Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MACIEJ SZPUNAR
της 12ης Φεβρουαρίου 2026 (1)
Υπόθεση C‑14/25
Thüringer Aufbaubank
κατά
LN
[αίτηση του Oberster Gerichtshof (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Αυστρία)
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή – Κανονισμός (ΕΚ) 805/2004 – Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις – Ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις – Άρνηση εκτέλεσης – Αποκλεισμός επανεξέτασης επί της ουσίας – Δημόσια έγγραφα – Εκτελεστή συμβολαιογραφική πράξη που συντάχθηκε πριν από την έναρξη ισχύος κανονισμού »
I. Εισαγωγή
1. Πριν από την έκδοση, το 2012, του κανονισμού (ΕΕ) 1215/2012 (2) (στο εξής: κανονισμός Βρυξέλλες Ια), με τον οποίο καταργήθηκε η ενδιάμεση διαδικασία εκτέλεσης στον γενικό τομέα των αστικών και εμπορικών υποθέσεων, η ελεύθερη κυκλοφορία των αποφάσεων, των δικαστικών συμβιβασμών και των δημόσιων εγγράφων μεταξύ των κρατών μελών πραγματοποιούνταν στον τομέα αυτόν σε διάφορα στάδια.
2. Μετά την απλούστευση των διατυπώσεων του exequatur στο κοινό καθεστώς (3), η πλήρης απαλλαγή από τις εν λόγω διατυπώσεις είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μηχανισμών ελεύθερης κυκλοφορίας σε συγκεκριμένους τομείς, που θεσπίστηκαν ιδίως με τον κανονισμό (ΕΚ) 805/2004 (4).
3. Σύμφωνα με τον εν λόγω κανονισμό, όταν ένας ημεδαπός τίτλος επί μη αμφισβητούμενης αξίωσης πιστοποιείται στο κράτος μέλος προέλευσης ως ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος (στο εξής: ΕΕΤ), εξομοιώνεται, για τους σκοπούς της εκτέλεσης, με τους εθνικούς εκτελεστούς τίτλους στα άλλα κράτη μέλη και δεν επιτρέπεται να υπόκειται σε έλεγχο στο κράτος μέλος εκτέλεσης. Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί ότι ο κανονισμός 805/2004 έχει εξαιρετικό χαρακτήρα, καθόσον δεν περιέχει ρήτρα δημόσιας τάξης (5).
4. Τι συμβαίνει, ωστόσο, στην περίπτωση κατά την οποία ο κανονισμός 805/2004 εφαρμόστηκε εσφαλμένα στο κράτος μέλος προέλευσης; Εναπόκειται στο Δικαστήριο, εν προκειμένω, να διευκρινίσει την εξουσία ελέγχου του κράτους μέλους εκτέλεσης σε μια τέτοια κατάσταση, δυνάμει του εν λόγω κανονισμού, απαντώντας στο ερώτημα αν το κράτος μέλος εκτέλεσης μπορεί να αρνηθεί την εκτέλεση όταν η πιστοποίηση τίτλου ως ΕΕΤ έλαβε χώρα κατά παράβαση του χρονικού πεδίου εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού.
5. Εκ προοιμίου, επισημαίνω ότι, εν προκειμένω, θα μπορούσε κανείς να μπει στον πειρασμό να αναλύσει, πέραν του ζητήματος των συνεπειών της παραβίασης, στο κράτος μέλος προέλευσης, του χρονικού πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 805/2004, και άλλες περιπτώσεις που αφορούν την παραβίαση υπέρτερων κανόνων, ιδίως την παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων. Πράγματι, στο μέτρο που ο κανονισμός αυτός δεν προβλέπει ρήτρα δημόσιας τάξης, μια τέτοια κατάσταση θα απαιτούσε ασφαλώς ενδελεχή ανάλυση λαμβανομένης υπόψη της κατανομής των εξουσιών μεταξύ του κράτους μέλους προέλευσης και του κράτους μέλους προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση όσον αφορά την εκτέλεση ενός ΕΕΤ που εκδόθηκε κατά παράβαση αυτών των υπέρτερων κανόνων. Εντούτοις, το προδικαστικό ερώτημα εν προκειμένω είναι σαφώς οριοθετημένο. Επομένως, το Δικαστήριο καλείται να απαντήσει μόνο στο ερώτημα εάν ο κανονισμός 805/2004 επιτρέπει στο κράτος μέλος εκτέλεσης τον έλεγχο της τήρησης του χρονικού πεδίου εφαρμογής του. Ως εκ τούτου, η ανάλυσή μου θα περιοριστεί σε αυτήν την πτυχή, χωρίς να προδικάζεται η απάντηση που πρέπει να δοθεί στην περίπτωση παράβασης υπέρτερων κανόνων.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α. Το δίκαιο της Ένωσης
6. Οι αιτιολογικές σκέψεις 7 έως 10 και 18 του κανονισμού 805/2004 αναφέρουν τα εξής:
«(7) Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να εφαρμόζεται σε αποφάσεις, δικαστικούς συμβιβασμούς και δημόσια έγγραφα επί μη αμφισβητούμενων αξιώσεων και σε αποφάσεις που εκδίδονται κατόπιν της άσκησης ενδίκων μέσων κατά αποφάσεων, δικαστικών συμβιβασμών ή δημοσίων εγγράφων, που έχουν πιστοποιηθεί ως [EET].
(8) Στα συμπεράσματά του του Τάμπερε [Φινλανδία], το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έκρινε ότι η δυνατότητα εκτέλεσης σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο εκδόθηκε η απόφαση, θα πρέπει να επιταχυνθεί και να απλουστευθεί με την αποφυγή λήψης ενδιάμεσων μέτρων που πρέπει να προηγηθούν της εκτέλεσης στο κράτος μέλος όπου αυτή ζητείται. Απόφαση η οποία έχει πιστοποιηθεί ως [EET] από το δικαστήριο προέλευσης, θα πρέπει, για τους σκοπούς της εκτέλεσης, να θεωρείται ως εκδοθείσα στο κράτος μέλος στο οποίο ζητείται η εκτέλεση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, παραδείγματος χάριν, η καταχώριση αλλοδαπής απόφασης που έχει πιστοποιηθεί θα ακολουθεί, συνεπώς, τους ίδιους κανόνες με την καταχώριση απόφασης από άλλο μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου και δεν θα συνεπάγεται επανεξέταση της αλλοδαπής απόφασης επί της ουσίας. Οι διατυπώσεις για την εκτέλεση των αποφάσεων θα πρέπει να εξακολουθήσουν να διέπονται από το εθνικό δίκαιο.
(9) Η διαδικασία αυτή θα πρέπει να παράσχει σημαντικά πλεονεκτήματα σε σύγκριση με τη διαδικασία του exequatur, η οποία προβλέπεται στον [κανονισμό Βρυξέλλες Ι], διότι δεν απαιτείται η δικαστική έγκριση σε δεύτερο κράτος μέλος με τις καθυστερήσεις και δαπάνες τις οποίες αυτό συνεπάγεται.
(10) Όταν δικαστήριο κράτους μέλους εκδίδει απόφαση επί μη αμφισβητούμενης αξιώσεως ερήμην του οφειλέτη, η κατάργηση των ελέγχων στο κράτος μέλος εκτέλεσης συνδέεται άρρηκτα και εξαρτάται από την ύπαρξη επαρκών εγγυήσεων όσον αφορά την τήρηση των δικαιωμάτων υπεράσπισης.
[...]
(18) Η αμοιβαία εμπιστοσύνη προς την απονομή της δικαιοσύνης στα κράτη μέλη δικαιολογεί την κρίση από δικαστήριο ενός κράτους μέλους ότι πληρούνται όλοι οι όροι για την πιστοποίηση [EET], που θα επιτρέψει την εκτέλεση μιας απόφασης σε όλα τα άλλα κράτη μέλη χωρίς να απαιτείται δικαστική επανεξέταση της ορθής εφαρμογής των ελάχιστων δικονομικών κανόνων στο κράτος μέλος όπου θα εκτελεσθεί η απόφαση.»
