SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO Siódme sprawozdanie roczne z 2012 r. w sprawie realizacji pomocy wspólnotowej w ramach rozporządzenia Rady (WE) nr 389/2006 z dnia 27 lutego 2006 r. ustanawiającego instrument wsparcia finansowego w celu stymulowania rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty cypryjskiej /* COM/2013/0332 final */
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I
PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO Siódme sprawozdanie roczne z 2012 r. w
sprawie realizacji pomocy wspólnotowej w ramach rozporządzenia Rady (WE) nr
389/2006 z dnia 27 lutego 2006 r. ustanawiającego instrument wsparcia
finansowego w celu stymulowania rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty
cypryjskiej 1. Wprowadzenie Rozporządzenie Rady (WE) nr 389/2006[1] (rozporządzenie pomocowe)
stanowi podstawę dla pomocy na rzecz tureckiej wspólnoty cypryjskiej oraz
nakłada wymóg składania rocznych sprawozdań dla Rady i Parlamentu
Europejskiego. Niniejsze sprawozdanie dotyczy roku 2012. 2. Przygotowanie programu
pomocy W okresie pomiędzy 2006 r. a końcem 2012 r.
zaplanowano przeznaczenie kwoty 311 mln EUR na działania w ramach
rozporządzenia pomocowego. Przy opracowywaniu programu na rok 2012 (budżet w
wysokości 28 mln) wykorzystano wkład z konsultacji z zainteresowanymi stronami,
w szczególności warsztatów na szczeblu sektorowym, z ocen zewnętrznych, a także
uwzględniono sprawozdanie szczególne nr 6 Europejskiego Trybunału
Obrachunkowego dotyczące pomocy dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej[2]. Kwota przydziału na 2012 r.
została udostępniona na mocy dwóch decyzji Komisji[3]. 3. Mechanizmy wdrażania Program jest
wdrażany na tych obszarach Republiki Cypryjskiej, na których rząd nie sprawuje
faktycznej kontroli i na których stosowanie dorobku prawnego UE jest tymczasowo
zawieszone zgodnie z protokołem 10 do Traktatu o Przystąpieniu. Pomoc
realizowana jest przede wszystkim w ramach scentralizowanego zarządzania przez
Komisję Europejską. Niektóre projekty podlegają wspólnemu zarządzaniu wraz z
Programem Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP). Komisja realizuje
program w wyjątkowym kontekście politycznym, prawnym i dyplomatycznym.
Konieczne są ustalenia doraźne umożliwiające kontynuację realizacji programu
przy jednoczesnym poszanowaniu zasad należytego zarządzania finansami. W
przypadku programów pomocy finansowanych przez UE rolę ram prawnych realizacji
pomocy pełni w zwykłych okolicznościach umowa z rządem kraju-beneficjenta. W
przypadku pomocy dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej nie można zawrzeć takich
umów, a Komisja musi opierać się przepisach i warunkach, które uważa za
lokalnie obowiązujące. Wiąże się to z pewnym poziomem ryzyka. Zarządzenie tym ryzykiem
i jego łagodzenie stanowią odpowiedzialność Komisji, a przyjęte przez nią
środki obejmują intensywne monitorowanie beneficjentów i udzielanie im
wsparcia, zmienione zasady płatności oraz bardziej rozpowszechnione stosowanie
gwarancji bankowych. Aby program został
zrealizowany z powodzeniem, a w szczególności aby zapewnić jego długoterminową
stabilność Turecka wspólnota cypryjska musi nadać programowi odpowiedni
priorytet i zapewnić wystarczające zasoby. Musi ona zapewnić utrzymanie majątku
finansowanego przez UE w rękach publicznych. Zainteresowane podmioty z
tureckiej wspólnoty cypryjskiej mają możliwość przedstawienia swoich potrzeb w
zakresie przyszłego finansowania, a eksperci tureckiej wspólnoty cypryjskiej
biorą udział w rozpatrywaniu ofert przetargowych i odgrywają znaczącą rolę w
pracach komitetów sterujących projektu. Współpraca pomiędzy wspólnotami Turków
i Greków cypryjskich jest nadal konieczna dla osiągnięcia pełnej skuteczności
