KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
PIKAMÄE
ippreżentati fit-13 ta’ Jannar 2022 (1)
Kawżi magħquda C‑451/19 u C‑532/19
Subdelegación del Gobierno en Toledo
vs
XU (C‑451/19)
u
Subdelegación del Gobierno en Toledo
vs
QP (C‑532/19)
(talbiet għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunal Superior de Justicia de Castilla‑La Mancha (il-Qorti Superjuri tal-Ġustizzja ta’ Castilla‑La Mancha, Spanja))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 20 TFUE – Ċittadinanza tal‑Unjoni Ewropea – Ċittadin tal-Unjoni li qatt ma eżerċita l-libertà ta’ moviment tiegħu – Talba għal permess ta’ residenza ta’ membru tal-familja tiegħu, ċittadin ta’ pajjiż terz – Ċaħda – Obbligu għaċ-ċittadin tal-Unjoni li jkollu riżorsi suffiċjenti – Obbligu tal‑konjuġi li jgħixu flimkien – Wild minuri, ċittadin tal‑Unjoni – Leġiżlazzjoni u prassi nazzjonali – Tgawdija effettiva tal-essenzjal tad‑drittijiet mogħtija liċ‑ċittadini tal-Unjoni – Privazzjoni”
I. Introduzzjoni
1. It-talbiet għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunal Superior de Justicia de Castilla‑La Mancha (il-Qorti Superjuri tal-Ġustizzja ta’ Castilla‑La Mancha, Spanja) f’dawn il-kawżi magħquda jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal‑Artikolu 20 TFUE f’dak li jirrigwarda r-rikonoxximent tad-dritt ta’ residenza ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li huma membri tal-familja (iben il-konjuġi mara u l-konjuġi raġel, rispettivament) ta’ ċittadin Spanjol li ma eżerċitax id-dritt tiegħu ta’ moviment liberu, kif ukoll l-eventwali obbligu li jitwettaq l-eżami konkret u individwali tal-kwistjoni dwar jekk hemmx relazzjoni ta’ dipendenza bejn il‑membri tan-nukleu tal-familja.
2. Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ kawżi bejn is-Subdelegación del Gobierno en Toledo (is-Subdelegazzjoni tal-Gvern f’Toledo, Spanja) (iktar ’il quddiem is-“Subdelegazzjoni”) u ċittadini ta’ pajjiżi terzi dwar iċ-ċaħda, minn din tal-aħħar, ta’ talbiet għall-kisba, għall-benefiċċju tagħhom, ta’ permess ta’ residenza bħala membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni. Dawn tal-aħħar jinvokaw, insostenn tat-talbiet tagħhom, dritt ta’ residenza dderivat, ibbażat fuq l-Artikolu 20 TFUE, kif ukoll il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni. Dawn il-kawżi joffru lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tippreċiża l-ġurisprudenza tagħha dwar id-dritt ta’ residenza dderivat li, f’ċerti ċirkustanzi eċċezzjonali, għandu jiġi rrikonoxxut lil ċittadin ta’ pajjiż terz skont din id-dispożizzjoni.
II. Il-kuntest ġuridiku
A. Id-dritt tal-Unjoni
1. Id-Direttiva 2004/38/KE
3. L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2004/38/KE (2) jipprevedi:
“Din id-Direttiva tistabbilixxi:
a) il-kondizzjonijiet li jirregolaw l-eżerċizzju tad-dritt tal-moviment liberu u ta’ residenza fit-territorju ta’ l-Istati Membri miċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u mill-membri tal-familja tagħhom;
b) id-dritt ta’ residenza permanenti fit-territorju ta’ l-Istat Membru taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom;
[…]”
4. L-Artikolu 3(1) ta’ din id-direttiva, intitolat “Benefiċjarji”, jipprevedi:
“Din id-Direttiva għandha tapplika għaċ-ċittadini kollha ta’ l-Unjoni li jiċċaqilqu jew li jgħixu fi Stat Membru għajr iċ-ċittadini ta’ l-istess Stat Membru, u għall-membri tal-familja tagħhom kif imfissra fil-punt 2 ta’ l-Artikolu 2 li jakkumpanjawhom jew li jingħaqdu magħhom”.
5. L-Artikolu 7(1) u (2) tal-imsemmija direttiva huwa fformulat kif ġej:
“1. Iċ-ċittadini kollha ta’ l-Unjoni għandhom id-dritt ta’ residenza fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor għal perjodu ta’ aktar minn tliet xhur jekk huma:
[…]
b) għandhom biżżejjed riżorsi għalihom u għall-membri tal-familja tagħhom biex ma jkunux ta’ piż fuq is-sistema ta’ l-għajnuna soċjali ta’ l-Istat Membru ospitanti matul il-perjodu tagħhom ta’ residenza u għandhom assigurazzjoni ta’ mard komprensiva fl-Istat Membru ospitanti; jew
[…]
d) membri tal-familja li qed jakkumpanjaw jew li se jingħaqdu ma’ ċittadin ta’ l-Unjoni li jissoddisfa l-kondizzjonijiet imsemmija fil-punti (a), (b) jew (ċ).
2. Id-dritt ta’ residenza previst fil-paragrafu 1 għandu jkun estiż għall-membri tal-familja li mhumiex ċittadini ta’ Stat Membru, li jakkumpanjaw jew li jingħaqdu maċ-ċittadin ta’ l-Unjoni fl-Istat Membru ospitanti, sakemm dan iċ-ċittadin ta’ l-Unjoni jissoddisfa l-kondizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1(a), (b) jew (ċ)”.
2. Id-Direttiva 2003/86/KE
6. L-Artikolu 2 tad-Direttiva tal-Kunsill 2003/86/KE tat‑22 ta’ Settembru 2003 dwar id-dritt għal riunifikazzjoni tal-familja (3) jipprovdi:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva:
[…]
(ċ) “sponsor” tfisser ċittadin ta’ pajjiż terz li joqgħod legalment fi Stat Membru u li japplika jew il-membri tal-familja tiegħu japplikaw għal riunifikazzjoni tal-familja biex jingħaqdu miegħu/magħha;
[…]”.
7. L-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva jipprevedi:
“1. Din id-Direttiva għandha tapplika fejn l-isponsor għandu permess ta’ residenza maħruġ minn Stat Membru għal perjodu ta’ validita ta’ sena jew iktar li għandu prospetti raġonevoli li jikseb id-dritt ta’ residenza permanenti, jekk il-membri tal-familja tiegħu jew tagħha huma ċittadini ta’ pajjiżi terzi ta’ status ikun xi jkun.
[…]
3. Din id-Direttiva m’għandhiex tapplika għal membri tal-familja ta’ ċittadin ta’ l-Unjoni”.
8. Skont l-Artikolu 4 tal-imsemmija direttiva:
“1. L-Istati Membri għandhom jawtorizzaw id-dħul u r-residenza, skond din id-Direttiva u suġġetti għal konformita mal-kondizzjonijiet preskritti fil-Kapitolu IV, kif ukoll l-Artikolu 16, tal-membri tal-familja li ġejjin:
[…]
(ċ) it-tfal minorenni inklużu tfal adottati ta’ l-isponsor fejn l-isponsor għandu l-kustodja u t-tfal huma dipendenti fuqu jew fuqha. Stati Membri jistgħu jawtorizzaw ir-riunifikazzjoni ta’ tfal li l-kustodja tagħhom hija maqsuma (hija r-reponsabbilita ta’ iktar minn persuna waħda), sakemm il-parti l-oħra li għandha sehem fil-kustodja tkun tat il-ftehim (qbil) tiegħu jew tagħha;
[…]
6. Permezz ta’ deroga, Stati Membri jistgħu jitolbu li l-applikazzjonijiet dwar ir-riunifikazzjoni tal-familja ta’ tfal minorenni għandhom ikunu sottomessi tabel l-età ta’ 15, kif tipprovdi l-leġislazzjoni eżistenti tagħhom fid-data ta’ l-implimentazzjoni ta’ din id-Direttiva. Jekk l-applikazzjoni tkun sottomessa wara l-età ta’ 15, l-Istati Membri li jiddeċiedu japplikaw din id-deroga għandhom jawtorizzaw id-dħul u residenza ta’ tfal tali fuq raġunijiet differenti minn dawk ta’ riunifikazzjoni tal-familja.”
9. Skont l-Artikolu 5(3) tad-Direttiva 2003/86:
“3. L-applikazzjoni għand tkun issottomessa u eżaminata meta l-membri tal-familja jkunu joqogħdu barra t-territorju ta’ l-Istat Membru li fih l-isponsor joqgħod.
Permezz ta’ deroga, Stat Membru jista’, f’ċirkostanzi xierqa, jaċċetta applikazzjoni ssottomessa meta l-membri tal-familja jkunu diġa fit-territorju tiegħu”.
B. Id-dritt Spanjol
10. L-Artikolu 32 tal-Kostituzzjoni Spanjola jipprevedi:
“1. Ir-raġel u l-mara għandhom id-dritt li jiżżewġu f’ugwaljanza legali sħiħa.
2. Il-liġi tiddetermina l-forom taż-żwieġ, l-età u l-kapaċità għaż-żwieġ, id‑drittijiet u d-dmirijiet tal-konjuġi, il-kawżi ta’ separazzjoni u ta’ xoljiment u l‑effetti tagħhom”.
11. Skont l-Artikolu 68 tal-Código Civil (il-Kodiċi Ċivili):
“Il-konjuġi għandhom jgħixu flimkien; huma għandhom obbligu ta’ lealtà u ta’ assistenza reċiproka. Barra minn hekk, huma għandhom jaqsmu r‑responsabbiltajiet domestiċi kif ukoll il-kura tal-axxendenti u tad-dixxendenti u tal-persuni l-oħra dipendenti fuqhom”.
12. L-Artikolu 70 ta’ dan il-kodiċi jipprevedi:
“Il-konjuġi għandhom jistabbilixxu bi ftehim komuni l-post tad-domiċilju konjugali u, fil-każ ta’ nuqqas ta’ ftehim, il-kwistjoni tiġi deċiża mill-qorti, li tieħu inkunsiderazzjoni l-interess tal-familja”.
13. Skont l-Artikolu 110 tal-imsemmi kodiċi:
“Il-missier u l-omm, anki jekk ma jeżerċitawx l-awtorità tal-ġenituri, huma obbligati jieħdu ħsieb l-ulied minorenni tagħhom u għandhom jagħtuhom manteniment”.
14. Skont l-Artikolu 154 tal-Kodiċi Ċivili:
“Il-minuri mhux emanċipati huma suġġetti għall-awtorità tal-parentali tal-ġenituri.
[…]”.
15. L-Artikolu 1 tar-Real Decreto 240/2007, sobre entrada, libre circulación y residencia en España de ciudadanos de los Estados miembros de la Unión Europea y de otros Estados parte en el Acuerdo sobre el Espacio Económico Europeo (id‑Digriet Irjali Nru 240/2007 dwar id-Dħul, il-Libertà ta’ Moviment u r‑Residenza fi Spanja taċ-Ċittadini tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea u tal-Istati l-Oħra li Huma Partijiet fil-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea) (4), tas‑16 ta’ Frar 2007, jipprovdi li:
“1. Dan id-Digriet Irjali jirregola l-kundizzjonijiet għall-eżerċizzju tad-drittijiet ta’ dħul u ta’ ħruġ, ta’ moviment liberu, ta’ residenza, ta’ residenza permanenti u ta’ xogħol fi Spanja għaċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħra tal-Unjoni Ewropea u tal‑Istati l-oħra li huma partijiet fil-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, kif ukoll il-limiti tad-drittijiet imsemmija iktar ’il fuq għal raġunijiet ta’ ordni pubbliku, ta’ sigurtà pubblika jew ta’ saħħa pubblika.
2. Il-kontenut ta’ dan id-digriet irjali huwa mingħajr preġudizzju għad‑dispożizzjonijiet tal-liġijiet speċjali u tat-trattati internazzjonali li Spanja hija parti fihom”.
16. L-Artikolu 2 ta’ dan id-Digriet Irjali jipprevedi li:
“Dan id-digriet irjali japplika wkoll, fit-termini stabbiliti fih, għall-membri tal‑familja ta’ ċittadin ta’ Stat Membru ieħor tal-Unjoni Ewropea jew ta’ Stat ieħor li huwa parti fil-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, tkun xi tkun in‑nazzjonalità tagħhom, meta dawn jakkumpanjawh jew jingħaqdu miegħu, u li huma elenkati kif ġej:
a) il-konjuġi, sakemm ma jkun hemm l-ebda ftehim jew dikjarazzjoni ta’ nullità taż-żwieġ, divorzju jew separazzjoni legali.
[…]
c) id-dixxendenti diretti tiegħu, kif ukoll dawk tal-konjuġi tiegħu jew tas‑sieħeb irreġistrat tiegħu, li għandhom inqas minn 21 sena jew li jaqbżu din l-età u li huma dipendenti fuqu jew li ma humiex kapaċi, sakemm ma jkunx hemm ftehim jew dikjarazzjoni ta’ nullità taż-żwieġ, divorzju jew separazzjoni legali jew sakemm ir-reġistrazzjoni tas-sħubija ma tkunx ġiet annullata;
[…]”.
17. Skont l-Artikolu 7 tal-imsemmi Digriet Irjali:
“1. Kull ċittadin tal-Unjoni jew ċittadin ta’ Stat ieħor li huwa parti fil-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea għandu d-dritt ta’ residenza fit-territorju tal‑Istat Spanjol għal perijodu ta’ iktar minn tliet xhur:
[…]
b) jekk ikollu riżorsi suffiċjenti għalih u għall-membri tal-familja tiegħu sabiex ma jkunx ta’ piż fuq is-sistema ta’ għajnuna soċjali ta’ Spanja matul il-perijodu ta’ residenza tiegħu, u jkollu assigurazzjoni tal-mard komprensiva fi Spanja; jew,
[…]
d) jekk huwa membru tal-familja li qiegħed jakkumpanja jew li ser jingħaqad ma’ ċittadin tal-Unjoni jew ta’ Stat ieħor li huwa parti fil-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea li jissodisfa huwa stess il-kundizzjonijiet stabbiliti fil‑punti (a), (b) jew (c).
2. Id-dritt ta’ residenza previst fil-paragrafu 1 għandu jkun estiż għall-membri tal-familja li ma għandhomx in-nazzjonalità ta’ Stat Membru, meta jakkumpanjaw jew jingħaqdu fi Spanja maċ-ċittadin tal-Unjoni jew ta’ Stat ieħor li huwa parti fil‑Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, sakemm dan iċ-ċittadin jissodisfa l‑kundizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 1(a), (b) jew (c).
[…]
7. Fir-rigward tal-mezzi ta’ għajxien suffiċjenti, ma jistax jiġi stabbilit ammont fiss, u għandha tittieħed inkunsiderazzjoni s-sitwazzjoni personali taċ-ċittadini tal‑Istat Membru tal-Unjoni Ewropea jew tal-Istat l-ieħor li huwa parti fil-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea. F’kull każ, dan l-ammont ma jistax ikun ogħla mil-livell ta’ riżorsi finanzjarji li taħtu l-Ispanjoli jirċievu assistenza soċjali, jew mill-ammont tal-pensjoni minima tas-sigurtà soċjali”.
18. L-Artikolu 8(1) ta’ dan l-istess digriet irjali jipprovdi:
“Il-membri tal-familja ta’ ċittadin ta’ Stat Membru tal-Unjoni Ewropea jew ta’ Stat ieħor li huwa parti fil-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea msemmija fl-Artikolu 2 ta’ dan id-Digriet Irjali, li ma humiex ċittadini ta’ wieħed minn dawn l-Istati jistgħu, meta jakkumpanjaw lil dan tal-aħħar jew jingħaqdu miegħu, jirrisjedu fi Spanja għal perijodu ta’ iktar minn tliet xhur, u huma suġġetti għall‑obbligu li jitolbu u jiksbu ‘permess ta’ residenza ta’ membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni’”.
III. Il-fatti li wasslu għall-kawża, il-proċedura fil-kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
A. Il-Kawża C‑451/19
19. XU, ta’ nazzjonalità Venezweljana, twieled fid‑19 ta’ Settembru 2001, fil‑Venezwela. Omm XU, ċittadina Venezweljana, hija detentriċi ta’ Tarjeta de residencia Comunitaria (Karta ta’ Residenza Komunitarja) u ilha tgħix mal-wild tagħha fi Spanja mill-2004. XU kien kiseb permess ta’ residenza f’dan l-Istat Membru.
