ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

JULIANE KOKOTT

της 25ης Ιανουαρίου 2024 ( 1 )

Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P και υπόθεση C‑597/22 P

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

κατά

HB

«Αίτηση αναιρέσεως – Δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών – Παρατυπίες κατά τη διαδικασία ανάθεσης – Αποφάσεις ανάκτησης των καταβληθέντων ποσών εκδοθείσες μετά την υπογραφή της σύμβασης – Προσφυγή ακυρώσεως – Παραδεκτό – Αρμοδιότητα του δικαστή της Ένωσης – Αποφάσεις που συνιστούν εκτελεστό τίτλο εκδοθείσες για την είσπραξη των απαιτούμενων ποσών – Αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εκδώσει τις εν λόγω αποφάσεις που συνιστούν εκτελεστό τίτλο»

Περιεχόμενα

 

I. Εισαγωγή

 

II. Το νομικό πλαίσιο

 

Α. Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

 

Β. Ο κανονισμός σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης

 

Γ. Οι δημοσιονομικοί κανονισμοί της Ένωσης

 

1. Ο δημοσιονομικός κανονισμός του 2002

 

2. Ο δημοσιονομικός κανονισμός του 2018

 

III. Το ιστορικό των αιτήσεων αναιρέσεως

 

Α. Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P

 

1. Αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS

 

α) Η απόφαση ανάκτησης CARDS

 

β) Η απόφαση ανάκτησης TACIS

 

2. Οι αποφάσεις T‑795/19 και T‑796/19

 

Β. Υπόθεση C‑597/22 P

 

1. Αποφάσεις CARDS και TACIS οι οποίες συνιστούν εκτελεστό τίτλο

 

2. Η απόφαση T‑408/21

 

IV. Οι αναιρετικές διαδικασίες και τα αιτήματα των διαδίκων

 

Α. Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P

 

Β. Υπόθεση C‑597/22 P

 

V. Εκτίμηση

 

Α. Υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P

 

1. Επί του παραδεκτού των αιτήσεων αναιρέσεως

 

2. Επί της αρμοδιότητας εκδίκασης των προσφυγών-αγωγών που ασκήθηκαν κατά των αποφάσεων ανάκτησης CARDS και TACIS

 

α) Επί της αμφισβητούμενης συλλογιστικής του Γενικού Δικαστηρίου

 

β) Εκτίμηση της επιχειρηματολογίας της Επιτροπής

 

1) Οι αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS υπό το πρίσμα των προϋποθέσεων παραδεκτού προσφυγών ακυρώσεως που ασκούνται κατά πράξεων που εκδόθηκαν στο πλαίσιο συμβατικών σχέσεων

 

2) Οι αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS και ο διττός ρόλος της Επιτροπής στον τομέα των συμβατικών σχέσεων

 

3. Συμπέρασμα στις υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P

 

Β. Υπόθεση C‑597/22 P

 

Γ. Ενδιάμεσο συμπέρασμα

 

VI. Επί των δικαστικών εξόδων

 

VII. Πρόταση

I. Εισαγωγή

1.

Όταν αντισυμβαλλόμενος της Ευρωπαϊκής Ένωσης διέπραξε παρατυπία κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ανάθεσης σύμβασης, η οποία διαπιστώνεται μετά την υπογραφή της σύμβασης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να εκδώσει, έναντι του εν λόγω αντισυμβαλλομένου, απόφαση ανάκτησης ποσών που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο της σύμβασης. Για τον προσδιορισμό του δικαστηρίου που είναι αρμόδιο για τον έλεγχο τέτοιας απόφασης, τίθεται, όμως, το ζήτημα αν η εν λόγω απόφαση εμπίπτει στο πλαίσιο των συμβατικών σχέσεων ή στο πλαίσιο των εξωσυμβατικών σχέσεων των συμβαλλομένων.

2.

Με άλλα λόγια, υπάγεται τέτοια απόφαση ανάκτησης στην αρμοδιότητα του δικαστή της σύμβασης –εθνικού δικαστή ή δικαστή της Ένωσης, κατά περίπτωση, ανάλογα με την ύπαρξη ή μη, στη σύμβαση, ρήτρας διαιτησίας κατά την έννοια του άρθρου 272 ΣΛΕΕ– ή πρόκειται, αντιθέτως, για πράξη δεκτική προσβολής μόνον ενώπιον του δικαστή της Ένωσης μέσω προσφυγής ακυρώσεως κατά την έννοια του άρθρου 263 ΣΛΕΕ;

3.

Τούτο είναι το ερώτημα στο οποίο το Δικαστήριο θα πρέπει να δώσει απάντηση στις υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P. Η απάντησή του θα καθορίσει αν ορθώς το Γενικό Δικαστήριο χαρακτήρισε τις επίδικες αποφάσεις ανάκτησης ως εντασσόμενες σε πλαίσιο συμβατικών σχέσεων και έκρινε εαυτό αναρμόδιο υπέρ του Βέλγου δικαστή, δικαστή της σύμβασης, ή αν έπρεπε, αντιθέτως, να κρίνει εαυτό αρμόδιο να εκδικάσει τις προσφυγές που άσκησε ο αντισυμβαλλόμενος της Επιτροπής κατά των εν λόγω αποφάσεων.

4.

Εν συνεχεία, η απάντηση που το Δικαστήριο θα δώσει στο ανωτέρω ερώτημα θα καθορίσει την απάντηση που πρέπει να δοθεί στο ερώτημα που τίθεται με την υπόθεση C‑597/22 P. Το ζήτημα που τίθεται σε αυτήν είναι αν η Επιτροπή μπορούσε να εκδώσει αποφάσεις που συνιστούν εκτελεστό τίτλο κατά την έννοια του άρθρου 299 ΣΛΕΕ για την είσπραξη των ποσών που απαιτούνταν με τις επίδικες αποφάσεις ανάκτησης.

5.

Αφού χαρακτήρισε τις επίδικες αποφάσεις ως εμπίπτουσες στο πλαίσιο των συμβατικών σχέσεων, το Γενικό Δικαστήριο έδωσε αρνητική απάντηση στο ως άνω ερώτημα. Συγκεκριμένα, κατά την απόφαση ADR Center κατά Επιτροπής (στο εξής: απόφαση ADR) ( 2 ), η Επιτροπή δεν δύναται να εκδώσει απόφαση που συνιστά εκτελεστό τίτλο εντός πλαισίου συμβατικών σχέσεων οι οποίες δεν περιέχουν ρήτρα διαιτησίας υπέρ του δικαστή της Ένωσης.

6.

Ως εκ τούτου, το βάσιμο της ακύρωσης, εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου, των επίδικων αποφάσεων που συνιστούν εκτελεστό τίτλο στην υπόθεση C‑597/22 P εξαρτάται από το βάσιμο των διαπιστώσεών του όσον αφορά τις επίδικες αποφάσεις ανάκτησης στις υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P.

II. Το νομικό πλαίσιο

Α. Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

7.

Τα άρθρα 272, 274 και 299 ΣΛΕΕ ορίζουν τα εξής:

«Άρθρο 272

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρμόδιο να λαμβάνει αποφάσεις δυνάμει ρήτρας διαιτησίας που περιέχεται σε σύμβαση δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, η οποία συνάπτεται από την Ένωση ή για λογαριασμό της.

Άρθρο 274

Εφόσον οι Συνθήκες δεν προβλέπουν αρμοδιότητα του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι διαφορές στις οποίες η Ένωση είναι διάδικος δεν εξαιρούνται εκ του λόγου αυτού από την αρμοδιότητα των εθνικών δικαστηρίων.

Άρθρο 299

Οι πράξεις του Συμβουλίου, της Επιτροπής ή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που επιβάλλουν χρηματική υποχρέωση εις βάρος προσώπων, εκτός των κρατών, είναι τίτλοι εκτελεστοί.

Η αναγκαστική εκτέλεση διέπεται από τις διατάξεις της πολιτικής δικονομίας που ισχύει στο κράτος, στην επικράτεια του οποίου γίνεται. Ο εκτελεστήριος τύπος περιάπτεται, μετά έλεγχο της γνησιότητας μόνο του τίτλου, από την εθνική αρχή που ορίζει η κυβέρνηση του κράτους μέλους για τον σκοπό αυτόν και την οποία γνωστοποιεί στην Επιτροπή και στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο ενδιαφερόμενος, κατόπιν αιτήσεως του οποίου ετηρήθησαν οι διατυπώσεις αυτές, δύναται να επισπεύσει την αναγκαστική εκτέλεση κατά το εσωτερικό δίκαιο, απευθυνόμενος απευθείας στην αρμόδια αρχή.

Η αναγκαστική εκτέλεση αναστέλλεται μόνο με απόφαση του Δικαστηρίου. Ο έλεγχος όμως της κανονικότητας των εκτελεστικών μέτρων ανήκει στην αρμοδιότητα των εθνικών δικαστηρίων.»

Β. Ο κανονισμός σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης

8.

Τα άρθρα 1 και 4 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1995, σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (στο εξής: κανονισμός 2988/95) ( 3 ), έχουν ως εξής:

«Άρθρο 1

1.   Για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων θεσπίζονται γενικοί κανόνες σχετικά με ομοιογενείς ελέγχους, καθώς και με διοικητικά μέτρα και κυρώσεις για τις παρατυπίες βάσει του κοινοτικού δικαίου.

2.   Παρατυπία συνιστά κάθε παράβαση διάταξης του κοινοτικού δικαίου που προκύπτει από πράξη ή παράλειψη ενός οικονομικού φορέα, με πραγματικό ή ενδεχόμενο αποτέλεσμα να ζημιωθεί ο γενικός προϋπολογισμός των Κοινοτήτων ή προϋπολογισμός διαχειριζόμενος από τις Κοινότητες, είτε με τη μείωση ή ματαίωση εσόδων που προέρχονται από ίδιους πόρους που εισπράττονται απευθείας για λογαριασμό της Κοινότητας, είτε με αδικαιολόγητη δαπάνη.

Άρθρο 4

1.   Κάθε παρατυπία συνεπάγεται, κατά γενικό κανόνα, την αφαίρεση του αδικαιολογήτως αποκτηθέντος οφέλους:

–

με την υποχρέωση καταβολής των οφειλομένων ή επιστροφής των αδικαιολογήτως εισπραχθέντων ποσών,

–

με την ολική ή μερική κατάπτωση της εγγύησης που έχει συσταθεί για την υποστήριξη της αίτησης παρασχεθέντος οφέλους ή για την είσπραξη προκαταβολής.

2.   Η εφαρμογή των μέτρων της παραγράφου 1 περιορίζεται στην αφαίρεση του εξασφαλισθέντος οφέλους προσαυξημένου, εφόσον προβλέπεται, με τόκους που δύνανται να καθοριστούν κατ’ αποκοπήν.

3.   Οι πράξεις οι οποίες αποδεδειγμένως αποσκοπούν στην εξασφάλιση οφέλους αντίθετου προς τους στόχους των εκάστοτε εφαρμοστέων διατάξεων του κοινοτικού δικαίου, με την τεχνητή δημιουργία των προϋποθέσεων κτήσης αυτού του οφέλους, έχουν ως συνέπεια, ανάλογα με την περίπτωση, είτε τη μη εξασφάλιση είτε την αφαίρεση του οφέλους.

4.   Τα μέτρα του παρόντος άρθρου δεν θεωρούνται κυρώσεις.»

Γ. Οι δημοσιονομικοί κανονισμοί της Ένωσης

1.   Ο δημοσιονομικός κανονισμός του 2002

9.