programu oraz dla realizacji ostatecznego celu, jakim jest zjednoczenie. Zespół programowy
korzysta z pomieszczeń unijnego biura terenowego ds. programu, znajdującego się
w północnej części Nikozji. Przedstawicielstwo Komisji na Cyprze organizuje
również spotkania i seminaria oraz informuje opinię publiczną o programie w
ramach swojej normalnej działalności. Ze względu na
szczególne okoliczności opisane powyżej niełatwo jest stworzyć programy rozwoju
sektorowego. Znaczna część środków programu jest natomiast przeznaczona na
dotacje, szczególnie dla podmiotów niepublicznych. Zarządzanie tymi środkami
angażuje znaczne zasoby zespołu programowego, a sytuacja kadrowa jest
szczególnie trudna ze względu na dużą rotację pracowników spowodowaną
krótkoterminowymi umowami. Ze względu na
obecne ustalenia dotyczące finansowania z rezerw budżetowych UE utrzymują się
wyzwania związane z planowaniem średnio- i długoterminowym. Oznacza to, że
budżet jest nieprzewidywalny i nie ma gwarancji w zakresie rocznych
przydziałów. W swoim wspomnianym wyżej sprawozdaniu Trybunał Obrachunkowy
ocenił, że ta niepewność sprawia, że zarządzenie programem jest trudniejsze. Ma
ona również negatywny wpływ na skuteczność i stabilność programu. 4. Realizacja programu w
okresie sprawozdawczym 4.1. Zarys ogólny Trybunał
Obrachunkowy stwierdził, że pomimo trudnej sytuacji politycznej i napiętego
harmonogramu Komisja zdołała ustanowić program, który odzwierciedla cele
rozporządzenia, właściwie określa priorytety we wszystkich sektorach, o których
mowa w celach rozporządzenia, oraz wprowadza zasadniczo odpowiednie metody
realizacji oraz środki ograniczania ryzyka. Trybunał Obrachunkowy stwierdził
również kilka niedociągnięć w zarządzaniu programem oraz uznał, że stabilność
projektów jest często wątpliwa ze względu na ograniczone zdolności
administracyjne, spóźnione przyjęcie odpowiednich aktów prawnych oraz
niepewność co do przyszłego finansowania ze strony tureckiej wspólnoty
cypryjskiej. Komisja zaakceptowała zalecenia Trybunału Obrachunkowego z pewnymi
zastrzeżeniami. Rada przyjęła konkluzje dotyczące sprawozdania Trybunału
Obrachunkowego[4]
w lipcu. Komisja Parlamentu Europejskiego ds. Kontroli Budżetowej przyjęła
sprawozdanie[5]
w grudniu. Część programu,
która powstała w związku ze znacznym przydziałem środków finansowych z 2006 r.,
obejmuje duże umowy na dostawy i umowy budowlane w zakresie wody/ścieków,
odpadów stałych, ochrony przyrody, energii oraz telekomunikacji, a także
znaczne programy pomocy technicznej i około 1000 umów o dotacje w ramach
różnych programów dla organizacji pozarządowych, MŚP, rolników, społeczności
wiejskich, szkół oraz studentów. Do końca 2012 r. wiele z tych środków zostało
zakończonych. Dlatego w 2012 r. wyniki programu stały się szczególnie widoczne
i ujawniły się korzyści dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej. Nacisk nadal położony
jest na działania przeznaczone dla obu społeczności oraz na budowanie zaufania:
w szczególności kontynuowano i zwiększano wsparcie dla Komitetu ds. Osób
Zaginionych oraz Komitetu Technicznego ds. Dziedzictwa Kulturowego, w którym
reprezentowane są obie społeczności i którego działania prowadzone są poprzez
wspólne zarządzanie z Programem Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP). Prace
obejmowały również przygotowania do pełnego stosowania i wdrożenia dorobku
prawnego po rozwiązaniu problemu cypryjskiego oraz rozpowszechnianie wśród
tureckiej wspólnoty cypryjskiej informacji o politycznym i prawnym porządku
Unii Europejskiej. W 2012 r. uruchomiono cztery programy mające wspierać
przedsiębiorstwa na obszarach wiejskich, MŚP, szkoły, studentów i nauczycieli. W 2012 r. dobiegło
końca obowiązywanie wielu umów (190), szczególnie dotyczących dotacji, a 402