20. Fl‑20 ta’ Jannar 2011, qorti tal-familja tal-Venezwela ddeċidiet li l-kustodja ta’ XU kienet ser tiġi fdata lil ommu, li tista’ tirrisjedi fi Spanja flimkien mal-wild tagħha, mingħajr limitazzjoni ta’ ebda tip.
21. Omm XU u l-missier putattiv tiegħu, ċittadin Spanjol li qatt ma eżerċita l‑libertà ta’ moviment tiegħu fi ħdan l-Unjoni, iżżewġu f’El Viso de San Juan (Spanja) fis‑6 ta’ Settembru 2014. Il-validità ta’ dan iż-żwieġ ma ġietx ikkontestata.
22. Il-konjuġi jgħixu flimkien f’El Viso de San Juan (Spanja) mit‑12 ta’ Diċembru 2008. Fl‑24 ta’ Lulju 2009, twieled wild, ta’ ċittadinanza Spanjola, mill-unjoni tagħhom.
23. Fit‑28 ta’ Settembru 2015, il-missier putattiv ta’ XU ppreżenta applikazzjoni sabiex jikseb, għall-benefiċċju ta’ XU, permess ta’ residenza temporanja ta’ membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni Ewropea, skont l‑Artikolu 2(c) tad-Digriet Irjali 240/2007.
24. Din l-applikazzjoni ġiet miċħuda minħabba li l-missier putattiv ta’ XU ma kienx stabbilixxa li huwa kellu, kif jeżiġi l-Artikolu 7 tad-Digriet Irjali 240/2007, riżorsi suffiċjenti għalih u għall-membri tal-familja tiegħu.
25. Fit‑28 ta’ Jannar 2016, is-Subdelegazzjoni kkonfermat iċ-ċaħda tat-talba mressqa mill-missier putattiv ta’ XU. Dan ippreżenta rikors kontenzjuż amministrattiv kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Juzgado de lo Contencioso‑Administrativo no 1 de Toledo (il-Qorti Amministrattiva Provinċjali Nru 1 ta’ Toledo, Spanja).
26. Dik il-qorti laqgħet ir-rikors tiegħu billi qieset li l-Artikolu 7 tad-Digriet Irjali 240/2007 ma kienx applikabbli f’dan il-każ, peress li l-missier putattiv ta’ XU qatt ma eżerċita l-libertà ta’ moviment tiegħu fi ħdan l-Unjoni.
27. L-amministrazzjoni tal-Istat appellat minn din id-deċiżjoni quddiem it‑Tribunal Superior de Justicia de Castilla‑La Mancha (il-Qorti Superjuri tal‑Ġustizzja ta’ Castilla‑La Mancha), li ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1) Fid-dawl tal-Artikolu 68 tal-Kodiċi Ċivili Spanjol li jipprovdi li l-konjuġi għandhom jgħixu flimkien, l-obbligu impost fuq ċittadin Spanjol li ma eżerċitax id-dritt tiegħu ta’ moviment, li jissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 7(1) tar-Real Decreto 240/2007, sabiex jiġi rrikonoxxut id-dritt ta’ residenza tal-wild minuri ta’ Stat terz, skont l-Artikolu 7(2) tar-Real Decreto, jista’ jimplika, f’każ li dawn il-kundizzjonijiet ma jiġux issodisfatti, li hemm ksur tal-Artikolu 20 (TFUE) jekk, b’konsegwenza tar-rifjut ta’ dan id-dritt, iċ-ċittadin Spanjol jkun obbligat jitlaq mit-territorju tal-Unjoni fl-intier tiegħu.
2) Fi kwalunkwe każ, indipendentement mis-suespost u mir-risposta għad-domanda preċedenti, fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, fosthom, inter alia, is-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2018, C‑82/16 [EU:C:2018:308], KA et vs Belgische Staat, l-Artikolu 20 TFUE jipprekludi l-prassi tal-Istat Spanjol li tikkonsisti fl-applikazzjoni awtomatika tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 7 tar-Real Decreto 240/2007, billi tirrifjuta l-permess ta’ residenza lil ċittadin ta’ Stat terz, wild minuri ta’ Stat terz, tal-konju[ġi] ta’ Stat terz ta’ ċittadin tal-Unjoni li qatt ma eżerċita d-dritt tiegħu ta’ moviment liberu, sempliċiment u esklużivament peress li ma jissodisfax il-kundizzjonijiet previsti f’dan l-artikolu, mingħajr ma twettaq eżami konkret u individwali tal-kwistjoni dwar jekk teżistix relazzjoni ta’ dipendenza bejn dan iċ-ċittadin tal-Unjoni u ċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ta’ natura tali li, għal xi raġuni tkun xi tkun u fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ, twassal sabiex f’każ ta’ rifjut tad-dritt ta’ residenza taċ-ċittadin ta’ pajjiż terz, iċ-ċittadin tal-Unjoni ma jkunx jista’ jissepara ruħu mill-membru tal-familja li huwa jiddependi fuqu u jkun obbligat li jitlaq mit-territorju tal-Unjoni? U dan iktar u iktar meta iċ-ċittadin Spanjol u martu minn stat terz huma l-ġenituri ta’ wild minuri Spanjol li jista’ bl-istess mod isib ruħu obbligat li jitlaq mit-territorju Spanjol biex isegwi l-ġenituri tiegħu?”
B. Il-Kawża C‑532/19
28. Fil‑25 ta’ Settembru 2015, QP, ċittadin Peruvjan, iżżewweġ ċittadina Spanjola li qatt ma eżerċitat il-libertà ta’ moviment tagħha fi ħdan l-Unjoni. Il‑legalità ta’ dan iż-żwieġ qatt ma ġiet ikkontestata. QP u martu huma ġenituri ta’ tifla, ta’ nazzjonalità Spanjola, imwielda fil‑11 ta’ Awwissu 2012.
29. Fit‑2 ta’ Ottubru 2015, QP ippreżenta applikazzjoni għall-kisba ta’ permess ta’ residenza ta’ membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni Ewropea, billi hemeż, fost oħrajn, il-kuntratt ta’ xogħol għal żmien indeterminat ta’ martu kif ukoll diversi skedi tas-salarju.
30. Matul l-investigazzjoni tal-fajl, is-Subdelegazzjoni informat lil QP bl‑eżistenza fil-konfront tiegħu ta’ tliet kundanni kriminali, datati 7 ta’ Settembru 2010, 25 ta’ Ottubru 2010 u 16 ta’ Novembru 2016, l-ewwel u t-tielet waħda minħabba sewqan ta’ vettura mingħajr liċenzja tas-sewqan u t-tieni waħda minħabba sewqan taħt l-effett tal-alkoħol, sabiex jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu, kif għamel.
31. Fl‑14 ta’ Diċembru 2015, it-talba ta’ QP ġiet miċħuda mis-Subdelegazzjoni minħabba li ma kinux issodisfatti l-kundizzjonijiet stabbiliti mid-Digriet Irjali 240/2007, peress li QP kellu rekord kriminali fi Spanja u ma kellux, għalih innifsu u għall-membri tal-familja tiegħu, riżorsi finanzjarji suffiċjenti.
32. Fl-1 ta’ Frar 2016, is-Subdelegazzjoni kkonfermat iċ-ċaħda tat-talba mressqa minn QP. Dan tal-aħħar ippreżenta rikors kontenzjuż amministrattiv kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Juzgado de lo Contencioso‑Administrativo no 2 de Toledo (il-Qorti Amministrattiva Provinċjali Nru 2 ta’ Toledo, Spanja) li laqgħet ir-rikors tiegħu.
33. L-amministrazzjoni tal-Istat appellat minn din id-deċiżjoni quddiem it‑Tribunal Superior de Justicia de Castilla‑La Mancha (il-Qorti Superjuri tal‑Ġustizzja ta’ Castilla‑La Mancha), li ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1) Fid-dawl tal-Artikolu 68 tal-Kodiċi Ċivili Spanjol li jipprovdi li l-konjuġi għandhom jgħixu flimkien, l-obbligu impost fuq ċittadin Spanjol li ma eżerċitax id-dritt tiegħu ta’ moviment, li jissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 7(1) tar-Real Decreto 240/2007, sabiex jiġi rrikonoxxut id-dritt ta’ residenza tal-konjuġi tiegħu ċittadin ta’ Stat terz, skont l-Artikolu 7(2) tar-Real Decreto, jista’ jimplika, f’każ li dawn il-kundizzjonijiet ma jiġux issodisfatti, li hemm ksur tal-Artikolu 20 (TFUE) jekk, b’konsegwenza tar-rifjut ta’ dan id-dritt, iċ-ċittadin Spanjol jkun obbligat jitlaq mit-territorju tal-Unjoni fl-intier tiegħu.
2) Fi kwalunkwe każ, indipendentement mis-suespost u mir-risposta għad-domanda preċedenti, fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, fosthom, inter alia, is-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2018, C‑82/16, KA et vs Belgische Staat, l-Artikolu 20 TFUE jipprekludi l-prassi tal-Istat Spanjol li tikkonsisti fl-applikazzjoni awtomatika tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 7 tar-Real Decreto 240/2007, billi tirrifjuta l-permess ta’ residenza lil membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni li qatt ma eżerċita d-dritt tiegħu ta’ moviment liberu, sempliċiment peress li ċ-ċittadin tal-Unjoni ma jissodisfax il-kundizzjonijiet previsti f’dan l-artikolu, mingħajr ma twettaq eżami konkret u individwali tal-kwistjoni dwar jekk teżistix relazzjoni ta’ dipendenza bejn dan iċ-ċittadin tal-Unjoni u ċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ta’ natura tali li, għal xi raġuni tkun xi tkun u fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ, twassal sabiex f’każ ta’ rifjut tad-dritt ta’ residenza taċ-ċittadin ta’ pajjiż terz, iċ-ċittadin tal-Unjoni ma jkunx jista’ jissepara ruħu mill-membru tal-familja li huwa jiddependi fuqu u jkun obbligat li jitlaq mit-territorju tal-Unjoni?”
IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
34. Id-deċiżjoni tar-rinviju fil-Kawża C‑451/19, tad-29 ta’ April 2019, waslet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit‑12 ta’ Ġunju 2019.
35. Id-deċiżjoni tar-rinviju fil-Kawża C‑532/19, tas-17 ta’ Ġunju 2019, waslet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil‑11 ta’ Lulju 2019.
36. Permezz ta’ deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑16 ta’ April 2020, il-kawżi inkwistjoni ġew magħquda għall-finijiet tal-proċedura bil-miktub u orali, kif ukoll tas-sentenza.
37. Il-Gvern Spanjol u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub fit-terminu stabbilit mill-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.
38. Skont l-Artikolu 76(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li ma żżommx seduta għat-trattazzjoni.
V. Analiżi ġuridika
A. Osservazzjonijiet preliminari
39. Kif ġie indikat fl-introduzzjoni, dawn il-kawżi jirrigwardaw, essenzjalment, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 20 TFUE f’dak li jirrigwarda r-rikonoxximent tad-dritt ta’ residenza ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li huma membri tal-familja (iben il-konjuġi mara u l-konjuġi raġel, rispettivament) ta’ ċittadin tal-Unjoni li ma eżerċitax id-dritt tiegħu ta’ moviment liberu, kif ukoll l-obbligu eventwali tal-awtoritajiet kompetenti li jwettqu l-eżami konkret u individwali tal-kwistjoni dwar jekk teżistix relazzjoni ta’ dipendenza bejn il-membri tan-nukleu tal-familja.
40. Għall-finijiet ta’ ċarezza u ta’ razzjonalità, dawn iż-żewġ bażijiet tematiċi, li jikkorrispondu rispettivament għall-ewwel u t-tieni domandi preliminari, ser jiġu eżaminati f’din l-istess ordni. Għalhekk, l-ewwel ser nistabbilixxi jekk ċittadin ta’ pajjiż terz jibbenefika minn dritt idderivat ibbażat fuq l-Artikolu 20 TFUE fiċ-ċirkustanzi bħal dawk tal-kawżi preżenti (5). Konsegwentement, ser nirrikorri għar-rekwiżiti li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja timponi fl-eżami ta’ relazzjoni ta’ dipendenza (6). Fil-kuntest tal-analiżi tiegħi, ser nieħu pożizzjoni dwar diversi domandi ġuridiċi mqajma mill-qorti tar-rinviju fit-talbiet tagħha għal deċiżjoni preliminari. Il-konklużjonijiet li għandhom jinsiltu minn din l-analiżi, miġbura fil-qosor fl-eżami ta’ kull bażi tematika (7), finalment ser jagħtu r-risposti għall-mistoqsijiet magħmula.
B. L-ewwel bażi tematika: l-eżami tal-eżistenza ta’ dritt sekondarju taċ‑ċittadini ta’ pajjiżi terzi fiċ-ċirkustanzi ta’ dawn il-kawżi
1. L-aspetti li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fil-kuntest tal-analiżi
41. In-neċessità ta’ analiżi fil-fond tal-ewwel bażi tematika dwar l-eżistenza eventwali ta’ dritt ta’ residenza fiċ-ċirkustanzi ta’ dawn il-kawżi tirriżulta mill-fatt li ma jistax jiġi eskluż li l-Artikolu 20 TFUE jipprekludi l-prattika tal-awtoritajiet Spanjoli li tikkonsisti fir-rifjut tal-għoti ta’ permess ta’ residenza lil ċittadin ta’ pajjiż terz, membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni, għas-sempliċi raġuni li dan tal-aħħar ma għandux riżorsi suffiċjenti għalih u għal dan iċ-ċittadin (u lanqas assigurazzjoni għall-mard).
42. Fil-fatt, għandu jitfakkar f’dan il-kuntest li din hija preċiżament il-konklużjoni li waslet għaliha l-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tas‑27 ta’ Frar 2020, Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real (Konjuġi ta’ ċittadin tal-Unjoni) (C‑836/18, iktar ’il quddiem is-“sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real”, EU:C:2020:119). B’mod iktar konkret, il-Qorti tal-Ġustizzja kkritikat fl-imsemmija sentenza d-deċiżjoni tal-awtoritajiet Spanjoli li jiċħdu applikazzjoni għal riunifikazzjoni tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni, imressqa mill-konjuġi, ċittadin ta’ pajjiż terz, għas-sempliċi raġuni li dan iċ-ċittadin tal-Unjoni ma kellux, għalih u għall-konjuġi tiegħu, riżorsi suffiċjenti sabiex ma jkunx ta’ piż fuq is-sistema nazzjonali ta’ għajnuna soċjali, mingħajr ma ġie eżaminat jekk kienx hemm relazzjoni ta’ dipendenza bejn l-imsemmi ċittadin tal-Unjoni u l-konjuġi tiegħu b’tali mod li, fil-każ ta’ rifjut ta’ għoti ta’ dritt ta’ residenza dderivat lil dan tal-aħħar, l-istess ċittadin tal-Unjoni jkun kostrett li jħalli t-territorju tal-Unjoni sabiex ikun jista’ jibqa’ mal-konjuġi tiegħu u għalhekk jiżgura l-appoġġ effettiv tal-persuna li tiddependi minnu. Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 20 TFUE jipprekludi l-prassi amministrattiva tal-awtoritajiet Spanjoli li sempliċement jimplimentaw il-leġiżlazzjoni nazzjonali fis-seħħ (8).
43. Iċ-ċirkustanzi tal-kawżi prinċipali jippreżentaw diversi similaritajiet ma’ dawk tal-kawża li tat lok għall-imsemmija sentenza, sa fejn, l-ewwel nett, iċ-ċittadini tal-Unjoni inkwistjoni ma eżerċitawx il-libertà ta’ moviment tagħhom u sa fejn, fit-tieni lok, huma jikkonċernaw eżattament l-istess leġiżlazzjoni nazzjonali ta’ traspożizzjoni tal-Artikolu 7 tad-Direttiva 2004/38, li jipprevedi wkoll applikazzjoni analoga ta’ din id-dispożizzjoni għal dan il-każ speċifiku (9), u għalhekk imur lil hinn minn dak li jeżiġi d-dritt tal-Unjoni. Madankollu, għandu jiġi rrilevat li jeżistu wkoll differenzi notevoli fil-livell tal-fatti, li jistħoqqilhom evalwazzjoni partikolari fid-dawl tal-prinċipji żviluppati fil-ġurisprudenza fil-qasam taċ-ċittadinanza tal-Unjoni. Fil-fatt, filwaqt li fil-kawża ċċitata iktar ’il fuq, kellha tiġi eżaminata d-dipendenza possibbli bejn il-konjuġi miżżewġin mingħajr wild dipendenti, il-kawżi prinċipali huma kkaratterizzati mill-preżenza fil-qalba tal-familja ta’ wlied dipendenti li huma ċittadini tal-Unjoni. F’dan ir-rigward, irrid nenfasizza li l-minuri jeżiġu, minħabba l-vulnerabbiltà tagħhom, protezzjoni ikbar min-naħa tal-awtoritajiet nazzjonali, li għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi rifless fl-applikazzjoni tal-Artikolu 20 TFUE għal dan il-każ. Minn din il-perspettiva, u fid-dawl tad-differenzi msemmija, huwa evidenti li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħmel xi preċiżazzjonijiet importanti fir-rigward tal-portata tal-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.
