (CE:ECHR:2022:0614JUD000998813, § 131), και της 22ας Οκτωβρίου 2024, Kobaliya και λοιποί κατά Ρωσίας (CE:ECHR:2024:1022JUD003944616, § 75).
125 Πρβλ. αποφάσεις της 16ης Ιουλίου 2020, Facebook Ireland και Schrems (C‑311/18, EU:C:2020:559, σκέψη 175), της 8ης Δεκεμβρίου 2022, Orde van Vlaamse Balies κ.λπ. (C‑694/20, EU:C:2022:963, σκέψη 35), της 16ης Νοεμβρίου 2023, Roos κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου (C‑458/22 P, EU:C:2023:871, σκέψεις 59 και 60), της 18ης Ιανουαρίου 2024, RTL Nederland και RTL Nieuws (C‑451/22, EU:C:2024:54, σκέψη 69), και της 4ης Οκτωβρίου 2024, Bezirkshauptmannschaft Landeck (Απόπειρα πρόσβασης σε προσωπικά δεδομένα αποθηκευμένα σε κινητό τηλέφωνο) (C‑548/21, EU:C:2024:830, σκέψη 98 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία)· πρβλ. επίσης προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Ν. Αιμιλίου στην υπόθεση Belgian Association of Tax Lawyers κ.λπ. (C‑623/22, EU:C:2024:189, σημείο 138). Βλ. επίσης απόφαση της 23ης Οκτωβρίου 2025, Кanevi Komers DS (C‑267/24, EU:C:2025:829, σκέψη 80, με την οποία το Δικαστήριο εκτίμησε ότι εθνική νομοθεσία, η οποία αποτελεί αντικείμενο αποκλινουσών ερμηνειών από τα εθνικά δικαστήρια, εκ των οποίων οι μεν οδηγούν σε σύμφωνη προς το δίκαιο της Ένωσης εφαρμογή της νομοθεσίας αυτής, ενώ οι δε σε εφαρμογή μη συμβατή προς το δίκαιο αυτό, δεν είναι αρκούντως σαφής και ακριβής ώστε να διασφαλίζει εφαρμογή σύμφωνη προς το δίκαιο της Ένωσης).
126 Βλ. άρθρο 8, παράγραφος 2, του επίμαχου νόμου.
127 Τούτο αφορά επίσης τις «δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παραπληροφόρησης» κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ab, του επίμαχου νόμου (βλ. σημεία 116 και 124 των παρουσών προτάσεων).
128 Πρβλ. απόφαση της 8ης Δεκεμβρίου 2022, Orde van Vlaamse Balies κ.λπ. (C‑694/20, EU:C:2022:963, σκέψη 26).
129 Πρβλ. αποφάσεις της 8ης Δεκεμβρίου 2022, Orde van Vlaamse Balies κ.λπ. (C‑694/20, EU:C:2022:963, σκέψη 27), και της 26ης Σεπτεμβρίου 2024, Ordre des avocats du Barreau de Luxembourg (C‑432/23, EU:C:2024:791, σκέψη 49), καθώς και προτάσεις μου στην υπόθεση Ordre des avocats du Barreau de Luxembourg (C‑432/23, EU:C:2024:446, σημείο 25).
130 Συγκεκριμένα, κατά το άρθρο 1 του επίμαχου νόμου, η Υπηρεσία είναι «αυτόνομο όργανο της διοίκησης του κράτους».
131 Κατά τη συγκεκριμένη διάταξη, «[η] διαδικασία έρευνας της Υπηρεσίας [...] δεν συνιστά διαδικασία διοικητικής αρχής και δεν επιτρέπεται η άσκηση οποιασδήποτε διοικητικής προσφυγής σε σχέση με τις δραστηριότητες [έρευνας] που ασκεί η Υπηρεσία».
132 Βλ. άρθρο 13, παράγραφος 1, του νόμου περί του δικηγορικού επαγγέλματος.
133 Με το δικόγραφο της προσφυγής, η Επιτροπή μνημονεύει τις μάταιες προσπάθειες της Υπηρεσίας να επιτύχει τη συνεργασία του ουγγρικού δικηγορικού συλλόγου για την εφαρμογή του επίμαχου νόμου (βλ. ακόλουθη διεύθυνση: https://szuverenitasvedelmihivatal.hu/hirek/valasz-a-magyar-ugyvedi-kamaranak).
