<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-24/19</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62019CC0024</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:143">EU:C:2020:143</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>25</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>25</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Προτάσεις Campos Sánchez-Bordona – Υποθεση C‑24/19</HT></P><P><HT TYPE="SC">A κ.λπ.</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Προτάσεις του Γενικου Εισαγγελεα</HT></P><P><HT TYPE="UC">Manuel Campos Sánchez-Bordona</HT></P><P>της <DATE ISO="20200303">3ης Μαρτίου 2020</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ισπανική.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Υπόθεση C‑24/19</HT></P><P>A,</P><P>B,</P><P>C,</P><P>D,</P><P>E</P><P>κατά</P><P>Gewestelijke stedenbouwkundige ambtenaar van het departement Ruimte Vlaanderen, afdeling Oost-Vlaanderen,</P><P>παρισταμένου του:</P><P>Organisatie voor Duurzame Energie Vlaanderen VZW</P><P><HT TYPE="NORMAL">[αίτηση του Raad voor Vergunningsbetwistingen<BR/>(συμβουλίου επιλύσεως ενδίκων διαφορών σχετικά με άδειες, Βέλγιο)<BR/>για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="»" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN="«"><KEYWORD>Προδικαστική παραπομπή</KEYWORD><KEYWORD>Οδηγία 2001/42</KEYWORD><KEYWORD>Εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων</KEYWORD><KEYWORD>Στρατηγική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων</KEYWORD><KEYWORD>Έννοια των σχεδίων και προγραμμάτων</KEYWORD><KEYWORD>Όροι σχετικά με την κατασκευή αιολικών πάρκων καθορισθέντες με κανονιστική απόφαση και διοικητική εγκύκλιο</KEYWORD><KEYWORD>Νομικές συνέπειες της παραλείψεως διενέργειας στρατηγικής εκτιμήσεως περιβαλλοντικών επιπτώσεων</KEYWORD><KEYWORD>Εξουσία του εθνικού δικαστηρίου να αποφασίσει την προσωρινή διατήρηση των αποτελεσμάτων των εθνικών πράξεων</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Η εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0001" REF.END="QE0001"/>έργων<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="00BB" ID="QE0001"/> ή ορισμένων <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0002" REF.END="QE0002"/>σχεδίων και προγραμμάτων<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="00BB" ID="QE0002"/> αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία του δικαίου της Ένωσης για την επίτευξη ενός υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Η εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των <HT TYPE="ITALIC">έργων</HT> διέπεται από την οδηγία 2011/92/ΕΕ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της <DATE ISO="20111213">13ης Δεκεμβρίου 2011</DATE>, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="026" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2012">ΕΕ 2012, L 26, σ. 1</REF.DOC.OJ>, στο εξής: οδηγία ΕΠΕ).</P></NOTE> ενώ αυτή των <HT TYPE="ITALIC">σχεδίων και προγραμμάτων</HT> από την οδηγία 2001/42/ΕΚ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της <DATE ISO="20010627">27ης Ιουνίου 2001</DATE>, σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="197" PAGE.FIRST="30" DATE.PUB="2011">ΕΕ 2011, L 197, σ. 30</REF.DOC.OJ>). Είναι ομοίως γνωστή ως οδηγία για τη <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0003" REF.END="QE0003"/>στρατηγική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="00BB" ID="QE0003"/> (στο εξής: οδηγία ΣΕΠΕ).</P></NOTE>. Ως προς τη δεύτερη, το Δικαστήριο έχει μέχρι στιγμής εκδώσει, εάν δεν απατώμαι, δεκαεπτά αποφάσεις, σημαντικό ποσοστό των οποίων αφορά αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως που είχαν υποβληθεί από βελγικά δικαστήρια.