44. Madankollu, qabel ma tiġi eżaminata l-kwistjoni dwar jekk iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi, f’ċirkustanzi bħal dawk ta’ dawn il-kawżi, jistgħux effettivament jinvokaw dritt idderivat ibbażat fuq l-Artikolu 20 TFUE, minħabba l-istatus tagħhom ta’ membri tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni, jidhirli li huwa neċessarju li nfakkar fil-qosor il-prinċipji applikabbli għaċ-ċittadinanza tal-Unjoni, kif ġew żviluppati fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (10). Huwa biss wara din l-espożizzjoni tal-istat attwali tal-ġurisprudenza f’dan il-qasam tad-dritt tal-Unjoni li jkun possibbli li jiġi vverifikat jekk l-imsemmija prinċipji humiex applikabbli f’dan il-każ (11).
2. Espożizzjoni tal-istat attwali tal-ġurisprudenza fil-qasam taċ-ċittadinanza tal-Unjoni
a) Il-ġurisprudenza dwar id-dritt ta’ residenza dderivat ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi bbażata fuq l-istatus tagħhom ta’ membri tal-familja ta’ ċittadin tal‑Unjoni
45. Skont ġurisprudenza stabbilita, repetuta fis-sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, l-Artikolu 20 TFUE jagħti lil kull persuna li għandha n‑nazzjonalità ta’ Stat Membru l-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni, li huwa intiż li jkun l-istatus fundamentali taċ-ċittadini tal-Istati Membri. Iċ-ċittadinanza tal‑Unjoni tikkonferixxi lil kull ċittadin tal-Unjoni dritt fundamentali u individwali li jiċċaqlaq u jirrisjedi liberament fit-territorju tal-Istati Membri, bla ħsara għal‑limitazzjonijiet u għall-kundizzjonijiet stabbiliti fit-Trattat u għall-miżuri adottati fl-applikazzjoni tal-istess (12).
46. F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 20 TFUE jipprekludi miżuri nazzjonali, inklużi deċiżjonijiet li jirrifjutaw id-dritt ta’ residenza lill-membri tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni, li għandhom l-effett li jċaħħdu liċ-ċittadini tal-Unjoni mit-tgawdija effettiva tal-essenzjal tad-drittijiet mogħtija mill-istatus tagħhom. Min‑naħa l-oħra, id-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jikkonċernaw iċ-ċittadinanza tal-Unjoni ma jagħtu ebda dritt awtonomu liċ-ċittadini ta’ pajjiż terz. Fil-fatt, id-drittijiet eventwali mogħtija lil tali ċittadini ma humiex drittijiet proprji għal dawn iċ-ċittadini, iżda drittijiet idderivati minn dawk li minnhom igawdi ċ-ċittadin tal-Unjoni. L-għan u l-ġustifikazzjoni ta’ dawn id‑drittijiet idderivati huma bbażati fuq il-konstatazzjoni li r-rifjut tar-rikonoxximent tagħhom huwa ta’ natura li jippreġudika, b’mod partikolari, il-libertà ta’ moviment taċ-ċittadin tal-Unjoni (13).
47. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkonstatat li jeżistu sitwazzjonijiet partikolari ħafna li fihom, minkejja l-fatt li d-dritt idderivat dwar id-dritt ta’ residenza taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi ma huwiex applikabbli u li ċ-ċittadin tal-Unjoni kkonċernat ma għamilx użu mil-libertà ta’ moviment tiegħu, dritt ta’ residenza għandu madankollu jingħata lil ċittadin ta’ pajjiż terz, membru tal-familja ta’ dan iċ-ċittadin, taħt piena li jmur kontra l-effett utli taċ-ċittadinanza tal-Unjoni, jekk, bħala konsegwenza tar-rifjut ta’ tali dritt, l-imsemmi ċittadin jiġi mġiegħel jitlaq mit-territorju tal-Unjoni kkunsidrat kollu kemm hu, u b’hekk jiġi mċaħħad mit-tgawdija effettiva tal-essenzjal tad-drittijiet mogħtija b’dan l-istatus (14).
48. Madankollu, ir-rifjut li jingħata dritt ta’ residenza lil ċittadin ta’ pajjiż terz jista’ jpoġġi inkwistjoni l-effett utli taċ-ċittadinanza tal-Unjoni biss jekk ikun hemm, bejn dan iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz u ċ-ċittadin tal-Unjoni, membru tal-familja tiegħu, relazzjoni ta’ dipendenza li twassal sabiex dan tal-aħħar ikun imġiegħel jakkumpanja liċ-ċittadin ta’ pajjiż terz inkwistjoni u li jitlaq mit-territorju tal-Unjoni, meħud kollu kemm hu. Minn dan isegwi li ċittadin ta’ pajjiż terz ma jistax jippretendi l-għoti ta’ dritt ta’ residenza dderivat, skont l-Artikolu 20 TFUE, ħlief jekk, fin-nuqqas tal-għoti ta’ tali dritt ta’ residenza, kemm dan tal-aħħar kif ukoll iċ-ċittadin tal-Unjoni, membru tal-familja tiegħu, ikunu kostretti jitilqu mit-territorju tal-Unjoni. Għaldaqstant, l-għoti ta’ tali dritt ta’ residenza dderivat jista’ jiġi previst biss meta ċ-ċittadin ta’ pajjiż terz, membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni, ma jissodisfax il-kundizzjonijiet imposti sabiex jikseb, abbażi ta’ dispożizzjonijiet oħra u, b’mod partikolari, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għar-riunifikazzjoni tal-familja, dritt ta’ residenza fl-Istat Membru li l-imsemmi ċittadin huwa ċittadin tiegħu (15).
49. Madankollu, ladarba jkun ġie kkonstatat li ma jista’ jingħata ebda dritt ta’ residenza, skont id-dritt nazzjonali jew id-dritt tal-Unjoni dderivat, liċ-ċittadin ta’ pajjiż terz, membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni, il-fatt li bejn dan iċ-ċittadin u ċ-ċittadin tal-Unjoni jkun hemm relazzjoni ta’ dipendenza tali li twassal sabiex l-imsemmi ċittadin tal-Unjoni jkun imġiegħel jitlaq mit-territorju tal-Unjoni kollu kemm hu, f’każ li dan il-membru tal-familja tiegħu, ċittadin ta’ pajjiż terz, jintbagħat barra minn dan it-territorju, għandu bħala konsegwenza li l-Artikolu 20 TFUE jobbliga, bħala prinċipju, lill-Istat Membru kkonċernat li jirrikonoxxi dritt ta’ residenza dderivat lil dan tal-aħħar (16).
50. F’dan l-istadju tal-analiżi għandu jiġi mfakkar li l-użu tal-Artikolu 20 TFUE jeżiġi l-preżenza, bejn iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz u ċ-ċittadin tal-Unjoni, ta’ relazzjoni ta’ dipendenza daqstant qawwija bħal dik deskritta fil-punt preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet. Dan premess, għandu jiġi osservat li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha t-tendenza li tagħmel distinzjoni importanti bejn żewġ kategoriji ta’ relazzjonijiet fi ħdan familja: minn naħa, ir-relazzjonijiet bejn il-konjuġi adulti u, min-naħa l-oħra, ir-relazzjonijiet bejn il-ġenituri u t-tfal minuri tagħhom.
51. Fis-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2018, K.A. et (Riunifikazzjoni tal-familja fil‑Belġju) (C‑82/16, minn hawn ’il quddiem is-“sentenza K.A. et”, EU:C:2018:308), il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li adult huwa, fil-prinċipju, f’pożizzjoni li jgħix indipendenti mill-membri tal-familja tiegħu. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, minn dan isegwi li r-rikonoxximent, bejn żewġ adulti, membri tal-istess familja, ta’ relazzjoni ta’ dipendenza ta’ natura li toħloq dritt ta’ residenza dderivat skont l-Artikolu 20 TFUE huwa previst biss f’każijiet eċċezzjonali, li fihom, fid-dawl taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha, il-persuna kkonċernata ma tkunx tista’, bl-ebda mod, tiġi sseparata mill-membru tal-familja tagħha li minnha tiddependi (17).
b) Il-ġurisprudenza dwar ir-relazzjoni ta’ dipendenza li teżisti bejn iċ‑ċittadin ta’ pajjiż terz u ċ-ċittadin tal-Unjoni meta waħda mill-persuni kkonċernati tkun minuri
52. Dan ma japplikax għat-tfal minorenni, speċjalment jekk dawn huma tfal ta’ età żgħira (18), peress li fil-biċċa l-kbira jiddependu mill-appoġġ u mill-protezzjoni tal-ġenituri. Il-Qorti tal-Ġustizzja tidher li hija kompletament konxja mill-protezzjoni speċifika li l-minorenni jeħtieġu fil-kuntest partikolarment sensittiv ta’ deċiżjoni amministrattiva li taqa’ taħt il-kompetenza tal-awtoritajiet nazzjonali fil-qasam tal-immigrazzjoni u li jista’ jkollha l-effett li ttemm l-unità tal-familja (19). Fil-fatt, għandu jiġi rrilevat li, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, ir-rifjut li jingħata dritt ta’ residenza lil ġenitur li huwa ċittadin ta’ pajjiż terz ta’ ċittadin tal-Unjoni huwa, fil-prinċipju, probabbli li ma jħalli ebda għażla oħra lil dan tal-aħħar ħlief li jħalli t-territorju tal-Unjoni sabiex jakkumpanja lill-ġenitur li minnu jiddependi (20).
53. Madankollu, għandu jiġi ppreċiżat li l-Qorti tal-Ġustizzja ma tagħtix l-istess valur lir-rwol ta’ kull ġenitur meta jkun meħtieġ li jiġi ddeterminat il-grad deċiżiv ta’ dipendenza tat-tfal. Evalwazzjoni każ b’każ tas-sitwazzjoni tal-familja hija neċessarja, b’mod partikolari fir-rigward tar-responsabbiltà assunta minn kull ġenitur fil-manteniment tal-familja. Fil-ġurisprudenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat bħala elementi rilevanti, għall-finijiet li jiġi ddeterminat jekk ir-rifjut li jiġi rrikonoxxut dritt ta’ residenza dderivat lill-ġenitur, ċittadin ta’ pajjiż terz, ta’ wild, ċittadin tal-Unjoni, iwassalx għaċ-ċaħda tat-tgawdija effettiva tal-essenzjal tad-drittijiet mogħtija lilu mill-istatus tiegħu billi jorbot lil dan il-wild, fil-prattika, jakkumpanja lill-ġenitur tiegħu u għalhekk sabiex jitlaq mit-territorju tal-Unjoni meħud fl-intier tiegħu, il-kwistjoni tal-kustodja tal-wild kif ukoll dik dwar ir-responsabbiltà legali, finanzjarju jew emozzjonali ta’ dan il-wild huwiex jassumi mill-ġenitur li huwa ċittadin ta’ pajjiż terz (21).
54. B’mod iktar partikolari, sabiex jiġi evalwat ir-riskju li l-wild ikkonċernat, ċittadin tal-Unjoni, jiġi mġiegħel jitlaq mit-territorju tal-Unjoni jekk il-ġenitur tiegħu, ċittadin ta’ pajjiż terz, jiġi rrifjutat l-għoti ta’ dritt ta’ residenza dderivat fl-Istat Membru kkonċernat, huma l-awtoritajiet nazzjonali li għandhom jiddeterminaw liema huwa l-ġenitur li għandu l-kustodja effettiva tal-wild u jekk teżistix relazzjoni ta’ dipendenza effettiva bejnu u l-ġenitur ċittadin ta’ pajjiż terz. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, fil-kuntest ta’ din l-evalwazzjoni, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni d-dritt għar-rispett tal-ħajja tal-familja, kif stabbilit fl-Artikolu 7 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), peress li dan l-artikolu għandu jinqara flimkien mal-obbligu li jittieħed inkunsiderazzjoni l-aħjar interess tal-wild, irrikonoxxut fl-Artikolu 24(2) tal-Karta (22).
55. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, il-fatt li l-ġenitur l-ieħor, meta dan ikun ċittadin tal-Unjoni, ikun realment kapaċi – u lest li – jassumi waħdu r-responsabbiltà ta’ kuljum u effettiva tal-wild jikkostitwixxi element rilevanti, iżda li waħdu ma huwiex suffiċjenti sabiex ikun jista’ jiġi kkonstatat li ma teżistix, bejn il-ġenitur ċittadin ta’ pajjiż terz u l-wild, relazzjoni ta’ dipendenza tali li dan tal-aħħar ikun obbligat jitlaq mit-territorju tal-Unjoni jekk dritt ta’ residenza jiġi rrifjutat lil dan iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz. Fil-fatt, tali konstatazzjoni għandha tkun ibbażata fuq it-teħid inkunsiderazzjoni, fl-aħjar interess tal-wild ikkonċernat, taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, b’mod partikolari tal-età tiegħu, tal-iżvilupp fiżiku u emozzjonali tiegħu, tal-livell tar-relazzjoni affettiva tiegħu kemm mal-ġenitur ċittadin tal-Unjoni kif ukoll mal-ġenitur ċittadin ta’ pajjiż terz, kif ukoll tar-riskju li s-separazzjoni tiegħu minn dan tal-aħħar iġġib għall-bilanċ ta’ dan il-wild (23).
56. Barra minn hekk, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, il-fatt li l-ġenitur, ċittadin ta’ pajjiż terz, jgħix mal-wild minuri, ċittadin tal-Unjoni, huwa wieħed mill-elementi rilevanti li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex tiġi ddeterminata l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ dipendenza bejniethom, mingħajr madankollu ma jikkostitwixxi kundizzjoni neċessarja. Min-naħa l-oħra, is-sempliċi fatt li jista’ jidher mixtieq għal ċittadin ta’ Stat Membru, għal raġunijiet ekonomiċi jew sabiex tinżamm l-unità tal-familja fit-territorju tal-Unjoni, li membri tal-familja tiegħu, li ma għandhomx in-nazzjonalità ta’ Stat Membru, ikunu jistgħu jgħixu miegħu fit-territorju tal-Unjoni, ma huwiex biżżejjed fih innifsu sabiex jitqies li ċ-ċittadin tal-Unjoni jkun imġiegħel jitlaq mit-territorju tal-Unjoni jekk tali dritt ma jingħatax. Għalhekk, l-eżistenza ta’ rabta familjari, kemm jekk tkun ta’ natura bioloġika jew ġuridika, bejn iċ-ċittadin tal-Unjoni minorenni u l-ġenitur tiegħu, ċittadin ta’ pajjiż terz, ma tistax tkun biżżejjed sabiex tiġġustifika li jiġi rrikonoxxut, bis-saħħa tal-Artikolu 20 TFUE, dritt ta’ residenza dderivat lill-imsemmi ġenitur fit-territorju tal-Istat Membru li tiegħu l-minorenni jkun ċittadin (24).
3. L-applikazzjoni tal-prinċipji ġurisprudenzjali żviluppati mill-Qorti tal‑Ġustizzja għal dawn il-kawżi
a) L-elementi komuni għall-kawżi kollha ttrattati fil-ġurisprudenza
57. Wara din l-espożizzjoni fil-qosor tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar id-dritt ta’ residenza dderivat taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi bbażata fuq l-istatus tagħhom ta’ membri tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni kif ukoll fuq ir-relazzjoni ta’ dipendenza li teżisti speċifikament bejn ċittadin ta’ pajjiż terz u ċittadin tal-Unjoni meta waħda mill-persuni kkonċernati tkun minuri, għandu jiġi stabbilit jekk il-prinċipji li jirriżultaw minn din il-ġurisprudenza, imsemmija fil-punti preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, humiex applikabbli għal dawn il-kawżi magħquda. Kif ser nispjega fid-dettall iktar ’il quddiem, diversi raġunijiet iwassluni sabiex nirrispondi għal din id-domanda fl-affermattiv.