Το άρθρο 103 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο[ν] γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ( 4 ), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) 1995/2006 του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2006 ( 5 ) (στο εξής: δημοσιονομικός κανονισμός του 2002), όριζε τα εξής:

«Οσάκις αποδεικνύεται ότι η διαδικασία ανάθεσης εμφανίζει ουσιώδη σφάλματα, παρατυπίες ή απάτη, τα κοινοτικά όργανα αναστέλλουν τη διαδικασία και μπορούν να λάβουν κάθε αναγκαίο μέτρο, συμπεριλαμβανόμενης της ακύρωσης της διαδικασίας.

Οσάκις, μετά την ανάθεση της σύμβασης, αποδεικνύεται ότι η διαδικασία ανάθεσης ή η εκτέλεση της σύμβασης εμφάνισε ουσιώδη σφάλματα, παρατυπίες ή απάτη, τα κοινοτικά όργανα μπορούν είτε να μη συνάψουν τη σύμβαση είτε να αναστείλουν την εκτέλεση της σύμβασης ή, εφόσον συντρέχει περίπτωση, να την καταγγείλουν.

Οσάκις τα σφάλματα, οι παρατυπίες ή η απάτη οφείλονται σε υπαιτιότητα του αντισυμβαλλομένου, τα κοινοτικά όργανα μπορούν επιπλέον να αρνηθούν πληρωμές ή να ανακτήσουν ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί, ή και να καταγγείλουν όλες τις συμβάσεις που έχουν συνάψει με τον εμπλεκόμενο αντισυμβαλλόμενο, κατ’ αναλογία προς τη σοβαρότητα των σφαλμάτων, των παρατυπιών ή της απάτης.»

2.   Ο δημοσιονομικός κανονισμός του 2018

10.

Το άρθρο 98 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/1046 (στο εξής: δημοσιονομικός κανονισμός του 2018) ( 6 ) θεσπίζει τη διαδικασία για τη βεβαίωση των απαιτήσεων της Ένωσης και τη σύσταση δικαιώματος απαίτησης από τον οφειλέτη να προβεί στην εξόφληση της οφειλής του.

11.

Το άρθρο 100 του δημοσιονομικού κανονισμού 2018, το οποίο επιγράφεται «Εντολή είσπραξης», ορίζει στην παράγραφο 2, πρώτο εδάφιο, τα εξής:

«Ένα θεσμικό όργανο της Ένωσης μπορεί να διατυπώσει επίσημα τη βεβαίωση απαίτησης εις βάρος προσώπων, εκτός των κρατών μελών, σε απόφαση που αποτελεί τίτλο εκτελεστό κατά την έννοια του άρθρου 299 ΣΛΕΕ.»

12.

Το άρθρο 131 του ίδιου κανονισμού, το οποίο επιγράφεται «Αναστολή, ακύρωση και μείωση», ορίζει, μεταξύ άλλων, τα εξής:

«1.   Σε περίπτωση παρατυπιών ή απάτης κατά τη διαδικασία χορήγησης, ο αρμόδιος διατάκτης αναστέλλει τη διαδικασία και δύναται να λάβει κάθε αναγκαίο μέτρο, συμπεριλαμβανόμενης της ακύρωσης της διαδικασίας. […]

2.   Εάν, μετά τη χορήγηση, διαπιστωθεί ότι κατά τη διαδικασία χορήγησης διαπράχθηκαν παρατυπίες ή απάτη, ο αρμόδιος διατάκτης δύναται:

α)

να αρνηθεί να αναλάβει τη νομική δέσμευση ή να ακυρώσει την απονομή βραβείου·

β)

να αναστείλει τις πληρωμές·

γ)

να αναστείλει την εκτέλεση της νομικής δέσμευσης·

δ)

κατά περίπτωση, να λύσει τη νομική δέσμευση συνολικά ή εν μέρει σε σχέση με έναν ή περισσότερους αποδέκτες.

3.   Ο αρμόδιος διατάκτης δύναται να αναστείλει τις πληρωμές ή την εκτέλεση της νομικής δέσμευσης σε περίπτωση που:

α)

διαπιστωθεί ότι κατά την εκτέλεση της νομικής δέσμευσης διαπράχθηκαν παρατυπίες, απάτη ή αθέτηση υποχρεώσεων·

β)

πρέπει να εξακριβωθεί κατά πόσο συνέβησαν πράγματι οι εικαζόμενες παρατυπίες, απάτη ή αθέτηση υποχρεώσεων·

γ)

οι παρατυπίες, η απάτη ή η αθέτηση υποχρεώσεων θέτουν υπό αμφισβήτηση τη[ν] αξιοπιστία ή την αποτελεσματικότητα των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου προσώπου ή οντότητας που εκτελούν κονδύλια της Ένωσης δυνάμει του άρθρου 62 παράγραφος 1 πρώτο εδάφιο στοιχείο γ) ή τη νομιμότητα και κανονικότητα των υποκείμενων πράξεων.

Εάν δεν επιβεβαιωθεί η ύπαρξη των εικαζόμενων παρατυπιών, απάτης ή αθέτησης υποχρεώσεων που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο στοιχείο β), η εκτέλεση ή οι πληρωμές αποκαθίστανται το ταχύτερο δυνατό.

Ο αρμόδιος διατάκτης δύναται να ακυρώσει τη νομική δέσμευση συνολικά ή σε σχέση με έναν ή περισσότερους αποδέκτες στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο στοιχεία α) και γ).

4.   Εκτός των μέτρων που αναφέρονται στην παράγραφο 2 ή 3, ο αρμόδιος διατάκτης δύναται να μειώσει την επιχορήγηση, το βραβείο, τη συνεισφορά στο πλαίσιο της συμφωνίας συνεισφοράς ή την τιμή στο πλαίσιο σύμβασης σε βαθμό ανάλογο με τη σοβαρότητα των παρατυπιών, της απάτης ή της αθέτησης υποχρεώσεων, μεταξύ άλλων και σε περιπτώσεις όπου οι σχετικές δραστηριότητες δεν έχουν υλοποιηθεί ή υλοποιήθηκαν ανεπαρκώς, ελλιπώς ή καθ’ υπέρβαση των προθεσμιών.

[…]»

III. Το ιστορικό των αιτήσεων αναιρέσεως

13.

Οι υπό κρίση υποθέσεις αφορούν δύο συμβάσεις τις οποίες η Ένωση συνήψε με την αναιρεσίβλητη, HB: τη σύμβαση CARDS και τη σύμβαση TACIS. Κατά την εκτέλεση των συμβάσεων, διαπιστώθηκαν παρατυπίες τις οποίες είχε διαπράξει η HB κατά τη διάρκεια των διαδικασιών σύναψης των συμβάσεων.

14.

Μετά τις εν λόγω διαπιστώσεις, η Επιτροπή εξέδωσε αποφάσεις ανάκτησης των ποσών που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο των συμβάσεων, οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο των αποφάσεων του Γενικού Δικαστηρίου της 21ης Δεκεμβρίου 2021, HB κατά Επιτροπής (T‑795/19, στο εξής: απόφαση T‑795/19, EU:T:2021:917), και HB κατά Επιτροπής (T‑796/19, στο εξής: απόφαση T‑796/19, EU:T:2021:918), κατά των οποίων βάλλουν οι αιτήσεις αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P. Επιπλέον, μεταγενέστερα, η Επιτροπή εξέδωσε αποφάσεις που συνιστούν εκτελεστό τίτλο για την είσπραξη των απαιτούμενων ποσών, οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της 6ης Ιουλίου 2022, HB κατά Επιτροπής (T‑408/21, στο εξής: απόφαση T‑408/21, EU:T:2022:418), κατά της οποίας βάλλει η αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑597/22 P.

15.

Επισημαίνεται, ενημερωτικά, ότι ενώπιον του Δικαστηρίου εκκρεμούν και άλλες υποθέσεις οι οποίες αφορούν επίσης τις συμβάσεις CARDS και TACIS ( 7 ).

Α. Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P

1.   Αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS

α)   Η απόφαση ανάκτησης CARDS

16.

Το ιστορικό της διαφοράς στην υπόθεση C‑160/22 P εκτίθεται, μεταξύ άλλων, στις σκέψεις 1 έως 29 της απόφασης T‑795/19, καθώς και στις αιτιολογικές σκέψεις της απόφασης C(2019)7319 final της Επιτροπής, της 15ης Οκτωβρίου 2019, σχετικά με τη μείωση των ποσών που οφείλονται δυνάμει της σύμβασης CARDS/2008/166‑429 και την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών (στο εξής: απόφαση ανάκτησης CARDS), και συνοψίζεται ως ακολούθως.

17.

Στις 24 Οκτωβρίου 2007 η Ένωση, εκπροσωπούμενη από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ανασυγκρότησης (ΕΥΑ), προκήρυξε διαδικασία υποβολής προσφορών με αριθμό αναφοράς EuropeAid/125037/D/SER/YU με σκοπό τη σύναψη σύμβασης υπηρεσιών για την παροχή υπηρεσιών τεχνικής στήριξης προς το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, στη Σερβία. Η σύμβαση εντασσόταν στο πλαίσιο του προγράμματος κοινοτικής βοήθειας για την ανασυγκρότηση, την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση (CARDS), αντικείμενο του οποίου ήταν η παροχή στήριξης στις χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης ενόψει της συμμετοχής τους στη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης με την Ένωση.

18.

Στις 10 Ιουνίου 2008 η σύμβαση CARDS/2008/166-429 ανατέθηκε στην κοινοπραξία με επικεφαλής την αναιρεσίβλητη, HB. Η σχετική σύμβαση υπ’ αριθ. 06SER01/05/004 (στο εξής: σύμβαση CARDS) υπογράφηκε στις 30 Ιουλίου 2008 για ανώτατο ποσό 1999125 ευρώ.

19.

Η σύμβαση CARDS προέβλεπε, μεταξύ άλλων, ότι το εφαρμοστέο στη σύμβαση δίκαιο είναι το δίκαιο της Ένωσης, το οποίο συμπληρώνεται, εάν απαιτείται, από το βελγικό δίκαιο (άρθρο 9.1 των ειδικών όρων), ότι κάθε διαφορά σχετική με την εν λόγω σύμβαση υπάγεται στην αποκλειστική αρμοδιότητα των δικαστηρίων των Βρυξελλών (Βέλγιο) (άρθρο 11 των ειδικών όρων), ότι, εάν ο αντισυμβαλλόμενος της Ένωσης διέπραξε σφάλματα, παρατυπίες ή απάτη κατά τη διαδικασία σύναψης της σύμβασης, η Ένωση μπορεί να αρνηθεί να πραγματοποιήσει τις οφειλόμενες πληρωμές ή μπορεί να ανακτήσει ποσά που έχουν καταβληθεί, κατ’ αναλογίαν προς τη σοβαρότητα του σφάλματος, της παρατυπίας ή της απάτης (άρθρα 35.1 και 35.2 των γενικών όρων), και ότι η Ένωση μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση σε ορισμένες περιπτώσεις, μεταξύ άλλων, εάν ο αντισυμβαλλόμενος διέπραξε σοβαρό επαγγελματικό παράπτωμα (άρθρο 36.3, στοιχείο g, των γενικών όρων).

20.

Μετά την παύση των εργασιών της ΕΥΑ τον Δεκέμβριο του 2008, η σύμβαση CARDS μεταβιβάστηκε στην αντιπροσωπεία της Ένωσης στη Σερβία (στο εξής: αντιπροσωπεία στη Σερβία).

21.

Την 31η Μαρτίου 2010 η εκτέλεση της σύμβασης CARDS ανεστάλη μετά την αποστολή έρευνας και την έκθεση ανάλυσης της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), με τις οποίες διαπιστώθηκε η ύπαρξη σοβαρών παρατυπιών και ενδεχόμενων πράξεων διαφθοράς κατά τη διαδικασία σύναψης της σύμβασης.