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="2"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>Το Raad voor Vergunningsbetwistingen (συμβούλιο επιλύσεως ενδίκων διαφορών σχετικά με άδειες, Βέλγιο) υποβάλλει στο Δικαστήριο σειρά ερωτημάτων ως προς το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΠΕ, καλώντας το Δικαστήριο, μεταξύ άλλων, να αναθεωρήσει τη νομολογία που εισήγαγε η απόφαση της <DATE ISO="20120322">22ας Μαρτίου 2012</DATE>, Inter‑Environnement Bruxelles κ.λπ.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Υπόθεση C-567/10 (στο εξής: απόφαση <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ.</NAME.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:159">EU:C:2012:159</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>). Εν συνόψει, κατά την απόφαση αυτή, η οδηγία ΣΕΠΕ δεν καλύπτει μόνον τα σχέδια και προγράμματα που επιβάλλονται από εθνική ρύθμιση αλλά και εκείνα που προβλέπονται μεν νομοθετικώς, πλην όμως δεν είναι υποχρεωτικό να εγκριθούν.</P></NOTE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>Το ίδιο δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί εάν τα εθνικά δικαστήρια μπορούν να διατηρήσουν προσωρινώς τα αποτελέσματα της επίμαχης εν προκειμένω εθνικής ρυθμίσεως σε περίπτωση που αυτή δεν είναι συμβατή με το δίκαιο της Ένωσης, σε συμμόρφωση με τη νομολογία της αποφάσεως της <DATE ISO="20120228">28ης Φεβρουαρίου 2012</DATE>, Inter‑Environnement Wallonie και Terre wallonne<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Υπόθεση C-41/11 (στο εξής: απόφαση <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Inter-Environnement Wallonie</NAME.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:103">EU:C:2012:103</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Το νομικό πλαίσιο</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Α.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Το δίκαιο της Ένωσης. Η οδηγία 2001/42</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>Κατά το άρθρο 1:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0004" REF.END="QE0004"/>Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι η υψηλού επιπέδου προστασία του περιβάλλοντος και η ενσωμάτωση περιβαλλοντικών ζητημάτων στην προετοιμασία και θέσπιση σχεδίων και προγραμμάτων με σκοπό την προώθηση βιώσιμης ανάπτυξης, εξασφαλίζοντας ότι, σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, θα γίνεται εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων για ορισμένα σχέδια και προγράμματα που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="00BB" ID="QE0004"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>Κατά το άρθρο 2:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0005" REF.END="QE0005"/>Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>α)</NO.P><TXT>ως <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0006" REF.END="QE0006"/>σχέδια και προγράμματα<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/> νοούνται τα σχέδια και προγράμματα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, καθώς και οι τροποποιήσεις τους:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>που εκπονούνται ή/και εγκρίνονται από μια αρχή σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο ή που εκπονούνται από μια αρχή προκειμένου να εγκριθούν, μέσω νομοθετικής διαδικασίας, από το Κοινοβούλιο ή την Κυβέρνηση, και</P></ITEM><ITEM><P>που απαιτούνται βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων,</P></ITEM></LIST></P></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>β)</NO.P><TXT>ως <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0007" REF.END="QE0007"/>εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/> νοείται η εκπόνηση περιβαλλοντικής μελέτης, η διεξαγωγή διαβουλεύσεων, η συνεκτίμηση της περιβαλλοντικής μελέτης και των αποτελεσμάτων των διαβουλεύσεων κατά τη λήψη αποφάσεων καθώς και η παροχή πληροφοριών σχετικά με την απόφαση, σύμφωνα με τα άρθρα 4 έως 9,</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="00BB" ID="QE0005"/>.