58. Qabel kollox, jeżistu paralleli mal-kawża Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, li diġà għamilt riferiment għalihom f’dawn il-konklużjonijiet (25). Fil-fatt, bħal fil-kawża ċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba, għal darba oħra, tiddeċiedi, anki indirettament, dwar il-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni tal-leġiżlazzjoni Spanjola fis-seħħ li tissuġġetta r-riunifikazzjoni tal-familja ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz ma’ membru tal-familja tiegħu, ċittadin ta’ Stat Membru li qatt ma eżerċita l-libertà ta’ moviment tiegħu, għar-rekwiżit li dan tal-aħħar ikollu riżorsi suffiċjenti sabiex ma jkunx ta’ piż fuq is-sistema nazzjonali ta’ għajnuna soċjali.
59. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li d-dritt tal-Unjoni ma japplikax, bħala prinċipju, għal applikazzjoni għar-riunifikazzjoni tal-familja magħmula f’dawn iċ-ċirkustanzi, u li għalhekk ma tipprekludix, bħala prinċipju, regolament nazzjonali bħal dak deskritt fil-punt preċedenti (26). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li l-impożizzjoni sistematika, mingħajr ebda eċċezzjoni, ta’ tali kundizzjoni tista’ tikser id-dritt ta’ residenza dderivat li għandu jiġi rrikonoxxut, f’sitwazzjonijiet partikolari ħafna, skont l-Artikolu 20 TFUE, liċ-ċittadin ta’ pajjiż terz, membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni (27). Din il-kjarifika min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja jidhirli li hija partikolarment importanti, peress li għandha l-effett li tiddefinixxi l-limiti tal-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id‑dispożizzjoni u, billi tagħmel dan, il-kompetenzi tal-Istati Membri fil-qasam tal-immigrazzjoni.
60. Il-Qorti tal-Ġustizzja spjegat liema kienu l-miżuri nazzjonali kkunsidrati bħala inkompatibbli mal-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni stabbilit permezz tal-Artikolu 20 TFUE, jiġifieri dawk li jċaħħdu liċ-ċittadini tal-Unjoni mit-tgawdija effettiva tal-essenzjal tad-drittijiet mogħtija mill-imsemmi status. Kif indikajt waqt l-espożizzjoni tiegħi tal-ġurisprudenza rilevanti, dan huwa b’mod partikolari l-każ f’sitwazzjoni fejn iċ-ċittadin tal-Unjoni jkun imġiegħel jitlaq mit-territorju tal-Unjoni minħabba li membru tal-familja tiegħu, ċittadin ta’ pajjiż terz, jiġi rrifjutat ir-rikonoxximent ta’ dritt ta’ residenza. Tali sitwazzjoni, li fiha tiġi pprovata ċerta rigorożità partikolari, tista’ sseħħ biss jekk teżisti relazzjoni li hija kkaratterizzata minn grad għoli ta’ dipendenza bejn iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz, membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni, u dan tal-aħħar. Konsegwentement, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-persuni kkonċernati f’dan il-każ jistgħux jinvokaw l-Artikolu 20 TFUE sabiex jibbenefikaw minn dritt ta’ residenza, għandha tiġi eżaminata s-sitwazzjoni tal-familja ta’ kull waħda minnhom.
61. Għaldaqstant, għandu jiġi deċiż li, minkejja d-differenzi li jippreżentaw il-qafas fattwali tal-kawża Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real u tal-kawżi prinċipali, wieħed mill-aspetti ċentrali tal-analiżi jikkonsisti f’li jiġi stabbilit jekk teżistix, f’dan il-każ, relazzjoni kkaratterizzata minn dipendenza suffiċjentement ċara, ta’ natura li tissodisfa r-rekwiżiti li l-ġurisprudenza timponi għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni. Il-fatt li r-relazzjonijiet familjari inkwistjoni jimplikaw ulied minuri jeħtieġ attenzjoni partikolari għall-ħtiġijiet tal-analiżi. Din hija r-raġuni għaliex il-prinċipji ġurisprudenzjali stabbiliti fis-sentenza K.A. et u invokati f’dawn il-konklużjonijiet (28) jistgħu jirrivelaw ruħhom bħala rilevanti u applikabbli. Fl-interess ta’ approċċ metodiku, intiż sabiex jieħu debitament inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi speċifiċi ta’ kull kawża, nipproponi li dawn jiġu eżaminati individwalment fid-dawl tal-elementi li tipprovdilna mill-ġurisprudenza.
62. Huwa neċessarju li jitfakkar f’dan il-kuntest li l-Qorti tal-Ġustizzja la għandha tevalwa hija stess is-sitwazzjoni tal-familji inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, u lanqas li tiddeċiedi fuq inizjattiva tagħha stess jekk huwiex opportun li jingħata dritt ta’ residenza lill-persuni kkonċernati. Dan jgħodd iktar u iktar għall-evalwazzjoni tas-sitwazzjoni finanzjarja tagħhom, minkejja l-effett li l-interpretazzjoni tal-Artikolu 20 TFUE jista’ jkollha fuq l-applikazzjoni tad-dispożizzjoni nazzjonali ta’ traspożizzjoni tal-Artikolu 7 tad-Direttiva 2004/38, li testendi għas-sitwazzjoni taċ-ċittadini Spanjoli li ma eżerċitawx il-libertà ta’ moviment tagħhom. Il-kompiti msemmija jaqgħu taħt il-kompetenza esklużiva tal-awtoritajiet nazzjonali (29). Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tipprovdi lill-qorti tar-rinviju bl-elementi kollha ta’ interpretazzjoni li jaqgħu taħt id-dritt tal-Unjoni li jippermettulha twettaq hija stess eżami fil-fond tal-fatti.
b) L-identifikazzjoni ta’ relazzjoni ta’ dipendenza fin-nukleu tal-familja bħala element prinċipali tal-analiżi
1) Eżami tal-Kawża C‑532/19
i) Fuq iċ-ċirkustanzi li jiġġustifikaw l-eżistenza ta’ dritt ta’ residenza
63. F’din il-kawża, QP, ċittadin ta’ pajjiż terz, li żżewweġ ċittadina Spanjola li qatt ma eżerċitat il-libertà ta’ moviment tagħha fi ħdan l-Unjoni, tfittex li tikseb permess ta’ residenza fi Spanja. Mill-unjoni tagħhom twieldet tifla, ta’ nazzjonalità Spanjola. Din tal-aħħar, li għadha minuri bħalissa, lanqas ma eżerċitat il-libertà ta’ moviment tagħha.
64. Qabelxejn, nixtieq nosserva li l-qorti tar-rinviju tindika li, jekk QP jiġi rrifjutat permess ta’ residenza fi Spanja, huwa u l-konjuġi tiegħu jsibu ruħhom fl-impossibbiltà preżunta li josservaw l-obbligu ta’ koabitazzjoni li huma marbutin bih skont id-dritt Spanjol. Madankollu, il-qorti tar-rinviju ma ssemmi ebda ċirkustanza li tista’ turi l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ dipendenza bejn dawn iż-żewġ persuni maġġorenni, minbarra dan is-sempliċi obbligu legali ta’ koabitazzjoni.
65. Madankollu, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, imsemmija f’dawn il-konklużjonijiet, jirriżulta b’mod ċar li r-rikonoxximent, bejn żewġ adulti, membri tal-istess familja, ta’ relazzjoni ta’ dipendenza li tista’ toħloq dritt ta’ residenza dderivat skont l-Artikolu 20 TFUE huwa possibbli biss f’każijiet eċċezzjonali (30). Fis-sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tali relazzjoni ta’ dipendenza ma teżistix biss minħabba li ċittadin ta’ Stat Membru, maġġorenni u qatt ma eżerċita l-libertà ta’ moviment tiegħu, u l-konjuġi tiegħu, maġġorenni u ċittadin ta’ pajjiż terz, huma obbligati li jgħixu flimkien, skont l-obbligi li jirriżultaw miż-żwieġ skont id-dritt tal-Istat Membru li ċ-ċittadin tal-Unjoni huwa ċittadin tiegħu. Konsegwentement, jidher, fil-prinċipju, li r-risposta għall-ewwel domanda preliminari tirriżulta b’mod ċar minn dik is-sentenza.
66. Fid-dawl ta’ dan, inqis madankollu li, sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha teżamina wkoll l-effett li jista’ jkollu, fir-rigward tal-Artikolu 20 TFUE, il-fatt li QP huwa l-missier ta’ wild minuri, ċittadina tal-Unjoni, li tagħha huwa għandu l-kustodja konġunta ma’ martu, ċittadina Spanjola u omm ta’ din il-wild. B’mod iktar konkret, għandu jiġi ddeterminat jekk l-obbligu impost fuq QP li tħalli t-territorju tal-Unjoni jimponix, fil-fatt, fuq bintu li takkumpanjah, minkejja li kemm dan il-wild kif ukoll ommha jistgħu legalment jibqgħu fi Spanja.
67. Kif jirriżulta mill-espożizzjoni tiegħi tal-ġurisprudenza rilevanti (31), il-kwistjoni tal-kustodja tal-wild kif ukoll dik dwar jekk il-kustodja legali, finanzjarja jew affettiva ta’ dan il-wild hijiex assunta mill-ġenitur ċittadin ta’ pajjiż terz jikkostitwixxux elementi rilevanti sabiex jiġi ddeterminat jekk teżistix relazzjoni ta’ dipendenza bejn dan il-ġenitur u l-wild minuri tiegħu, ċittadina tal-Unjoni. Il-konstatazzjoni ta’ relazzjoni ta’ dipendenza fis-sens tal-Artikolu 20 TFUE, bħalma huwa l-wild minuri jkun imġiegħel jitlaq mit-territorju tal-Unjoni jekk dritt ta’ residenza jiġi rrifjutat lill-ġenitur, għandha tkun ibbażata fuq it-teħid inkunsiderazzjoni, fl-aħjar interess tal-wild ikkonċernat, taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, b’mod partikolari tal-età tiegħu, tal-iżvilupp fiżiku u emozzjonali tiegħu, tal-livell tar-relazzjoni affettiva tiegħu kemm mal-ġenitur ċittadin tal-Unjoni kif ukoll mal-ġenitur ċittadin ta’ pajjiż terz, kif ukoll ir-riskju li s-separazzjoni minn dan tal-aħħar toħloq għall-bilanċ ta’ dan it-tifel (32).
68. Jidhirli li minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li, sabiex tiġi evalwata f’dan il-każ l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ dipendenza, fis-sens tal-Artikolu 20 TFUE, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni mhux biss l-eventwali dipendenza materjali ta’ dan il-wild fil-konfront tal-ġenitur tiegħu, ċittadin ta’ pajjiż terz, iżda wkoll l-importanza tar-relazzjoni affettiva ma’ dan tal-aħħar u l-konsegwenzi li t-tluq tiegħu jista’ jikkawża fuq l-ekwilibriju psikoloġiku ta’ dan il-wild.
69. Ċertament, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (33) jirriżulta wkoll li l-uniku fatt li jista’ jidher mixtieq lil ċittadin ta’ Stat Membru, għal raġunijiet ekonomiċi jew sabiex tinżamm l-unità tal-familja fit-territorju tal-Unjoni, li membri tal-familja tiegħu, li ma għandhomx in-nazzjonalità ta’ Stat Membru, ikunu jistgħu jirrisjedu miegħu fit-territorju tal-Unjoni, ma huwiex biżżejjed fih innifsu sabiex jiġi kkunsidrat li ċ-ċittadin tal-Unjoni jkun kostrett jitlaq mit-territorju tal-Unjoni jekk tali dritt ma jingħatax.
70. Madankollu, fil-kuntest ta’ din l-analiżi, ma għandux jintesa li l-Qorti tal-Ġustizzja fakkret diversi drabi l-importanza primordjali li d-dritt tal-Unjoni jagħti lir-rispett tal-ħajja tal-familja, kif stabbilit fl-Artikolu 7 tal-Karta. L-istess japplika għall-protezzjoni tal-wild, li l-aħjar interess tagħha għandu jittieħed inkunsiderazzjoni mill-awtoritajiet kompetenti, konformement mal-Artikolu 24(2) tal-Karta. Dawn il-kunsiderazzjonijiet jimplikaw b’mod partikolari t-teħid inkunsiderazzjoni tan-neċessità għal wild li “jżomm regolarment relazzjonijiet personali u kuntatti diretti maż-żewġ ġenituri tiegħu”, espress fil-paragrafu 3 tal-istess artikolu. Jidhirli li dan l-aspett tal-aħħar huwa deċiżiv għall-finijiet ta’ din l-analiżi.
71. Fil-fehma tiegħi, ma huwiex bla raġuni l-Qorti tal-Ġustizzja fakkret il-grad kostituzzjonali tad-drittijiet imsemmija hawn fuq fl-ordinament ġuridiku tal‑Unjoni meta inkludiet fir-raġunament tagħha, minbarra l-Artikolu 20 TFUE, id-dispożizzjonijiet tal-Karta (34). Jidhirli li huwa ċar li l-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-intenzjoni li tiżgura ż-żamma tar-rabta familjari bejn il-wild minuri, ċittadin tal‑Unjoni, u l-ġenitur tiegħu, ċittadin ta’ pajjiż terz, fit-territorju tal-Unjoni meta dan jikkorrispondi mal-aħjar interessi ta’ dan il-wild (35). Minn dan isegwi li l‑kunsiderazzjonijiet ta’ natura ġenerali, invokati mill-awtoritajiet nazzjonali, bħal dawk marbuta ma’ allegata ħtieġa ta’ protezzjoni tas-sistemi nazzjonali ta’ għajnuna soċjali, għandhom iċedu meta jiġi stabbilit, abbażi ta’ evalwazzjoni tas‑sitwazzjoni familjari, li hemm relazzjoni reali ta’ dipendenza ta’ natura materjali jew emozzjonali bejn il-persuni kkonċernati, li tista’ tagħmilha essenzjali li tinżamm l-unità tal-familja fit-territorju tal-Unjoni. Fi kliem ieħor, ir-rispett tad‑drittijiet fundamentali kollha li t-Trattati jiggarantixxu lil kull ċittadin tal‑Unjoni minħabba l-istatus tiegħu għandu jipprevali fuq l-interessi purament ekonomiċi tal-Istati Membri (36).
72. Fid-dawl tal-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq, jidhirli li l-kisba ta’ permess ta’ residenza abbażi tal-Artikolu 20 TFUE ma għandhiex tiġi rrifjutata lil QP għas-sempliċi raġuni li l-kustodja tat-tifla tagħha tista’ tiġi assunta kompletament minn ommha, ċittadina tal-Unjoni, fit-territorju Spanjol. Fil-fatt, approċċ li jiffoka biss fuq il-kapaċitajiet finanzjarji tal-omm skont id-dritt nazzjonali tal-familja u jinjora r-rwol eventwalment eżerċitat mill-missier fl-edukazzjoni, it-teħid taħt kura u l-manteniment tal-wild, ma jiħux biżżejjed inkunsiderazzjoni l-aħjar interess ta’ dan il-wild li jżomm relazzjoni sostenibbli u benefika ma’ missieru. Għaldaqstant, tali approċċ ma jissodisfax ir-rekwiżiti stabbiliti mill-ġurisprudenza fir-rigward tal-eżami individwali li għandu jitwettaq.
73. Bl-istess mod, għandu jiġi kkunsidrat li r-rekwiżiti tal-ġurisprudenza ma humiex osservati meta l-missier ma kienx f’pożizzjoni li jipproduċi l-provi li jippermettu li jiġi evalwat jekk il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 20 TFUE humiex issodisfatti, bħall-fatt li huwa ta’ kuljum u effettivament jieħu ħsieb il-wild minuri. Ir-riferiment espress mill-Qorti tal-Ġustizzja għal dan ir-rekwiżit fis-sentenza Chavez‑Vilchez et juri li l-fatt li l-ġenitur jassumi serjament l-obbligi legali tiegħu lejn il-wild jikkostitwixxi prova, fost indizji oħra rilevanti, tal-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ dipendenza fis-sens tad-dispożizzjoni msemmija iktar ’il fuq.
74. Fir-rigward ta’ dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li d-deċiżjoni tar-rinviju ma tagħmel riferiment għal ebda element li jippermetti li jinsiltu konklużjonijiet preċiżi dwar ir-rwol tal-missier lejn bintu. Madankollu, jidhirli li dan in-nuqqas ta’ informazzjoni huwa marbut ma’ żewġ fatturi li għandhom jiġu ċċarati sabiex jinftiehem aħjar il-kuntest fattwali li fih saru d-domandi preliminari. Minn naħa, il-konstatazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju huma bbażati fuq l-informazzjoni miksuba mill-awtoritajiet Spanjoli li, kif hija tindika, ma jeżaminawx iċ-ċirkustanzi li jistgħu jirrivelaw ruħhom bħala rilevanti sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ dipendenza li tista’ ġġiegħel liċ-ċittadin tal-Unjoni jitlaq mit-territorju tal-Unjoni. Min-naħa l-oħra, l-attenzjoni tal-qorti tar-rinviju tiffoka esklużivament fuq ir-relazzjoni bejn il-konjuġi, mingħajr ma tidħol fid-dettalji tar-relazzjoni bejn il-wild u l-ġenituri tiegħu.