134 Πρβλ. απόφαση της 2ας Ιουνίου 2022, Skeyes (C‑353/20, EU:C:2022:423, σκέψεις 50 επ. και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Πρβλ. επίσης απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2020, État luxembourgeois (Δικαίωμα προσφυγής κατά αιτήματος παροχής πληροφοριών σε φορολογικά θέματα) (C‑245/19 και C‑246/19, EU:C:2020:795, σκέψεις 83 και 84).
135 Βλ., λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας του ΕΔΔΑ σχετικά με το άρθρο 6 της ΕΣΔΑ, απόφαση της 2ας Φεβρουαρίου 2021, Consob (C‑481/19, EU:C:2021:84, σκέψεις 36 επ. και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
136 Πρβλ. απόφαση της 2ας Φεβρουαρίου 2021, Consob (C‑481/19, EU:C:2021:84, σκέψεις 42 επ., ιδίως σκέψεις 55, 57 και 58).
137 Η ενδεχόμενη μεταγενέστερη μνεία της άρνησης συνεργασίας στην ετήσια έκθεση που δημοσιεύει η Υπηρεσία, δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 4, του επίμαχου νόμου, δεν συνιστά συναφώς μέτρο εξαναγκασμού, μολονότι ενδέχεται να λειτουργήσει ως περαιτέρω παρότρυνση για την ενεργή συνεργασία της οργάνωσης ή του προσώπου στην/στο οποία/-ο απευθύνεται το αίτημα παροχής πληροφοριών. Το ίδιο συμβαίνει όσον αφορά τη δυνατότητα του προέδρου της Υπηρεσίας να παραπέμψει το ζήτημα στη μόνιμη επιτροπή εθνικής ασφάλειας της Εθνοσυνέλευσης, δυνάμει του άρθρου 12, στοιχείο a, του εν λόγω νόμου. Εν πάση περιπτώσει, το Δικαστήριο έχει δεχθεί, με τη νομολογία του, την ύπαρξη ενδεχόμενης προσβολής του δικαιώματος σιωπής μόνον όταν η αρμόδια αρχή είναι σε θέση να λάβει μέτρα εξαναγκασμού για να επιτύχει τη συμμόρφωση προς την υποχρέωση συνεργασίας· βλ. απόφαση της 2ας Φεβρουαρίου 2021, Consob (C‑481/19, EU:C:2021:84, σκέψεις 18 και 35 επ.). Βλ., όσον αφορά τις διαδικασίες στον τομέα του ανταγωνισμού, αποφάσεις της 18ης Οκτωβρίου 1989, Orkem κατά Επιτροπής (374/87, EU:C:1989:387, σκέψη 26 επ.), της 29ης Ιουνίου 2006, Επιτροπή κατά SGL Carbon (C‑301/04 P, EU:C:2006:432, σκέψεις 39 επ.), και της 28ης Ιανουαρίου 2021, Qualcomm και Qualcomm Europe κατά Επιτροπής (C‑466/19 P, EU:C:2021:76, σκέψη 147).
138 Επομένως, εν προκειμένω, παρέλκει η απάντηση στο ζήτημα του αν το επίπεδο προστασίας του δικαιώματος σιωπής διαφέρει αναλόγως του αν η επίκλησή του γίνεται από φυσικό ή νομικό πρόσωπο, διαφορά η οποία έχει σημασία στον τομέα του ανταγωνισμού· βλ. απόφαση της 2ας Φεβρουαρίου 2021, Consob (C‑481/19, EU:C:2021:84, σκέψεις 46 έως 48 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
139 Πρβλ. αποφάσεις της 9ης Νοεμβρίου 2010, Volker und Markus Schecke και Eifert (C‑92/09 και C‑93/09, EU:C:2010:662, σκέψεις 52 επ.), της 1ης Αυγούστου 2022, Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (C‑184/20, EU:C:2022:601, σκέψη 61), και της 5ης Ιουνίου 2023, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Ανεξαρτησία και ιδιωτική ζωή των δικαστών) (C‑204/21, EU:C:2023:442, σκέψεις 330 επ.), γνωμοδότηση 1/15 (Συμφωνία PNR ΕΕ–Καναδά), της 26ης Ιουλίου 2017 (EU:C:2017:592, σκέψεις 123 επ. και εκεί μνημονευόμενη νομολογία)· πρβλ. επίσης προτάσεις μου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις État luxembourgeois (Δικαίωμα προσφυγής κατά αιτήματος παροχής πληροφοριών σε φορολογικά θέματα) (C‑245/19 και C‑246/19, EU:C:2020:516, σημείο 71).