</P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Το άρθρο 3 ορίζει τα εξής:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="003.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0008" REF.END="QE0008"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Πραγματοποιείται εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, σύμφωνα με τα άρθρα 4 έως 9, για σχέδια και προγράμματα που αναφέρονται στις παραγράφους 2 έως 4, και τα οποία ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.</ALINEA></PARAG><?PAGE NO="3"?><PARAG IDENTIFIER="003.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA><P>Με την επιφύλαξη της παραγράφου 3, πραγματοποιείται εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων για όλα τα σχέδια και προγράμματα:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>α)</NO.P><TXT>τα οποία εκπονούνται για τη γεωργία, δασοπονία, αλιεία, ενέργεια, βιομηχανία, μεταφορές, διαχείριση αποβλήτων, διαχείριση υδάτινων πόρων, τηλεπικοινωνίες, τουρισμό, χωροταξία ή χρήση του εδάφους και τα οποία καθορίζουν το πλαίσιο για μελλοντικές άδειες έργων που απαριθμούνται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ, ή</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>β)</NO.P><TXT>για τα οποία, λόγω των συνεπειών που ενδέχεται να έχουν σε ορισμένους τόπους, απαιτείται εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σύμφωνα με τα άρθρα 6 και 7 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="003.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Τα αναφερόμενα στην παράγραφο 2 σχέδια και προγράμματα που καθορίζουν τη χρήση μικρών περιοχών σε τοπικό επίπεδο και οι ήσσονες τροποποιήσεις των αναφερόμενων στην παράγραφο 2 σχεδίων και προγραμμάτων υποβάλλονται σε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων μόνον όταν τα κράτη μέλη αποφασίζουν ότι ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.</ALINEA><ALINEA>[…]<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="00BB" ID="QE0008"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Β.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Το βελγικό δίκαιο</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Besluit van de Vlaamse regering van <DATE ISO="19950601">1 juni 1995</DATE> houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne</P></NOTE></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>Η απόφαση της Φλαμανδικής Κυβερνήσεως της <DATE ISO="19950601">1ης Ιουνίου 1995</DATE>, περί θεσπίσεως γενικών και τομεακών κανόνων στον τομέα της υγιεινής του περιβάλλοντος (στο εξής: VLAREM II), η οποία θεσπίστηκε κατ’ εφαρμογήν προηγουμένων διατάξεων της ιδίας κυβερνήσεως<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Vlaams decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid (διάταγμα της Περιφέρειας της Φλάνδρας της <DATE ISO="19950405">5ης Απριλίου 1995</DATE>, για τη θέσπιση γενικών κανόνων στον τομέα της περιβαλλοντικής πολιτικής, στο εξής: DABM του 1995), το οποίο τροποποίησε το Vlaams decreet betreffende de milieuvergunning van 28 juni 1985 (διάταγμα της Περιφέρειας της Φλάνδρας της <DATE ISO="19850628">28ης Ιουνίου 1985</DATE> για τις περιβαλλοντικές άδειες, στο εξής: διάταγμα για τις περιβαλλοντικές άδειες).