75. Għal dawn ir-raġunijiet, inqis li dan in-nuqqas ta’ informazzjoni ma jistax jitqies bħala l-indizju ta’ nuqqas ta’ impenn min-naħa ta’ ġenitur jew tal-ieħor. Għaldaqstant, huwa essenzjali li l-qorti tar-rinviju tagħti l-attenzjoni tagħha għar-rwol li kull ġenitur jeżerċita fi ħdan in-nukleu tal-familja skont il-kapaċitajiet tiegħu u tapplika l-elementi ta’ interpretazzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja ser tagħti fis-sentenza li ser tingħata f’dawn il-kawżi.
76. Il-qorti tar-rinviju għandha wkoll tistabbilixxi jekk hemmx koabitazzjoni ta’ membri tal-familja u, jekk ikun il-każ, f’liema ċirkustanzi. Fil-ġurisprudenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-fatt li l-ġenitur, ċittadin ta’ pajjiż terz, jikkoabita mal-wild minuri, ċittadin tal-Unjoni, huwa wieħed mill-elementi rilevanti li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex tiġi ddeterminata l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ dipendenza. Għalkemm il-qorti tar-rinviju tillimita ruħha li tirreferi, b’mod pjuttost ġenerali, għall-obbligu tal-konjuġi fid-dritt Spanjol li jgħixu flimkien u li jistabbilixxu bi ftehim komuni l-post tad-domiċilju konjugali, xorta jibqa’ possibbli li wieħed jippreżumi l-eżistenza ta’ dar tal-familja. F’din l-ipoteżi, waħda mid-domandi li l-qorti tar-rinviju għandha tiċċara hija dik dwar jekk il-koabitazzjoni hijiex ikkaratterizzata minn kontinwità u stabbiltà li juru prova ta’ rabtiet ta’ affezzjoni u ta’ rbit u juru l-eżistenza ta’ għajnuna reċiproka bejn il-persuni kkonċernati.
77. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, u bla ħsara għall-evalwazzjoni tal-fatti, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha twettaq, jidhirli li “relazzjoni ta’ dipendenza” fis-sens tal-Artikolu 20 TFUE għandha tiġi rrikonoxxuta bejn iċ‑ċittadin tal-Unjoni, minuri, u l-ġenitur tiegħu, ċittadin ta’ pajjiż terz, meta dan tal-aħħar jikkoabita ma’ ommu u meta l-kustodja u r-responsabbiltà legali, affettiva u finanzjarja ta’ dan il-wild ikunu, għalhekk, diviżi kuljum miż-żewġ ġenituri tiegħu, u dan, anki jekk il-ġenitur l-ieħor ikun ċittadin tal-Unjoni u għalhekk għandu dritt inkondizzjonat li jibqa’ fit-territorju tal-Istat Membru li tiegħu huwa ċittadin. Tali konklużjoni jidhirli li tapplika iktar u iktar peress li din ir-relazzjoni ta’ dipendenza għandha tiġi interpretata fid-dawl, b’mod partikolari, tal-obbligu li jittieħed inkunsiderazzjoni l-aħjar interess tal-wild.
ii) Fuq l-eċċezzjoni marbuta maż-żamma tal-ordni pubbliku u mal-protezzjoni tas-sigurtà pubblika
78. L-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ dipendenza fis-sens tal-Artikolu 20 TFUE ċertament ma tfissirx li dritt ta’ residenza għandu jingħata fil-każijiet kollha. Din il-konstatazzjoni hija partikolarment vera meta raġunijiet marbuta maż-żamma tal-ordni pubbliku jew mal-protezzjoni tas-sigurtà pubblika jipprekludu tali deċiżjoni. Ir-rifjut tal-awtoritajiet kompetenti li jirrikonoxxu tali dritt għar-raġuni li ċ-ċittadin ta’ pajjiż terz wettaq reati serji jista’ jikkostitwixxi ostakolu.
79. Tali sitwazzjoni tidher li tqum f’dan il-każ, fejn huwa paċifiku li l-ġenitur ċittadin ta’ pajjiż terz ġie rrifjutat ir-rikonoxximent ta’ dritt ta’ residenza minħabba li kien ġie kkundannat għal reati tat-traffiku fl-Istat Membru ta’ residenza tiegħu. Skont l-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju, ir-rekord kriminali ta’ QP fih żewġ kundanni għal sewqan mingħajr liċenzja u oħra għal sewqan taħt l-effett tal-alkoħol.
80. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-Artikolu 20 TFUE ma jaffettwax il-possibbiltà għall-Istati Membri li jinvokaw eċċezzjoni marbuta, b’mod partikolari, maż-żamma tal-ordni pubbliku u mal-protezzjoni tas-sigurtà pubblika. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, sa fejn is-sitwazzjoni taċ-ċittadin ta’ pajjiż terz li jinvoka dritt ta’ residenza abbażi ta’ din id-dispożizzjoni taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, l-evalwazzjoni tas-sitwazzjoni tiegħu għandha tieħu inkunsiderazzjoni d-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja, kif stabbilit fl-Artikolu 7 tal-Karta, peress li dan l-artikolu għandu jinqara flimkien mal-obbligu li jittieħed inkunsiderazzjoni l-aħjar interess tal-wild, irrikonoxxut fl-Artikolu 24(2) tal-Karta (37).
81. Fi kliem ieħor, l-awtoritajiet kompetenti huma obbligati jwettqu evalwazzjoni konkreta taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha tal-każ qabel ma jieħdu deċiżjoni dwar in-neċessità li jiġi rrifjutat dritt ta’ residenza liċ-ċittadin ta’ pajjiż terz għar-raġunijiet imsemmija. Fil-kuntest ta’ din l-evalwazzjoni individwali, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni ċerti kriterji li ser insemmi iktar ’il quddiem.
82. Qabelxejn, għandu jiġi nnotat li, bħala ġustifikazzjoni ta’ deroga għad-dritt ta’ residenza taċ-ċittadini tal-Unjoni jew tal-membri tal-familji tagħhom, il-kunċetti ta’ “ordni pubbliku” u ta’ “sigurtà pubblika” għandhom jinftiehmu b’mod strett. Għalhekk, fi kwalunkwe każ, il-kunċett ta’ “ordni pubbliku” jippreżupponi, fi kwalunkwe każ, l-eżistenza, minbarra t-tfixkil tal-ordni soċjali li jinvolvi kull ksur tal-liġi, ta’ theddida reali, attwali u serja biżżejjed, li taffettwa interess fundamentali tas-soċjetà. Fir-rigward tal-kunċett ta’ “sigurtà pubblika”, mill-ġurisprudenza jirriżulta li dan il-kunċett ikopri s-sigurtà interna ta’ Stat Membru u s-sigurtà esterna tiegħu u li, għaldaqstant, il-preġudizzju għall-funzjonament tal-istituzzjonijiet u tas-servizzi pubbliċi essenzjali kif ukoll is-sopravvivenza tal-popolazzjoni, kif ukoll ir-riskju ta’ disturb gravi tar-relazzjonijiet esterni jew tal-koeżistenza paċifika tal-popli, jew inkella l-preġudizzju għall-interessi militari jistgħu jaffettwaw is-sigurtà pubblika (38).
83. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat mingħajr ambigwità li, peress li r-rifjut tad-dritt ta’ residenza huwa bbażat fuq l-eżistenza ta’ theddida reali, attwali u suffiċjentement serja għall-ordni pubbliku jew għas-sigurtà pubblika, fid-dawl, b’mod partikolari, tar-reati kriminali mwettqa minn ċittadin ta’ Stat terz, tali rifjut ikun konformi mad-dritt tal-Unjoni anki jekk kien iwassal għall-obbligu taċ-ċittadin tal-Unjoni, membru tal-familja tiegħu, li jitlaq mit-territorju tal-Unjoni (39). Mill-banda l-oħra, din il-konklużjoni ma tistax tinsilet b’mod awtomatiku abbażi tal-preċedenti kriminali tal-persuna kkonċernata biss. Din tista’ tirriżulta biss, jekk ikun il-każ, minn evalwazzjoni konkreta taċ-ċirkustanzi attwali u rilevanti kollha tal-każ, fid-dawl tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, tal-aħjar interess tal-wild u tad-drittijiet fundamentali li l-Qorti tal-Ġustizzja tiżgura l-konformità tagħhom (40).
84. Fost il-kriterji li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fil-kuntest ta’ din l-evalwazzjoni hemm l-aġir personali tal-individwu kkonċernat, it-tul u n-natura legali tar-residenza tal-persuna kkonċernata fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat, in-natura u l-gravità tar-reat imwettaq, il-livell ta’ perikolu attwali tal-persuna kkonċernata għas-soċjetà, l-età tat-tfal eventwalment inkwistjoni u l-istat ta’ saħħa tagħhom, kif ukoll is-sitwazzjoni familjari u ekonomika tagħhom (41).
85. Il-kwistjoni li tqum f’dan l-istadju tal-analiżi hija għalhekk dwar jekk, f’ċirkustanzi bħal dawk f’dan il-każ, ir-rikonoxximent ta’ dritt ta’ residenza bbażat fuq l-Artikolu 20 TFUE jistax jiġi rrifjutat għar-raġuni li l-ġenitur, ċittadin ta’ pajjiż terz, ta’ wild minuri, ċittadin tal-Unjoni, ġie kkundannat għar-reati tat-traffiku mwettqa.
86. Is-sigurtà fit-toroq hija ta’ tħassib kbir għall-Unjoni u l-Istati Membri tagħha fl-oqsma ta’ kompetenza rispettivi tagħhom, speċjalment peress li hija intrinsikament marbuta mal-protezzjoni tas-saħħa u l-ħajja tal-bniedem (42). Ma hija qatt enfasizzata biżżejjed l-importanza ta’ politika effikaċi u koerenti, immirata sabiex timplimenta, fit-territorju kollu tal-Unjoni, miżuri maħsuba sabiex jipprevjenu li l-utenti tat-triq jiġu maqtula jew imweġġgħa serjament fl-aċċidenti tat-traffiku, jew sabiex jiġu mnaqqsa l-konsegwenzi ta’ dawn.
87. Issa, niddubita serjament li l-miżura inkwistjoni, jiġifieri r-rifjut tar-rikonoxximent ta’ dritt ta’ residenza, hija ġġustifikata fid-dawl tal-kundizzjonijiet partikolarment stretti li l-ġurisprudenza stabbilixxiet u li għadni kif semmejt fil-punti preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet. Fi kwalunkwe każ, jidhirli li tali miżura hija manifestament sproporzjonata meta mqabbla mal-għan li tiġi ggarantita s-sigurtà fit-toroq, speċjalment jekk jittieħdu inkunsiderazzjoni l-interessi inkwistjoni.
88. Fl-ewwel lok, huwa evidenti li l-ksur imwettaq minn QP ma huwiex ta’ natura li jipperikola l-funzjonament tal-istituzzjonijiet jew tas-servizzi pubbliċi essenzjali jew is-sopravvivenza tal-popolazzjoni. Konsegwentement, ir-riskju li QP jippreżenta għas-sigurtà fit-toroq inġenerali ma huwiex ta’ gravità tali li wieħed jista’ raġonevolment jippreżumi li l-kriterji tal-kunċett ta’ “sigurtà pubblika”, kif iddefiniti mill-Qorti tal-Ġustizzja, huma ssodisfatti (43).
89. Għal dak li jirrigwarda l-eventwali klassifikazzjoni ta’ preġudizzju għall-ordni pubbliku, jidhirli li l-ksur inkwistjoni ma jmurx lil hinn mill-problema għall-ordni soċjali li jikkostitwixxi kull ksur tal-liġi. Għalkemm huwa minnu li t-tliet kundanni għal ksur tar-regoli tat-traffiku jistgħu juru, minħabba n-numru u l-frekwenza tagħhom, ċerta riluttanza tal-persuna kkonċernata li tosserva l-liġi, għandu madankollu jiġi rrilevat li l-kundanni jmorru lura għas-sena 2010 u li ddekorra żmien kunsiderevoli minn dak iż-żmien. Għaldaqstant, fl-assenza ta’ indikazzjonijiet kuntrarji, u bla ħsara għall-evalwazzjoni tal-fatti, li għandha ssir mill-qorti tar-rinviju, din iċ-ċirkustanza tista’ pjuttost tiġi interpretata bħala s-sinjal ta’ integrazzjoni soċjali mill-ġdid b’suċċess.
90. Fil-fatt, il-fatt li ebda ksur ma twettaq minn dak iż-żmien juri li QP ma jirrappreżenta ebda “theddida reali, attwali u suffiċjentement serja, li taffettwa interess fundamentali tas-soċjetà”. Għalhekk, fin-nuqqas ta’ indizji konkreti u fid-dawl tan-neċessità li l-eċċezzjonijiet għall-Artikolu 20 TFUE jiġu interpretati b’mod strett, jiena inklinat li naħseb, abbażi tal-informazzjoni disponibbli, li QP ma jirrappreżenta ebda riskju evidenti għall-ordni pubbliku. Konsegwentement, id-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja, kif interpretat fid-dawl tal-aħjar interessi tal-wild, għandu neċessarjament jipprevali f’dan il-każ.
91. Fit-tieni lok, għandu jiġi osservat li, anki jekk jiġi preżunt li l-awtoritajiet kompetenti għandhom raġun jikkonkludu, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tagħhom tal-fatti, li ma jistax jiġi eskluż li QP jirrappreżenta wkoll riskju evidenti għas-sigurtà fit-toroq, jeżistu mezzi effikaċi u ċertament inqas radikali sabiex jiġi evitat dan it-tip ta’ riskji milli r-rifjut ta’ dritt ta’ residenza, eventwalment segwit minn miżuri ta’ tkeċċija u ta’ akkumpanjament lejn il-fruntiera. Din l-għażla għandha tiġi kkunsidrata biss bħala miżura tal-aħħar rimedju, fid-dawl tal-konsegwenzi serji li din jista’ jkollha għaż-żamma tal-unità tal-familja u l-aħjar interess tal-wild. Barra minn hekk, ma għandux jintesa f’dan il-kuntest li, jekk relazzjoni ta’ dipendenza bejn il-missier u t-tifla tiegħu kellha tiġi kkonfermata f’dan il-każ, wisq probabbli ritorn forzat ikollu l-konsegwenza li din tal-aħħar ikollha ssegwi lil missierha barra mit-territorju tal-Unjoni, u dan iċaħħadha mit-tgawdija effettiva tad-drittijiet tagħha bħala ċittadina tal-Unjoni. Il-miżuri inkwistjoni għandhom għalhekk konsegwenzi li jmorru lil hinn sew mis-sitwazzjoni individwali ta’ QP.
92. Fl-aħħar nett, separazzjoni forzata tal-familja fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ hija simili sa ċertu punt għal sanzjoni, filwaqt li huwa paċifiku li QP diġà ġie kkundannat għall-ksur mwettaq. Għal din ir-raġuni, ma narax għalfejn QP għandu jkun suġġett għal sanzjoni addizzjonali, u dan iktar u iktar peress li l-fatti inkwistjoni huma diġà antiki. Peress li l-prinċipju ta’ proporzjonalità japplika f’dan il-każ, inqis li l-awtoritajiet kompetenti kellhom jippreferu miżuri li ma jikkompromettux l-unità tal-familja, filwaqt li jiżguraw il-prevenzjoni tar-riskji kif ukoll l-integrazzjoni soċjali mill-ġdid tal-individwu.
93. Peress li l-awtoritajiet kompetenti ma jistgħux jinvokaw l-eċċezzjoni marbuta maż-żamma tal-ordni pubbliku jew mal-protezzjoni tas-sigurtà pubblika, jidhirli li huma ma jistgħux jopponu b’mod validu r-rikonoxximent ta’ dritt ta’ residenza abbażi tal-Artikolu 20 TFUE.
iii) Konklużjoni intermedja
94. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandu jiġi konkluż li f’dan il‑każ ma jistax jiġi eskluż a priori li QP għandu dritt ta’ residenza dderivat fuq il‑bażi tal-Artikolu 20 TFUE. Din il-konstatazzjoni tapplika bla ħsara għall‑evalwazzjoni, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha twettaq, fir-rigward tal‑eżistenza ta’ relazzjoni ta’ dipendenza bejn QP u l-wild minuri tiegħu, ċittadina tal-Unjoni, ta’ natura tali li, fil-każ ta’ rifjut tad-dritt ta’ residenza lil QP, iċ‑ċittadina tal-Unjoni dipendenti tkun imġiegħla titlaq mit-territorju tal-Unjoni u għalhekk tiġi mċaħħda mit-tgawdija effettiva tal-essenzjal tad-drittijiet mogħtija minn dan l-istatus.