22.

Μετά την τελική έκθεση έρευνας και τη συμπληρωματική έκθεση ανάλυσης της OLAF, η αντιπροσωπεία στη Σερβία ενημέρωσε την HB για την πρόθεσή της να καταγγείλει τη σύμβαση CARDS. Με το από 8 Μαΐου 2015 έγγραφο, η αντιπροσωπεία στη Σερβία ενημέρωσε, μεταξύ άλλων, την HB ότι έπρεπε να θεωρηθεί ότι η σύμβαση ενείχε εξαρχής παρατυπίες όσον αφορά την ανάθεσή της και ότι η Επιτροπή θα ανακτούσε όλα τα καταβληθέντα ποσά. Με το από 9 Οκτωβρίου 2015 έγγραφο, η αντιπροσωπεία στη Σερβία επιβεβαίωσε την απόφαση καταγγελίας της εν λόγω σύμβασης.

23.

Στις 15 Οκτωβρίου 2019 η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση ανάκτησης CARDS. Σημεία αναφοράς της εν λόγω απόφασης ήταν, μεταξύ άλλων, το άρθρο 103 του δημοσιονομικού κανονισμού του 2002, τα άρθρα 131 και 98 του δημοσιονομικού κανονισμού του 2018 και το άρθρο 4 του κανονισμού 2988/95, το δε διατακτικό της είχε ως εξής:

«Άρθρο 1

Η διαδικασία ανάθεσης της κλειστής πρόσκλησης υποβολής προσφορών με κωδικό αναφοράς EuropeAid/125037/D/SER/YU ενείχε παρατυπία κατά την έννοια του άρθρου 103 του [δημοσιονομικού κανονισμού του 2002] και του άρθρου 131 του [δημοσιονομικού κανονισμού του 2018].

Η εν λόγω παρατυπία καταλογίζεται στην κοινοπραξία της οποίας ηγείται [η HB], η οποία υπέγραψε τη σύμβαση [CARDS] που ανατέθηκε στο πέρας της πρόσκλησης υποβολής προσφορών.

Άρθρο 2

Το ποσό της σύμβασης [CARDS] μειώνεται από 1199125,00 ευρώ σε 0 (μηδέν) ευρώ.

Άρθρο 3

Όλες οι πληρωμές, ύψους 1197055,86 ευρώ, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν δυνάμει της εν λόγω σύμβασης [CARDS] θεωρούνται ως αχρεωστήτως καταβληθείσες και ανακτώνται.

Άρθρο 4

Ο γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Γειτονίας και Διαπραγματεύσεων για τη Διεύρυνση εκδίδει ένταλμα είσπραξης έναντι της [HB] για το ποσό που μνημονεύεται στο άρθρο 3.

Αποδέκτης της παρούσας απόφασης και του χρεωστικού σημειώματος που τη συνοδεύει είναι η [HB]. Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται από την παραλαβή της από την [HB].

Άρθρο 5

Κατά το άρθρο 263 [ΣΛΕΕ], κατά της παρούσας απόφασης μπορεί να ασκηθεί προσφυγή ακυρώσεως ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντός προθεσμίας δύο μηνών.»

β)   Η απόφαση ανάκτησης TACIS

24.

Το ιστορικό της διαφοράς στην υπόθεση C‑161/22 P εκτίθεται, μεταξύ άλλων, στις σκέψεις 1 έως 24 της απόφασης T‑796/19, καθώς και στις αιτιολογικές σκέψεις της απόφασης C(2019)7318 final της Επιτροπής, της 15ης Οκτωβρίου 2019, σχετικά με τη μείωση των ποσών που οφείλονται δυνάμει της σύμβασης TACIS/2006/101‑510 και την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών (στο εξής: απόφαση ανάκτησης TACIS), και συνοψίζεται ως ακολούθως.

25.

Στις 25 Ιανουαρίου 2006 η Ένωση, εκπροσωπούμενη από την αντιπροσωπεία της στην Ουκρανία (στο εξής: αντιπροσωπεία στην Ουκρανία), προκήρυξε διαδικασία υποβολής προσφορών με αριθμό αναφοράς EuropeAid/122038/C/SV/UA με σκοπό τη σύναψη σύμβασης υπηρεσιών για την παροχή υπηρεσιών τεχνικής στήριξης στις ουκρανικές αρχές ενόψει της προσέγγισης της ουκρανικής νομοθεσίας με τη νομοθεσία της Ένωσης. Η εν λόγω σύμβαση εντασσόταν στο πλαίσιο του προγράμματος τεχνικής βοήθειας στην Κοινοπολιτεία των Ανεξάρτητων Κρατών (TACIS), το οποίο είχε ως αντικείμενο τη διευκόλυνση της μετάβασης σε οικονομία της αγοράς και την ενίσχυση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στα κράτη εταίρους της ανατολικής Ευρώπης και της κεντρικής Ασίας.

26.

Στις 17 Ιουνίου 2006 η σύμβαση TACIS/2006/101-510 ανατέθηκε στην κοινοπραξία με επικεφαλής την αναιρεσίβλητη, HB. Η σχετική σύμβαση υπ’ αριθ. 2006/101-510 (στο εξής: σύμβαση TACIS) υπογράφηκε στις 17 Ιουλίου 2006 για ανώτατο ποσό 4410000 ευρώ.

27.

Η σύμβαση TACIS προέβλεπε, μεταξύ άλλων, ότι κάθε ζήτημα που δεν καλύπτεται από την εν λόγω σύμβαση ρυθμίζεται από το βελγικό δίκαιο (άρθρο 9.1 των ειδικών όρων), ότι κάθε διαφορά σχετική με την εν λόγω σύμβαση υπάγεται στην αποκλειστική αρμοδιότητα των δικαστηρίων των Βρυξελλών (άρθρο 11 των ειδικών όρων), ότι, εάν ο αντισυμβαλλόμενος της Ένωσης διέπραξε σφάλματα, παρατυπίες ή απάτη κατά τη διαδικασία σύναψης της σύμβασης, η Ένωση μπορεί να αρνηθεί να πραγματοποιήσει τις οφειλόμενες πληρωμές ή μπορεί να ανακτήσει ποσά που έχουν καταβληθεί, κατ’ αναλογίαν προς τη σοβαρότητα του σφάλματος, της παρατυπίας ή της απάτης (άρθρα 35.3 και 35.4 των γενικών όρων), και ότι η Ένωση μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση σε ορισμένες περιπτώσεις, μεταξύ άλλων, εάν ο αντισυμβαλλόμενος διέπραξε σοβαρό επαγγελματικό παράπτωμα (άρθρο 36.3, στοιχείο g, των γενικών όρων).

28.

Στις 16 Ιουλίου 2009 η εκτέλεση της σύμβασης TACIS και οι σχετικές με αυτήν πληρωμές ανεστάλησαν μετά την αποστολή έρευνας και την έκθεση ανάλυσης της OLAF με τις οποίες διαπιστώθηκε η ύπαρξη σοβαρών παρατυπιών και ενδεχόμενων πράξεων διαφθοράς κατά τη διαδικασία σύναψης της σύμβασης. Οι διαπιστώσεις της OLAF διαβιβάστηκαν επίσης, μεταξύ άλλων, στις βελγικές δικαστικές αρχές.

29.

Με την τελική έκθεση έρευνας της 19ης Απριλίου 2010, η OLAF επιβεβαίωσε την ύπαρξη σοβαρών παρατυπιών και ενδεχόμενων πράξεων διαφθοράς. Η OLAF συνέστησε στην αντιπροσωπεία στην Ουκρανία να καταγγείλει τη σύμβαση TACIS και να ανακτήσει τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά.

30.

Στις 20 Απριλίου 2012 η αντιπροσωπεία στην Ουκρανία ενημέρωσε την HB για την πρόθεσή της να άρει την αναστολή της σύμβασης TACIS, διότι, αφενός, η δικαστική έρευνα των βελγικών αρχών είχε μεγάλη διάρκεια και, αφετέρου, η εν λόγω σύμβαση μπορούσε να θεωρηθεί ως εκτελεσθείσα.

31.

Στις 19 Μαρτίου 2013 η αντιπροσωπεία στην Ουκρανία ενημέρωσε την HB ότι η σύμβαση TACIS μπορούσε να θεωρηθεί ως εκτελεσθείσα μετά την έγκριση της τελικής έκθεσης, της πληρωμής του τελικού τιμολογίου και της επιστροφής της τραπεζικής εγγύησης.

32.

Στις 24 Μαΐου 2018 η αντιπροσωπεία στην Ουκρανία ενημέρωσε την HB για την πρόθεσή της να ανακτήσει όλα τα ποσά που καταβλήθηκαν δυνάμει της σύμβασης TACIS, ήτοι το συνολικό ποσό των 4241507 ευρώ.

33.

Στις 15 Οκτωβρίου 2019 η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση ανάκτησης TACIS. Σημεία αναφοράς της εν λόγω απόφασης ήταν, μεταξύ άλλων, το άρθρο 103 του δημοσιονομικού κανονισμού του 2002, τα άρθρα 131 και 98 του δημοσιονομικού κανονισμού του 2018 και το άρθρο 4 του κανονισμού 2988/95, το δε διατακτικό της είχε ως εξής:

«Άρθρο 1

Η διαδικασία ανάθεσης της κλειστής πρόσκλησης υποβολής προσφορών με κωδικό αναφοράς EuropeAid/122038/C/SV/UA ενείχε παρατυπία κατά την έννοια του άρθρου 103 του [δημοσιονομικού κανονισμού του 2002] και του άρθρου 131 του [δημοσιονομικού κανονισμού του 2018].

Η εν λόγω παρατυπία καταλογίζεται στην κοινοπραξία της οποίας ηγείται [η HB], η οποία υπέγραψε τη σύμβαση [TACIS] που ανατέθηκε στο πέρας της πρόσκλησης υποβολής προσφορών.

Άρθρο 2

Το ποσό της σύμβασης [TACIS] μειώνεται από 4410000,00 ευρώ σε 0 (μηδέν) ευρώ.

Άρθρο 3

Όλες οι πληρωμές, ύψους 4241507,00 ευρώ, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν δυνάμει της εν λόγω σύμβασης θεωρούνται ως αχρεωστήτως καταβληθείσες και ανακτώνται.

Άρθρο 4

Ο γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Γειτονίας και Διαπραγματεύσεων για τη Διεύρυνση εκδίδει ένταλμα είσπραξης έναντι της [HB] για το ποσό που μνημονεύεται στο άρθρο 3.

Αποδέκτης της παρούσας απόφασης και του χρεωστικού σημειώματος που τη συνοδεύει είναι η [HB]. Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται από την ημερομηνία παραλαβής της από την [HB].

Άρθρο 5

Κατά το άρθρο 263 [ΣΛΕΕ], κατά της παρούσας απόφασης μπορεί να ασκηθεί προσφυγή ακυρώσεως ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντός προθεσμίας δύο μηνών.»

2.   Οι αποφάσεις T‑795/19 και T‑796/19

34.

Οι διαδικασίες ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και οι μετέπειτα εξελίξεις εκτίθενται στις σκέψεις 30 έως 51 της απόφασης T‑795/19 και στις σκέψεις 25 έως 46 της απόφασης T‑796/19, συνοψίζονται δε ως ακολούθως.

35.