umowy były jeszcze w trakcie realizacji. Liczba ta wzrośnie, gdy programy z
2011 i 2012 r. osiągną pełne tempo. Zakończenie działań rozpoczętych w 2006 r.,
które nastąpiło w zeszłym roku, również było okazją do przeprowadzenia
intensywnej oceny. Nierozwiązany
pozostał problem statusu gwarancji bankowych, który pojawił się w 2011 r. Jak
informowano w zeszłym roku, lokalny wykonawca wniósł sprawę do lokalnego „sądu”,
zamiast skorzystać z procedur regulujących rozstrzyganie sporów przewidzianych
w umowie, co spowodowało uniemożliwienie wykorzystania gwarancji bankowych
wydanych przez lokalne banki. W celu ochrony interesów finansowych UE Komisja
odstąpi od podpisywania umów o podobnych charakterze z beneficjentami i
wykonawcami z tureckiej wspólnoty cypryjskiej do momentu zadowalającego
rozwiązania tej kwestii. Lokalni wykonawcy podjęli ośmiomiesięczny bojkot umów
UNDP w związku z kwestiami właściwości sądu w przypadku sporów, który ma wpływ
na finansowane przez UE projekty dziedzictwa kulturowego. Innym problemem, który nadal budzi niepokój, jest
stabilność inwestycji. Beneficjenci nie zawsze są wystarczająco przygotowani do
przejęcia projektów, pomimo znacznego wsparcia ze strony UE. Turecka wspólnota
cypryjska ma trudności ze znalezieniem środków na funkcjonowanie i utrzymanie
nowej infrastruktury, mimo że wreszcie zawarto umowy dotyczące zarządzania
niedawno oddanymi do użytku zakładami oczyszczania ścieków. 4.2. Postępy w ramach
poszczególnych celów Ogólnym celem
programu pomocy jest ułatwienie ponownego zjednoczenia Cypru poprzez wspieranie
rozwoju gospodarczego tureckiej wspólnoty cypryjskiej. Szczególny nacisk
kładzie się na gospodarczą integrację wyspy, poprawę kontaktów pomiędzy
obydwiema wspólnotami i kontaktów z UE oraz na przygotowania do przyjęcia
dorobku prawnego UE. W pewnych dziedzinach osiągnięto znaczne postępy,
zwłaszcza w dziedzinie wody, ścieków i środowiska. 4.2.1. Cel 1: Rozwój i przebudowa
infrastruktury Beneficjent przejął
w styczniu nowy zakład oczyszczania ścieków Morphou/Güzelyurt.
Zarządzanie zakładem zostało powierzone spółce zarządzającej zaangażowanej
przez lokalnego beneficjenta. Po przyłączeniu wszystkich gospodarstw domowych
do sieci kanalizacyjnej oddanej w 2011 r. system zapewni po raz pierwszy w tym
regionie gromadzenie ścieków i ich oczyszczanie dla około 10 700 osób. Pod koniec roku
trwało oddawanie do eksploatacji nowego zakładu oczyszczania ścieków w
Famaguście; proces oczyszczania funkcjonował właściwie i ścieki zostały
oczyszczone. Nadal trwają prace nad siecią kanalizacyjną i siecią zaopatrzenia
w wodę pitną (łącznie 95 km), jednak z pewnymi opóźnieniami ze względu na
wadliwe złącza rur powodujące przedostawanie się słonej wody, co prowadziło do
problemów z korozją w zakładzie oczyszczania ścieków. Zakład będzie obsługiwać
ok. 30 000 osób. W 2012 r.
kontynuowano budowę nowej oczyszczalni ścieków w Mia Milia/Haspolat,
która służyć będzie obu społecznościom, współfinansowanej przez UE i zarząd
sieci kanalizacyjnej Nikozji i realizowanej przez UNDP. W listopadzie
uruchomiono proces oczyszczania, a ilość przetwarzanych ścieków jest stopniowo
zwiększana. Zakończenie prac i przejęcie zakładu jest planowane na pierwszą
połowę 2013 r. Zakład będzie obsługiwać ok. 270 000 osób. Program zwiększania
zdolności w zakresie wody/ścieków zakończył się w grudniu warsztatem
podsumowującym. W wyniku projektu m.in. opracowano akty prawne dostosowane do
dorobku UE, podniesiono świadomość, zaplanowano zarządzanie majątkiem i
przeprowadzono szkolenie w zakresie techniki analizy. Jeśli chodzi o ochronę
przyrody, nie udało się osiągnąć postępów w zakresie jeszcze nieotwartych
centrów informacji i zarządzania w czterech Specjalnych Strefach Ochrony Środowiska.