7. Κατά το άρθρο 1 του κανονισμού αυτού, με τίτλο, «Αντικείμενο»:
«Ο παρών κανονισμός αποσκοπεί στη θέσπιση [ΕΕΤ] για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις, προκειμένου να εξασφαλίσει, με τη θέσπιση ελάχιστων κανόνων, την ελεύθερη κυκλοφορία των αποφάσεων, των δικαστικών συμβιβασμών και των δημόσιων εγγράφων σε όλα τα κράτη μέλη, χωρίς να πρέπει να ακολουθείται στο κράτος μέλος της εκτέλεσης ενδιάμεση διαδικασία πριν από την αναγνώριση και την εκτέλεση.»
8. Το άρθρο 2, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού ορίζει τα εξής:
«Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ανεξάρτητα από το είδος του δικαστηρίου. Δεν καλύπτει, ιδίως, φορολογικές, τελωνειακές ή διοικητικές υποθέσεις ή την ευθύνη του κράτους για πράξεις και παραλείψεις κατά την άσκηση της κρατικής εξουσίας (“acta iure imperii”).»
9. Το άρθρο 3 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο επιγράφεται «Τίτλοι εκτέλεσης οι οποίοι πιστοποιούνται ως ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σε αποφάσεις, δικαστικούς συμβιβασμούς και δημόσια έγγραφα επί μη αμφισβητούμενων αξιώσεων.
Αξίωση θεωρείται “μη αμφισβητούμενη”, εάν:
[...]
δ) την έχει αναγνωρίσει ρητά ο οφειλέτης σε δημόσιο έγγραφο».
10. Το άρθρο 4 του κανονισμού 805/2004 ορίζει την «αξίωση» ως «αξίωση για πληρωμή ορισμένου χρηματικού ποσού, η οποία έχει καταστεί ληξιπρόθεσμη ή η ημερομηνία λήξεως της οποίας αναφέρεται στην απόφαση, δικαστικό συμβιβασμό ή δημόσιο έγγραφο».
11. Το άρθρο 5 του κανονισμού αυτού, με τίτλο «Κατάργηση του exequatur», ορίζει τα εξής:
«Απόφαση η οποία έχει πιστοποιηθεί ως [ΕΕΤ] στο κράτος μέλος προέλευσης, αναγνωρίζεται και εκτελείται σε άλλο κράτος μέλος χωρίς να απαιτείται να κηρυχθεί εκτελεστή και χωρίς να είναι δυνατή η προσβολή της αναγνώρισής της.»
12. Το άρθρο 10 του εν λόγω κανονισμού, με τίτλο «Διόρθωση ή ανάκληση του πιστοποιητικού ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου», ορίζει τα εξής:
«1. Το πιστοποιητικό [ΕΕΤ], κατόπιν αιτήσεως προς το δικαστήριο προέλευσης:
α) διορθώνεται όταν, λόγω τυπικού σφάλματος, υπάρχει απόκλιση μεταξύ της απόφασης και του πιστοποιητικού,
β) ανακαλείται, όταν χορηγήθηκε προφανώς εσφαλμένα με βάση τις απαιτήσεις που καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό.
2. Για τη διόρθωση ή την ανάκληση του πιστοποιητικού [ΕΕΤ], εφαρμόζεται το δίκαιο του κράτους μέλους προέλευσης.
3. Για την αίτηση διόρθωσης ή ανάκλησης του πιστοποιητικού [ΕΕΤ], μπορεί να χρησιμοποιείται το έντυπο υπόδειγμα του Παραρτήματος VI.
4. Η έκδοση πιστοποιητικού [ΕΕΤ] δεν υπόκειται σε κανένα ένδικο μέσο.»
13. Το άρθρο 20 του ίδιου κανονισμού, με τίτλο «Διαδικασία εκτέλεσης», ορίζει στην παράγραφο 1 τα ακόλουθα:
«1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων του παρόντος κεφαλαίου, οι διαδικασίες εκτέλεσης διέπονται από το δίκαιο του κράτους μέλους εκτέλεσης.
Η απόφαση που έχει πιστοποιηθεί ως [ΕΕΤ] εκτελείται υπό τους ιδίους όρους με την απόφαση που εκδόθηκε στο κράτος μέλος εκτέλεσης.»
14. Το άρθρο 21 του κανονισμού 805/2004, με τίτλο «Απόρριψη της εκτέλεσης», προβλέπει τα εξής:
«1. Η εκτέλεση απορρίπτεται, κατόπιν αιτήσεως του οφειλέτη, από το αρμόδιο δικαστήριο του κράτους μέλους εκτέλεσης, εάν η απόφαση που έχει πιστοποιηθεί ως [ΕΕΤ] είναι ασυμβίβαστη με προγενέστερη απόφαση που εκδόθηκε σε κράτος μέλος ή σε τρίτη χώρα, εφόσον:
α) η προγενέστερη απόφαση έχει την ίδια βάση και εκδόθηκε μεταξύ των ιδίων διαδίκων, και
β) η προγενέστερη απόφαση εκδόθηκε στο κράτος μέλος εκτέλεσης ή πληροί τους αναγκαίους όρους για την αναγνώρισή της στο κράτος μέλος εκτέλεσης, και
γ) το ασυμβίβαστο δεν προβλήθηκε και δεν μπορούσε να έχει προβληθεί δι’ ενστάσεως σε διαδικασία ενώπιον δικαστηρίου στο κράτος μέλος προέλευσης.
2. Σε καμία περίπτωση, η απόφαση ή το πιστοποιητικό [ΕΕΤ] δεν μπορεί να επανεξετασθεί επί της ουσίας στο κράτος μέλος εκτέλεσης.»
15. Το άρθρο 23 του εν λόγω κανονισμού, με τίτλο «Αναστολή ή περιορισμός της εκτέλεσης», ορίζει τα εξής:
«Εάν ο οφειλέτης:
– ασκήσει ένδικο μέσο κατ’ αποφάσεως, που έχει πιστοποιηθεί ως [ΕΕΤ], συμπεριλαμβανομένης της αίτησης επανεξέτασης κατά την έννοια του άρθρου 19, ή
– έχει ζητήσει τη διόρθωση ή την ανάκληση του πιστοποιητικού [ΕΕΤ] σύμφωνα με το άρθρο 10,
το αρμόδιο δικαστήριο ή αρχή στο κράτος μέλος εκτέλεσης μπορεί, κατόπιν αιτήσεως του οφειλέτη:
α) να περιορίζει τη διαδικασία εκτέλεσης σε συντηρητικά μέτρα, ή
β) να εξαρτά την εκτέλεση από την παροχή της εγγύησης που αυτό καθορίζει, ή
γ) σε έκτακτες περιστάσεις να αναστέλλει τη διαδικασία εκτέλεσης.»
16. Το άρθρο 25 του εν λόγω κανονισμού, με τίτλο «Δημόσια έγγραφα», ορίζει τα εξής:
«1. Δημόσιο έγγραφο σχετικά με αξίωση κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, το οποίο είναι εκτελεστό σε ένα κράτος μέλος, πιστοποιείται ως [ΕΕΤ] κατόπιν αιτήσεως προς την αρχή που καθορίζει το κράτος μέλος προέλευσης, με τη χρησιμοποίηση του έντυπου υποδείγματος του Παραρτήματος III.
2. Ένα δημόσιο έγγραφο, που έχει πιστοποιηθεί ως [ΕΕΤ] στο κράτος μέλος προέλευσης, εκτελείται σε άλλο κράτος μέλος χωρίς να απαιτείται να κηρυχθεί εκτελεστό και χωρίς να είναι δυνατή η προσβολή του εκτελεστού του.
