<TI><NP><NO.P>I —</NO.P><TXT>De feiten en het procesverloop</TXT></NP></TI>Overwegende dat de feiten en het procesverloop als volgt kunnen worden samengevat:
In de nacht van 19 april 1964 werd Paul Simon, ambtenaar van de Société Nationale des Chemins de Fer Luxembourgeois (C.F.L.), wonende te Luxemburg, in België, toen hij zich bevond in een auto behorend aan en bestuurd door Fernand Hein, bij een verkeersongeluk gedood.
In het geding tot vergoeding zowel van de stoffelijke als onstoffelijke schade, bij de Tribunal d'Arrondissement de Luxembourg door de weduwe van de heer Simon, mevrouw Marcelle Warnotte, aanhangig gemaakt tegen de verzekeraarster van F. Hein, de Compagnie Belge d'Assurances Générales sur la Vie et contre les Accidents, traden als interveniënten op:
- 1.de Caisse de Maladie des C.F.L., en
- 2.de Société Nationale des Chemins de Fer Luxembourgeois.
De eerste interveniënte vorderde een bedrag ter zake van gelden voor de medische behandeling voorgeschoten, en de tweede vergoeding van de door haar geleden schade uit hoofde van aan de weduwe en de wees van de heer Simon betaalde uitkeringen.
De vorderingen van beide gevoegde partijen werden afgewezen bij vonnis van 11 juli 1967 van de Arrondissementsrechtbank te Luxemburg, die besliste dat de in casu toepasselijke wet die was van de plaats van het ongeval en dat beide partijen aan het Belgische recht geen actie konden ontlenen, daar de prestaties waartoe zij gehouden waren, haar oorzaak niet vonden in de onrechtmatige daad
van degene die het ongeval veroorzaakte, doch in de contractuele of statutaire bepalingen van de arbeidsovereenkomst.
De Cour de Justice van het Groothertogdom, kennis nemende van het door de Caisse de Maladie des C.F.L. en de Société Nationale des Chemins de Fer Luxembourgeois tegen voornoemd vonnis ingestelde hoger beroep, heeft bij arrest van 20 mei 1969 het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen verzocht om bij wege van prejudiciële beslissing uitspraak te willen doen over de volgende vragen :
- 1.Is het begrip migrerende werknemer in de zin van artikel 52 van Verordening no. 3 van 25 september 1958 inzake de sociale zekerheid van migrerende werknemers mede van toepassing op de werknemer in het Groothertogdom — dat wil zeggen hij die in het Groothertogdom zowel zijn standplaats als zijn verblijfplaats heeft — doch die tijdens een pleiziertocht door de schuld van een derde het slachtoffer werd van een ongeval op het grondgebied van een andere Lid-Staat, in casu op Belgisch grondgebied ?
- 2.Is artikel 52 van toepassing op het geval waarin hij, die de prestaties schuldig is, zijn actie niet instelt bij de vreemde rechter, doch bij zijn nationale rechter ?
- 3.In artikel 52 b) wordt gesproken van een onmiddellijk recht van hem die de prestaties verschuldigd is; op welk recht of welke actie heeft de wetgever hier het oog? Kan dit recht ook worden ingeroepen zonder dat het vooraf bij een bilaterale Belgisch-Luxemburgse overeenkomst werd geregeld, nu de bestaande overeenkomst van 16 november 1959 slechts ziet op artikel 52 a) inzake de wettelijke subrogatie ?
Overeenkomstig artikel 20, tweede lid, van het Protokol van het Statuut van het Hof van Justitie van de E.E.G. hebben de eiseressen in het hoofdgeding, gedaagde in het hoofdgeding, mevrouw Marcelle Warnotte en de Commissie der Europese Gemeenschappen schriftelijke opmerkingen ingezonden.
Gehoord het rapport van de Rechter-Rapporteur en gehoord de Advocaat-Generaal, besloot het Hof niet tot prealabele maatregelen van instructie over te gaan.