2) Eżami tal-Kawża C‑451/19
95. Bħall-Kawża C‑532/19, il-Kawża C‑451/19 tikkonċerna familja komposta, b’mod partikolari, minn ċittadina ta’ pajjiż terz, minn konjuġi tagħha, ċittadin Spanjol li qatt ma eżerċita l-libertà ta’ moviment tiegħu fi ħdan l-Unjoni, u minn binhom minuri, ukoll ta’ nazzjonalità Spanjola u li qatt ma eżerċita l-libertà ta’ moviment tiegħu. Madankollu, fil-Kawża C‑451/19, u b’differenza mill-Kawża C‑532/19, it-talba għal permess ta’ residenza ma ġietx ippreżentata favur il-ġenitur, ċittadin ta’ pajjiż terz, tal-wild minuri, ċittadin tal-Unjoni.
96. Fil-fatt, skont l-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju, iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz, mara u omm ta’ ċittadini tal-Unjoni, diġà għandha dritt ta’ residenza fit-territorju Spanjol (44). Ir-rifjut tal-awtoritajiet Spanjoli li jagħtu dritt ta’ residenza jikkonċerna, fil-fatt, l-ewwel iben tagħha, XU, li, imwieled minn unjoni preċedenti ta’ din iċ-ċittadina, ma huwiex ċittadin tal-Unjoni u li kien għadu minuri fid-data li fiha tali deċiżjoni ta’ rifjut ġiet adottata (45). Minn dan isegwi li XU huwa, minn naħa, iben ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz, li għandu dritt ta’ residenza fi Spanja u, min-naħa l-oħra, iben miż-żwieġ preċedenti tal-konjuġi u l-fardsieq ta’ żewġ ċittadini tal-Unjoni.
97. F’tali ċirkustanzi, u fid-dawl tal-applikazzjoni sussidjarja tad-dritt ta’ residenza dderivat li jirriżulta mill-Artikolu 20 TFUE (46), inqis opportun li neżamina, qabelxejn, jekk XU jistax jikseb dritt ta’ residenza mid-Direttiva 2003/86 qabel ma jiġi evalwat, sussegwentement, jekk huwiex f’pożizzjoni li jikseb tali dritt ta’ residenza abbażi tal-Artikolu 20 TFUE. Għalkemm il-qorti tar-rinviju llimitat it-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari għall-interpretazzjoni ta’ din l-aħħar dispożizzjoni, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, sabiex tingħata risposta utli lill-qorti li għamlitilha domanda preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tieħu inkunsiderazzjoni regoli tad-dritt tal-Unjoni li l-qorti nazzjonali ma tkunx għamlet riferiment għalihom fil‑formulazzjoni tad-domanda tagħha (47).
i) Fuq l-applikabbiltà tad-Direttiva 2003/86
98. Skont l-Artikolu 1 tagħha, l-għan tad-Direttiva 2003/86 huwa li jiġu ffissati l-kundizzjonijiet għall-eżerċizzju tad-dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja li għandhom iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jirrisjedu legalment fit-territorju tal-Istati Membri. Il-premessa 4 ta’ din id-direttiva tiddikjara li r-riunifikazzjoni tal-familja hija mezz neċessarju sabiex tippermetti l-ħajja tal-familja. Barra minn hekk, dan jikkontribwixxi għall-ħolqien ta’ stabbiltà soċjokulturali li tiffaċilita l-integrazzjoni taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi fl-Istati Membri, li jippermetti barra minn hekk il-promozzjoni tal-koeżjoni ekonomika u soċjali, għan fundamentali tal-Unjoni. Il-premessa 9 tal-imsemmija direttiva jidhirli li hija rilevanti f’dan il-kuntest, peress li minnha jirriżulta li r-riunifikazzjoni tal-familja għandha tkopri, fi kwalunkwe każ, il-membri tal-familja nukleari, jiġifieri l-konjuġi u t-tfal minorenni. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, inqis li ċerti indizji jissuġġerixxu li ċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża jistgħu effettivament jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/86.
99. Fl-ewwel lok, peress li omm XU tgħix legalment fit-territorju Spanjol, hija tista’ titqies bħala “sponsor” fis-sens tal-Artikolu 2(c) tad-Direttiva 2003/86. Konsegwentement, ma jistax jiġi eskluż li r-residenza legali tiegħu kienet ta’ natura tali li jista’ jagħti lok għad-dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja, taħt l-Artikolu 3(1) ta’ din id-direttiva.
100. Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, il-Gvern Spanjol jopponi interpretazzjoni f’dan is-sens, billi jsostni li l-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 2003/86 ma japplikax għall-membri tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni. Il-Gvern Spanjol jinvoka, għal dan il-għan, is-sentenza mogħtija fil-Kawża C‑256/11, Dereci et (48), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fost affarijiet oħra, fuq interpretazzjoni bbażata fuq l-oriġini ta’ din id-direttiva, li din ma tapplikax għall-każ ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi, membri tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni li jirrisjedi fi Stat Membru, li jipprevedu d-dħul u r-residenza f’dan l-Istat Membru sabiex tinżamm l-unità tal-familja (49).
101. Ma jidhirlix li dan l-argument huwa konvinċenti peress li jirreferi għal każ differenti ħafna minn dak preżenti f’din il-kawża. Ċertament, ma huwiex ikkontestat li, skont id-dispożizzjoni msemmija iktar ’il fuq, id-Direttiva 2003/86 ma tapplikax għall-membri tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni. Madankollu, nixtieq nosserva li l-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għal din id-dispożizzjoni f’kuntest speċifiku li fih ir-rikorrenti kienu ċittadini ta’ Stati terzi li xtaqu jgħixu ma’ membri tal-familja tagħhom, ċittadini tal-Unjoni, li jirrisjedu fi Stat Membru li tiegħu dawn tal-aħħar kellhom in-nazzjonalità. Fid-dawl tal-formulazzjoni ċara tal-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 2003/86, huwa evidenti li, f’tali kundizzjonijiet, applikazzjoni għal riunifikazzjoni ma setgħetx tkun ibbażata fuq din id-direttiva. Issa, is-sitwazzjoni f’din il-kawża hija differenti, peress li r-riunifikazzjoni tal-familja tikkonċerna biss żewġ ċittadini ta’ pajjiżi terzi, jiġifieri XU u ommu.
102. Wieħed jista’ jirribatti li s-sitwazzjoni hija ftit iktar kumplessa f’dan il-każ, peress li XU huwa, fl-aħħar mill-aħħar, wild miż-żwieġ preċedenti tal-konjuġi u l-fardsieq ta’ żewġ ċittadini tal-Unjoni. Madankollu, ma iniex persważ li dan il-fatt huwa, fih innifsu, ta’ natura li jostakola applikazzjoni tad-Direttiva 2003/86 għal din il-kawża. Għall-kuntrarju, jidhirli li interpretazzjoni eċċessivament wiesgħa ta’ din id-dispożizzjoni jkollha pjuttost l-effett li ċċaħħad lil din id-direttiva mill-effett utli tagħha fil-każijiet kollha fejn applikazzjoni għal riunifikazzjoni titressaq minn ċittadin ta’ pajjiż terz li, b’xi mod jew ieħor, ikollu rabta familjari ma’ ċittadin tal-Unjoni. Fl-agħar każ, tali interpretazzjoni tista’ twassal għal riżultati imprevedibbli skont il-kompożizzjoni tal-familja inkwistjoni. Il-prassi amministrattiva li tirriżulta minnha tista’ għalhekk tidher arbitrarja. Approċċ koerenti jirrivela ruħu neċessarju sabiex jiġi evitat tali xenarju. Barra minn hekk, għandu jiġi nnotat li l-Gvern Spanjol ma pprovda ebda argument insostenn tal-pożizzjoni tiegħu minbarra r-riferiment għas-sentenza tal-15 ta’ Novembru 2011 Dereci et (C‑256/11, EU:C:2011:734), li, kif diġà ġie espost fil-punt preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, madankollu ma jsemmix dan il-każ.
103. Sabiex naqleb lejn is-sens tal-applikazzjoni tad-Direttiva 2003/86 għaċ‑ċirkustanzi ta’ din il-kawża, nixtieq niċċita s-sentenza mogħtija fil-Kawżi C‑356/11 u C‑357/11, O et (50), li, fil-fehma tiegħi, tista’ tipprovdilna xi punti ta’ riferiment utli. Kull waħda miż-żewġ kawżi li taw lok għal dik is-sentenza kienet tirrigwarda r-rifjut li jingħata permess ta’ residenza lil ċittadin ta’ pajjiż terz, miżżewweġ lil ċittadina ta’ pajjiż terz, li kien jirrisjedi legalment fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat, peress li dan iż-żwieġ wassal għat-twelid ta’ wild, li huwa wkoll ċittadin ta’ pajjiż terz u li jgħix ma’ ommu f’dan l-Istat Membru. Barra minn hekk, fil-kuntest ta’ żwieġ preċedenti ma’ ċittadin tal-Unjoni, din iċ-ċittadina ta’ pajjiż terz kienet welldet ukoll wild, ċittadin tal-Unjoni, li tiegħu hija kienet kisbet il-kustodja esklużiva.
104. Il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li ċ-ċittadina ta’ pajjiż terz, li l-konjuġi tagħha dak iż-żmien talab dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja, kienet tirrisjedi legalment fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat u li l-wild komuni tagħhom kien ukoll ċittadin ta’ pajjiż terz, u għalhekk ma kienx igawdi mill-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni. F’dawn iċ-ċirkustanzi, hija ddeċidiet li, “[f]id-dawl tal-għan imfittex mid-Direttiva 2003/86, li huwa li tiġi ffaċilitata r-riunifikazzjoni tal-familja […], u tal-protezzjoni li din hija intiża li tagħti lil ċittadini ta’ pajjiżi terzi, b’mod partikolari lil minuri, l-applikazzjoni ta’ din id-direttiva ma tistax tiġi eskluża biss minħabba l-fatt li ġenitur tal-minuri, ċittadin ta’ pajjiż terz, huwa wkoll il-ġenitur ta’ ċittadin tal-Unjoni minn żwieġ preċedenti” (51).
105. Minn naħa, għandu jiġi rikonoxxut li l-istruttura tal-familja inkwistjoni fil‑Kawża C‑451/19 ma hijiex fil-fatt identika għal dik li tat lok għas-sentenza tas‑6 ta’ Diċembru 2012, O et (C‑356/11 u C‑357/11, EU:C:2012:776). Fil-fatt, il-wild, ċittadin tal-Unjoni, ta’ ċittadina ta’ pajjiż terz ma huwiex ir-riżultat ta’ żwieġ xolt ma’ ċittadin tal-Unjoni. Barra minn hekk, ir-rifjut li jingħata permess ta’ residenza huwa oppost, f’dan il-każ, kontra XU, jiġifieri l-wild taċ-ċittadina ta’ pajjiż terz li jirrisjedi legalment fit-territorju Spanjol, u mhux il-konjuġi tiegħu.
106. Min-naħa l-oħra, ma ninsabx konvint li tali differenzi huma ta’ natura li jipprekludu lil XU milli tinvoka b’mod utli d-dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja li jirriżulta mid-Direttiva 2003/86. L-ewwel nett, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li, meta l-awtoritajiet Spanjoli rrifjutawlu dritt ta’ residenza, XU kien minuri u għalhekk seta’ jitqies bħala “benefiċjarju” ta’ tali dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja, skont l-Artikolu 4(1)(ċ) ta’ din id-direttiva. Fit-tieni lok, diġà ġie spjegat f’dawn il-konklużjonijiet li omm XU tissodisfa, fil-kapaċità tagħha stess, il-kriterji għall-istatus ta’ “sponsor” fis-sens tal-Artikolu 2(c) tad-Direttiva 2003/86 (52). fit-tielet lok, huwa inkomprensibbli li avveniment aċċidentali bħall-fatt li hija miżżewġa ma’ ċittadin tal-Unjoni ma jħallix lil omm XU tinvoka d-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva sabiex tikseb riunifikazzjoni tal-familja ma’ binha.
107. Kif diġà esponejt fil-kuntest tal-analiżi tiegħi (53), prassi amministrattiva li għandha l-effett li teskludi l-użu tal-imsemmija direttiva meta l-isponsor ċittadin ta’ pajjiż terz ikollu, b’mod jew ieħor, rabta familjari ma’ ċittadin tal-Unjoni, minkejja l-fatt li l-isponsor jissodisfa, fil-kwalità tiegħu stess, il-kriterji sabiex jikseb riunifikazzjoni tal-familja, tirriskja li tikkomprometti ċ-ċertezza legali. Fl-aħħar nett, jidhirli kompletament illoġiku li tkun preċiżament il-kwalità ta’ “ċittadin tal-Unjoni” tal-konjuġi li twassal għal żvantaġġi gravi għaċ-ċittadin ta’ pajjiż terz li jkun jixtieq riunifikazzjoni tal-familja mal-wild tiegħu, li jkun twieled minn relazzjoni preċedenti. Wieħed mill-mezzi sabiex jiġi evitat tali riżultat jikkonsisti fl-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 2003/86 b’mod pjuttost strett.
108. L-argumenti esposti fil-punti preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet iwassluni sabiex naħseb li, kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tas‑6 ta’ Diċembru 2012, O et, (C‑356/11 u C‑357/11, EU:C:2012:776), l-applikazzjoni tad-Direttiva 2003/86 ma tistax tiġi eskluża minħabba s-sempliċi fatt li l-isponsor ikun ċittadin ta’ pajjiż terz u ġenitur ta’ ċittadin tal-Unjoni. Il-ġurisprudenza għandha tirrikonoxxi li l-fatt li wieħed ikun il-konjuġi ta’ ċittadin tal-Unjoni ma jeskludix il-possibbiltà li tintalab riunifikazzjoni tal-familja abbażi tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva.
109. Fid-dawl tal-fatt li l-applikazzjoni għal riunifikazzjoni tal-familja la ġiet ippreżentata minn XU u lanqas minn ommu, iżda mir-raġel ta’ ommu, ċittadin tal-Unjoni, jidhirli li huwa opportun li l-Qorti tal-Ġustizzja tiġbed l-attenzjoni tal-qorti tar-rinviju dwar l-eventwali dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja ta’ XU ma’ ommu, skont id-Direttiva 2003/86.
110. F’dan ir-rigward, għandu jiġi nnotat li l-ipproċessar ta’ tali talba jeħtieġ li jiġi vverifikat jekk il-kundizzjonijiet legali l-oħra kollha humiex issodisfatti f’dan il-każ, fosthom dik dwar ir-riżorsi suffiċjenti, prevista fl-Artikolu 7 tad-Direttiva 2003/86 (54). Issa, kif diġà indikajt f’dawn il-konklużjonijiet (55), din it-tip ta’ evalwazzjoni taqa’ taħt il-kompetenza tal-awtoritajiet nazzjonali. Barra minn hekk, fin-nuqqas ta’ informazzjoni iktar dettaljata, ma huwiex possibbli li jiġu pprovduti iktar indikazzjonijiet dwar l-interpretazzjoni ta’ din id-direttiva.
ii) Fuq l-applikabbiltà tal-Artikolu 20 TFUE
111. Jekk il-qorti tar-rinviju kellha tqis li, fid-data li fiha l-applikazzjoni għal permess ta’ residenza ġiet miċħuda, XU ma setax jibbenefika minn dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja fuq il-bażi tad-Direttiva 2003/86, hija għandha teżamina jekk dan iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz setax madankollu jibbenefika, f’din id-data, minn dritt ta’ residenza dderivat skont l-Artikolu 20 TFUE.
112. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, diġà msemmija f’dawn il-konklużjonijiet, dan jista’ jkun il-każ biss jekk teżisti, bejn XU u ċittadin tal-Unjoni, membru tal-familja tiegħu, relazzjoni ta’ dipendenza bħalma huwa t-tluq mġiegħel ta’ XU mit-territorju tal-Unjoni jimplika li dan iċ-ċittadin tal-Unjoni jkun kostrett, fil-fatt, jitlaq, huwa wkoll, minn dan it-territorju (56). Sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, nipproponi li neżamina l-istruttura tal-familja inkwistjoni mill-perspettiva tal-impatt possibbli li rifjut ta’ rikonoxximent ta’ dritt ta’ residenza ta’ XU jista’ jkollu fuq il-fardsieq u missieru putattiv, it-tnejn ċittadini tal-Unjoni.