Με δικόγραφα που κατέθεσε στις 19 Νοεμβρίου 2019, η HB άσκησε προσφυγές-αγωγές κατά των αποφάσεων ανάκτησης CARDS (υπόθεση T‑795/19) και TACIS (υπόθεση T‑796/19). Με τις εν λόγω προσφυγές-αγωγές, η HB ζήτησε, μεταξύ άλλων, από το Γενικό Δικαστήριο να ακυρώσει τις προμνησθείσες αποφάσεις και να διατάξει την Επιτροπή να καταβάλει αποζημίωση. Η Επιτροπή ζήτησε, μεταξύ άλλων, από το Γενικό Δικαστήριο να απορρίψει τις προσφυγές ακυρώσεως ως αβάσιμες και τα αποζημιωτικά αιτήματα ως απαράδεκτα ή αβάσιμα.

36.

Στις 7 Φεβρουαρίου 2020 η HB άσκησε, ενώπιον του tribunal de première instance francophone de Bruxelles (γαλλόφωνου πρωτοδικείου Βρυξελλών, Βέλγιο), αγωγή κατά της Ένωσης, εκπροσωπούμενης από την Επιτροπή, με αίτημα, κατ’ ουσίαν, να διαπιστώσει, στο μεν πλαίσιο της σύμβασης TACIS, ότι η Ένωση δεν είχε το δικαίωμα να διατάξει τη μείωση στο μηδέν του ποσού της εν λόγω σύμβασης, στο δε πλαίσιο της σύμβασης CARDS, ότι η Ένωση δεν είχε το δικαίωμα να καταγγείλει την εν λόγω σύμβαση. Επικουρικώς, η HB ζήτησε από το δικαστήριο να διατάξει την Ένωση να καταβάλει συμβατική αποζημίωση ίση με το συνολικό ποσό των συμβάσεων TACIS και CARDS.

37.

Στις 19 Φεβρουαρίου 2021 το tribunal de première instance francophone de Bruxelles (γαλλόφωνο πρωτοδικείο Βρυξελλών) εξέδωσε απόφαση με την οποία έκρινε εαυτό αρμόδιο να εκδικάσει την αγωγή που η HB άσκησε κατά της Ένωσης, όσον αφορά τόσο τη σύμβαση TACIS όσο και τη σύμβαση CARDS, πλην όμως αποφάσισε να αναστείλει την εκδίκαση της υπόθεσης επί της ουσίας εν αναμονή της/των απόφασης/-άσεων περάτωσης της δίκης στις υποθέσεις T‑795/19 και T‑796/19.

38.

Με τις αποφάσεις T‑795/19 και T‑796/19, το Γενικό Δικαστήριο, αφενός, απέρριψε τις δύο προσφυγές-αγωγές που ασκήθηκαν ενώπιόν του ως απαράδεκτες, στο μέτρο που ζητήθηκε η ακύρωση των αποφάσεων ανάκτησης CARDS και TACIS, και ως αβάσιμες, στο μέτρο που ζητήθηκε η θεμελίωση της εξωσυμβατικής ευθύνης της Ένωσης. Αφετέρου, το Γενικό Δικαστήριο καταδίκασε την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 135, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του. Κατά την εν λόγω διάταξη, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να καταδικάσει ακόμη και τον νικήσαντα διάδικο σε μέρος ή στο σύνολο των δικαστικών εξόδων, αν τούτο δικαιολογείται από τη στάση του, ακόμη και πριν από την κίνηση της δίκης, ειδικότερα αν ανάγκασε τον αντίδικό του να υποβληθεί σε έξοδα τα οποία το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ως προκληθέντα χωρίς εύλογη αιτία ή κακοβούλως. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή είχε ευνοήσει τη γένεση της ένδικης διαφοράς μέσω της διατύπωσης των άρθρων 5 των αποφάσεων CARDS και TACIS.

Β. Υπόθεση C‑597/22 P

1.   Αποφάσεις CARDS και TACIS οι οποίες συνιστούν εκτελεστό τίτλο

39.

Στις 5 Μαΐου 2021 η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση C(2021)3340 final σχετικά με την είσπραξη, στο πλαίσιο της σύμβασης CARDS, απαίτησης ύψους 1197055,86 ευρώ από την HB (στο εξής: απόφαση CARDS που συνιστά εκτελεστό τίτλο) και την απόφαση C(2021)3339 final σχετικά με την είσπραξη, στο πλαίσιο της σύμβασης TACIS, απαίτησης ύψους 4241507 ευρώ από την HB (στο εξής: απόφαση TACIS που συνιστά εκτελεστό τίτλο). Κατά το άρθρο 5 αυτών, οι δύο ως άνω αποφάσεις συνιστούν εκτελεστό τίτλο δυνάμει του άρθρου 299 ΣΛΕΕ.

2.   Απόφαση T‑408/21

40.

Στις 9 Ιουλίου 2021 η HB άσκησε προσφυγή-αγωγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η οποία πρωτοκολλήθηκε με αριθμό T‑408/21, με αίτημα, μεταξύ άλλων, την ακύρωση των αποφάσεων CARDS και TACIS που συνιστούν εκτελεστό τίτλο.

41.

Με την απόφαση T‑408/21, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε τις ανωτέρω αποφάσεις για τον λόγο, κατ’ ουσίαν, ότι, ελλείψει ρήτρας διαιτησίας στις συμβάσεις CARDS και TACIS, η Επιτροπή δεν είχε την εξουσία να εκδώσει αποφάσεις που συνιστούν εκτελεστό τίτλο βάσει του άρθρου 299 ΣΛΕΕ.

IV. Οι αναιρετικές διαδικασίες και τα αιτήματα των διαδίκων

Α. Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P

42.

Με δικόγραφα που κατέθεσε στις 7 Μαρτίου 2022, η Επιτροπή άσκησε αιτήσεις αναιρέσεως κατά των αποφάσεων T‑795/19 και T‑796/19, οι οποίες πρωτοκολλήθηκαν με αριθμούς C‑160/22 P και C‑161/22 P.

43.

Με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 11ης Μαΐου 2022, αποφασίστηκε η συνεκδίκαση των υποθέσεων C‑160/22 P και C‑161/22 P προς διευκόλυνση της έγγραφης και της προφορικής διαδικασίας και προς έκδοση κοινής αποφάσεως.

44.

Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:

–

να αναιρέσει τις αποφάσεις T‑795/19 και T‑796/19, κατά το μέρος που απορρίπτουν ως απαράδεκτες τις προσφυγές-αγωγές της HB με αίτημα να ακυρωθούν οι αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS (σημείο 1 των διατακτικών) και κατά το μέρος που καταδικάζουν την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα, περιλαμβανομένων αυτών των διαδικασιών των ασφαλιστικών μέτρων (σημείο 3 των διατακτικών)·

–

να αναπέμψει τις υποθέσεις στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί της ουσίας σε σχέση τόσο με τις προσφυγές ακυρώσεως όσο και με τα δικαστικά έξοδα, και

–

να καταδικάσει την HB στα δικαστικά έξοδα.

45.

Η HB ζητεί από το Δικαστήριο:

–

να απορρίψει τις αιτήσεις αναιρέσεως της Επιτροπής, και

–

να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

Β. Υπόθεση C‑597/22 P

46.

Με δικόγραφο που κατέθεσε στις 16 Σεπτεμβρίου 2022, η Επιτροπή άσκησε αίτηση αναιρέσεως κατά της απόφασης T‑408/21, η οποία πρωτοκολλήθηκε με αριθμό C‑597/22 P.

47.

Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:

–

να αναιρέσει την απόφαση T‑408/21, κατά το μέτρο που ακυρώνει τις αποφάσεις CARDS και TACIS που συνιστούν εκτελεστό τίτλο·

–

να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί της ουσίας σε σχέση με την προσφυγή ακυρώσεως, και

–

να καταδικάσει την HB στα δικαστικά έξοδα.

48.

Η HB ζητεί από το Δικαστήριο:

–

να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως της Επιτροπής, και

–

να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

49.

Οι διάδικοι ανέπτυξαν προφορικά τις παρατηρήσεις τους και απάντησαν στις ερωτήσεις του Δικαστηρίου κατά την κοινή επ’ ακροατηρίου συζήτηση, για τις τρεις αιτήσεις αναιρέσεως, η οποία διεξήχθη στις 27 Σεπτεμβρίου 2023.

V. Εκτίμηση

50.

Όπως προεκτέθηκε στην εισαγωγή, η λύση που θα δοθεί στην υπόθεση C‑597/22 P (B) εξαρτάται από τη λύση που θα δοθεί στις υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P. Ως εκ τούτου, πρέπει να εξεταστούν πρώτα οι δύο αυτές υποθέσεις (Α).

Α. Υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P

51.

Πριν από την εξέταση της ουσίας των υποθέσεων, η οποία αφορά το αν οι αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS εμπίπτουν όντως στο πλαίσιο των συμβατικών σχέσεων και, εν συνεχεία, το αν υπάγονται στην αρμοδιότητα του δικαστή της σύμβασης (2), πρέπει να εξεταστεί το παραδεκτό των αιτήσεων αναιρέσεως της Επιτροπής, το οποίο αμφισβήτησε η HB (1).

1.   Επί του παραδεκτού των αιτήσεων αναιρέσεως

52.

Κατά το άρθρο 56, δεύτερο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναίρεση μπορεί να ασκηθεί από τον εν όλω ή εν μέρει ηττηθέντα διάδικο.

53.

Κατά την ΗΒ, όμως, εν προκειμένω, η Επιτροπή δεν ηττήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά τα αιτήματα της HB περί ακύρωσης των αποφάσεων ανάκτησης CARDS και TACIS, δεδομένου ότι το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τα αιτήματα της HB. Το γεγονός ότι τα αιτήματα της HB απορρίφθηκαν ως απαράδεκτα και όχι ως αβάσιμα, όπως είχε ζητήσει η Επιτροπή, δεν σημαίνει, κατά την HB, ότι η Επιτροπή ηττήθηκε.

54.

Εξάλλου, κατά την HB, η Επιτροπή δεν έχει έννομο συμφέρον, καθόσον βασίζει την αίτηση αναιρέσεως στην αναγκαιότητα προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Συγκεκριμένα, η επιχειρηματολογία αυτή δεν λαμβάνει υπόψη την κατανομή των δικαιοδοτικών αρμοδιοτήτων βάσει της Συνθήκης ΛΕΕ και το γεγονός ότι ο εθνικός δικαστής, ως δικαστής σύμβασης συναφθείσας από την Ένωση, είναι εξίσου ικανός να προστατεύσει τα οικονομικά συμφέροντά της με τον δικαστή της Ένωσης.

55.

Η ανωτέρω ένσταση απαραδέκτου πρέπει να απορριφθεί χωρίς να απαιτείται να εξεταστεί το αν η Επιτροπή, ως προνομιούχος αναιρεσείουσα, πρέπει να αποδεικνύει έννομο συμφέρον όταν ασκεί αίτηση αναιρέσεως σε ένδικες διαφορές όπως οι υπό κρίση. Παρέλκει επίσης η εξέταση των επιχειρημάτων που προέβαλε η HB προς αμφισβήτηση του εννόμου συμφέροντος της Επιτροπής, τα οποία αφορούν, κατά τη γνώμη μου, το βάσιμο των αιτήσεων αναιρέσεως, ήτοι το ζήτημα της αρμοδιότητας του δικαστή της Ένωσης να εκδικάσει τις προσφυγές-αγωγές σε πρώτο βαθμό, και όχι το παραδεκτό των αιτήσεων αναιρέσεως.

56.

Συγκεκριμένα, αρκεί η διαπίστωση ότι, εν πάση περιπτώσει, εν αντιθέσει προς την άποψη της HB, η Επιτροπή ηττήθηκε όντως σε πρώτο βαθμό όσον αφορά τα αιτήματα ακύρωσης των αποφάσεων ανάκτησης CARDS και TACIS, στοιχείο το οποίο της παρέχει έννομο συμφέρον να ασκήσει αίτηση αναιρέσεως προκειμένου να επιτύχει την αναίρεση των αποφάσεων T‑795/19 και T‑796/19.