3. Οι διατάξεις του Κεφαλαίου II, με εξαίρεση τα άρθρα 5, 6, παράγραφος 1 και 9, παράγραφος 1, και του Κεφαλαίου IV, με εξαίρεση τα άρθρα 21, παράγραφος 1 και 22, εφαρμόζονται αναλόγως.»
17. Το άρθρο 26 του ίδιου κανονισμού, με τίτλο «Μεταβατική διάταξη», προβλέπει τα εξής:
«Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται μόνο στις αποφάσεις που εκδίδονται, τους δικαστικούς συμβιβασμούς που επικυρώνονται ή καταρτίζονται και στα έγγραφα που συντάσσονται ή καταχωρούνται επίσημα ως δημόσια έγγραφα μετά την έναρξη ισχύος του.»
18. Το άρθρο 33 του κανονισμού 805/2004, με τίτλο «Έναρξη ισχύος», ορίζει τα εξής:
«Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την 21 Ιανουαρίου 2005.
Εφαρμόζεται από την 21 Οκτωβρίου 2005, εξαιρέσει των άρθρων 29, 31, και 32, που εφαρμόζονται από την 21 Ιανουαρίου 2005.»
Β. Το αυστριακό δίκαιο
19. Το άρθρο 54b του Exekutionsordnung (κώδικα αναγκαστικής εκτέλεσης) προβλέπει ότι η αναγκαστική εκτέλεση προς ικανοποίηση ορισμένων χρηματικών απαιτήσεων εγκρίνεται βάσει απλουστευμένης διαδικασίας όταν ο δανειστής επικαλείται αυστριακό εκτελεστό τίτλο ή αλλοδαπό εκτελεστό τίτλο εξομοιούμενο με αυτόν, μεταξύ άλλων, βάσει πράξης του δικαίου της Ένωσης, ή αλλοδαπό εκτελεστό τίτλο που έχει κηρυχθεί εκτελεστός βάσει σχετικής διαδικασίας.
20. Το άρθρο 54c του κώδικα αυτού προβλέπει ότι ο καθού η εκτέλεση δύναται να ασκήσει ανακοπή κατά της έγκρισης αναγκαστικής εκτέλεσης που χορηγήθηκε κατά την απλουστευμένη διαδικασία, με την οποία μπορεί να προβάλει την έλλειψη εκτελεστού τίτλου που να καλύπτει την εγκριθείσα εκτέλεση, συνοδευόμενου από πιστοποιητικό εκτελεστότητας, ή την ύπαρξη αναντιστοιχίας μεταξύ του εκτελεστού τίτλου και των στοιχείων που περιέχονται στην αίτηση εκτέλεσης.
III. Η διαφορά της κύριας δίκης, το προδικαστικό ερώτημα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
21. Στις 14 Φεβρουαρίου 2022 η Thüringer Aufbaubank, εταιρία με έδρα την Ερφούρτη (Γερμανία), υπέβαλε στο Bezirksgericht Judenburg (ειρηνοδικείο Judenburg, Αυστρία) αίτηση αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του LN, φυσικού προσώπου, για μερικώς εκτελεστή αξίωση ύψους 25 000 ευρώ, πλέον τόκων, βάσει συμβολαιογραφικής πράξης που συντάχθηκε στη Γερμανία στις 28 Μαΐου 1999 σχετικά με τη σύσταση εμπράγματης ασφάλειας επί ακινήτου. Η πράξη αυτή, η οποία αφορούσε συνολικό ποσό 6 488 600 γερμανικών μάρκων (DEM) (περίπου 3 317 568 ευρώ), κατέστη εκτελεστή την 1η Ιουνίου 1999.
22. Προς στήριξη της αίτησής της, η Thüringer Aufbaubank προσκόμισε την επίμαχη συμβολαιογραφική πράξη καθώς και το πιστοποιητικό ΕΕΤ που εξέδωσαν στις 19 Ιανουαρίου 2021 οι αρμόδιες γερμανικές αρχές χρησιμοποιώντας το έντυπο που παρατίθεται στο παράρτημα III του κανονισμού 805/2004.
23. Στις 24 Μαρτίου 2022, ο LN άσκησε ανακοπή κατά της έγκρισης αναγκαστικής εκτέλεσης (6).
24. Με απόφαση της ίδιας ημέρας, το Bezirksgericht Judenburg (ειρηνοδικείο Judenburg) απέρριψε την ανακοπή και έκανε δεκτή την αίτηση αναγκαστικής εκτέλεσης σύμφωνα με την απλουστευμένη διαδικασία του άρθρου 54b του κώδικα αναγκαστικής εκτέλεσης, η οποία κρίθηκε εφαρμοστέα.
25. Κατόπιν έφεσης του LN, το Landesgericht Leoben (πρωτοδικείο Leoben, Αυστρία) μεταρρύθμισε την απόφαση αυτή και διέταξε τη διακοπή της εκτέλεσης καθώς και την ακύρωση των πράξεων εκτέλεσης που είχαν ήδη εκτελεστεί. Το δικαστήριο αυτό έκρινε ότι η συμβολαιογραφική πράξη της 28ης Μαΐου 1999 δεν ενέπιπτε στο χρονικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 805/2004, δεδομένου ότι ο εν λόγω κανονισμός εφαρμόζεται μόνο στους εκτελεστούς τίτλους που εκδόθηκαν μετά την 21η Ιανουαρίου 2005. Ως εκ τούτου, η αναγνώριση και η εκτέλεση στην Αυστρία αυτής της συμβολαιογραφικής πράξης που έχει καταρτιστεί στη Γερμανία δεν διέπεται από τον εν λόγω κανονισμό, αλλά από τη σύμβαση για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, η οποία υπογράφηκε στις Βρυξέλλες στις 27 Σεπτεμβρίου 1968 (7) και η οποία απαιτεί προηγούμενη διαδικασία exequatur. Εν προκειμένω, όμως, η εν λόγω γερμανική συμβολαιογραφική πράξη δεν αποτέλεσε αντικείμενο διαδικασίας exequatur στην Αυστρία.
26. Το Landesgericht Leoben (πρωτοδικείο Leoben) έκρινε ότι η χορήγηση πιστοποιητικού ΕΕΤ από τις αρμόδιες γερμανικές αρχές δεν μπορούσε να μεταβάλει το συμπέρασμα αυτό, στο μέτρο που ήταν δυνατόν να εξακριβωθεί, στο κράτος μέλος εκτέλεσης, ότι η πιστοποίηση αυτή προδήλως δεν αντιστοιχούσε στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 805/2004.
27. Η Thüringer Aufbaubank άσκησε αναίρεση κατά της απόφασης αυτής ενώπιον του Oberster Gerichtshof (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Αυστρία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.
28. Το δικαστήριο αυτό εκτιμά ότι, προκειμένου να αποφανθεί επί της αιτήσεως αναιρέσεως, πρέπει να εξακριβώσει, κατ’ ουσίαν, αν η τήρηση του χρονικού πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 805/2004 μπορεί να ελεγχθεί στο κράτος μέλος εκτέλεσης, με αποτέλεσμα το τελευταίο να μη δεσμεύεται από την πιστοποίηση τίτλου ως ΕΕΤ που διενεργήθηκε στο κράτος μέλος προέλευσης.
29. Συναφώς, το δικαστήριο αυτό επισημαίνει ότι από την οικονομία του κανονισμού 805/2004 προκύπτει ότι οι προϋποθέσεις πιστοποίησης τίτλου ως ΕΕΤ μπορούν να ελεγχθούν αποκλειστικά στο κράτος μέλος προέλευσης, χωρίς τούτο να συνεπάγεται έλλειψη έννομης προστασίας του οφειλέτη, δεδομένου ότι τυχόν σφάλματα κατά την έκδοση του πιστοποιητικού μπορούν να αμφισβητηθούν στο κράτος αυτό με τα προβλεπόμενα μέσα ένδικης προστασίας, σύμφωνα με το άρθρο 10 του εν λόγω κανονισμού.