</P></NOTE>, τροποποιήθηκε ουσιωδώς το 2011<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Άρθρο 99 της besluit van 23 december 2011 tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 6 februari 1991 houdende de vaststelling van het Vlaams reglement betreffende de milieuvergunning en van het besluit van de Vlaamse regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen (αποφάσεως της <DATE ISO="20111223">23ης Δεκεμβρίου 2011</DATE> για την τροποποίηση της αποφάσεως της Φλαμανδικής Κυβερνήσεως της <DATE ISO="19910206">6ης Φεβρουαρίου 1991</DATE>, περί θεσπίσεως των φλαμανδικών κανονιστικών ρυθμίσεων σχετικά με την περιβαλλοντική άδεια, και της αποφάσεως της Φλαμανδικής Κυβερνήσεως της <DATE ISO="19950601">1ης Ιουνίου 1995</DATE>, περί θεσπίσεως γενικών και τομεακών κανόνων).</P></NOTE> με την προσθήκη του τμήματος 5.20.6, υπό τον τίτλο <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0009" REF.END="QE0009"/>Εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρισμού από αιολική ενέργεια<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="00BB" ID="QE0009"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>Το εν λόγω τμήμα 5.20.6 περιλαμβάνει κανόνες για τα αιολικά πάρκα σχετικούς με τη στροβοσκοπική σκίαση, ορισμένα ζητήματα ασφάλειας και τον θόρυβο των εγκαταστάσεων αυτών παραγωγής αιολικής ενέργειας.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Η διοικητική εγκύκλιος του 2006<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Omzendbrief van 12 mei 2006 EME/2006/01 – RO/2006/02 <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0010" REF.END="QE0010"/>afweginskader en randvoorwaarden voor de inplanting van windturbines<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="00BB" ID="QE0010"/> (εγκύκλιος EME/2006/01 – RO/2006/02 της <DATE ISO="20060512">12ης Μαΐου 2006</DATE>, σχετικά με το πλαίσιο αξιολογήσεως και τις προϋποθέσεις για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, στο εξής: εγκύκλιος). Αντικαταστάθηκε από την Omzendbrief R0/2014/02 van 25 april 2014 betreffende het afwegingskader en randvoorwaarden voor de oprichting van windturbines (εγκύκλιο R0/2014/02 της <DATE ISO="20140425">25ης Απριλίου 2014</DATE>, σχετικά με το πλαίσιο αξιολογήσεως και τις προϋποθέσεις για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών).</P></NOTE></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>Η εγκύκλιος απευθύνεται σε δημάρχους και δημοτικά συμβούλια, κυβερνήτες επαρχιών, μέλη μόνιμων (επαρχιακών) επιτροπών και υπαλλήλους αρμόδιους για την εξέταση αιτήσεων αδειών.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="4"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>Με την εγκύκλιο αυτή καθορίζονται οι κατευθυντήριες γραμμές της Φλαμανδικής Κυβερνήσεως με σκοπό να εξασφαλιστούν επαρκείς δυνατότητες αναπτύξεως της χερσαίας αιολικής ενέργειας και να περιοριστούν οι επιπτώσεις της σε διάφορους τομείς (μεταξύ άλλων στη φύση, στο τοπίο, στο οικιστικό και βιοτικό περιβάλλον, στην οικονομία, στον θόρυβο, στην ασφάλεια, στην ενεργειακή αποδοτικότητα κ.λπ.).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>Για τον καθένα από τους τομείς αυτούς καθορίζονται κανόνες οι οποίοι –όπως και οι κανόνες της VLAREM II– πραγματεύονται λεπτομερέστερα ζητήματα όπως ο θόρυβος, η στροβοσκοπική σκίαση, η ασφάλεια και η φύση των αιολικών εγκαταστάσεων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Η εγκύκλιος στηρίζεται στους πυλώνες της βιώσιμης χωροταξικής αναπτύξεως και της βιώσιμης καταναλώσεως ενέργειας, καθώς στα πλεονεκτήματα της αιολικής ενέργειας και στην προστιθέμενη αξία της έναντι άλλων πηγών ενέργειας.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>Στο επίκεντρο βρίσκεται η χωροταξική αρχή της αποκεντρωμένης ομαδοποιήσεως (clustering): η κατά το δυνατόν μεγαλύτερη ομαδοποίηση των ανεμογεννητριών έχει ως σκοπό να εξασφαλίσει τη διατήρηση των υφιστάμενων ελεύθερων εκτάσεων στην έντονα αστικοποιημένη Φλάνδρα.