57.

Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τα αιτήματα ακύρωσης καθότι έκρινε ότι οι ένδικες διαφορές είχαν συμβατικό χαρακτήρα και, επομένως, υπάγονταν στην αρμοδιότητα του Βέλγου δικαστή, δικαστή της σύμβασης δυνάμει των ρητρών των συμβάσεων CARDS και TACIS ( 8 ). Εξάλλου, η HB προσέφυγε επίσης ενώπιον του Βέλγου δικαστή με αιτήματα πανομοιότυπα, ως προς τα αποτελέσματά τους, με εκείνα που υπέβαλε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, ο δε Βέλγος δικαστής έκρινε εαυτόν αρμόδιο να επιληφθεί των υποθέσεων, αναστέλλοντας εντούτοις την ενώπιόν του διαδικασία εν αναμονή των αποφάσεων περάτωσης της δίκης στις υπό κρίση υποθέσεις ( 9 ).

58.

Επομένως, όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή, το γεγονός ότι το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε ως απαράδεκτα, και όχι ως αβάσιμα, τα αιτήματα της HB περί ακύρωσης των αποφάσεων ανάκτησης CARDS και TACIS θίγει την Επιτροπή και, συνεπώς, η αναίρεση μπορεί, με την έκβασή της, να την ωφελήσει ( 10 ). Συγκεκριμένα, εάν το Γενικό Δικαστήριο είχε εξετάσει επί της ουσίας τα ως άνω αιτήματα και τα είχε απορρίψει ως αβάσιμα, οι ένδικες διαφορές θα είχαν περατωθεί και το βάσιμο των αιτημάτων της Επιτροπής θα είχε διαπιστωθεί (με την επιφύλαξη της επικύρωσης της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου, στο πλαίσιο ενδεχόμενης αίτησης αναιρέσεως).

59.

Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι η Επιτροπή ηττήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά τα αιτήματα ακύρωσης των αποφάσεων ανάκτησης CARDS και TACIS, οι αιτήσεις αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P είναι παραδεκτές.

2.   Επί της αρμοδιότητας εκδίκασης των προσφυγών-αγωγών που ασκήθηκαν κατά των αποφάσεων ανάκτησης CARDS και TACIS

60.

Κατά την Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλείονες περιπτώσεις σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι οι αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS εμπίπτουν στο πλαίσιο των συμβατικών σχέσεων, για τον σκοπό του προσδιορισμού του αρμόδιου προς τούτο δικαστηρίου, και, επομένως, υπάγονται στην αρμοδιότητα του δικαστή της σύμβασης και όχι του ακυρωτικού δικαστή. Αντιθέτως, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, οι ως άνω αποφάσεις είναι πράξεις δεκτικές προσφυγής κατά την έννοια του άρθρου 263 ΣΛΕΕ.

61.

Προς στήριξη της επιχειρηματολογίας της, η Επιτροπή προβάλλει τρεις λόγους αναιρέσεως οι οποίοι, κατ’ αυτή, συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους και, επομένως, μπορούν να εξεταστούν από κοινού. Με τους λόγους αναιρέσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη χαρακτηρίζοντας ως συμβατικά τα προνόμια δημόσιας εξουσίας τα οποία της απονέμονται από τους κανονισμούς για τον σκοπό της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης και τα οποία συνίστανται στη μονομερή διαπίστωση των παρατυπιών, στη μείωση του συμβατικού τιμήματος και στην ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.

α)   Επί της αμφισβητούμενης συλλογιστικής του Γενικού Δικαστηρίου

62.

Όσον αφορά την αμφισβητούμενη συλλογιστική του, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε κατ’ αρχάς την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, από την απόφαση Λητώ Μαιευτικό Γυναικολογικό και Χειρουργικό Κέντρο κατά Επιτροπής (στο εξής: απόφαση Λητώ) ( 11 ), κατά την οποία ο δικαστής της Ένωσης δεν δύναται να επεκτείνει την αρμοδιότητά του πέραν των ορίων που τίθενται με το άρθρο 274 ΣΛΕΕ, το οποίο απονέμει στα εθνικά δικαστήρια τη γενική αρμοδιότητα επίλυσης των διαφορών στις οποίες η Ένωση είναι διάδικος. Επομένως, όταν έχει συναφθεί σύμβαση μεταξύ προσφεύγοντος και θεσμικού οργάνου της Ένωσης, μπορεί να ασκηθεί προσφυγή ενώπιον του δικαστή της Ένωσης βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ μόνο στην περίπτωση που η προσβαλλόμενη πράξη αποσκοπεί στην παραγωγή δεσμευτικών έννομων αποτελεσμάτων εκτός των ορίων της συμβατικής σχέσης που συνδέει τους συμβαλλομένους, αποτελεσμάτων που συναρτώνται προς την άσκηση προνομίων δημόσιας εξουσίας, απονεμόμενων στο συμβαλλόμενο θεσμικό όργανο ως διοικητική αρχή ( 12 ).

63.

Λαμβανομένης υπόψη της διττής ως άνω προϋπόθεσης, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα της Επιτροπής ότι, εκ του λόγου και μόνον ότι εκδόθηκαν βάσει διατάξεων του παράγωγου δικαίου που απονέμουν στην Επιτροπή προνόμια δημόσιας εξουσίας, οι αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS εμπίπτουν στη «διοικητική σφαίρα» (κατ’ αντιδιαστολή προς τη «συμβατική σφαίρα») ( 13 ).

64.

Κατά το Γενικό Δικαστήριο, ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι οι δημοσιονομικοί κανονισμοί του 2002 και του 2018 ( 14 ) και ο κανονισμός 2988/95 επιτρέπουν στην Επιτροπή, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να λαμβάνει μέτρα που εμπίπτουν στα προνόμια δημόσιας εξουσίας, από τις προϋποθέσεις που διαμορφώθηκαν με την απόφαση Λητώ προκύπτει ότι τούτο δεν αρκεί για τον εκ προοιμίου αποκλεισμό των εν λόγω μέτρων από το πλαίσιο των συμβατικών σχέσεων, δεδομένου ότι η εφαρμογή των προμνησθέντων κανονισμών ανάγεται σε παραλείψεις που καταλογίζονται σε πρόσωπο που συνήψε συμβατική σχέση με την Ένωση ( 15 ).

65.

Κατά το Γενικό Δικαστήριο, όμως, ακόμη και αν οι διαδικασίες υποβολής προσφορών δεν εμπίπτουν ακόμη στο πλαίσιο των συμβατικών σχέσεων, μετά την υπογραφή της σύμβασης, η αναθέτουσα αρχή δεσμεύεται όντως συμβατικώς έναντι του επιλεγέντος προσφέροντος. Ως εκ τούτου, η άσκηση εξουσιών που ανατίθενται στην αναθέτουσα αρχή από τις διατάξεις του παράγωγου δικαίου προς κύρωση των παρατυπιών που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας σύναψης σύμβασης εντάσσεται, από την υπογραφή της σύμβασης, στο πλαίσιο των συμβατικών σχέσεων. Επομένως, εν προκειμένω, καθοριστικής σημασίας παράγοντες είναι το γεγονός ότι οι εν λόγω εξουσίες ασκήθηκαν ενόσω οι συμβαλλόμενοι δεσμεύονταν ο ένας έναντι του άλλου δυνάμει των συμβάσεων CARDS και TACIS, ότι οι συμβαλλόμενοι είχαν ήδη εκπληρώσει σημαντικό μέρος, ακόμη και το σύνολο, των αντίστοιχων υποχρεώσεών τους και ότι τα επίδικα μέτρα είχαν ως αποτέλεσμα την ακύρωση των υποχρεώσεων που η Επιτροπή υπείχε δυνάμει των συμβάσεων, ήτοι των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν προς την HB ( 16 ).

66.

Κατά συνέπεια, κατά την ανάλυση του Γενικού Δικαστηρίου, η δεύτερη προϋπόθεση που διαμορφώθηκε από τη νομολογία για τον χαρακτηρισμό πράξης εκδοθείσας σε πλαίσιο συμβατικών σχέσεων ως πράξης δεκτικής προσφυγής κατά την έννοια του άρθρου 263 ΣΛΕΕ δεν πληρούνταν, δεδομένου ότι οι αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS μπορούσαν να παράγουν μόνον αποτελέσματα εμπίπτοντα στο πλαίσιο των συμβατικών σχέσεων ( 17 ).

β)   Εκτίμηση της επιχειρηματολογίας της Επιτροπής

67.

Η Επιτροπή υποστηρίζει, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως, ότι η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου διαμορφώνει νέα νομολογία, η οποία συνίσταται στη «συμβατικοποίηση» των προνομίων δημόσιας εξουσίας που διαθέτει. Τοιουτοτρόπως, ανατρέπεται το νομικό σύστημα της Ένωσης, καθίστανται αναποτελεσματικές οι διατάξεις των αποφάσεων που εκδίδει η Επιτροπή, αφαιρούνται τα προνόμια δημόσιας εξουσίας της Επιτροπής και καταργείται ένα βασικό εργαλείο της Επιτροπής για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης.

68.

Εντούτοις, η επιχειρηματολογία αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή.

69.

Συγκεκριμένα, εν αντιθέσει προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, η αμφισβητούμενη συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου είναι απόρροια ορθής εφαρμογής αρχών που έχουν παγιωθεί, μεταξύ άλλων, με τις αποφάσεις Λητώ και ADR (1). Ομοίως, η λύση που προέκρινε το Γενικό Δικαστήριο δεν θίγει την αρμοδιότητα της Επιτροπής να ασκεί τα προνόμια δημόσιας εξουσίας που διαθέτει, αλλά αφορά μόνον την αρμοδιότητα των δικαστηρίων να αποφαίνονται επί των μέτρων που λαμβάνονται στο συγκεκριμένο πλαίσιο (2).

1) Οι αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS υπό το πρίσμα των προϋποθέσεων παραδεκτού προσφυγών ακυρώσεως που ασκούνται κατά πράξεων που εκδόθηκαν στο πλαίσιο συμβατικών σχέσεων

70.

Όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο, κατά την απόφαση Λητώ, όταν έχει συναφθεί σύμβαση μεταξύ προσφεύγοντος και θεσμικού οργάνου της Ένωσης, προκειμένου να είναι δεκτική προσφυγής ακυρώσεως βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, η πράξη πρέπει να πληροί μια διττή προϋπόθεση: δεν πρέπει να είναι μόνον αποτέλεσμα της άσκησης των προνομίων δημόσιας εξουσίας που απονέμονται στο συμβαλλόμενο θεσμικό όργανο ως διοικητική αρχή, αλλά πρέπει επίσης να αποσκοπεί στην παραγωγή δεσμευτικών εννόμων αποτελεσμάτων εκτός των ορίων της συμβατικής σχέσης που συνδέει τους συμβαλλομένους.

71.

Ως εκ τούτου, εν αντιθέσει προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι ο εξωσυμβατικός χαρακτήρας και μόνον των εξουσιών που η Επιτροπή άσκησε κατά την έκδοση των αποφάσεων ανάκτησης CARDS και TACIS, ακόμη και αν θεωρηθεί αποδεδειγμένος, δεν επαρκεί για να χαρακτηριστούν οι εν λόγω αποφάσεις ως πράξεις δεκτικές προσφυγής δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, όταν οι συγκεκριμένες αποφάσεις δεν παράγουν αποτελέσματα εκτός των ορίων της συμβατικής σχέσης των συμβαλλομένων.

72.