W następstwie zakończenia umowy w 2011 r. wykonawca z tureckiej wspólnoty
cypryjskiej wniósł pozew do lokalnego „sądu”, aby uniemożliwić Komisji
wykorzystanie gwarancji z lokalnego banku. Projekty zainicjowane przez turecką
wspólnotę cypryjską, np. projekt poszerzania drogi na półwyspie Karpasia/Karpaz
czy szeroko zakrojone prace wydobywcze w górach Kyrenia budzą wątpliwości co do
wdrożenia przez turecką wspólnotę cypryjską jej własnych planów zarządzania
Specjalnymi Strefami Ochrony Środowiska, które zostały opracowane z pomocą UE. Jeśli chodzi o odpady
stałe - w marcu przekazano nowe składowisko Koutsoventis/Güngör, stację
przeładunku odpadów w Famaguście oraz odpowiedni sprzęt do gospodarowania
odpadami. Zarządzanie składowiskiem przekazano spółce zarządzającej
zaangażowanej przez beneficjenta. Wysypisko odpadów Kato Dhikomo/Aşağı Dikmen,
po jego rewitalizacji i zamknięciu, przekazano w październiku. Projekt
zakładający stworzenie zdolności do gospodarowania odpadami stałymi zakończył
się w grudniu. W sektorze
energii głównym działaniem była integracja elektrowni słonecznej o mocy
1,27 MW, funkcjonującej w pełni od listopada 2011 r., z systemem kontroli
służącym do zdalnego monitorowania. Jednak beneficjent nie przydzielił jeszcze
odpowiedniego personelu, dlatego nie jest zapewnione skuteczne i stabilne
wykorzystanie części dostarczonego wyposażenia, np. centrum telefonicznej
obsługi klienta. Zainstalowano cały
sprzęt telekomunikacyjny przeznaczony dla „sieci nowej generacji”. Etap
testów wymagał jednak dalszego budowania zdolności przez operatora, a dostawca
i beneficjent muszą również zaradzić pewnym nierozwiązanym kwestiom. W grudniu
2011 r. przyjęto akty prawne szczegółowo określające warunki liberalizacji
sektora komunikacji elektronicznej, jednak nadal nie wprowadzono zasad
niezbędnych do oddzielenia świadczenia usług i eksploatacji sieci. Prawie wszystkie
umowy w ramach projektu bezpieczeństwa na drogach są już zakończone.
Ostatni komponent, którego założeniem było wyeliminowanie „czarnych punktów”
(miejsc, w których szczególnie często dochodzi do wypadków), został zakończony
w trzecim kwartale 2012 r. Ewentualne dalsze działania w tym sektorze będą
zależały od jasnej polityki decyzyjnej beneficjenta. 4.2.2. Cel 2: Promowanie rozwoju
społeczno-ekonomicznego Rolnicy, weterynarze oraz podmioty działające na
rzecz rozwoju obszarów wiejskich otrzymali pomoc w zakresie hodowli
zwierząt oraz zwalczania chorób, zdrowia zwierząt, dywersyfikacji upraw,
rolnictwa ekologicznego oraz wsparcia w zakresie wdrażania dotacji. Działania
te uzupełniał projekt hodowli zwierząt oraz zespół pomocy technicznej
wspierający politykę rozwoju obszarów wiejskich. Przeprowadzono projekt
pilotażowy dotyczący ponownego wykorzystania w rolnictwie oczyszczonych ścieków
oraz uruchomiono pilotażowo nadzór epidemiologiczny w zakresie chorób bydła,
owiec i kóz z myślą o przygotowaniu szerzej zakrojonych działań dotyczących
zwalczania chorób zwierząt. Ogłoszono nowe zaproszenie do składania wniosków o
dotacje w zakresie rozwoju obszarów wiejskich pt. „Zwiększenie
konkurencyjności, dywersyfikacji i stabilności”, z budżetem w wysokości 3,3 mln
EUR. Zakończonych zostało dziesięć projektów dotacji z programu z 2009 r. pt.