113. F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li dan l-effett huwa fuq kollox indirett, minħabba r-rwol predominanti li għandha l-omm fin-nukleu tal-familja. Kif tenfasizza wkoll il-qorti tar-rinviju, it-tluq imġiegħel ta’ XU probabbilment ikollu l-konsegwenza li ommu jkollha takkumpanjah fil-pajjiż ta’ oriġini tagħhom. Il-qorti tar-rinviju tibbaża din l-evalwazzjoni fuq ċerti indizji konkreti, jiġifieri d‑dritt ta’ kustodja esklużiva tal-omm kif ukoll il-fatt li XU kien għadu minuri f’dik id-data. Fil-fatt, ma huwiex diffiċli li wieħed jimmaġina li l-fatt li l-omm ta’ XU jkollha, fil-prattika, titlaq mit-territorju tal-Unjoni sabiex tkun tista’ tkompli tissodisfa l-obbligi parentali tagħha lejn il-wild minuri tagħha jkollu riperkussjonijiet ċerti u serji fuq il-ħajja tal-persuni kollha kkonċernati.
114. Dan l-aspett jirrikjedi xi rimarki min-naħa tiegħi li jippermettuli nuri aħjar il-kwistjonijiet ta’ din il-kawża. Fil-kuntest tal-analiżi tiegħi, ġbidt l-attenzjoni dwar il-kuntest partikolarment sensittiv ta’ deċiżjoni amministrattiva meħuda mill‑awtoritajiet kompetenti fil-qasam tal-immigrazzjoni li jista’ jkollha l-effett li ttemm l-unità tal-familja (57). F’dan il-kuntest, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni li tali deċiżjoni amministrattiva ġeneralment tirriżulta li l-membri ta’ familja jaffaċċjaw għażla estremament diffiċli, jiġifieri li jaċċettaw is-separazzjoni fiżika tagħhom jew li jitilqu barra flimkien. Tkun xi tkun id-deċiżjoni tal-familja f’tali sitwazzjoni, il-futur tagħha ser ikun ikkaratterizzat minn diversi inċertezzi. Il-familja ser ikollha tindirizza kwistjonijiet eżistenzjali għaliex, skont is-sitwazzjoni ekonomika tagħha u l-post ta’ oriġini tal-membri tagħha, tali separazzjoni tista’ tkun biss provviżorja, iżda tista’ wkoll issir definittiva. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, jidhirli li interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tittollera s-separazzjoni tal-membri ta’ familja fiċ-ċirkustanzi deskritti tkun diffiċilment konċiljabbli mal-obbligu li tiġi osservata l-ħajja tal-familja, kif stabbilit fl-Artikolu 7 tal-Karta.
115. Kieku l-fardsieq u l-missier putattiv ta’ XU kellhom ikunu kostretti jsegwu lill-omm (u lil binha) bil-għan li jżommu l-unità tal-familja barra mit-territorju tal-Unjoni, huwa evidenti li dawn tal-aħħar jiċċaħħdu mit-tgawdija effettiva tad-drittijiet li huma rrikonoxxuti lilhom, fil-kwalità tagħhom ta’ ċittadini tal-Unjoni. Barra minn hekk, għandu jiġi nnotat f’dan il-kuntest li t-tluq forzat ta’ XU u ta’ ommu għandu, fuq it-tgawdija effettiva tad-drittijiet li l-fardsieq tagħhom jew l-iben u l-missier putattiv tagħhom jew l-konjuġi jiksbu mill-istatus tagħhom ta’ ċittadini tal-Unjoni, effett probabbilment identiku għal dak osservat fil-Kawża C‑532/19, sa fejn il-qorti tar-rinviju, wara li tkun evalwat il-fatti, tikkonkludi li teżisti relazzjoni ta’ dipendenza fis-sens tal-Artikolu 20 TFUE (58).
116. Il-fatt li l-qorti tar-rinviju ssemmi espliċitament il-possibbiltà li l-fardsieq u l-missier putattiv ta’ XU huma kostretti jsegwu lill-omm (u binha) jikkostitwixxi, fil-fehma tiegħi, indizju li dan ma huwiex xenarju purament ipotetiku. Dan premess, il-qorti nazzjonali hija ċertament obbligata li tagħmel evalwazzjoni tal-fatti sabiex tistabbilixxi jekk jeżistux relazzjonijiet bejn il-membri differenti tal-familja, peress li huma kkaratterizzati minn grad għoli ta’ dipendenza, jistgħu joħolqu dritt ta’ residenza għal XU abbażi tal-Artikolu 20 TFUE.
117. F’dak li jirrigwarda, b’mod iktar partikolari, il-konstatazzjoni ta’ relazzjoni ta’ dipendenza fiċ-ċirkustanzi tal-każ ineżami, l-osservazzjonijiet preċedenti juru li din il-kawża hija ħafna iktar kumplessa mill-parti l-kbira tal-kawżi l-oħra diġà ttrattati mill-Qorti tal-Ġustizzja, li kienu kkaratterizzati – bħall-Kawża C‑34/09, Ruiz Zambrano (59), li hija l-oriġini tal-ġurisprudenza dwar id-dritt ta’ residenza bbażata fuq l-Artikolu 20 TFUE – mill-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ dipendenza bejn żewġ persuni biss, jiġifieri ċittadin ta’ pajjiż terz u ċittadin tal-Unjoni. Kif diġà indikajt fil-punti preċedenti (60), f’dan il-każ, ir-riskju għat-tgawdija effettiva tad-drittijiet mogħtija liċ-ċittadini tal-Unjoni ma jirriżultax direttament mit-tluq imġiegħel ta’ XU. Ir-riskju huwa pjuttost indirett, għar-raġuni li l-omm, fil-fatt, tkun kostretta tħalli t-territorju tal-Unjoni sabiex issegwi lil binha XU, minkejja li hija għandha dritt ta’ residenza. Għalhekk, ir-relazzjoni bejn l-omm (u mhux neċessarjament XU) u l-wild minuri, ċittadin tal-Unjoni, hija fil-qalba tal-eżami tal-kawża, minħabba r-rwol predominanti tal-omm fil-nukleu tal-familja, u b’mod partikolari minħabba l-fatt li hija teżerċita l-kustodja (esklużiva għal wieħed u flimkien għall-ieħor) taż-żewġ uliedu.
118. Konsegwentement, inqis li hemm lok li jiġi privileġġjat approċċ iktar analitiku u iktar flessibbli li jippermetti li jittieħdu debitament inkunsiderazzjoni l-effetti indiretti fi ħdan il-qalba tal-familja. Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja għandha għalhekk tiġi ppreċiżata sabiex jiġi estiż il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 20 TFUE u tinkludi wkoll każijiet bħal dawn. F’dak li jirrigwarda lil din il-kawża, nissuġġerixxi li l-qorti tar-rinviju tiġi mistiedna tiffoka l-evalwazzjoni tagħha tal-fatti dwar ir-relazzjoni ta’ dipendenza li teżisti bejn l-omm u binha ċittadin tal-Unjoni (fardsieq ta’ XU), anki jekk huwa XU li huwa direttament affettwat mir-rifjut tal-awtoritajiet nazzjonali li jagħtuha dritt ta’ residenza. Skont dan l-approċċ, XU għandu jkun f’pożizzjoni li jikseb dritt ta’ residenza mid-dispożizzjoni msemmija iktar ’il fuq.
119. Sabiex inkun eżawrjenti, irrid nenfasizza li tali approċċ bl-ebda mod ma jimplika estensjoni sproporzjonata tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 20 TFUE għal każijiet li ċertament ma jimmeritawx il-protezzjoni tad-dritt tal-Unjoni. Sabiex tintwera l-koerenza tal-approċċ propost, inqis li huwa neċessarju li nsemmi għal darba oħra l-kawża O et, li magħha l-kawża prinċipali għandha ċertu xebh, kif ukoll il-fatt li t-tnejn jikkonċernaw it-teħid taħt kura ta’ tfal fi ħdan familji rikomposti.
120. Għandu jitfakkar li, fis-sentenza mogħtija f’dik il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ħadet ħsieb tippreċiża li l-qorti tar-rinviju kellha l-possibbiltà tikkonkludi li ma kienx hemm relazzjoni ta’ dipendenza, fis-sens tal‑Artikolu 20 TFUE, bejn iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz, li jitlob dritt ta’ residenza skont dan l-artikolu, u l-iben, ċittadin tal-Unjoni, ta’ martu, ċittadina ta’ pajjiż terz li jirrisjedi legalment fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat. Għal dan il-għan, il-Qorti tal-Ġustizzja invokat, minn naħa, id-dritt ta’ residenza permanenti fit‑territorju tal-Istat Membru kkonċernat, li kellha l-omm taċ-ċittadin tal-Unjoni, u, min-naħa l-oħra, il-fatt li żewġha ma kienx responsabbli legali, finanzjarju jew emozzjonali taċ-ċittadin tal-Unjoni, li tiegħu huwa ma kienx il-missier, peress li tali piż kien imur esklużivament għand martu, omm dan iċ-ċittadin. Fis-sentenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja tidher ukoll li bbażat ruħha fuq il-premessa li l-wild, ċittadin ta’ pajjiż terz, li kien twieled mill-unjoni bejn l-applikant għal permess ta’ residenza u l-konjuġi tagħha, seta’ jibqa’ fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat ma’ ommu. Għalhekk, din tal-aħħar kienet f’pożizzjoni li tgħix maż-żewġt itfal tagħha fit-territorju tal-Unjoni (61).
121. Min-naħa l-oħra, f’din il-kawża, huwa l-wild taċ-ċittadina ta’ pajjiż terz, li jirrisjedi legalment fi Spanja, li ġie rrifjutat permess ta’ residenza. Għaldaqstant, din tal-aħħar ma tistax tkompli tgħix fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru maż‑żewġt ulied tagħha. Barra minn hekk, jekk hija tiddeċiedi li takkumpanja lil XU barra mit-territorju tal-Unjoni, it-tieni wild tagħha, ċittadin tal-Unjoni, jista’ jibqa’ fi ħdan l-Unjoni biss billi jiġi mċaħħad mill-kustodja konġunta tal-ġenituri tiegħu. F’dawn il-fatti, l-uniku mezz li tiġi ppreżervata din il-kustodja konġunta huwa, għall-kuntrarju, li kemm dan il-wild kif ukoll missieru, li huwa wkoll ċittadin tal-Unjoni, jitilqu mit-territorju tal-Unjoni.
122. Sa fejn dawn iż-żewġ kawżi għandhom differenzi determinanti, jidhirli li huwa ġġustifikat li jiġi konkluż li ma hemmx “relazzjoni ta’ dipendenza” fis-sens tal-Artikolu 20 TFUE fil-kawża O et, kif għamlet il-Qorti tal-Ġustizzja, u l-eżistenza ta’ tali relazzjoni f’din il-kawża. Ir-rikonoxximent ta’ tali relazzjoni ta’ dipendenza huwa leġittimu biss meta jiġu ssodisfatti l-kriterji stabbiliti mill-ġurisprudenza, li, kif għadni kif urejt, b’mod ċar ma kienx il-każ fil-kawża O et. Minkejja l-kumplessità taż-żewġ kawżi, ma hemmx dubju li l-membri tal-familja f’dan il-każ jistħoqqilhom protezzjoni effettiva, b’mod partikolari sabiex ma jċaħħdux liż-żewġ ċittadini tal-Unjoni mit-tgawdija effettiva tal-essenzjal tad-drittijiet mogħtija minn dan l-istatus. L-approċċ propost huwa għaldaqstant perfettament kompatibbli mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
iii) Konklużjoni intermedja
123. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandu jiġi konkluż li f’dan il‑każ ma jistax jiġi eskluż a priori li XU għandu dritt ta’ residenza dderivat fuq il‑bażi tal-Artikolu 20 TFUE. Din il-konstatazzjoni tapplika bla ħsara għall‑evalwazzjoni, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha twettaq, fir-rigward tal‑eżistenza ta’ relazzjoni ta’ dipendenza bejn omm XU, ċittadina ta’ pajjiż terz, u l-wild minuri tagħha, ċittadin tal-Unjoni, ta’ natura tali li, fil-każ ta’ rifjut tad-dritt ta’ residenza lil XU, iċ-ċittadin tal-Unjoni dipendenti jkun imġiegħel jitlaq mit‑territorju tal-Unjoni u b’hekk jiġi mċaħħad mit-tgawdija effettiva tal-essenzjal tad-drittijiet mogħtija minn dan l-istatus.
4. Sinteżi tal-analiżi tal-ewwel bażi tematika
124. Mill-analiżi tal-ewwel bażi tematika jirriżulta li ma jistax jiġi eskluż a priori, fiċ-ċirkustanzi ta’ dawn il-kawżi, li ċ-ċittadin ta’ pajjiż terz għandu dritt ta’ residenza dderivat abbażi tal-Artikolu 20 TFUE (62). Bla ħsara għall‑evalwazzjoni li għandha ssir mill-qorti tar-rinviju fid-dawl tad-dritt għar‑rispett tal-ħajja privata u tal-familja kif ukoll tal-obbligu li jittieħed inkunsiderazzjoni l-aħjar interess tal-wild, għandu jiġi kkonstatat li, f’kull waħda mill-kawżi prinċipali, jidher li ċ-ċittadini tal-Unjoni jinsabu f’relazzjoni ta’ dipendenza ta’ natura tali li, fil-każ ta’ rifjut tad-dritt ta’ residenza liċ-ċittadin tal‑pajjiż terz, iċ-ċittadin tal-Unjoni dipendenti jkun kostrett jitlaq mit-territorju tal-Unjoni u għalhekk ikun imċaħħad mit-tgawdija effettiva tad-drittijiet essenzjali mogħtija minn dan l-istatus.
C. It-tieni bażi tematika: ir-rekwiżiti tal-ġurisprudenza applikabbli għall‑eżami ta’ relazzjoni ta’ dipendenza
1. L-inkompatibbiltà tal-prassi amministrattiva Spanjola mal-approċċ żviluppat mill-Qorti tal-Ġustizzja
125. It-tieni bażi tematika tirrigwarda, essenzjalment, il-konformità eventwali tal-prassi amministrattiva Spanjola mar-rekwiżiti tal-ġurisprudenza applikabbli għall-eżami ta’ relazzjoni ta’ dipendenza fis-sens tal-Artikolu 20 TFUE.
126. Skont l-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju, din il-prattika hija kkaratterizzata mir-rifjut li jingħata permess ta’ residenza lil ċittadin ta’ pajjiż terz, membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni, għas-sempliċi raġuni li dan tal-aħħar ma għandux riżorsi suffiċjenti għalih u dan il-membru tal-familja tiegħu (u lanqas assigurazzjoni għall-mard), mingħajr ma jiġi eżaminat jekk teżistix, bejniethom, relazzjoni ta’ dipendenza, fis-sens tal-Artikolu 20 TFUE, jiġifieri relazzjoni tali li ġġiegħel, fil-fatt, lil ċittadin tal-Unjoni jitlaq mit-territorju tal-Unjoni fl-intier tiegħu jekk dan il-membru tal-familja ġie rrifjutat id-dritt ta’ residenza fit-territorju Spanjol.
127. Kif indikajt fl-analiżi tiegħi tal-ewwel bażi tematika (63), il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni tippreċiża, fil-punti 34 sa 54 tas-sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, li tali prattika ma hijiex kompatibbli mal-Artikolu 20 TFUE.
128. Il-kriterji rilevanti li jippermettu li jiġi stabbilit jekk iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz jistax jislet dritt ta’ residenza dderivat mill-Artikolu 20 TFUE ġew ippreżentati wkoll fil-kuntest ta’ din l-analiżi. Spjegajt fid-dettall li wieħed mill-aspetti ċentrali tal-evalwazzjoni li għandha titwettaq mill-awtoritajiet kompetenti jikkonsisti f’li jiġi stabbilit jekk teżistix relazzjoni kkaratterizzata minn grad għoli ta’ dipendenza bejn iċ-ċittadin tal-pajjiż terz, membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni, u dan tal-aħħar (64). Filwaqt li ninsisti fuq l-importanza tal-protezzjoni tat-tfal ta’ età żgħira u taż-żamma, sa fejn huwa possibbli, tal-unità tal-familja, fakkart li ma huwiex biżżejjed li l-awtoritajiet nazzjonali jieħdu inkunsiderazzjoni l-eventwali dipendenza materjali ta’ wild, ċittadin tal-Unjoni, fil-konfront tal-ġenitur tiegħu, ċittadin ta’ pajjiż terz, iżda li għandha tiġi stabbilita wkoll l-importanza tar-relazzjoni affettiva ma’ dan tal-aħħar u l-konsegwenzi li t-tluq tiegħu jista’ jikkawża fuq l-ekwilibriju psikoloġiku ta’ dan il-wild (65).