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>Τέλος, η εγκύκλιος περιγράφει τον ρόλο της καλούμενης Windwerkgroep (ομάδας εργασίας για την αιολική ενέργεια) η οποία είναι αρμόδια να επιλέγει τους τόπους εγκαταστάσεως των μεγάλων αιολικών πάρκων και να τους προτείνει στον Minister van Ruimtelijke Ordening (Υπουργό Χωροταξίας της Φλαμανδικής Κυβερνήσεως). Ακόμη, η εν λόγω ομάδα εργασίας αναλαμβάνει συμβουλευτικό ρόλο όσον αφορά συγκεκριμένες αιτήσεις άδειας.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>Στις <DATE ISO="20110325">25 Μαρτίου 2011</DATE>, η NV Electrabel (στο εξής: Electrabel) υπέβαλε στην αρμόδια αρχή αίτηση χορηγήσεως πολεοδομικής άδειας για την εγκατάσταση οκτώ ανεμογεννητριών. Στην πορεία της διαδικασίας απέσυρε την αίτηση για μία εξ αυτών.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>Με απόφαση της <DATE ISO="20161130">30ής Νοεμβρίου 2016</DATE>, ο αρμόδιος υπάλληλος<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Συγκεκριμένα, ο gewestelijke stedenbouwkundige ambtenaar van het departement Ruimte Vlaanderen (afdeling Oost-Vlaanderen) (περιφερειακός υπάλληλος πολεοδομικής αναπτύξεως του Υπουργείου Χωροταξίας της Φλάνδρας, τμήμα ανατολικής Φλάνδρας, στο εξής: φλαμανδική διοίκηση).</P></NOTE> χορήγησε, υπό όρους, άδεια για την εγκατάσταση πέντε ανεμογεννητριών επί των εκτάσεων κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου E40 στο έδαφος των Δήμων Aalter και Nevele<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Με βάση τα ισχύοντα περιφερειακά σχέδια, τα αγροτεμάχια επί των οποίων επρόκειτο να εγκατασταθούν οι ανεμογεννήτριες βρίσκονται εν μέρει σε αγροτική περιοχή και εν μέρει σε αγροτική περιοχή φυσικού κάλλους.</P></NOTE>. Το σκεπτικό της αποφάσεως αυτής παραπέμπει στις κρίσιμες νομοθετικές διατάξεις, συμπεριλαμβανομένων της VLAREM II και της εγκυκλίου.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>Η άδεια χορηγήθηκε κατόπιν εξετάσεως των ενστάσεων και παρατηρήσεων που είχαν υποβληθεί, οι οποίες αφορούσαν, μεταξύ άλλων, τις επιπτώσεις για το τοπίο, την ηχορύπανση, τη χωροταξία, τη στροβοσκοπική σκίαση και την ασφάλεια<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Εξετάστηκαν αναλυτικώς οι αναλύσεις των υδάτων, η μελέτη σχετικά με τις επιπτώσεις στο περιβάλλον, η εκτίμηση της χωροταξίας και οι διάφορες συλλεγείσες γνωμοδοτήσεις.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Πέντε προσφεύγοντες ζήτησαν από το αιτούν δικαστήριο να ακυρώσει την απόφαση της <DATE ISO="20161130">30ής Νοεμβρίου 2016</DATE>. Υποστήριξαν ότι η απόφαση αυτή είχε στηριχθεί σε ένα κανονιστικό corpus (τη VLAREM II και την εγκύκλιο) ασύμβατο με τα άρθρα 2, στοιχείο αʹ, και 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ, καθόσον είχε θεσπιστεί χωρίς να διενεργηθεί η σχετική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="5"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>Κατά τη φλαμανδική διοίκηση, το κανονιστικό αυτό <HT TYPE="ITALIC">corpus</HT> δεν συνιστά σχέδιο ή πρόγραμμα κατά την έννοια της οδηγίας ΣΕΠΕ καθόσον δεν θεσπίζει ένα συνεκτικό και αρκούντως πλήρες σύστημα για την εγκατάσταση των έργων αιολικής ενέργειας.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>Παρά τις διευκρινίσεις που παρέσχε η απόφαση D’Oultremont κ.λπ.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Απόφαση της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20161027">27ης Οκτωβρίου 2016</DATE> (<NO.CASE>C-290/15</NO.CASE>, στο εξής: απόφαση <NAME.CASE>D’Oultremont</NAME.