„Rozwój wspólnotowy w inicjatywach wiejskich”, jednak kilka innych opóźniło
się, szczególnie ze względu na prace z zakresu infrastruktury podczas
realizacji umów o dotacje. W ramach projektu modernizacji infrastruktury komunalnej i lokalnej,
wdrażanego w ramach wspólnego zarządzania wraz z UNDP, na początku 2012 r.
zakończono renowację zabytkowego targu w północnej części miasta obronnego
Nikozji, a w czerwcu targ został otwarty przez komisarza Štefana Fülego. W celu
ożywienia tego historycznego miejsca wdrożono niewielkie przyznawane poprzez
UNDP dotacje na działania kulturalne i społecznościowe. Drugie zaproszenie do
składania wniosków o dotację zostało ogłoszone w grudniu i było skierowane do
targów w Famaguście i Nikozji, a także do miasteczek, w których przeprowadzono prace
renowacyjne finansowane przez UE. We wrześniu w sektorze edukacji ogłoszono
zaproszenie do składania wniosków pt. inicjatywy szkół w zakresie innowacji i
zmian, z budżetem w wysokości 700 000 EUR. Siedem z 72 dotacji przyznanych w
ramach wcześniejszych zaproszeń do składania wniosków kontynuowano w 2012 r., a
w końcu roku pięć z nich było bliskich ukończenia. Program służący rozwojowi kształcenia i szkolenia
zawodowego oraz rynku pracy (VETLAM) zakończył się w 2012 r. Przeprowadzono
również badanie mające ocenić przyszłe potrzeby w tych dziedzinach. W czerwcu uruchomiono program dotacji dotyczący konkurencyjności
MŚP z budżetem w wysokości 5 mln EUR w celu wspierania modernizacji MŚP,
obejmujący również moduł dla nowo powstających przedsiębiorstw. Przeprowadzono
szkolenia dotyczące procedur przyznawania dotacji UE dla ponad 300
przedsiębiorstw z tureckiej wspólnoty cypryjskiej. Udzielono również wsparcia w
zakresie przedsiębiorczości, technologii informacyjno-komunikacyjnych, prawa
spółek oraz zarządzania przedsiębiorstwem. Powołano jednostkę zarządzania
projektem w celu wsparcia beneficjentów dotacji dla MŚP oraz dotacji na rozwój
obszarów wiejskich (zob. powyżej). W ramach inicjatyw rynkowych w śródmieściu
Nikozji i Famagusty rozpoczęto promowanie lokalnych produktów oraz usług
poprzez nowoczesne podejście marketingowe. W zakresie e-handlu i strategii
usług elektronicznych przeprowadzono prace rozwojowe, a w grudniu odbył się
warsztat dotyczący możliwego przyszłego wparcia UE dla strategii rozwoju
sektora prywatnego. Postępy gospodarcze są monitorowane przez Fundusz
Powierniczy wraz z Bankiem Światowym. W czerwcu przedstawiono aktualizację
sprawozdania gospodarczego. 4.2.3. Cel 3: Wspieranie pojednania,
działania mające na celu budowę zaufania oraz wsparcie dla społeczeństwa
obywatelskiego Nadal wspierano zarządzany wspólnie z UNDP Komitet
ds. Osób Zaginionych, podpisano również nową umowę w sprawie wkładu
finansowego. W ciągu 2012 r. UNDP podpisał umowę z Międzynarodowym Komitetem
ds. Osób Zaginionych (ICMP) dotyczącą badań DNA w obiektach ICMP w Bośni i
Hercegowinie. Osiągnięcia Komitetu ds. Osób Zaginionych w 2012 r. obejmują:
prace ekshumacyjne w 92 miejscach, 284 zestawy szczątków przygotowane przez
laboratorium antropologiczne i przesłane do badań DNA, 22 zestawy szczątków
zidentyfikowane oraz 22 zestawy oddane rodzinom w celu pochówku. Istotne byłoby
zwiększenie wkładu od innych donatorów. Zwiększono widoczność programu poprzez dystrybucję
broszury w szkołach oraz zorganizowaną przez ONZ wizytę na Cyprze członków
rodzin osób zaginionych w konfliktach w Kosowie[6]
i Serbii. W grudniu odbyła się impreza z muzyką na żywo zorganizowana przez
Komitet ds. Osób Zaginionych, w której wzięły udział rodziny osób zaginionych. Spośród 27 pozostałych projektów finansowanych w