30. Το αιτούν δικαστήριο παραπέμπει, ωστόσο, σε μια άποψη της θεωρίας σύμφωνα με την οποία το να μην είναι δυνατό να επαληθευθεί το πιστοποιητικό ΕΕΤ στο κράτος μέλος εκτέλεσης είναι υπερβολικά περιοριστικό, και πρέπει να είναι δυνατόν να αμφισβητείται ή να εξετάζεται αυτεπαγγέλτως στο εν λόγω κράτος μέλος μια πρόδηλη μη τήρηση του καθ’ ύλην ή χρονικού πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 805/2004.
31. Όσον αφορά τη συμβολαιογραφική πράξη της 28ης Μαΐου 1999, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής ratione temporis του κανονισμού 805/2004, που αφορά, όπως προκύπτει από το άρθρο 26, τους εκτελεστούς τίτλους που εκδίδονται μετά την έναρξη ισχύος του εν λόγω κανονισμού, ήτοι την 21η Ιανουαρίου 2005.
32. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Oberster Gerichtshof (Ανώτατο Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχει το άρθρο 21, παράγραφος 2, σε συνδυασμό με το άρθρο 25 του [κανονισμού 805/2004] την έννοια ότι δεν επιτρέπεται να επανεξετασθεί στο κράτος μέλος εκτέλεσης πιστοποιητικό [ΕΕΤ] εκδοθέν –με χρήση του εντύπου του παραρτήματος III του κανονισμού– από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους προέλευσης για εκτελεστό δημόσιο έγγραφο (εν προκειμένω εκτελεστή συμβολαιογραφική πράξη Γερμανού συμβολαιογράφου) ακόμη και όταν, λαμβανομένης υπόψη της ημερομηνίας έκδοσης του δημοσίου εγγράφου, είναι πρόδηλο ότι δεν έχει τηρηθεί το χρονικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού;»
33. Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Thüringer Aufbaubank, η Γερμανική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή παρέστησαν στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 12ης Νοεμβρίου 2025.
IV. Ανάλυση
34. Με το μοναδικό προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί αν το άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 805/2004, σε συνδυασμό με το άρθρο 25 αυτού, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπεται να επανεξεταστεί στο κράτος μέλος εκτέλεσης πιστοποιητικό ΕΕΤ για εκτελεστό δημόσιο έγγραφο, το οποίο έχει εκδοθεί από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους προέλευσης με τη χρήση του εντύπου που παρατίθεται στο παράρτημα ΙΙΙ του εν λόγω κανονισμού, όταν, λαμβανομένης υπόψη της ημερομηνίας σύνταξης του δημοσίου εγγράφου, έχει προδήλως παραβιαστεί το χρονικό πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού (8).
35. Οι διάδικοι, τόσο με τις γραπτές παρατηρήσεις τους όσο και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, διατύπωσαν ριζικά αντίθετες απόψεις.
36. Αφενός, η Επιτροπή και η Thüringer Aufbaubank θεωρούν ότι το άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 805/2004, σε συνδυασμό με το άρθρο 25 αυτού, έχει την έννοια ότι απαγορεύει ανεξαιρέτως κάθε έλεγχο επί της ουσίας στο κράτος μέλος εκτέλεσης, με αποτέλεσμα να αποκλείεται ο έλεγχος της τήρησης του χρονικού πεδίου εφαρμογής του κανονισμού και, ως εκ τούτου, της εγκυρότητας της πιστοποίησης του δημοσίου εγγράφου ως ΕΕΤ.
37. Αφετέρου, η Γερμανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο κανονισμός 805/2004 δεν εφαρμόζεται στο σύνολο της επίμαχης στην υπόθεση της κύριας δίκης κατάστασης, δεδομένου ότι η ημερομηνία σύνταξης του επίμαχου δημοσίου εγγράφου είναι προγενέστερη της ημερομηνίας ενάρξεως ισχύος του εν λόγω κανονισμού. Επομένως, η απάντηση στο ερώτημα αν το κράτος μέλος εκτέλεσης δύναται να επανεξετάσει την πιστοποίηση του εν λόγω δημόσιου εγγράφου ως ΕΕΤ δεν μπορεί να προκύψει από τις διατάξεις του συγκεκριμένου κανονισμού, δεδομένου ότι καμία από αυτές δεν τυγχάνει εφαρμογής.
38. Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι είναι αναγκαίο, προκειμένου να απαντήσω στο προδικαστικό ερώτημα, να αρχίσω την ανάλυσή μου εξετάζοντας το ζήτημα της εφαρμογής του κανονισμού 805/2004, υπό το πρίσμα, ιδίως, του χρονικού πεδίου εφαρμογής του (Α), προκειμένου να συναχθούν εξ αυτού συμπεράσματα σχετικά με τις εξουσίες του κράτους μέλους εκτέλεσης όσον αφορά την επανεξέταση ενός δημοσίου εγγράφου που συντάχθηκε πριν από την έναρξη ισχύος του ανωτέρω κανονισμού, αλλά πιστοποιήθηκε εντούτοις ως ΕΕΤ βάσει των διατάξεων του εν λόγω κανονισμού (Β).
Α. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού 805/2004
39. Ο καθορισμός του χρονικού πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 805/2004 είναι, κατά τη γνώμη μου, αναγκαίος, λαμβανομένης υπόψη της διαφωνίας μεταξύ των διαδίκων σχετικά με το κατά πόσον ο εν λόγω κανονισμός τυγχάνει εφαρμογής όταν η κατάρτιση του δημόσιου εγγράφου που πιστοποιείται ως ΕΕΤ έλαβε χώρα πριν από την έναρξη ισχύος του. Τούτο απαιτείται κατά μείζονα λόγο καθόσον τα δικαστήρια των κρατών μελών έχουν υιοθετήσει αποκλίνουσες προσεγγίσεις (9).
40. Κατά το άρθρο 26, ο κανονισμός 805/2004 εφαρμόζεται μόνο στις αποφάσεις που εκδίδονται, τους δικαστικούς συμβιβασμούς που επικυρώνονται ή καταρτίζονται και στα έγγραφα που συντάσσονται ή καταχωρούνται επίσημα ως δημόσια έγγραφα μετά την έναρξη ισχύος του, δηλαδή την 21η Ιανουαρίου 2005 (10). Ωστόσο, όπως προκύπτει από το άρθρο 33, δεύτερο εδάφιο, ο εν λόγω κανονισμός άρχισε να εφαρμόζεται στις 21 Οκτωβρίου 2005. Επομένως, η πιστοποίηση τίτλου ως ΕΕΤ ήταν δυνατή μόνον από αυτή τη δεύτερη ημερομηνία και έπειτα (11).
41. Όπως ορθώς επισημαίνει το αιτούν δικαστήριο, από το εν λόγω μεταβατικό καθεστώς προκύπτει ότι το αποφασιστικό κριτήριο για να διαπιστωθεί αν ένα δημόσιο έγγραφο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 805/2004 δεν είναι η ημερομηνία έκδοσης πιστοποιητικού ΕΕΤ, αλλά η ημερομηνία σύνταξης ή καταχώρισής του (12). Η διατύπωση του άρθρου 26 του κανονισμού είναι σαφής ως προς το ζήτημα αυτό.
42. Εν προκειμένω, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι το επίμαχο εν προκειμένω δημόσιο έγγραφο καταρτίστηκε το 1999: ως εκ τούτου, δεν εμπίπτει στο χρονικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 805/2004, όπως αυτό περιορίζεται από το άρθρο 26 του κανονισμού.
43. Ωστόσο, θεωρώ αναγκαίο να μετριάσω το συμπέρασμα αυτό.