Το ανωτέρω συμπέρασμα δεν αναιρείται από το γεγονός, που προέβαλε η Επιτροπή, μεταξύ άλλων, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι οι εν λόγω εξουσίες απονεμήθηκαν σε αυτήν ως διοικητική αρχή προκειμένου να επιβάλλει κυρώσεις για τις παρατυπίες, κατά την έννοια του άρθρου 4 του κανονισμού 2988/95 και του άρθρου 103 του δημοσιονομικού κανονισμού του 2002, και να προστατεύει τον προϋπολογισμό της Ένωσης. Ομοίως, το γεγονός ότι η Επιτροπή διαθέτει διακριτική ευχέρεια για την ανάκτηση των ποσών που έχουν καταβληθεί, κατ’ αναλογίαν προς τη σοβαρότητα των διαπραχθεισών παρατυπιών, δεν αρκεί για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι τα μέτρα που λαμβάνονται προς τούτο δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως εμπίπτοντα στο πλαίσιο των συμβατικών σχέσεων για τον σκοπό του δικαστικού ελέγχου τους.

73.

Είναι αληθές ότι οι εν λόγω εξουσίες προσομοιάζουν με μέτρα «διοικητικού» τύπου, τα οποία διαφέρουν από την εφαρμογή συνήθων συμβατικών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων όπως, για παράδειγμα, η αξίωση αποζημίωσης λόγω πλημμελούς εκτέλεσης της σύμβασης ( 18 ). Εντούτοις, τούτο δεν σημαίνει, όσον αφορά τις συμβάσεις των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, ότι πράξεις άσκησης τέτοιων εξουσιών οι οποίες εκδίδονται από το συμβαλλόμενο θεσμικό όργανο πρέπει να χαρακτηρίζονται ως πράξεις δεκτικές προσφυγής κατά την έννοια του άρθρου 263 ΣΛΕΕ εάν εντάσσονται στο πλαίσιο των συμβατικών σχέσεων και δεν παράγουν δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα εκτός των ορίων του εν λόγω πλαισίου ( 19 ). Δεν θα ήταν συμβατό προς το σύστημα μέσων ένδικης προστασίας που θεσπίζεται από το πρωτογενές δίκαιο η άσκηση των εν λόγω εξουσιών να συνεπάγεται αυτομάτως την αρμοδιότητα του δικαστή της Ένωσης δυνάμει της προμνησθείσας διάταξης.

74.

Όπως προκύπτει από τις παρατηρήσεις της απόφασης Λητώ που μνημονεύθηκαν στο σημείο 62 των παρουσών προτάσεων, η διττή προϋπόθεση η οποία πρέπει να πληρούται προκειμένου πράξη εκδοθείσα από την Ένωση έναντι αντισυμβαλλομένου της να είναι δεκτική προσφυγής ακυρώσεως απορρέει, στην πραγματικότητα, από το σύστημα μέσων ένδικης προστασίας που θεσπίζεται με τη Συνθήκη ΛΕΕ. Κατά τα άρθρα 272 και 274 ΣΛΕΕ, οι διαφορές στις οποίες η Ένωση είναι διάδικος δεν εξαιρούνται εκ του λόγου αυτού από την αρμοδιότητα των εθνικών δικαστηρίων, ο δε δικαστής της Ένωσης είναι αρμόδιος να αποφαίνεται επί διαφορών που απορρέουν από σύμβαση συναφθείσα από την Ένωση μόνον εάν η εν λόγω σύμβαση περιέχει ρήτρα διαιτησίας υπέρ των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης.

75.

Επομένως, όπως διαπίστωσε το Δικαστήριο στη σκέψη 19 της απόφασης Λητώ και στη σκέψη 64 της απόφασης ADR, εάν ο δικαστής της Ένωσης έκρινε εαυτόν αρμόδιο να αποφαίνεται, βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, επί της νομιμότητας πράξεων που εντάσσονται σε συμβατικό πλαίσιο, θα υπήρχε κίνδυνος να καταστεί κενό περιεχομένου το άρθρο 272 ΣΛΕΕ. Επιπλέον, σε περιπτώσεις στις οποίες η σύμβαση δεν περιέχει ρήτρα διαιτησίας υπέρ των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης, θα υπήρχε κίνδυνος επέκτασης της αρμοδιότητάς του πέραν των ορίων που θέτει το άρθρο 274 ΣΛΕΕ.

76.

Λόγω της προεκτεθείσας κατανομής των δικαιοδοτικών αρμοδιοτήτων, ο ορισμός της πράξης δεκτικής προσφυγής, κατά το άρθρο 263 ΣΛΕΕ, έχει στενότερη έννοια σε πλαίσιο συμβατικών σχέσεων από ό,τι σε άλλα πλαίσια. Επομένως, όταν μια πράξη αφορά αντισυμβαλλόμενο της Ένωσης, δεν αρκεί να παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα έναντι του αποδέκτη της προκειμένου να είναι δεκτική προσφυγής δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ· πρέπει επίσης τα εν λόγω δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα να παράγονται εκτός των ορίων της συμβατικής σχέσης που συνδέει τους συμβαλλομένους ( 20 ). Ο συγκεκριμένος περιορισμός της πρόσβασης των αντισυμβαλλομένων της Ένωσης στον ακυρωτικό δικαστή δεν θίγει το δικαίωμά τους προσφυγής σε δικαστήριο, εάν διαθέτουν δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής ενώπιον του δικαστή της σύμβασης ( 21 ).

77.

Απόφαση εκδοθείσα στο πλαίσιο συμβατικών σχέσεων παράγει εξωσυμβατικά αποτελέσματα, για παράδειγμα, κατά τον προσωρινό αποκλεισμό από περαιτέρω δημόσιες συμβάσεις και επιχορηγήσεις της Ένωσης αντισυμβαλλομένου ο οποίος έχει παραβεί τους όρους της σύμβασης ή κατά την καταχώριση («blacklisting») τέτοιου αντισυμβαλλομένου σε κεντρική βάση δεδομένων των θεσμικών οργάνων της Ένωσης ( 22 ).

78.

Εν προκειμένω, όμως, η Επιτροπή δεν κατέδειξε τα αποτελέσματα των αποφάσεων ανάκτησης CARDS και TACIS τα οποία παράγονται εκτός των ορίων των συμβατικών σχέσεων των συμβαλλομένων.

79.

Όπως ορθώς διαπίστωσε, κατ’ ουσίαν, το Γενικό Δικαστήριο, μολονότι επιβάλλουν κύρωση για παρατυπία διαπραχθείσα πριν από τη σύναψη των επίδικων συμβάσεων, οι εν λόγω αποφάσεις έχουν ως αποτέλεσμα να υποχρεώνουν την HB να επιστρέψει τις πληρωμές που η Ένωση πραγματοποίησε προς αυτή δυνάμει των εν λόγω συμβάσεων. Αφορούν, επομένως, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συμβαλλομένων στο πλαίσιο των εν λόγω συμβάσεων. Οι προμνησθείσες πληρωμές οφείλονταν, κατ’ αρχάς, στην HB λόγω των συμβατικών ρητρών και δεν θα είχαν πραγματοποιηθεί από την Ένωση εάν οι συμβάσεις δεν είχαν υπογραφεί ακόμη. Συνεπώς, η υποχρέωση που επιβάλλεται στην HB να επιστρέψει τα επίμαχα ποσά επηρεάζει την κατάστασή της ως αντισυμβαλλομένου της Ένωσης, δεν της επιβάλλει όμως υποχρεώσεις πέραν της εν λόγω συμβατικής σχέσης ή υποχρεώσεις που παράγουν αποτελέσματα εκτός των ορίων της σχέσης αυτής.

80.

Μολονότι δεν αφορούν την εκτέλεση της σύμβασης από την HB, τα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή επιβάλλουν στην HB κυρώσεις υπό την ιδιότητά της ως αντισυμβαλλόμενη της Ένωσης. Εξάλλου, η ίδια η Επιτροπή υπογράμμισε, ιδίως κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση στις υπό κρίση υποθέσεις, ότι το γεγονός ότι οι παρατυπίες για τις οποίες επιβλήθηκαν κυρώσεις, εν προκειμένω, διαπράχθηκαν πριν από τη σύναψη των συμβάσεων δεν είναι αποφασιστικής σημασίας. Κατά την Επιτροπή, αποφασιστικής σημασίας στοιχείο για τον χαρακτηρισμό των επίδικων αποφάσεων ανάκτησης ως πράξεων δεκτικών προσφυγής κατά την έννοια του άρθρου 263 ΣΛΕΕ είναι το γεγονός ότι η συμπεριφορά για την οποία επιβάλλεται κύρωση συνιστά «παρατυπία» κατά την έννοια του κανονισμού 2988/95 και του δημοσιονομικού κανονισμού του 2002.

81.

Όπως ορθώς επισήμανε η HB, όμως, μια τέτοια θέση είναι αδιανόητη, λαμβανομένης υπόψη της κατανομής των δικαιοδοτικών αρμοδιοτήτων που θεσπίζει η ΣΛΕΕ. Συγκεκριμένα, λαμβανομένου υπόψη του ευρέος ορισμού της έννοιας της «παρατυπίας» στο άρθρο 1 του κανονισμού 2988/95, δεν είναι δυνατόν να γίνει διαφοροποίηση μεταξύ παρατυπιών η κύρωση των οποίων συνεπάγεται την αρμοδιότητα του ακυρωτικού δικαστή και παραβάσεων συμβατικών υποχρεώσεων η κύρωση των οποίων συνεπάγεται την αρμοδιότητα του δικαστή της σύμβασης. Επιπλέον, τέτοια κατάσταση θα δημιουργούσε ανασφάλεια δικαίου τόσο για τους αντισυμβαλλόμενους της Ένωσης όσο και για τους εθνικούς δικαστές.

82.

Τέλος, επισημαίνεται ότι οι αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS που η Επιτροπή εξέδωσε εν προκειμένω διαφέρουν από τις επίδικες στην υπόθεση ADR αποφάσεις που συνιστούν εκτελεστό τίτλο κατά την έννοια του άρθρου 299 ΣΛΕΕ, οι οποίες χαρακτηρίστηκαν ως πράξεις δεκτικές προσφυγής κατά την έννοια του άρθρου 263 ΣΛΕΕ. Συγκεκριμένα, όπως διαπίστωσε το Δικαστήριο, οι έννομες συνέπειες και η δεσμευτική ισχύς τέτοιων αποφάσεων που συνιστούν εκτελεστό τίτλο (καθιστώντας άμεσα δυνατή την αναγκαστική εκτέλεση) δεν απορρέουν από τις συμβατικές ρήτρες, αλλά προκύπτουν από το άρθρο 299 ΣΛΕΕ, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με τη διάταξη του δημοσιονομικού κανονισμού που συνιστά τη νομική βάση για την έκδοση τέτοιας απόφασης σε συγκεκριμένη περίπτωση ( 23 ).

83.

Εν προκειμένω, είναι αληθές ότι οι επίδικες αποφάσεις ανάκτησης δημιουργούν υποχρέωση πληρωμής, δεν καθιστούν όμως άμεσα δυνατή την αναγκαστική εκτέλεση της εν λόγω υποχρέωσης, εν αντιθέσει προς τις αποφάσεις που συνιστούν εκτελεστό τίτλο κατά την έννοια του άρθρου 299 ΣΛΕΕ. Τα έννομα αποτελέσματα, όμως, τέτοιων αποφάσεων που συνιστούν εκτελεστό τίτλο συνίστανται στο γεγονός ότι η Επιτροπή καθιστά ορισμένη συμβατική απαίτηση εκτελεστή διά μονομερούς πράξεως την οποία εκδίδει η ίδια κατ’ ενάσκηση δημόσιας εξουσίας ( 24 ).

84.