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:816">EU:C:2016:816</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς το κύρος του φλαμανδικού νομοθετικού corpus (VLAREM II και εγκύκλιος) καθώς και ως προς τη νομική βάση των επίμαχων αδειών εγκαταστάσεως ανεμογεννητριών, εφόσον κριθεί ότι το εν λόγω νομοθετικό corpus προϋπέθετε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο καλεί το Δικαστήριο να αναθεωρήσει την πάγια νομολογία του, όπως αυτή έχει καθιερωθεί από της εκδόσεως της αποφάσεως Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ., όσον αφορά το λεκτικό σύμπλεγμα <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0011" REF.END="QE0011"/>που απαιτούνται βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="00BB" ID="QE0011"/> του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Απόφαση Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ., σκέψη 31.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>Κατά το εθνικό δικαστήριο, το Δικαστήριο θα έπρεπε να προκρίνει μια ερμηνεία εγγύτερη προς την πρόθεση του νομοθέτη της Ένωσης, κατά την οποία η διάταξη αυτή θα είχε εφαρμογή μόνο σε πράξεις που πρέπει υποχρεωτικώς να θεσπίζονται από τον εθνικό νομοθέτη και όχι σε πράξεις που <HT TYPE="ITALIC">εντάσσονται</HT> σε πλαίσιο εθνικών νομοθετικών ή κανονιστικών διατάξεων. Αναφέρει ότι πρόκειται για την ερμηνεία που είχε αρχικώς προτείνει η γενική εισαγγελέας J. Kokott με τις προτάσεις της στην υπόθεση Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Προτάσεις της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20111117">17ης Νοεμβρίου 2011</DATE>, <NAME.CASE>Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑567/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:755">EU:C:2011:755</NO.ECLI>, σημεία <REF.NP.ECR REF="NP0014">14</REF.NP.ECR> έως <REF.NP.ECR REF="NP0020">20</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>Στο πλαίσιο αυτό, το Raad voor Vergunningsbetwistingen (συμβούλιο επιλύσεως ενδίκων διαφορών σχετικά με άδειες) υποβάλλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0012" REF.END="QE0012"/>Έχουν το άρθρο 2, στοιχείο αʹ, και το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2001/42/ΕΚ την έννοια ότι το άρθρο 99 της Besluit van de Vlaamse regering van <DATE ISO="20111223">23 december 2011</DATE> tot wijziging van het besluit van de Vlaamse regering van 6 februari 1991 houdende de vaststelling van het Vlaams reglement betreffende de milieuvergunning en van het besluit van de Vlaamse regering van 1 juni 1995 houdende algemene en sectorale bepalingen inzake milieuhygiëne (αποφάσεως της Φλαμανδικής Κυβερνήσεως της <DATE ISO="20111223">23ης Δεκεμβρίου 2011</DATE>, για την τροποποίηση της αποφάσεως της Φλαμανδικής Κυβερνήσεως της <DATE ISO="19910206">6ης Φεβρουαρίου 1991</DATE>, περί θεσπίσεως των φλαμανδικών κανονιστικών ρυθμίσεων σχετικά με την περιβαλλοντική άδεια, και της αποφάσεως της Φλαμανδικής Κυβερνήσεως της <DATE ISO="19950601">1ης Ιουνίου 1995</DATE>, περί θεσπίσεως γενικών και τομεακών κανόνων στον τομέα της υγιεινής του περιβάλλοντος), σχετικά με την προσαρμογή των αποφάσεων αυτών στην ανάπτυξη της τεχνικής, που εισάγει στη VLAREM II το τμήμα 5.20.6 για τις εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος από αιολική ενέργεια, καθώς και η Omzendbrief <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0013" REF.END="QE0013"/>Afwegingskader en randvoorwaarden voor de inplanting van windturbines<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/> (εγκύκλιος <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0014" REF.END="QE0014"/>Πλαίσιο αξιολογήσεως και προϋποθέσεις για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>, στο εξής: εγκύκλιος) του 2006 [στο εξής, από κοινού: εξεταζόμενα νομικά εργαλεία], που περιέχουν διάφορες διατάξεις για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, μεταξύ άλλων μέτρα ασφάλειας και κανόνες που ρυθμίζουν τη στροβοσκοπική σκίαση και τα επίπεδα θορύβου ανάλογα με τη ζώνη χωροταξικού σχεδιασμού, πρέπει να χαρακτηρίζονται ως <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0015" REF.END="QE0015"/>σχέδιο ή πρόγραμμα<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/> κατά την έννοια των παρατιθέμενων διατάξεων της οδηγίας; Σε περίπτωση που προκύψει ότι πριν<?PAGE NO="6"?