44. Κατά τη γνώμη μου, οι διατάξεις του άρθρου 26 του κανονισμού 805/2004 οι οποίες περιορίζουν το χρονικό πεδίο εφαρμογής του στα έγγραφα που καταρτίζονται μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος του έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις αρχές ή τα δικαστήρια του κράτους μέλους προέλευσης. Οι διατάξεις αυτές διασφαλίζουν ότι μόνον τα δημόσια έγγραφα και οι αποφάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού μπορούν να πιστοποιούνται ως ΕΕΤ και να υπόκεινται στο καθεστώς που προβλέπει ο κανονισμός αυτός. Συνεπώς, ο περιορισμός του χρονικού πεδίου εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, προϋπόθεση για την πιστοποίηση δημοσίου εγγράφου ως ΕΕΤ.
45. Επομένως, σε μια κατάσταση όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, η ημερομηνία σύνταξης του επίμαχου δημόσιου εγγράφου θα έπρεπε να έχει ως αποτέλεσμα να μην δύναται η αρχή του κράτους μέλους προέλευσης να πιστοποιήσει το εν λόγω έγγραφο ως ΕΕΤ, δεδομένου ότι αυτό προδήλως δεν ενέπιπτε στο χρονικό πεδίο εφαρμογής του ανωτέρω κανονισμού.
46. Εν προκειμένω, παρά την ημερομηνία έκδοσής του, το επίμαχο δημόσιο έγγραφο πιστοποιήθηκε ως ΕΕΤ, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπει ο κανονισμός 805/2004, με τη χρήση του τυποποιημένου εντύπου που παρατίθεται στο παράρτημα ΙΙΙ. Με άλλα λόγια, η ορισθείσα αρχή στο κράτος μέλος προέλευσης εφάρμοσε, αν και εσφαλμένα, τις διατάξεις του εν λόγω κανονισμού. Συνεπώς, ο δανειστής στην υπόθεση της κύριας δίκης διαθέτει πλέον ΕΕΤ βάσει του εν λόγω κανονισμού.
47. Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, η πιστοποίηση δημοσίου εγγράφου ως ΕΕΤ προϋποθέτει ότι η αρχή που την ενήργησε έκρινε ότι ο κανονισμός 805/2004 ήταν εφαρμοστέος και ότι το έγγραφο αυτό ενέπιπτε στο καθεστώς που προβλέπεται από τις διατάξεις του κανονισμού. Ως εκ τούτου, η εν λόγω αρχή προέβη σε εκτίμηση του ζητήματος της εφαρμογής του κανονισμού, μολονότι η εκτίμηση αυτή αποδεικνύεται εσφαλμένη.
48. Κατά τη Γερμανική Κυβέρνηση, στο μέτρο που το δημόσιο έγγραφο που πιστοποιήθηκε ως ΕΕΤ καταρτίστηκε πριν από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του κανονισμού 805/2004, καμία διάταξή του δεν εφαρμόζεται.
49. Ωστόσο, για τους λόγους που εξέθεσα, φρονώ ότι η πιστοποίηση δημόσιου εγγράφου ως ΕΕΤ από αρμόδια αρχή ή δικαστήριο κράτους μέλους συνεπάγεται ότι ο μηχανισμός που θεσπίζεται με τον κανονισμό 805/2004 με σκοπό την ελεύθερη κυκλοφορία του εγγράφου τυγχάνει εφαρμογής.
50. Αυτό ισχύει κατά μείζονα λόγο δεδομένου ότι οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία θα είχε ως αποτέλεσμα να θίξει την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού ο οποίος θεσπίστηκε με τον κανονισμό 805/2004 και ο οποίος αποσκοπεί στην ελεύθερη κυκλοφορία αποφάσεων, δικαστικών συμβιβασμών και δημοσίων εγγράφων που αφορούν μη αμφισβητούμενες αξιώσεις (13). Πράγματι, τούτο θα είχε ως αποτέλεσμα τα δικαστήρια ή οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους εκτέλεσης να ελέγχουν συστηματικά κατά πόσον το δημόσιο έγγραφο ή η επίμαχη απόφαση και η πιστοποίησή τους ως ΕΕΤ εμπίπτουν στο χρονικό πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού, ακόμη και όταν, σε αντίθεση με την υπό κρίση υπόθεση, δεν είναι πρόδηλη η παράβαση του κανονισμού αυτού. Για τους λόγους που θα εκθέσω κατωτέρω, φρονώ ότι ο έλεγχος του χρονικού πεδίου εφαρμογής εμπίπτει στην απαγόρευση που επιβάλλεται στο κράτος μέλος εκτέλεσης να επανεξετάσει επί της ουσίας την απόφαση ή το δημόσιο έγγραφο και την πιστοποίησή τους ως ΕΕΤ. Επομένως, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι επιτρέπεται στο κράτος μέλος εκτέλεσης να ελέγχει συστηματικά, όταν επιλαμβάνεται αίτησης βάσει ΕΕΤ, αν ο κανονισμός έχει εφαρμοστεί ορθά στο κράτος μέλος προέλευσης.
Β. Η έκταση της απαγόρευσης να επανεξετάζεται επί της ουσίας στο κράτος μέλος εκτέλεσης απόφαση ή δημόσιο έγγραφο και η πιστοποίησή τους ως ΕΕΤ
51. Η απαγόρευση επανεξέτασης επί της ουσίας δημοσίου εγγράφου και της πιστοποίησής του ως ΕΕΤ από το κράτος μέλος εκτέλεσης προκύπτει από το άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 805/2004, σε συνδυασμό με το άρθρο 25 αυτού.
52. Προκειμένου να καθοριστεί αν η απαγόρευση αυτή εκτείνεται στον έλεγχο του χρονικού πεδίου εφαρμογής, οι σχετικές διατάξεις πρέπει να ερμηνευθούν λαμβανομένου υπόψη όχι μόνον του γράμματός τους, αλλά και του πλαισίου στο οποίο εντάσσονται και των σκοπών που επιδιώκονται με την πράξη της οποίας οι εν λόγω διατάξεις αποτελούν μέρος (14).
1. Γραμματική ερμηνεία
53. Όσον αφορά το γράμμα του άρθρου 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 805/2004, από διάφορες γλωσσικές αποδόσεις της εν λόγω διάταξης προκύπτει ότι αυτή ρητώς προβλέπει ότι έλεγχος επί της ουσίας δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί «σε καμία περίπτωση» (15). Πρέπει να επισημανθεί ότι, μολονότι η διευκρίνιση αυτή δεν περιλαμβάνεται στην απόδοση στη γερμανική γλώσσα, εντούτοις είχε ήδη συμπεριληφθεί –τουλάχιστον στην απόδοση στην αγγλική γλώσσα– στην αρχική πρόταση της Επιτροπής (16). Επιπλέον, η διευκρίνιση αυτή αντιστοιχεί στη συνήθη διατύπωση της απαγόρευσης της αναθεώρησης επί της ουσίας, όπως έχει κατοχυρωθεί στον τομέα της συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις μετά τη σύμβαση των Βρυξελλών (17).
54. Ομοίως, επισημαίνω ότι, στον τομέα της συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις, η απαγόρευση επανεξέτασης επί της ουσίας εμποδίζει τον δικαστή του κράτους μέλους εκτέλεσης να επαληθεύσει την ακρίβεια των νομικών και πραγματικών εκτιμήσεων που έχουν γίνει από τον δικαστή του κράτους μέλους προέλευσης (18).