ramach trzech programów dotacji z programu Społeczeństwo obywatelskie Cypru
w Działaniu, 23 zostały zakończone w 2012 r. Ocena wpływu wsparcia dla
społeczeństwa obywatelskiego została rozpoczęta w grudniu. Kontynuowano ochronę
dziedzictwa kulturowego poprzez umowę w sprawie wkładu finansowego opiewającą
na 2 mln EUR podpisaną z UNDP w kwietniu na rzecz natychmiastowych prac
stabilizacyjnych w miejscach wybranych przez Komitet Techniczny obu
społeczności, w tym wieży Othello w Famaguście. Projekt opóźnił się o osiem
miesięcy ze względu na bojkot prowadzony przez Związek Wykonawców tureckiej
wspólnoty cypryjskiej dotyczący warunków rozstrzygania sporów. Problem ten
został ostatecznie rozwiązany na początku 2013 r. Zakończono projekt rozminowywania strefy
buforowej, w marcu zorganizowano imprezę końcową wspólnie z UNDP z okazji
Międzynarodowego Dnia Wiedzy o Zagrożeniu Minami i Pomocy przy Rozminowywaniu
(4 kwietnia). 4.2.4. Cel 4: Zbliżenie tureckiej
wspólnoty cypryjskiej do UE Po pięciu edycjach rocznych programów
stypendialnych w 2012 r. przeprowadzono ocenę programu. Program w latach
2012-2013 był programem pilotażowym, przyjęto w nim kilka propozycji
przedstawionych w ramach oceny i przyznano 28 stypendiów. Realizowane będą
również pozostałe zalecenia, np. rozszerzenie programu na osoby spoza środowisk
akademickich oraz zlecenie na zewnątrz zarządzania grantami. Projekt InfoPoint nadal służył jako kanał
informacyjny dla tureckiej wspólnoty cypryjskiej: w jego ramach przygotowywano
imprezy i filmy wideo oraz przekazywano informacje o zaproszeniach do składania
wniosków o dotacje. Prowadzono często odwiedzaną stronę internetową w obu
językach oraz wydano sześć biuletynów informacyjnych po turecku. 4.2.5. Cel 5: Przygotowanie tureckiej
wspólnoty cypryjskiej do wprowadzenia i wdrożenia wspólnotowego dorobku
prawnego Biuro Wymiany Informacji o Pomocy Technicznej
Komisji Europejskiej (TAIEX) pomaga w przygotowaniu tureckiej wspólnoty
cypryjskiej do wdrażaniu dorobku prawnego UE po rozwiązaniu problemu na Cyprze.
TAIEX wspiera przygotowanie projektów aktów prawnych zgodnych z dorobkiem
prawnym. W 2012 r. eksperci UE przeprowadzili 415 działań, w tym szkolenia,
warsztaty i wizyty naukowe. Postępy w zakresie projektów aktów prawnych
mających na celu dostosowanie do dorobku prawnego UE były w 2012 r. bardzo
powolne, chociaż przyjęto akty prawne w dziedzinie środowiska, zdrowia zwierząt
i pasów bezpieczeństwa. Podjęto również prace przygotowawcze w dziedzinie
swobodnego przepływu towarów, praw własności intelektualnej oraz wzajemnego
uznawania kwalifikacji zawodowych. Nadal wspierana była wymiana handlowa przez
zieloną linię (rozporządzenie (WE) nr 866/2004). Eksperci państw członkowskich
przeprowadzali systematyczne inspekcje fitosanitarne ziemniaków i produktów
cytrusowych. Analizy lokalnego miodu wykazały, że spełnione zostały warunki
decyzji Komisji 2007/330/WE (przepływ produktów pochodzenia zwierzęcego), co
umożliwia podjęcie handlu miodem w ramach rozporządzenia w sprawie zielonej
linii. 4.3. Wykonanie finansowe
(zawieranie umów i dokonywanie płatności) 4.3.1. Zawieranie umów W 2012 r. zaciągnięto zobowiązania w wysokości 85
% przewidywanych środków (14,6 mln EUR). Opóźnienia w ogłaszaniu zaproszeń do
składnia wniosków o dotację uniemożliwiły osiągnięcie zakładanego celu. 4.3.2. Płatności W 2012 r. płatności wyniosły 25,2 mln EUR, co
stanowi 69 % przewidywanej kwoty. Niższy wynik był niemal całkowicie związany
ze spadkiem płatności z tytułu umów na roboty budowlane i dostawy z programu
pochodzącego z 2006 r. W przypadku systemu telekomunikacyjnego (całkowity