Επιπλέον, η αναγκαστική εκτέλεση απόφασης βάσει του άρθρου 299 ΣΛΕΕ αναστέλλεται μόνο με απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ ο έλεγχος της κανονικότητας των εκτελεστικών μέτρων ανήκει στην αρμοδιότητα των εθνικών δικαστηρίων. Ως εκ τούτου, απόφαση που συνιστά εκτελεστό τίτλο κατά την έννοια του άρθρου 299 ΣΛΕΕ πρέπει να υπάγεται στην αρμοδιότητα του δικαστή της Ένωσης ( 25 ). Εντούτοις, εν προκειμένω, η Επιτροπή δεν κατέδειξε τον λόγο για τον οποίο οι επίδικες αποφάσεις ανάκτησης θα πρέπει, κατά τη γνώμη της, να υπάγονται οπωσδήποτε στην αρμοδιότητα του δικαστή της Ένωσης.

85.

Από τις προεκτεθείσες παρατηρήσεις συνάγεται ότι ο δεύτερος και ο τρίτος λόγος αναιρέσεως είναι αλυσιτελείς. Με τους συγκεκριμένους λόγους αναιρέσεως η Επιτροπή υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλείονες περιπτώσεις πλάνης εξομοιώνοντας τα μέτρα που η Επιτροπή έλαβε με τις αποφάσεις ανάκτησης CARDS με TACIS με συμβατικά μέτρα, για παράδειγμα, ως κύρωση για ελάττωμα που επηρεάζει τη σύναψη της σύμβασης ή για δόλο («dol»), κατά την έννοια του βελγικού δικαίου, ή ακόμη ως αναδρομική ακύρωση των δεσμευτικών εννόμων αποτελεσμάτων της σύμβασης.

86.

Πάντως, ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη αναλύοντας τα προμνησθέντα μέτρα υπό το πρίσμα του συμβατικού δικαίου, εντούτοις εφάρμοσε ορθώς τις προϋποθέσεις που έχει διαμορφώσει η νομολογία για την ανάλυση του δεκτικού ή μη δεκτικού προσφυγής χαρακτήρα, κατά την έννοια του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, πράξεων που η Επιτροπή εξέδωσε έναντι των αντισυμβαλλομένων της. Συνεπώς, ο δεύτερος και ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθούν χωρίς να είναι αναγκαίο να εξεταστούν τα συγκεκριμένα επιχειρήματα που η Επιτροπή προέβαλε στο πλαίσιο αυτών.

2) Οι αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS και ο διττός ρόλος της Επιτροπής στον τομέα των συμβατικών σχέσεων

87.

Εν αντιθέσει προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, η λύση που προέκρινε το Γενικό Δικαστήριο δεν της στερεί τη δυνατότητα να ασκεί τις εξουσίες επιβολής κυρώσεων για παρατυπίες που της απονέμουν ο κανονισμός 2988/95 και οι δημοσιονομικοί κανονισμοί του 2002 και του 2018. Συγκεκριμένα, το Γενικό Δικαστήριο δεν αποφάνθηκε, όπως υπονοεί η Επιτροπή, επί της αρμοδιότητάς της να εκδώσει τις αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS, αλλά μόνον επί της αρμοδιότητας εκδίκασης των προσφυγών-αγωγών που ασκήθηκαν κατά των εν λόγω αποφάσεων.

88.

Ειδικότερα, το Γενικό Δικαστήριο δεν προβληματίστηκε καν σχετικά με το ζήτημα του αν η Επιτροπή είχε το δικαίωμα να εκδώσει τις αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS απλώς και μόνον βάσει του άρθρου 4 του κανονισμού 2988/95 και του άρθρου 103 του δημοσιονομικού κανονισμού του 2002 ή αν ήταν αναγκαίο οι κρίσιμες διατάξεις των εν λόγω κανονισμών να περιλαμβάνονται επίσης στις συμβατικές ρήτρες, όπως συνέβη στις υπό κρίση υποθέσεις ( 26 ). Συγκεκριμένα, κατά το Γενικό Δικαστήριο, οι προμνησθέντες κανονισμοί εφαρμόζονται άμεσα στις επίδικες συμβάσεις· εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι, εν πάση περιπτώσει, εν προκειμένω, οι κρίσιμες διατάξεις των κανονισμών αυτών περιλαμβάνονταν επίσης στις ρήτρες των εν λόγω συμβάσεων ( 27 ). Υπό τις συνθήκες αυτές, παρέλκει η εξέταση, στο πλαίσιο των υπό κρίση υποθέσεων, του ζητήματος αν η Επιτροπή μπορούσε εντούτοις να ασκήσει τις εξουσίες που της απονέμουν ο κανονισμός 2988/95 και οι δημοσιονομικοί κανονισμοί του 2002 και του 2018 σε περίπτωση που η δυνατότητα άσκησης των εν λόγω εξουσιών δεν προβλεπόταν στις συμβατικές ρήτρες.

89.

Όπως εξέθεσε η ίδια η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, όταν συνάπτει συμβάσεις, η Επιτροπή έχει, τρόπον τινά, διττό ρόλο: μολονότι δεσμεύεται συμβατικώς, δεν επιδιώκει ίδιο συμφέρον, όπως ένας ιδιώτης αντισυμβαλλόμενος, αλλά ασκεί τις αρμοδιότητές της με σκοπό την εκπλήρωση των αποστολών της, περιλαμβανομένων της υλοποίησης των πολιτικών και της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Επομένως, ακόμη και ως αντισυμβαλλόμενος, η Επιτροπή δεν στερείται τα συγκεκριμένα δικαιώματα και τις συγκεκριμένες υποχρεώσεις που έχει ως δημόσια αρχή και, ως εκ τούτου, οι συμβάσεις της υπόκεινται σε καθεστώς διαφορετικό από εκείνο των συμβάσεων μεταξύ ιδιωτών συμβαλλομένων. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο στο μέτρο που ο νομοθέτης της Ένωσης ανέθεσε στην Επιτροπή, μέσω διατάξεων του παράγωγου δικαίου, εξουσίες λήψης μέτρων έναντι των αντισυμβαλλομένων της, όπως τα επίμαχα στις υπό κρίση υποθέσεις ( 28 ).

90.

Εντούτοις, τούτο δεν σημαίνει ότι τα μέτρα που λήφθηκαν δυνάμει των ως άνω εξουσιών υπάγονται στην αρμοδιότητα του ακυρωτικού δικαστή, εάν τα αποτελέσματα των εν λόγω μέτρων παράγονται εντός της συμβατικής σχέσης που συνδέει τους συμβαλλομένους. Άλλως, τούτο θα αντέβαινε στην κατανομή των δικαιοδοτικών αρμοδιοτήτων όσον αφορά τις συμβάσεις που συνάπτει η Ένωση η οποία θεσπίζεται με τη Συνθήκη ΛΕΕ, όπως προεκτέθηκε στα σημεία 70 έως 76 των παρουσών προτάσεων.

91.

Εξάλλου, εν αντιθέσει προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, η λύση που προέκρινε το Γενικό Δικαστήριο δεν στερεί από τις πράξεις, τις οποίες η Επιτροπή εκδίδει προς κύρωση των παρατυπιών που διαπράττουν οι αντισυμβαλλόμενοί της, την αποτελεσματικότητά τους ούτε υποχρεώνει την Επιτροπή να προσφεύγει στον δικαστή για την άσκηση των εξουσιών της, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται κατά την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Συγκεκριμένα, το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως αμφισβήτησε το γεγονός ότι οι μονομερείς αποφάσεις καταγγελίας των συμβάσεων και ανάκτησης των καταβληθέντων ποσών (υπό την έννοια της δημιουργίας υποχρέωσης πληρωμής) παράγουν τα αποτελέσματά τους από την έκδοσή τους, ανεξαρτήτως οποιασδήποτε παρέμβασης του δικαστή της σύμβασης. Το μόνο στοιχείο για το οποίο η Επιτροπή πρέπει να προσφύγει στον δικαστή της σύμβασης είναι, κατ’ εφαρμογήν της νομολογίας που απορρέει από την απόφαση ADR, η απόκτηση εκτελεστού τίτλου για την είσπραξη των εν λόγω ποσών, εάν η σύμβαση δεν περιέχει ρήτρα διαιτησίας υπέρ του δικαστή της Ένωσης. Τούτο απορρέει, όμως, όπως προεκτέθηκε, από την κατανομή των δικαιοδοτικών αρμοδιοτήτων στον τομέα των συμβατικών σχέσεων, η οποία καθορίζεται από το πρωτογενές δίκαιο.

92.

Τέλος, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση στις υπό κρίση υποθέσεις, μνημονεύθηκε το γαλλικό διοικητικό δίκαιο το οποίο εμφανίζει, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις συμβάσεις της Διοίκησης, ορισμένες ομοιότητες με το διοικητικό δίκαιο των θεσμικών οργάνων της Ένωσης. Πάντως, λύση η οποία συνίσταται στην αναγνώριση της ύπαρξης προνομιών της συμβαλλόμενης Διοίκησης υπάγοντας συγχρόνως τα μέτρα που λαμβάνονται κατά την άσκηση των σχετικών εξουσιών στην αρμοδιότητα του δικαστή της σύμβασης, και όχι του ακυρωτικού δικαστή, αντιστοιχεί επίσης στη λύση που εφαρμόζεται στο γαλλικό διοικητικό δίκαιο ( 29 ).

3.   Συμπέρασμα στις υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P

93.

Από τις προεκτεθείσες παρατηρήσεις προκύπτει ότι τα επιχειρήματα που προέβαλε η Επιτροπή προς απόδειξη των περιπτώσεων πλάνης στην οποία υπέπεσε, κατ’ αυτήν, το Γενικό Δικαστήριο με τις αποφάσεις T‑795/19 και T‑796/19 δεν μπορούν να ευδοκιμήσουν. Επομένως, οι αιτήσεις αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P πρέπει να απορριφθούν.

Β. Υπόθεση C‑597/22 P

94.

Όπως προεκτέθηκε ( 30 ), αντικείμενο της υπόθεσης C‑597/22 P είναι οι αποφάσεις που συνιστούν εκτελεστό τίτλο κατά την έννοια του άρθρου 299 ΣΛΕΕ, τις οποίες η Επιτροπή εξέδωσε έναντι της HB για την είσπραξη των ποσών που απαιτήθηκαν με τις αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS.

95.

Με την απόφαση T‑408/21, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε, κατ’ εφαρμογήν των αρχών που διαμορφώθηκαν με την απόφαση ADR, τις εν λόγω αποφάσεις που συνιστούν εκτελεστό τίτλο. Όπως υπενθυμίζει το Γενικό Δικαστήριο ( 31 ), με την απόφαση ADR, το Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή δεν δύναται να εκδώσει απόφαση που συνιστά εκτελεστό τίτλο εντός πλαισίου συμβατικών σχέσεων εάν αυτές δεν περιέχουν ρήτρα διαιτησίας υπέρ του δικαστή της Ένωσης και υπάγονται, εκ του λόγου τούτου, στην αρμοδιότητα των δικαστηρίων κράτους μέλους.

96.

Ως εκ τούτου, από τη λύση που προέκρινε το Γενικό Δικαστήριο με τις αποφάσεις T‑795/19 και T‑796/19, κατά την οποία οι αποφάσεις ανάκτησης CARDS και TACIS έχουν συμβατικό χαρακτήρα, προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν διέθετε την εξουσία να εκδώσει αποφάσεις που συνιστούν εκτελεστό τίτλο για την εφαρμογή τους, δεδομένου ότι οι συμβάσεις CARDS και TACIS δεν περιείχαν ρήτρα διαιτησίας υπέρ του δικαστή της Ένωσης.

97.