55. Ειδικότερα, όσον αφορά τον κανονισμό 805/2004, το Δικαστήριο έκρινε ότι καμία αμφισβήτηση σχετικά με την απόφαση που εκδόθηκε στο κράτος μέλος προέλευσης ή την πιστοποίησή της ως ΕΕΤ δεν μπορεί να υποβληθεί στην κρίση των δικαστηρίων ή αρχών του κράτους μέλους εκτέλεσης (19). Σε αντίθεση με άλλες διατάξεις του παράγωγου δικαίου που κατοχυρώνουν την απαγόρευση ελέγχου επί της ουσίας στον τομέα της συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις της Ένωσης, το άρθρο 21, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού προβλέπει την απαγόρευση αυτή όχι μόνο για την απόφαση (ή τον δικαστικό συμβιβασμό ή το δημόσιο έγγραφο, ανάλογα με την περίπτωση), αλλά και για την πιστοποίησή τους ως ΕΕΤ.
56. Με άλλα λόγια, η απαγόρευση της επανεξέτασης επί της ουσίας αφορά επίσης την ανάλυση βάσει της οποίας η αρμόδια αρχή πιστοποίησε το επίμαχο δημόσιο έγγραφο ως ΕΕΤ. Ο καθορισμός, όμως, του χρονικού σημείου κατά το οποίο μια απόφαση πρέπει να θεωρείται εκδοθείσα και ένα δημόσιο έγγραφο συνταχθέν ή καταχωρισθέν, κατά την έννοια του άρθρου 26 του κανονισμού 805/2004, πρέπει να πραγματοποιείται από την αρμόδια αρχή ή δικαστήριο του κράτους μέλους προέλευσης, σύμφωνα με το εθνικό του δίκαιο. Επομένως, το ζήτημα αν ένα έγγραφο εμπίπτει στο χρονικό πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού αποτελεί ακριβώς πράξη νομικού χαρακτηρισμού εκ μέρους του δικαστή ή της αρμόδιας αρχής του κράτους μέλους προέλευσης η οποία δεν μπορεί να ελεγχθεί στο κράτος μέλος εκτέλεσης.
57. Συνεπώς, κατά τη γνώμη μου, η εξέταση του χρονικού πεδίου εφαρμογής από την αρμόδια αρχή ή το δικαστήριο κράτους μέλους εμπίπτει στην απαγόρευση επανεξέτασης, επί της ουσίας, της πιστοποίησης τίτλου ως ΕΕΤ.
58. Το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώνεται, κατά τη γνώμη μου, από τη συστηματική και τελολογική ερμηνεία των ανωτέρω διατάξεων.
2. Συστηματική ερμηνεία
59. Όσον αφορά το πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται το άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 805/2004, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η κατάργηση του exequatur, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 5 του εν λόγω κανονισμού, στηρίζεται σε σαφή κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ, αφενός, των δικαστηρίων και αρχών του κράτους μέλους προέλευσης και, αφετέρου, των δικαστηρίων και αρχών του κράτους μέλους εκτέλεσης (20).
60. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο νομοθέτης της Ένωσης, περιορίζοντας τις εξουσίες του κράτους μέλους εκτέλεσης όσον αφορά τη δυνατότητα επανεξέτασης της απόφασης ή του δημόσιου εγγράφου που πιστοποιείται ως ΕΕΤ, προέβλεψε αντίστοιχα, στο κράτος μέλος προέλευσης, μηχανισμούς που παρέχουν στον οφειλέτη τη δυνατότητα να αμφισβητήσει την εν λόγω πιστοποίηση.
61. Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, το άρθρο 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 805/2004 προβλέπει ότι το πιστοποιητικό ΕΕΤ, κατόπιν αιτήσεως προς το δικαστήριο προέλευσης, ανάλογα με την περίπτωση, είτε διορθώνεται είτε ανακαλείται. Επιπλέον, το άρθρο 25, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού προβλέπει ότι η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται mutatis mutandis στην πιστοποίηση δημοσίων εγγράφων ως ΕΕΤ.
62. Ειδικότερα, επισημαίνω ότι το άρθρο 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 805/2004 προβλέπει ρητώς ότι το πιστοποιητικό μπορεί να ανακληθεί στο κράτος μέλος προέλευσης, εάν έχει εκδοθεί εσφαλμένα, λαμβανομένων υπόψη των προϋποθέσεων που καθορίζονται στον κανονισμό. Αφενός, όμως, στον κανονισμό αυτόν δεν υπάρχει περιορισμός των λόγων για τους οποίους μπορεί να συναχθεί ότι το πιστοποιητικό εκδόθηκε εσφαλμένα. Αφετέρου, όπως έχω επισημάνει, η ανάλυση του χρονικού πεδίου εφαρμογής εμπίπτει στις προϋποθέσεις που καλείται να εξετάσει η αρμόδια αρχή ή το αρμόδιο δικαστήριο κατά την έκδοση πιστοποίησης τίτλου ως ΕΕΤ. Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι η μη τήρηση του χρονικού πεδίου εφαρμογής του κανονισμού είναι ένας από τους λόγους για να διαπιστωθεί εσφαλμένη έκδοση πιστοποιητικού ΕΕΤ.
63. Με άλλα λόγια, μόνο τα αρμόδια δικαστήρια ή αρχές του κράτους μέλους προέλευσης μπορούν να επανεξετάσουν την απόφαση πιστοποίησης προκειμένου να αποφασίσουν εάν, για τον έναν ή τον άλλον λόγο, αυτή πρέπει να ανακληθεί.
64. Συναφώς, υπενθυμίζω ότι το άρθρο 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 805/2004 είναι το μόνο εργαλείο που διαθέτει ο οφειλέτης προκειμένου να προβάλει ότι ένα δημόσιο έγγραφο ή μια απόφαση έχουν εσφαλμένα πιστοποιηθεί ως ΕΕΤ. Όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 10 του εν λόγω κανονισμού, η κατάργηση των ελέγχων στο κράτος μέλος εκτέλεσης συνδέεται άρρηκτα με, και εξαρτάται από, την ύπαρξη επαρκών εγγυήσεων όσον αφορά την τήρηση των δικαιωμάτων άμυνας. Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι η έννοια της «εσφαλμένης χορήγησης» που επιτρέπει στο δικαστήριο του κράτους μέλους προέλευσης να ανακαλέσει την πιστοποίηση πρέπει να ερμηνεύεται ελαστικά.
65. Η εν λόγω δυνατότητα ανάκλησης συμπληρώνεται από έναν άλλο μηχανισμό στο κράτος μέλος εκτέλεσης, ο οποίος έχει ως σκοπό να διασφαλίσει ότι, όταν έχει ζητηθεί η ανάκληση της πιστοποίησης, ο οφειλέτης μπορεί να ζητήσει τον περιορισμό ή την αναστολή της διαδικασίας εκτέλεσης, σύμφωνα με το άρθρο 23 του κανονισμού 805/2004.
66. Στο πλαίσιο αυτό, η δυνατότητα του οφειλέτη να αναστείλει τη διαδικασία εκτέλεσης περιορίζεται από ορισμένες προϋποθέσεις. Συνδέεται, αφενός, με την κίνηση από τον οφειλέτη ένδικης διαδικασίας στο κράτος μέλος προέλευσης η οποία να αφορά είτε την απόφαση ή το δημόσιο έγγραφο που αποτελεί αντικείμενο της πιστοποίησης, είτε την ανάκληση ή τη διόρθωση του ΕΕΤ. Αφετέρου, προϋποθέτει την ύπαρξη «έκτακτων περιστάσεων», η δε προϋπόθεση αυτή πρέπει να ερμηνεύεται, σύμφωνα με τη νομολογία, στενά (21). Συναφώς, επισημαίνω, ωστόσο, ότι μια κατάσταση όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, στην οποία είναι πρόδηλο, για το δικαστήριο του κράτους μέλους εκτέλεσης, ότι το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 805/2004 δεν έχει τηρηθεί, πρέπει να μπορεί να εμπίπτει στην έννοια των «έκτακτων περιστάσεων» και να επωφεληθεί από ορισμένη χαλάρωση της περιοριστικής νομολογίας του Δικαστηρίου σχετικά με την έννοια αυτή.
67. Όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, από την εξέταση των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης, με την έκδοση του κανονισμού 805/2004, έλαβε υπόψη το γεγονός ότι το πιστοποιητικό ενδέχεται να έχει εκδοθεί εσφαλμένα και επέλεξε να αντισταθμίσει το γεγονός αυτό προβλέποντας τη δυνατότητα του αιτούντος να ζητήσει την ανάκληση του πιστοποιητικού στο κράτος μέλος προέλευσης και, ταυτόχρονα, να ζητήσει την αναστολή της εκτέλεσης στο κράτος μέλος εκτέλεσης.
68. Επομένως, κατά τη γνώμη μου, από τη γενική οικονομία του κανονισμού 805/2004 προκύπτει σαφώς ότι η εκτίμηση σχετικά με το χρονικό πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού μπορεί να ελεγχθεί μόνο στο κράτος μέλος προέλευσης, σύμφωνα με τις επιλογές που προσφέρονται στον οφειλέτη προκειμένου να διαπιστωθεί ότι η πιστοποίηση έχει χορηγηθεί εσφαλμένα. Κατά συνέπεια, και λαμβανομένης υπόψη της αυστηρής κατανομής των αρμοδιοτήτων που καθιερώνει το νομοθέτημα αυτό, η γενική οικονομία του εν λόγω κανονισμού δεν επιτρέπει μια τέτοια επανεξέταση στο κράτος μέλος εκτέλεσης.
3. Τελολογική ερμηνεία
69. Όσον αφορά τον σκοπό του κανονισμού 805/2004, υπενθυμίζω ότι αυτός έχει ως βάση το πρόγραμμα που εγκρίθηκε το 2000 από το Συμβούλιο μετά τη σύνοδο του Τάμπερε για την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης, ιδίως με την κατάργηση των ενδιάμεσων μέτρων που προηγούνται της εκτέλεσης στο κράτος μέλος στο οποίο αυτή ζητείται (22). Σκοπός ήταν να χορηγηθεί ένα απτό πλεονέκτημα στους πιστωτές με το να τους παρασχεθεί η δυνατότητα να επιτύχουν ταχεία και αποτελεσματική εκτέλεση στο εξωτερικό χωρίς παρέμβαση των δικαστικών αρχών του κράτους μέλους στο οποίο ζητείται η εκτέλεση, με τις καθυστερήσεις και το κόστος που αυτό συνεπάγεται (23).
70. Επομένως, σκοπός του κανονισμού 805/2004 είναι η θέσπιση ΕΕΤ για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις, προκειμένου να εξασφαλιστεί, με τη θέσπιση ελάχιστων κανόνων, η ελεύθερη κυκλοφορία των αποφάσεων, των δικαστικών συμβιβασμών και των δημόσιων εγγράφων σε όλα τα κράτη μέλη (24). Όταν μια εθνική απόφαση έχει πιστοποιηθεί ως ΕΕΤ από το δικαστήριο προέλευσης, αντιμετωπίζεται, για τους σκοπούς της εκτέλεσης, σαν να είχε εκδοθεί στο κράτος μέλος εκτέλεσης και, ως εκ τούτου, χωρίς να απαιτείται ο τύπος του exequatur για τη διαπίστωση της εκτελεστότητάς της στο εν λόγω κράτος μέλος (25). Το ίδιο ισχύει και για τους δικαστικούς συμβιβασμούς (26) και τα δημόσια έγγραφα (27).
71. Επομένως, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι από τα άρθρα 1 και 5 του κανονισμού 805/2004, σε συνδυασμό με τις αιτιολογικές του σκέψεις 8, 10, 11 και 18, προκύπτει ότι ο σκοπός του κανονισμού αυτού έγκειται, τηρουμένης της αμοιβαίας εμπιστοσύνης στην απονομή της δικαιοσύνης στα κράτη μέλη, στην οποία στηρίζεται η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ, αφενός, των δικαστηρίων και των αρχών του κράτους μέλους προέλευσης και, αφετέρου, των δικαστηρίων και των αρχών του κράτους μέλους εκτέλεσης, στο να διασφαλίσει την ελεύθερη κυκλοφορία, μεταξύ άλλων, των αποφάσεων σχετικά με μη αμφισβητούμενες αξιώσεις, καθώς και στο να επιταχύνει και να απλοποιήσει την εκτέλεσή τους, καταργώντας τη διαδικασία για την κήρυξη της εκτελεστότητας των αποφάσεων αυτών, διασφαλίζοντας παράλληλα τον σεβασμό των δικαιωμάτων άμυνας (28).
72. Επομένως, κατά τη γνώμη μου, το να επιτραπεί ο έλεγχος της τήρησης του χρονικού πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 805/2004 στο κράτος μέλος εκτέλεσης θα αντέβαινε προδήλως στον σκοπό αυτόν, καθόσον θα οδηγούσε στην επαναφορά του συστηματικού ελέγχου, στο εν λόγω κράτος μέλος, της πιστοποίησης ως ΕΕΤ που διενεργείται στο κράτος μέλος προέλευσης, επιπλέον των διαδικασιών που προβλέπει ο εν λόγω κανονισμός και παρά τη ρητή απαγόρευση επανεξέτασης επί της ουσίας που περιλαμβάνεται σε αυτόν.
73. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο δεδομένου ότι η καθιέρωση ενός τέτοιου συστήματος ελεύθερης κυκλοφορίας των αποφάσεων που αφορούν μη αμφισβητούμενες αξιώσεις βασίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τον σεβασμό της εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης. Ειδικότερα, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 18 του κανονισμού 805/2004, η αμοιβαία εμπιστοσύνη προς την απονομή της δικαιοσύνης στα κράτη μέλη δικαιολογεί την κρίση από δικαστήριο ενός κράτους μέλους ότι πληρούνται όλοι οι όροι για την πιστοποίηση ΕΕΤ, που θα επιτρέψει την εκτέλεση μιας απόφασης σε όλα τα άλλα κράτη μέλη.
74. Επιπλέον, όπως προκύπτει από την απουσία ρήτρας δημόσιας τάξης που να επιτρέπει στο κράτος μέλος εκτέλεσης να μην εκτελέσει την απόφαση, τον δικαστικό συμβιβασμό ή το δημόσιο έγγραφο που πιστοποιούνται ως ΕΕΤ, η εν λόγω ελεύθερη κυκλοφορία στηρίζεται, κατά τη γνώμη μου, σε ιδιαίτερα υψηλό βαθμό αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών.
75. Με άλλα λόγια, η αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης είναι αυτή που δικαιολογεί, αφενός, ότι εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του κράτους μέλους προέλευσης να διορθώσει ή να ανακαλέσει ένα ΕΕΤ και, αφετέρου, ότι το δικαστήριο του κράτους μέλους εκτέλεσης υποχρεούται να θεωρήσει ένα πιστοποιητικό ΕΕΤ ως έγκυρο και ότι του απαγορεύεται να ελέγχει τη νομιμότητά του, ακόμη και αν, λόγω πρόδηλης παραβίασης του χρονικού πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 805/2004, το πιστοποιητικό δεν έπρεπε να έχει εκδοθεί.
76. Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι τόσο από το γράμμα του άρθρου 21, παράγραφος 2, και του άρθρου 25 του κανονισμού 805/2004 όσο και από το πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσονται οι συγκεκριμένες διατάξεις, καθώς και από τους σκοπούς που επιδιώκονται με την πράξη της οποίας αυτές αποτελούν μέρος, συνάγεται ότι οι εν λόγω διατάξεις δεν επιτρέπουν να επανεξεταστεί η πιστοποίηση δημόσιου εγγράφου ως ΕΕΤ από το κράτος μέλος εκτέλεσης, όταν, λαμβανομένης υπόψη της ημερομηνίας σύνταξης του δημόσιου εγγράφου, προδήλως δεν τηρήθηκε το χρονικό πεδίο εφαρμογής του ανωτέρω κανονισμού.