koszt: 10 mln EUR) nastąpiły opóźnienia przy wypłacie ostatniej transzy w
wysokości 40 % ze względu na problemy na etapie testów; płatność ta nie została
dokonana w 2012 r. 4.4. Monitorowanie Ponieważ Komisja pełni rolę instytucji
zamawiającej, pracownicy Komisji zapewniają wysoki poziom nadzoru - obejmuje on
wizyty kontrolne na miejscu, spotkania na miejscu, działania komitetów
sterujących oraz sprawozdania jednostki zarządzającej projektem. Ponadto
Mechanizm Oceny Wdrożenia zapewnia szczegółowy przegląd, który jest realizowany
wraz z beneficjentami wszystkich projektów. Działania biura TAIEX są
monitorowane poprzez ponad 20 grup sterujących projektu oraz odbywające się dwa
razy do roku spotkania komitetu monitorującego. Logistyka biura TAIEX jest monitorowana
za pośrednictwem systemu zarządzania TAIEX on-line. Niska zdolność administracyjna beneficjentów
dotacji powoduje trudności przy wdrażaniu, np. w zakresie procedur UE
dotyczących zamówień publicznych, w których wykorzystuje się dotacje. Aby rozwiązać
ten problem jednostka zarządzająca projektem powołana w 2008 r. w celu
wspierania projektów rozwoju obszarów wiejskich została rozszerzona na sektor
dotacji dla MŚP w 2012 r. 4.5. Kontrole i inspekcje Pomiędzy 2010 a 2012 r. łącznie 96 beneficjentów
dotacji zostało poddanych monitorowaniu finansowemu, przeprowadzono również 16
audytów. Problemy były rozwiązywane na zasadzie indywidualnej. W przypadku umów
o dotacje wyniki audytu zwierały uwagi dotyczące takich aspektów jak
rachunkowość, zamówienia publiczne, reguły pochodzenia, zarządzanie budżetem
oraz VAT. Kwestie te zostaną uwzględnione w przyszłych zaproszeniach do
składania wniosków o dotację poprzez szeroko zakrojone szkolenia i nadzór nad
beneficjentami dotacji. Jednostka audytu wewnętrznego Dyrekcji Generalnej ds.
Rozszerzenia przeprowadziła audyt w zakresie wspólnego zarządzania, aby ocenić
systemy kontroli wewnętrznej tej DG. Sprawozdanie zostanie przedstawione w 2013
r. Komisja wprowadziła usprawnienia w zarządzaniu
programem w następstwie zaleceń Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.
Przedstawiła również propozycje w kontekście wieloletnich ram finansowych, aby
zwiększyć stabilność programu poprzez lepszą przewidywalność finansowania. 4.6. Ocena W 2012 r. przeprowadzono cztery oceny/oceny
potrzeb na poziomie sektorowym w zakresie: 1) stypendiów - potwierdziły one, że
beneficjenci doceniają program i zaleciły jego rozszerzenie; 2) wody/ścieków -
ustalono przejrzystą listę priorytetów; 3) szkoleń zawodowych/uczenia się przez
całe życie - zalecono działania następcze wspierające poradnictwo zawodowe i
służby zatrudnienia; 4) odpadów stałych - stwierdzono brak recyklingu odpadów i
kompostowania, potrzebę zamknięcia starych wysypisk oraz lepszego
gospodarowania odpadami medycznymi. Rozpoczęto również ogólną ocenę programu,
która zostanie zakończona w 2013 r. Umowy dotyczące ocen w dziedzinie edukacji
i społeczeństwa obywatelskiego zawarto w grudniu. 4.7. Informacja, promocja i
obecność w mediach W 2012 r. odbyło się 86 działań propagujących program
(znacznie więcej niż w 2011 r.), w tym wiele imprez związanych z projektami
oraz działań informacyjnych i służących tworzeniu sieci kontaktów
organizowanych przez InfoPoint. Impreza z okazji Dnia Europy została
zorganizowana w zabytkowym, odnowionym z funduszy UE Bedestanie, odbyła się
również impreza z muzyką na żywo zorganizowana przez Komitet ds. Osób
Zaginionych. Odbyły się wystawy sztuki i fotografii, imprezy w ramach projektów
i z okazji ich przekazania, jak również sesje informacyjne na temat dotacji.