Με την αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑597/22 P, η Επιτροπή υποστήριξε ότι το ως άνω συμπέρασμα του Γενικού Δικαστηρίου με την απόφαση T‑408/21 είναι εσφαλμένο, καθότι το συμπέρασμά του όσον αφορά τον συμβατικό χαρακτήρα των αποφάσεων ανάκτησης CARDS και TACIS με τις αποφάσεις T‑795/19 και T‑796/19 είναι επίσης εσφαλμένο.

98.

Ως εκ τούτου, όπως δέχεται η ίδια η Επιτροπή, εάν το Δικαστήριο επικυρώσει τον συμβατικό χαρακτήρα των αποφάσεων ανάκτησης CARDS και TACIS, η Επιτροπή δεν έχει εξουσία να εκδίδει τις αποφάσεις που συνιστούν εκτελεστό τίτλο CARDS και TACIS, η δε αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑597/22 P καθίσταται αβάσιμη.

99.

Επομένως, σε αντιστοιχία προς την πρότασή μου στις υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P, για την επικύρωση της λύσης που το Γενικό Δικαστήριο προέκρινε με τις αποφάσεις T‑795/19 και T‑796/19, προτείνω στο Δικαστήριο να επικυρώσει επίσης τη λύση που το Γενικό Δικαστήριο προέκρινε με την απόφαση T‑408/21 και, συνεπώς, να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑597/22 P.

Γ. Ενδιάμεσο συμπέρασμα

100.

Από τις προεκτεθείσες παρατηρήσεις προκύπτει ότι τόσο οι αιτήσεις αναιρέσεως στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P όσο και η αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑597/22 P πρέπει να απορριφθούν.

VI. Επί των δικαστικών εξόδων

101.

Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, αν η αίτηση αναιρέσεως είναι αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων.

102.

Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.

103.

Επειδή η Επιτροπή ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με τα αιτήματα της HB.

VII. Πρόταση

104.

Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑160/22 P και C‑161/22 P και στην υπόθεση C‑597/22 P ως εξής:

1)

Απορρίπτει τις αιτήσεις αναιρέσεως.

2)

Καταδικάζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.


( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.

( 2 ) Απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020 (C‑584/17 P, EU:C:2020:576, σκέψη 73).

( 3 ) ΕΕ 1995, L 312, σ. 1.

( 4 ) ΕΕ 2002, L 248, σ. 1.

( 5 ) ΕΕ 2006, L 390, σ. 1.

( 6 ) Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 2018, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1296/2013, (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) αριθ. 1304/2013, (ΕΕ) αριθ. 1309/2013, (ΕΕ) αριθ. 1316/2013, (ΕΕ) αριθ. 223/2014, (ΕΕ) αριθ. 283/2014 και της απόφασης αριθ. 541/2014/ΕΕ και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 (ΕΕ 2018, L 193, σ. 1).

( 7 ) Πρόκειται, αφενός, για την αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑770/23 P, Επιτροπή κατά HB, η οποία βάλλει κατά της απόφασης της 4ης Οκτωβρίου 2023, HB κατά Επιτροπής (T‑444/22, EU:T:2023:604), με αντικείμενο απόφαση με την οποία η Επιτροπή συμψήφισε την απαίτηση της ΗΒ έναντι αυτής, δυνάμει των δικαστικών εξόδων στα οποία η Επιτροπή καταδικάστηκε με τις αποφάσεις T‑795/19 και T‑796/19, με την απαίτηση που η Επιτροπή εκτιμά ότι έχει έναντι της HB δυνάμει της σύμβασης CARDS. Αφετέρου, πρόκειται για τις αιτήσεις αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑721/22 P, Επιτροπή κατά PB, η οποία βάλλει κατά της απόφασης της 14ης Σεπτεμβρίου 2022, PB κατά Επιτροπής (T‑775/20, EU:T:2022:542), και C‑768/23 P, η οποία βάλλει κατά της απόφασης της 4ης Οκτωβρίου 2023, PB κατά Επιτροπής (T‑407/21, EU:T:2023:603), με αντικείμενο απόφαση με την οποία η Επιτροπή έκρινε ότι ο διαχειριστής της HB ευθύνεται εις ολόκληρον για την καταβολή των απαιτούμενων δυνάμει των συμβάσεων TACIS και CARDS ποσών και απόφαση που συνιστά εκτελεστό τίτλο η οποία εκδόθηκε έναντι αυτού για την είσπραξη των εν λόγω ποσών.

( 8 ) Βλ. σημεία 19 και 27 των παρουσών προτάσεων.

( 9 ) Βλ. σημεία 36 και 37 των παρουσών προτάσεων.

( 10 ) Βλ., σχετικά με την εν λόγω προϋπόθεση, απόφαση της 19ης Οκτωβρίου 1995, Rendo κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑19/93 P, EU:C:1995:339, σκέψη 13).

( 11 ) Απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2015 (C‑506/13 P, EU:C:2015:562, σκέψεις 19 και 20)· βλ., επίσης, απόφαση ADR (σκέψεις 64 και 65).

( 12 ) Αποφάσεις T‑795/19 (σκέψεις 55 και 56) και T‑796/19 (σκέψεις 50 και 51).

( 13 ) Αποφάσεις T‑795/19 (σκέψη 75) και T‑796/19 (σκέψη 70).

( 14 ) Κατά τις παρατηρήσεις που η Επιτροπή εξέθεσε στις αιτιολογικές σκέψεις 19 έως 21 της απόφασης ανάκτησης CARDS και στις αιτιολογικές σκέψεις 13 έως 15 της απόφασης ανάκτησης TACIS, το άρθρο 103 του δημοσιονομικού κανονισμού του 2002, το οποίο είχε εφαρμογή κατά τον χρόνο εκδήλωσης της προσαπτόμενης συμπεριφοράς, είναι λυσιτελές καθόσον αφορά την αρμοδιότητα της Επιτροπής να ανακτήσει τα ποσά που καταβλήθηκαν λόγω των διαπραχθεισών παρατυπιών. Εντούτοις, στο μέτρο που ο δημοσιονομικός κανονισμός του 2018, ο οποίος είχε εφαρμογή κατά τον χρόνο έκδοσης των αποφάσεων ανάκτησης CARDS και TACIS, περιέχει, κατ’ ουσίαν, πανομοιότυπες διατάξεις, δεν συντρέχει λόγος εξέτασης της ορθότητας της εν λόγω ερμηνείας.

( 15 ) Αποφάσεις T‑795/19 (σκέψη 76) και T‑796/19 (σκέψη 71).

( 16 ) Αποφάσεις T‑795/19 (σκέψεις 71, 72 και 80) και T‑796/19 (σκέψεις 66, 67 και 75).

( 17 ) Αποφάσεις T‑795/19 (σκέψη 89) και T‑796/19 (σκέψη 86).

( 18 ) Σχετικά με την ύπαρξη τέτοιων εξουσιών στο καθεστώς των συμβάσεων της Ένωσης, βλ., επίσης, προτάσεις μου στην υπόθεση ADR Center κατά Επιτροπής (C‑584/17 P, EU:C:2019:941, σημεία 84, 127 και 154).

( 19 ) Πρβλ. αποφάσεις της 10ης Απριλίου 2013, GRP Security κατά Ελεγκτικού Συνεδρίου (T‑87/11, EU:T:2013:161, σκέψεις 16 και 30), και της 24ης Φεβρουαρίου 2021, Universität Koblenz‑Landau κατά EACEA (T‑108/18, EU:T:2021:104, σκέψεις 50 έως 59), η οποία επικυρώθηκε με την απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 2022, Universität Koblenz-Landau κατά EACEA (C‑288/21 P, EU:C:2022:1027).

( 20 ) Επ’ αυτού, βλ. προτάσεις μου στην υπόθεση ADR Center κατά Επιτροπής (C‑584/17 P, EU:C:2019:941, σημείο 150 και εκεί μνημονευόμενες παραπομπές).

( 21 ) Επ’ αυτού, βλ. απόφαση ADR (σκέψεις 81 έως 89) και προτάσεις μου στην υπόθεση ADR Center κατά Επιτροπής (C‑584/17 P, EU:C:2019:941, σημεία 137 έως 158).

( 22 ) Βλ. προτάσεις μου στην υπόθεση ADR Center κατά Επιτροπής (C‑584/17 P, EU:C:2019:941, σημείο 98 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

( 23 ) Απόφαση ADR (σκέψεις 69 έως 71)· βλ., επίσης, προτάσεις μου στην υπόθεση ADR Center κατά Επιτροπής (C‑584/17 P, EU:C:2019:941, σημεία 97 έως 104).

( 24 ) Βλ. προτάσεις μου στην υπόθεση ADR Center κατά Επιτροπής (C‑584/17 P, EU:C:2019:941, σημείο 103).

( 25 ) Βλ. προτάσεις μου στην υπόθεση ADR Center κατά Επιτροπής (C‑584/17 P, EU:C:2019:941, σημείο 49).

( 26 ) Βλ. σημεία 19 και 27 των παρουσών προτάσεων.

( 27 ) Αποφάσεις T‑795/19 (σκέψεις 77 και 81) και T‑796/19 (σκέψεις 72 και 77).

( 28 ) Βλ. σημείο 73 των παρουσών προτάσεων.

( 29 ) Βλ., συναφώς, Wachsmann, P., «La recevabilité du recours pour excès de pouvoir à l’encontre des contrats – Pour le centenaire de l’arrêt Martin», Revue française de droit administratif (RFDA), 1/2006, σ. 24 επ.: «όσον αφορά τις δυνάμενες να διαχωριστούν πράξεις οι οποίες είναι μεταγενέστερες της σύναψης της σύμβασης, η θεωρία των δυνάμενων να διαχωριστούν πράξεων είναι κατ’ ουσίαν στη διάθεση των τρίτων, καθόσον οι συμβαλλόμενοι οφείλουν να προσφύγουν στον δικαστή της σύμβασης, σε περίπτωση δε παράβασης της εν λόγω υποχρέωσης, μπορεί να προβληθεί ένσταση παράλληλης προσφυγής. Συγκεκριμένα, με την απόφαση ολομελείας [του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας, Γαλλία)] της 2ας Φεβρουαρίου 1987, Société TV 6, επισημάνθηκε, σαφώς, σε σχέση με καταγγελία, ότι πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ της περίπτωσης των τρίτων, οι οποίοι δικαιούνται να ασκήσουν προσφυγή λόγω κατάχρησης εξουσίας εφόσον αποδεικνύεται το έννομο συμφέρον τους, και της περίπτωσης της παραχωρησιούχου εταιρίας που ασκεί την αγωγή της ενώπιον του δικαστή της σύμβασης. Επομένως, ο “αντικειμενικός ορισμός της δυνάμενης να διαχωριστεί πράξης” […] ισχύει μόνον πριν από τη σύναψη της σύμβασης και ουδόλως επεκτείνεται στα μέτρα εκτέλεσης, για τα οποία διατηρείται η διάκριση μεταξύ των συμβαλλομένων και των τρίτων». Βλ. επίσης, σχετικά με τις πιο πρόσφατες εξελίξεις, Hoepffner, H., Droit des contrats administratifs, Dalloz, Παρίσι, 3η έκδ., 2022, σ. 899, αριθ. 1013 επ., σ. 912, αριθ. 1033 επ., καθώς και Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας, Γαλλία), σχολιασμός της απόφασης της 28ης Δεκεμβρίου 2009, Commune de Béziers, https://www.conseil-etat.fr/decisions-de-justice/jurisprudence/les-grandes-decisions-depuis-1873/conseil-d-etat-28-decembre-2009-commune-de-beziers.

( 30 ) Βλ. σημεία 39 επ. των παρουσών προτάσεων.

( 31 ) Απόφαση T‑408/21 (σκέψη 50).