Eiseressen en gedaagde in het hoofdgeding en de Commissie der Europese Gemeenschappen werden tér terechtzitting van 1. oktober 1969 in hun mondelinge toelichting gehoord.
De Advocaat-Generaal heeft op 15 oktober 1969 conclusie genomen.
<TI><NP><NO.P>II —</NO.P><TXT>De krachtens artikel 20 van het statuut ingezonden opmerkingen</TXT></NP></TI>Overwegende dat deze opmerkingen als volgt kunnen worden samengevat:
<TI><P>Ten aanzien van de eerste vraag</P></TI>Eiseressen in het hoofdgeding, gedaagde in het hoofdgeding en de Commissie der Europese Gemeenschappen erkennen, met name gelet op 's Hofs jurisprudentie, eenstemmig dat het toepassingsgebied van Verordening no. 3 niet beperkt mag worden tot de migrerende werknemer stricto sensu, doch zich mede uitstrekt tot een, ieder die krachtens de sociale wetgeving van een Lid-Staat aanspraak op prestaties heeft en aan wie op het grondgebied van een andere Lid-Staat schade werd toegebracht, zulks ongeacht de oorzaak van deze schade.
<TI><P>Ten aanzien van de tweede vraag</P></TI>Eiseressen in het hoofdgeding merken op dat artikel 1 van de bilaterale overeenkomst tussen België en het Groothertogdom inzake de toepassing van artikel 52 van Verordening no. 3 bepaalt:
le débiteur des prestations est substitué aux droits de la victime ou des ayants-droit de celle-ci, vis-à-vis de ce tiers, dans les conditions prévues par la législation de la première partie.Hij die de prestaties verschuldigd is, treedt in de rechten van het slachtoffer of zijn rechtverkrijgenden jegens die derde overeenkomstig de daartoe in de wetgeving van de eerste partij voorziene regels.
Eiseressen hebben zich derhalve terecht tot de Luxemburgse rechter gewend. Dit is bovendien in overeenstemming met de algemene strekking en het doel van artikel 52, hetwelk beoogt de belangen der werknemers die uitkeringen genieten te waarborgen los van de vraag of het schadeveroorzakend feit op het nationale grondgebied dan wel in het buitenland plaatsvond.
Daarentegen betoogt de verweerster in de hoofdzaak, dat het zowel bij de Belgische als de Luxemburgse wetgeving aan mevrouw Warnotte toegekende recht om tegen de vermoedelijk aansprakelijke derde een actie aanhangig te maken tot vergoeding van de schade door haar als gevolg van de dood van haar echtgenoot geleden, voor de instelling welke haar uitkeringen verstrekt niet ipso facto het recht medebrengt om ook zelf en in eigen naam tegen die vermoedelijk aansprakelijke derde te ageren. Ook indien de Luxemburgse rechtspraak in dat geval aan de Société Nationale des Chemins de Fer Luxembourgeois een onmiddellijk recht zou toekennen, zou dit België niet kunnen dwingen het te erkennen, daar terzake een bilaterale overeenkomst ontbreekt.
De Commissie der Europese Gemeenschappen merkt op dat de twijfel, waarvan de door de nationale rechter gestelde vraag blijk geeft, zijn oorzaak vindt in de letterlijke tekst van artikel 52, hetwelk slechts gewaagt van acties ingesteld op het grondgebied van een andere Lid-Staat dan die waar zich de tot prestaties gehouden instelling bevindt. Weliswaar betreft het hier het meest voorkomende geval, doch de regel heeft een algemene strekking en moet mede toepassing vinden in de gevallen waarin de vordering bij een nationale rechter wordt ingesteld. Ten einde iedere twijfel op dit punt uit te sluiten overweegt de Commissie thans aan de Raad een wijziging van artikel 52 voor te stellen in die. zin dat daarin de woorden op het grondgebied van die tweede Staat worden geschrapt.