Opracowana została broszura o głównych osiągnięciach w ramach programu pomocy[7]. Przedstawicielstwo Komisji na
Cyprze wydało komunikaty prasowe dotyczące programu pomocy dla tureckiej
wspólnoty cypryjskiej. 4.8. Konsultacje z rządem
Republiki Cypryjskiej Odbywały się regularne spotkania z
przedstawicielami rządu Republiki Cypryjskiej, w szczególności podczas wizyt
wyższych rangą urzędników Komisji na wyspie. Komisja nadal opiera się na
współpracy z rządem cypryjskim w celu weryfikacji praw własności, spotyka się
również regularnie ze Stałym Przedstawicielstwem w Brukseli. 5. Wnioski Program, którego faktyczne wdrażanie w terenie
rozpoczęło się w 2009 r., przyniósł pewne wyraźne korzyści dla tureckiej
wspólnoty cypryjskiej w ciągu 2012 r., zwłaszcza poprzez znaczy wkład w
gospodarkę ściekami i odpadami stałymi. Konieczne są jednak dalsze wysiłki, aby
osiągnąć postępy w innych sektorach dotyczących środowiska, zwłaszcza
związanych z ochroną przyrody, a szczególnie w odniesieniu do potencjalnych
obszarów Natura 2000. Istotne jest pokazanie, że UE może dostarczyć skutecznego wsparcia i
przekazać pozytywne przesłanie. To na tureckiej wspólnocie cypryjskiej spoczywa
teraz odpowiedzialność za zapewnienie stabilności projektów, które zostały
zrealizowane, oraz za przyspieszenie wdrażania pomocy. Trudno jest osiągnąć postępy w realizacji głównego
założenia rozporządzenia, jakim jest ułatwienie zjednoczenia Cypru poprzez
stymulowanie rozwoju gospodarczego, biorąc pod uwagę obecną sytuację w
północnej części wyspy. W celu ochrony interesów finansowych UE Komisja
nie będzie podpisywać umów wymagających gwarancji bankowych do momentu
zapewniania pewności prawnej. Przygotowania do przyszłego przyjęcia i wdrożenia
dorobku prawnego zwolniły w 2012 r. Turecka wspólnota cypryjska potrzebuje
znacznego wsparcia w celu sprostania wymogom dorobku w wielu dziedzinach po
znalezieniu rozwiązania i zjednoczeniu. Brak zasobów, nieefektywna
infrastruktura i niejasna odpowiedzialność pozostają poważnymi kwestiami, które
muszą zostać szybko rozwiązane w celu zapewnienia stabilności projektów
finansowanych przez UE. Turecka wspólnota cypryjska zapewniła Komisję, że
majątek finansowany przez UE nie będzie przedmiotem prywatyzacji. Pewne części programu ugruntowały się jako główne
komponenty mające szczególne znaczenia dla budowania zaufania lub przybliżania
tureckiej wspólnoty cypryjskiej do UE. Są to np. wsparcie dla Komitetu ds. Osób
Zaginionych oraz Komitetu ds. Dziedzictwa Kulturowego, a także program
stypendialny. Zakończenie wielu projektów pochodzących z
programu z 2006 r. stanowi naturalne zamknięcie pewnego etapu, dlatego w 2012
r. przeprowadzono wiele działań oceniających. Planowanie średnio- i długoterminowe stanowi
wyzwanie w związku z nieprzewidywalnością corocznych przydziałów finansowych. W
sektorach istotnych dla zgodności z przyszłym dorobkiem niezbędne jest
wieloletnie wsparcie, aby środki mogły być naprawdę skuteczne. W swoim
sprawozdaniu z 2012 r. Europejski Trybunał Obrachunkowy powiązał brak
wieloletniego programowania z problemami stabilności programu. [1] Dz.U. L 65 z 7.3.2006, s. 5. [2] http://eca.europa.eu/portal/page/portal/pressroom/Presspacks/Previouspresspacks/2012/PresspackSR62012 [3] Decyzje Komisji C(2012)4628 i C(2012)8361. [4] 12526/12 [5] PE497.895v03-00 [6] Użycie tej nazwy nie ma wpływu na stanowiska w sprawie
statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244 oraz
opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na temat ogłoszenia przez
Kosowo niepodległości. [7] http://ec.europa.eu/cyprus/documents/2012/eu_assistance_to_tcc_brochure.pdf