V. Πρόταση
77. Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Oberster Gerichtshof (Ανώτατο Δικαστήριο, Αυστρία) ως εξής:
Το άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) 805/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις, σε συνδυασμό με το άρθρο 25 του ίδιου κανονισμού,
έχει την έννοια ότι:
δεν επιτρέπεται η επανεξέταση στο κράτος μέλος εκτέλεσης της πιστοποίησης εκτελεστού δημόσιου εγγράφου ως ΕΕΤ, η οποία έχει εκδοθεί από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους προέλευσης μέσω του εντύπου που παρατίθεται στο παράρτημα ΙΙΙ του κανονισμού αυτού, όταν, λαμβανομένης υπόψη της ημερομηνίας σύνταξης του δημόσιου εγγράφου, προδήλως δεν τηρήθηκε το χρονικό πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού.
1 Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
2 Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2012, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2012, L 351, σ. 1).
3 Μέσω του κανονισμού (ΕΚ) 44/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2001, L 12, σ. 1) (στο εξής: κανονισμός Βρυξέλλες Ι).
4 Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις (ΕΕ 2004, L 143, σ. 15).
5 Ο μόνος λόγος απόρριψης απόφασης που έχει πιστοποιηθεί ως ΕΕΤ, ο οποίος προβλέπεται στο άρθρο 21, παράγραφος 1, του κανονισμού 805/2004, είναι το ασυμβίβαστο με προηγούμενη απόφαση, όπερ δεν έχει εφαρμογή, εξάλλου, στα δημόσια έγγραφα· βλ. άρθρο 25, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού.
6 Σύμφωνα με το άρθρο 54c, παράγραφος 1, του κώδικα αναγκαστικής εκτέλεσης.
7 ΕΕ 1972, L 299, σ. 32 (στο εξής: σύμβαση των Βρυξελλών).
8 Συναφώς, επισημαίνω ότι, εν προκειμένω, δυνάμει του άρθρου 33, ο κανονισμός 805/2004 ίσχυε κατά τη στιγμή της πιστοποίησης του εν λόγω δημοσίου εγγράφου ως ΕΕΤ. Επομένως, δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση η τήρηση αυτής της διάταξης. Αντιθέτως, το άρθρο 26 του κανονισμού προβλέπει ότι αυτός εφαρμόζεται μόνο στα δημόσια έγγραφα που συντάσσονται ή καταρτίζονται μετά την έναρξη ισχύος του εν λόγω κανονισμού. Επομένως, αυτή η διάταξη, η οποία αποσκοπεί στον χρονικό περιορισμό των εγγράφων που μπορούν να πιστοποιηθούν ως ΕΕΤ, συνιστά το αντικείμενο της υπό κρίση υπόθεσης.
9 Βλ., μεταξύ άλλων, Yessiou-Faltsi, P., «The European Enforcement Order after Five Years of Experience in Greece», Revue Hellénique de Droit International, 2008, τομ. 61, σ. 735, 742 και 743 (ελληνικές αποφάσεις που πιστοποιήθηκαν ως ΕΕΤ πριν από τις 21 Οκτωβρίου 2005)· απόφαση του τρίτου τμήματος του tribunal d’arrondissement Luxembourg (civil) [περιφερειακού δικαστηρίου (αστικών διαφορών) Λουξεμβούργου] περί ειδικής κατάσχεσης, αριθ. 37/2015, διαθέσιμη στη διεύθυνση https://justice.public.lu/fr/jurisprudence/juridictions-judiciaires.html (ΕΕΤ που εκδόθηκε στη Γαλλία το 2012 βάσει προσωρινής διαταγής που εκδόθηκε το 2003)· διάταξη του Oberlandesgericht München (ανώτερου περιφερειακού δικαστηρίου Μονάχου, Γερμανία), της 30ής Απριλίου 2007, 6 W 687/07, NJW‑RR, 2007, σ. 1582 και 1583 (μη εφαρμογή του κανονισμού σε διάταξη περί καθορισμού δικαστικών εξόδων εκδοθείσα στις 2 Μαρτίου 2005).
10 Άρθρο 33 του κανονισμού 805/2004.
11 Βλ. επίσης Huet, A., «Titre exécutoire européen», Répertoire de droit européen, Dalloz, Αύγουστος 2006, σημείο 7.
12 Βλ. κατ’ αναλογίαν, όσον αφορά την οριοθέτηση ratione temporis των κανονισμών Βρυξέλλες Ι και Βρυξέλλες Ια, απόφαση της 6ης Ιουνίου 2019, Weil (C‑361/18, EU:C:2019:473, σκέψη 24).
13 Άρθρο 1 του κανονισμού 805/2004.
14 Αποφάσεις της 16ης Φεβρουαρίου 2023, Lufthansa Technik AERO Alzey (C‑393/21, EU:C:2023:104, σκέψη 33), και της 27ης Νοεμβρίου 2025, Manuel Costa Filhos (C‑643/24, EU:C:2025:923, σκέψη 37).
15 Βλ. μεταξύ άλλων, τις αποδόσεις στην ελληνική («Σε καμία περίπτωση»), την ισπανική («en ningún caso»), τη γαλλική («en aucun cas»), την ιταλική («in nessun caso»), την ολλανδική («in geen geval»), την πολωνική («w żadnych okolicznościach»), τη πορτογαλική («em caso algum»), τη ρουμανική («în niciun caz») και την αγγλική γλώσσα («under no circumstances»).
16 Βλ. άρθρο 22, παράγραφος 2, της πρότασης κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις [COM(2002) 159 τελικό, σ. 3].
17 Βλ., μεταξύ άλλων, άρθρο 29 της σύμβασης των Βρυξελλών και άρθρο 52 του κανονισμού Βρυξέλλες Ια.
18 Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 28ης Μαρτίου 2000, Krombach (C‑7/98, EU:C:2000:164, σκέψη 36), και, πιο πρόσφατα, της 4ης Οκτωβρίου 2024, Real Madrid Club de Fútbol (C‑633/22, EU:C:2024:843, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
19 Απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2023, Lufthansa Technik AERO Alzey (C‑393/21, EU:C:2023:104, σκέψη 41).
20 Αποφάσεις της 16ης Φεβρουαρίου 2023, Lufthansa Technik AERO Alzey (C‑393/21, EU:C:2023:104, σκέψη 41), και της 27ης Νοεμβρίου 2025, Manuel Costa Filhos (C‑643/24, EU:C:2025:923, σκέψη 40).
21 Πρβλ., απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2023, Lufthansa Technik AERO Alzey (C‑393/21, EU:C:2023:104, σκέψεις 34 και 35).
22 Βλ. αιτιολογική σκέψη 8 του κανονισμού 805/2004 καθώς και την ανακοίνωση του Συμβουλίου (2001/C 12/01), «Σχέδιο προγράμματος μέτρων για την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των αποφάσεων επί αστικών και εμπορικών υποθέσεων» (JO 2001, C 12, σ. 1 και 5).
23 Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 8 και 9 του κανονισμού 805/2004.
24 Άρθρο 1 του κανονισμού 805/2004.
25 Βλ. άρθρο 5 του κανονισμού 805/2004.
26 Άρθρο 24, παράγραφος 2, του κανονισμού 805/2004.
27 Άρθρο 25, παράγραφος 2, του κανονισμού 805/2004.
28 Απόφαση της 27ης Νοεμβρίου 2025, Manuel Costa Filhos (C‑643/24, EU:C:2025:923, σκέψη 53). Βλ. επίσης απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2023, Lufthansa Technik AERO Alzey (C‑393/21, EU:C:2023:104, σκέψη 45).