Deze vraag zou eveneens bevestigend moeten worden beantwoord gezien het arrest van het Hof van Justitie van 9 december 1965 in de zaak no. 44-65 met betrekking tot de strekking van artikel 52 inzake de subrogatie van de tot uitkering gehouden instelling in de eventuele rechten van de betrokkene tegenover de aansprakelijke derde.
<TI><P>Ten aanzien van de derde vraag</P></TI>Eiseressen in het hoofdgeding wijzen erop dat het woord substituer (in de plaats treden van) in de bilaterale Belgisch-Luxemburgse overeenkomst zwakker is dan de term subro-ger in artikel 52. Derhalve mag worden aangenomen dat de auteurs dezer overeenkomst door niet van een rechtstreekse actie te gewagen en subroger te vervangen door substituer geen beperking van artikel 52 beoogden, hetgeen trouwens in strijd zou zijn met de strekking en het doel dezer bepaling alsmede met de gemeenschapsrechtspraak waarin artikel 52 extensief wordt geïnterpreteerd; zulks zou voorts — en met name — een miskenning betekenen van de hogere gelding van Verordening no. 3 die bij de opstelling van bedoelde overeenkomst tot uitgangspunt diende.
Gedaagde in het hoofdgeding betoogt daarentegen dat de bilaterale Belgisch-Luxemburgse overeenkomst tot artikel 52 a) (de wettelijke subrogatie) beperkt blijft en zich niet uitstrekt tot artikel 52 b) (het onmiddellijk recht). Van deze beperking zou duidelijk blijken uit de geschiedenis van de totstandkoming der wet van 11 januari 1961. Dat artikel 52 b) werd uitgesloten vindt zijn ver klaring in de omstandigheid, dat zowel hetbestaan als de omvang der onmiddellijke rechten van de tot uitkering gehouden instellingen jegens derden nog geenszins uniform van Lid-Staat tot Lid-Staat en evenmin in de onderscheidene jurisprudenties zijn vastgelegd. De uitlegging van de onderhavige overeenkomst is overigens uitsluitend een vraag van nationaal recht.
Hoe dit ook zij, nu een bilaterale Belgisch-Luxemburgse overeenkomst, welke uitdrukkelijk op het in artikel 52 b) bedoelde onmiddellijke recht ziet, ontbreekt, kan de erkenning daarvan aan België — waar het wordt afgewezen — niet worden opgelegd. Het kan evenmin worden ingeroepen door de Luxemburgse rechter die de Belgische wet zou moeten toepassen.
Volgens de Commissie der Europese Gemeenschappen verwijst de regel van artikel 52 naar het recht van de Staat der instelling van sociale zekerheid die de uitkeringen verschuldigd is. De leden a) en b) duiden aan dat iedere Lid-Staat hetzij de subrogatie hetzij het onmiddellijk recht van zodanige instelling erkent. Immers de wetgevingen der Lid-Staten kennen op dit punt hetzij de eerste hetzij de tweede dezer beide mogelijkheden. De vraag, of het onmiddellijke recht kan worden ingeroepen zonder vooraf in een bilaterale Belgisch-Luxemburgse overeenkomst te zijn geregeld, werd naar het oordeel van de Commissie reeds beantwoord in 's Hofs arresten in de zaken 31-64 en 33-64, volgens welke de bepalingen van artikel 52, eerste lid, der Verordening no. 3 van de Raad der E.E.G. inzake de sociale zekerheid van migrerende werknemers van toepassing zijn reeds voordat een bilateraal akkoord, als bedoeld in het tweede lid van gemeld artikel, tussen de betrokken Lid-Staten is tot stand gekomen.
Deze interpretatie van het Hof heeft betrekking op het eerste lid in zijn geheel. Daaruit mag dan ook worden afgeleid dat zij niet slechts ziet op de subrogatie, doch eveneens op het onmiddellijke recht.