140 Η έννοια του «δημόσιου συμφέροντος» δεν ορίζεται ούτε στη συγκεκριμένη διάταξη ούτε στις διατάξεις του άρθρου 3, παράγραφοι 5 και 6, του νόμου περί πληροφόρησης, το οποίο δεν παρέχει επίσης διευκρινίσεις συναφώς. Στις τελευταίες ως άνω διατάξεις προβλέπεται μόνον, αφενός, ότι τα «δεδομένα που χαρακτηρίζονται ως δημόσιου συμφέροντος» είναι «πληροφορίες ή στοιχεία διαφορετικά από τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα». Επομένως, οι έννοιες αυτές δεν είναι συμβατές με τη φράση «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που χαρακτηρίζονται ως δεδομένα δημόσιου συμφέροντος». Αφετέρου, οι διατάξεις αφορούν τα «δεδομένα που είναι προσβάσιμα για λόγους δημόσιου συμφέροντος», τα οποία είναι «κάθε είδους δεδομένα πλην των δεδομένων που χαρακτηρίζονται ως δημόσιου συμφέροντος, των οποίων η κοινολόγηση, η προσβασιμότητα ή η διαθεσιμότητα απαιτείται από τον νόμο προς το συμφέρον του κοινού», χωρίς εντούτοις να μνημονεύονται τα «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που χαρακτηρίζονται ως δεδομένα δημόσιου συμφέροντος» (η υπογράμμιση δική μου).
141 Βλ. επίσης γνωμοδότηση 1/15 (Συμφωνία PNR ΕΕ–Καναδά), της 26ης Ιουλίου 2017 (EU:C:2017:592, σκέψη 124), κατά την οποία η κοινοποίηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε τρίτο, όπως είναι μια δημόσια αρχή, συνιστά επέμβαση στο θεμελιώδες δικαίωμα που κατοχυρώνεται με το άρθρο 7 του Χάρτη, ανεξαρτήτως της μεταγενέστερης χρήσης των κοινοποιούμενων πληροφοριών.
142 Πρβλ. επίσης απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 2022, Koalitsia «Demokratichna Bulgaria – Obedinenie» (C‑306/21, EU:C:2022:813, σκέψη 52).
143 Κατά την ανωτέρω αιτιολογική σκέψη, μεταξύ άλλων, ο ΓΚΠΔ «δεν απαιτεί συγκεκριμένο νόμο για κάθε μεμονωμένη επεξεργασία. Μπορεί να αρκεί ένας μόνο νόμος ως βάση για περισσότερες από μία πράξεις επεξεργασίας με βάση νομική υποχρέωση στην οποία υπόκειται ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή εάν η επεξεργασία είναι αναγκαία για την εκπλήρωση καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον ή κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας. Επίσης, ο καθορισμός του σκοπού της επεξεργασίας θα πρέπει να εναπόκειται στο δίκαιο της Ένωσης ή κράτους μέλους».
144 Κατά την εν λόγω διάταξη, μεταξύ άλλων, «[η] εν λόγω νομική βάση μπορεί να περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις για την προσαρμογή της εφαρμογής των κανόνων του παρόντος κανονισμού, μεταξύ άλλων: τις γενικές προϋποθέσεις που διέπουν τη σύννομη επεξεργασία από τον υπεύθυνο επεξεργασίας· τα είδη των δεδομένων που υποβάλλονται σε επεξεργασία· τα οικεία υποκείμενα των δεδομένων· τις οντότητες στις οποίες μπορούν να κοινοποιούνται τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και τους σκοπούς αυτής της κοινοποίησης· τον περιορισμό του σκοπού· τις περιόδους αποθήκευσης· και τις πράξεις επεξεργασίας και τις διαδικασίες επεξεργασίας, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων για τη διασφάλιση σύννομης και θεμιτής επεξεργασίας» (η υπογράμμιση δική μου).