129. Madankollu, ta’ min jinnota li, anki fil-preżenza ta’ tali relazzjoni ta’ dipendenza, permess ta’ residenza jista’ jiġi rrifjutat lil ċittadin ta’ pajjiż terz, membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni, meta dan iċ-ċittadin ikun jikkostitwixxi theddida reali u attwali u suffiċjentement serja għall-ordni pubbliku jew is-sigurtà pubblika, filwaqt li jitqiesu, b’mod partikolari, ir-reati kriminali li jkun wettaq (66). Bħala parti mill-analiżi tiegħi tal-ewwel bażi tematiku u, b’mod iktar konkret, tal-kawża C‑532/19, ipprovdejt, fir-rigward tal-kondotta kriminali ta’ QP, xi elementi utli ta’ interpretazzjoni tal-kunċetti ta’ “ordni pubbliku” u “sigurtà pubblika” (67). Fl-aħħar, fakkart li tali klassifikazzjoni ta’ “theddida” għal dawn l-interessi pubbliċi imsemmija ma tistax tiġi stabbilita b’mod awtomatiku, iżda għandha tirriżulta minn evalwazzjoni konkreta taċ-ċirkustanzi attwali u rilevanti kollha tal-kawża, fid-dawl tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, l-aħjar interess tat-tfal u d-drittijiet fundamentali (68).
2. Sinteżi tal-analiżi tat-tieni bażi tematika
130. Għandu jiġi kkonstatat li, sa fejn il-prassi amministrattiva Spanjola ma tipprevedix tali analiżi sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ dritt ta’ residenza dderivat skont l-Artikolu 20 TFUE, din ma tissodisfax ir-rekwiżiti imposti mill‑ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Konsegwentement, din il-prassi amministrattiva ma tistax titqies li hija konformi mad-dritt tal-Unjoni.
131. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li tiġi konkluża l‑analiżi tat-tieni bażi tematika bil-konstatazzjoni li l-Artikolu 20 TFUE, kif interpretat fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, jipprekludi l-prassi amministrattiva deskritta iktar ’il fuq.
VI. Konklużjoni
132. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal‑Ġustizzja tirrispondi d-domandi preliminari magħmula mit-Tribunal Superior de Justicia de Castilla‑La Mancha (il-Qorti Superjuri tal-Ġustizzja ta’ Castilla‑La Mancha, Spanja) kif ġej:
1) L-Artikolu 20 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li Stat Membru jirrifjuta d-dritt ta’ residenza ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li huwa membru tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni adult, ċittadin ta’ dan l-Istat Membru u li qatt ma eżerċita l-libertà ta’ moviment tiegħu, għas-sempliċi raġuni li dan iċ-ċittadin tal-Unjoni ma għandux, għall-membri tal-unità tal‑familja, riżorsi ekonomiċi suffiċjenti sabiex ma jsirx piż fuq is-sistema nazzjonali ta’ għajnuna soċjali, meta fi ħdan il-familja, ikun hemm relazzjoni ta’ dipendenza ta’ ċittadin tal-Unjoni, u b’mod partikolari ta’ minorenni, ta’ natura tali, fil-każ ta’ rifjut li jingħata d-dritt ta’ residenza lil ċittadin ta’ pajjiż terz, li ċ-ċittadin tal-Unjoni dipendenti jkun kostrett li jitlaq mit-territorju tal-Unjoni Ewropea fl-intier tiegħu u għalhekk ikun imċaħħad mit-tgawdija effettiva tal-essenzjal tad-drittijiet tad-drittijiet mogħtija minn dan l-istatus.
2) L-Artikolu 20 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li relazzjoni ta’ dipendenza, ta’ natura li tiġġustifika l-għoti ta’ dritt ta’ residenza dderivat skont din id-dispożizzjoni, ma teżistix biss minħabba li ċ-ċittadin ta’ Stat Membru, maġġorenni u li qatt ma eżerċita l-libertà ta’ moviment tiegħu, u l‑konjuġi tiegħu, maġġorenni u ċittadin ta’ pajjiż terz, għandhom jgħixu flimkien, skont l-obbligi li jirriżultaw miż-żwieġ skont id-dritt tal-Istat Membru li ċ-ċittadina tal-Unjoni hija ċittadina tiegħu.
1 Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
2 Id-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46).
3 ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19,Vol. 6, p. 224.
4 BOE Nru 51, tat‑28 ta’ Frar 2007, p. 8558, iktar ’il quddiem id-“Digriet Irjali 240/2007”.
5 Ara l-punti 41 et seq. ta’ dawn il-konklużjonijiet.
6 Ara l-punti 125 et seq. ta’ dawn il-konklużjonijiet.
7 Ara l-punti 124 u 130 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
8 Sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, punti 48 u 49.
9 Sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, punt 30.
10 Ara l-punti 45 et seq. ta’ dawn il-konklużjonijiet.
11 Ara l-punti 57 et seq. ta’ dawn il-konklużjonijiet.
12 Sentenzi tat‑13 ta’ Settembru 2016, Rendón Marín (C‑165/14, EU:C:2016:675, punti 69 u 70), kif ukoll Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, punti 35 u 36).
13 Sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, punti 37 u 38.
14 Sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, punt 39.
15 Sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, punti 40 u 41.
16 Sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, punt 42.
17 Sentenza K.A. et, punt 65.
18 Sentenza K.A. et, punt 65.
19 J. Peyrl, “Kinderbetreuungsgeld für Drittstaatsangehörige, die aus der Kernbestandsdoktrin des EuGH ein Aufenthaltsrecht ableiten können”, Das Recht der Arbeit, 3/2018, p. 236, tindika li r‑rekwiżiti imposti mill-ġurisprudenza fil-qasam tal-prova tal-grad ta’ dipendenza huma inqas stretti għat-tfal minorenni milli għall-adulti, fid-dawl tal-vulnerabbiltà tagħhom.
20 Sentenzi tal‑10 ta’ Mejju 2017, Chavez-Vilchez et (C‑133/15, iktar ’il quddiem is-“sentenza Chavez-Vilchez et”, EU:C:2017:354, punt 65), u tal‑11 ta’ Marzu 2021, État belge (Ritorn tal‑ġenitur ta’ minuri) (C‑112/20, EU:C:2021:197, punt 26).
21 Sentenzi Chavez‑Vilchez et, punt 68, u K.A. et, punt 70.
22 Sentenzi Chavez‑Vilchez et, punt 70, u K.A. et, punt 71.
23 Sentenzi Chavez‑Vilchez et, punt 71; tal-11 ta’ Marzu 2021, État belge (Ritorn tal-ġenitur ta’ minuri) (C‑112/20, EU:C:2021:197, punt 27); u K.A. et punt 72.
24 Sentenzi tat‑8 ta’ Mejju 2013, Ymeraga et (C‑87/12, EU:C:2013:291, punt 38), u K.A. et, punti 73 sa 75.
25 Ara l-punt 43 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
26 Sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, punt 33.
27 Sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, punt 34.
28 Ara l-punti 52 sa 56 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
29 Ara, f’dan is-sens, C. Neier, “Residence right under Article 20 TFEU not dependent on sufficient resources: Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real”, Common Market Law Review, vol. 58 (2021) no 2, p. 566.
30 Ara l-punt 51 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
31 Ara l-punt 53 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
32 Ara l-punt 55 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
33 Ara l-punt 56 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
34 H. Van Eijken u P. Phoa, “The scope of Article 20 TFEU clarified in Chavez‑Vilchez: Are the fundamental rights of minor EU citizens coming of age?” European Law Review, 2018, Vol. 43, Nru 6, 2018, p. 969, jirrilevaw li l-Qorti tal-Ġustizzja ħolqot rabta bejn iċ-ċittadinanza tal‑Unjoni u l-Karta, li tista’ tiġi interpretata bħala li tikkostitwixxi pass ġdid lejn l-iżvilupp ta’ status ta’ ċittadin iktar supranazzjonali u politiku, lil hinn mill-għeruq ekonomiċi u tranżnazzjonali tiegħu.
35 V. Di Comite, “Derecho de residencia de los progenitores nacionales de terceros Estados e interés superior del niño ‘europeo’”, Revista de derecho comunitario europeo, 12/2017, no 58, jikkunsidra li r-riferiment għad-drittijiet fundamentali stabbiliti fil-Karta jikkostitwixxi indizju tal-importanza dejjem tikber tad-drittijiet tal-wild fid-dritt tal-Unjoni u b’mod partikolari fil‑ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
36 Ara, f’dan ir-rigward, V. Réveillène, “La protection statutaire du citoyen: demeurer sur le territoire de l’Union (dans son État de nationalité)”, Revue trimestrielle de droit européen, 11/2020, Nru 3, p. 721, li tqis li, billi kkunsidrat, fil-punt 48 tas-sentenza Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, li d-drittijiet taċ-ċittadin tal-Unjoni jipprevalu fuq l-interess marbut mal-preżervazzjoni tal-finanzi pubbliċi tal-Istat Membru kkonċernat, il-Qorti tal-Ġustizzja imponiet żieda tal-valuri skont il-mudell tal-ġurist u filosofu tad-dritt Robert Alexy.
37 Sentenzi tat‑13 ta’ Settembru 2016, CS (C‑304/14, EU:C:2016:674, punt 36); tat‑13 ta’ Settembru 2016, Rendón Marín (C‑165/14, EU:C:2016:675, punt 81); u K.A. et, punt 90.
38 Sentenzi tat‑13 ta’ Settembru 2016, CS (C‑304/14, EU:C:2016:674, punti 37 sa 39); tat‑13 ta’ Settembru 2016, Rendón Marín (C‑165/14, EU:C:2016:675, punti 82 sa 83); u K.A. et, punt 91.
39 Sentenzi tat‑13 ta’ Settembru 2016, CS (C‑304/14, EU:C:2016:674, punt 40); tat‑13 ta’ Settembru 2016, Rendón Marín (C‑165/14, EU:C:2016:675, punt 85); u K.A. et, punt 92.
40 Sentenzi tat‑13 ta’ Settembru 2016, CS (C‑304/14, EU:C:2016:674, punt 41); tat‑13 ta’ Settembru 2016, Rendón Marín (C‑165/14, EU:C:2016:675, punt 85); u K.A. et, punt 93.
41 Sentenzi tat‑13 ta’ Settembru 2016, CS (C‑304/14, EU:C:2016:674, punt 42); tat‑13 ta’ Settembru 2016, Rendón Marín (C‑165/14, EU:C:2016:675, punt 86); u K.A. et, punt 94.
42 Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Trstenjak fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Portugall (C‑265/06, EU:C:2007:784, punti 55 u 56), li fihom l-Avukat Ġenerali tindika li s-saħħa u l‑ħajja tal-persuni “huma valuri fejn il-protezzjoni hija l-aspett ċentrali tal-prevenzjoni ta’ inċidenti tat-traffiku fuq livell [tal-Unjoni]”.
43 Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Wiener Landesregierung et (Revoka tal-assigurazzjoni tan-naturalizzazzjoni) (C‑118/20, EU:C:2021:530, punti 111 sa 113), li fihom l-Avukat Ġenerali jqis li l-ksur tar-regoli tat-traffiku ma jikkostitwixxix theddida reali, attwali u suffiċjentement serja għall-ordni pubbliku jew għas-sigurtà pubblika. L-Avukat Ġenerali jqis li, fi kwalunkwe każ, ikun sproporzjonat li ċittadin tal-Unjoni jiġi mċaħħad mit‑tgawdija tad-drittijiet mogħtija lilu minn dan l-istatus minħabba li dan wettaq kontravenzjonijiet fil-kodiċi tat-triq. Ara wkoll, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Tjebbes et (C‑221/17, EU:C:2018:572, punt 88).
44 Ara l-punt 19 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
45 Għall-finijiet ta’ komprensjoni aħjar tal-problema, għandu jiġi ppreċiżat li din l-analiżi tibbaża ruħha fuq il-premessa li r-rifjut mill-awtoritajiet Spanjoli li jagħtu dritt ta’ residenza lil XU jwassal għall-obbligu li dan tal-aħħar jitlaq mit-territorju tal-Unjoni. Id-deċiżjoni tar-rinviju ma tinkludix informazzjoni preċiża dwar l-istatus legali attwali ta’ XU, li sempliċement tindika li dan “kien kiseb permess ta’ residenza fi Spanja” (ara l-punt 19 ta’ dawn il-konklużjonijiet) fiż-żmien meta huwa kien emigra ma’ ommu mill-Venezwela lejn l-imsemmi Stat Membru, jiġifieri fl‑2004. Din l-interpretazzjoni tal-fatti hija madankollu ssostanzjata minn diversi indizji, b’mod partikolari bir-riferiment għan-neċessità li jiġi rrikonoxxut fil-konfront ta’ XU dritt ta’ residenza sabiex jiġi evitat li ommu jkollha titlaq mit-territorju tal-Unjoni, segwit mill-iżgħar iben tagħha u mir-raġel tagħha, it-tnejn li huma ċittadini Spanjoli, filwaqt li hija stess diġà għandha dritt ta’ residenza fi Spanja. Konsegwentement, huwa loġiku li jiġi preżunt li l-istatus legali attwali ta’ XU huwa kkaratterizzat minn ċerta prekarjetà.
46 Sentenzi K.A. et, punt 51; Chavez‑Vilchez et, punt 63; u Subdelegación del Gobierno en Ciudad Real, punt 41.
47 Sentenzi tas‑7 ta’ Awwissu 2018, Smith (C‑122/17, EU:C:2018:631, punt 34), u tal‑5 ta’ Diċembru 2019, Centraal Justitieel Incassobureau (Rikonoxximent u eżekuzzjoni tas-sanzjonijiet pekunjarji) (C‑671/18, EU:C:2019:1054, punt 26).
48 Sentenza tal‑15 ta’ Novembru 2011 (C‑256/11, EU:C:2011:734).
49 Sentenza tal-15 ta’ Novembru 2011, Dereci et (C‑256/11, EU:C:2011:734, punt 48 u 49).
50 Sentenza tas‑6 ta’ Diċembru 2012, O et (C‑356/11 u C‑357/11, EU:C:2012:776).
51 Sentenza tas‑6 ta’ Diċembru 2012, O et (C‑356/11 u C‑357/11, EU:C:2012:776, punt 69). Korsiv miżjud minni.
52 Ara l-punt 99 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
53 Ara l-punt 102 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
54 Ara, b’mod partikolari, fir-rigward ta’ dawn il-kundizzjonijiet u tal-eżami individwalizzat li huma jeħtieġu, is-sentenza tat‑3 ta’ Ottubru 2019, X (Residenti għal żmien twil – Riżorsi stabbli, regolari u suffiċjenti) (C‑302/18, EU:C:2019:830, punti 40 sa 44).
55 Ara l-punt 62 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
56 Bħall-Kawża C‑532/19, l-attenzjoni tal-qorti tar-rinviju tiffoka fuq ir-relazzjoni bejn il-konjuġi, mingħajr ma tidħol fid-dettall tar-relazzjoni bejn it-tfal u l-ġenituri tagħhom. Fi kwalunkwe każ, fil-punt 65 ta’ dawn il-konklużjonijiet diġà spjegajt li sempliċi obbligu legali ta’ koabitazzjoni, kif previst mid-dritt Spanjol, ma huwiex suffiċjenti sabiex ikun hemm relazzjoni ta’ dipendenza ta’ natura li toħloq dritt ta’ residenza skont l-Artikolu 20 TFUE.
57 Ara l-punt 52 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
58 Ara l-punt 94 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
59 Sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2011, Ruiz Zambrano (C‑34/09, EU:C:2011:124).
60 Ara l-punt 113 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
61 Sentenza tas‑6 ta’ Diċembru 2012, O et (C‑356/11 u C‑357/11, EU:C:2012:776, punt 51, 56 u 57).
62 Ara l-punti 94 u 123 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
63 Ara l-punt 42 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
64 Ara l-punti 60 u 61 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
65 Ara l-punt 68 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
66 Ara l-punt 83 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
67 Ara l-punti 87 sa 93 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
68 Ara l-punt 83 ta’ dawn il-konklużjonijiet.