145 Βλ. επίσης τρίτη περίοδο της αιτιολογικής σκέψης 10 του ΓΚΠΔ, κατά την οποία, «[ό]σον αφορά την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που γίνεται προς συμμόρφωση με νομική υποχρέωση, προς εκπλήρωση καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον ή κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας που έχει ανατεθεί στον υπεύθυνο επεξεργασίας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να διατηρούν ή να θεσπίζουν εθνικές διατάξεις για τον περαιτέρω προσδιορισμό της εφαρμογής των κανόνων του παρόντος κανονισμού» (η υπογράμμιση δική μου).
146 Πρβλ. αποφάσεις της 21ης Ιουνίου 2022, Ligue des droits humains (C‑817/19, EU:C:2022:491, σκέψη 219 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 30ής Απριλίου 2024, και La Quadrature du Net κ.λπ. (Δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και καταπολέμηση των προσβολών δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας) (C‑470/21, EU:C:2024:370, σκέψη 152 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
147 Άρθρο 3, στοιχείο a, υποστοιχείο ac, του επίμαχου νόμου.
148 Όσον αφορά την ευρύτητα των εξουσιών έρευνας της Υπηρεσίας σχετικά με τις πληροφορίες που μπορούν να συλλέγονται σε σχέση με τις διάφορες προβλεπόμενες δραστηριότητες, βλ., μεταξύ άλλων, σημεία 75 έως 80 και 102 έως 106 των παρουσών προτάσεων.
149 Βλ., σχετικά με την ανωτέρω απαίτηση, αποφάσεις της 21ης Ιουνίου 2022, Ligue des droits humains (C‑817/19, EU:C:2022:491, σκέψη 219 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 30ής Απριλίου 2024, και La Quadrature du Net κ.λπ. (Δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και καταπολέμηση των προσβολών δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας) (C‑470/21, EU:C:2024:370, σκέψη 152 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
150 Βλ., σχετικά με την ανωτέρω απαίτηση, απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024, Bezirkshauptmannschaft Landeck (Απόπειρα πρόσβασης σε προσωπικά δεδομένα αποθηκευμένα σε κινητό τηλέφωνο) (C‑548/21, EU:C:2024:830, σκέψεις 90 επ.)· πρβλ. επίσης προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Szpunar στην υπόθεση Legal Newsdesk Sweden (C‑199/24, EU:C:2025:670, σημεία 35 και 36).
151 Πρβλ. απόφαση της 1ης Αυγούστου 2022, Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (C‑184/20, EU:C:2022:601, σκέψη 93 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
152 Όσον αφορά τη δικαιολόγηση τέτοιων παρεμβάσεων στα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη από τον σκοπό της καταπολέμησης της σοβαρής εγκληματικότητας και της πρόληψης σοβαρών απειλών κατά της δημόσιας ασφάλειας, βλ. απόφαση της 2ας Μαρτίου 2021, Prokuratuur (Προϋποθέσεις πρόσβασης στα δεδομένα ως προς τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες) (C‑746/18, EU:C:2021:152, σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
153 Κατά τη συγκεκριμένη διάταξη, μεταξύ άλλων, «[γ]ια τις δραστηριότητες των άρθρων 7 και 8, η Υπηρεσία εφαρμόζει δεόντως το άρθρο 27, παράγραφοι 1 και 3, του [νόμου περί του επιθεωρητή θεμελιωδών δικαιωμάτων]». Το άρθρο 27, παράγραφος 3, του εν λόγω νόμου προβλέπει ότι τα έγγραφα και οι υλικές αποδείξεις που λαμβάνονται στο πλαίσιο της έρευνας του επιθεωρητή θεμελιωδών δικαιωμάτων δεν δημοσιοποιούνται.