> από τη θέσπιση των εξεταζόμενων νομικών εργαλείων έπρεπε να διενεργηθεί εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, μπορεί το αιτούν δικαστήριο να μεταθέσει χρονικώς τις νομικές συνέπειες του παράνομου χαρακτήρα των νομικών αυτών εργαλείων; Συναφώς, πρέπει να υποβληθούν ορισμένα επιμέρους ερωτήματα:</P><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Μπορεί να θεωρηθεί ως <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0016" REF.END="QE0016"/>σχέδιο ή πρόγραμμα<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/> κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ πολιτικό μέτρο όπως η προκειμένη εγκύκλιος η οποία εκδόθηκε στο πλαίσιο της διακριτικής ευχέρειας και της ελευθερίας πολιτικής δράσεως που διαθέτει η οικεία αρχή, λόγος άλλωστε για τον οποίον δεν καθορίζεται, κατά κυριολεξία, αρμόδια αρχή για την εκπόνηση <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0017" REF.END="QE0017"/>σχεδίων ή προγραμμάτων<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/> και δεν προβλέπεται τυπική διαδικασία εκπονήσεως;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Μπορεί να θεωρηθεί ως <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0018" REF.END="QE0018"/>σχέδιο ή πρόγραμμα<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/> κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ πολιτικό μέτρο ή γενική ρύθμιση όπως τα εξεταζόμενα νομικά εργαλεία, μόνο για τον λόγο ότι περιορίζει εν μέρει τη διακριτική ευχέρεια της αρχής που είναι αρμόδια για τη χορήγηση αδειών, ακόμη και αν δεν συνιστά απαίτηση ή αναγκαία προϋπόθεση για τη χορήγηση άδειας ή δεν επιδιώκει να καθορίσει πλαίσιο για τη χορήγηση μελλοντικών αδειών, μολονότι, κατά τον νομοθέτη της Ένωσης, ο σκοπός αυτός αποτελεί συστατικό στοιχείο της έννοιας των <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0019" REF.END="QE0019"/>σχεδίων και προγραμμάτων<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Μπορεί να θεωρηθεί ως <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0020" REF.END="QE0020"/>σχέδιο ή πρόγραμμα<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/> κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ πολιτικό μέτρο όπως η εξεταζόμενη εγκύκλιος, που ανάγεται σε λόγους ασφάλειας δικαίου και, ως εκ τούτου, εκπονήθηκε απολύτως προαιρετικά και δεν αντιβαίνει τέτοια ερμηνεία στη νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία η τελολογική ερμηνεία οδηγίας δεν δύναται να παρεκκλίνει ουσιωδώς από τη σαφώς εκφρασθείσα βούληση του νομοθέτη της Ένωσης;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>4)</NO.P><TXT>Μπορεί να θεωρηθεί ως <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0021" REF.END="QE0021"/>σχέδιο ή πρόγραμμα<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/> κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II που περιέχει διατάξεις των οποίων η θέσπιση δεν ήταν υποχρεωτική και δεν αντιβαίνει τέτοια ερμηνεία στη νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία η τελολογική ερμηνεία οδηγίας δεν δύναται να παρεκκλίνει ουσιωδώς από τη σαφώς εκφρασθείσα βούληση του νομοθέτη της Ένωσης;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>5)</NO.P><TXT>Μπορούν να θεωρηθούν ως <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0022" REF.END="QE0022"/>σχέδιο ή πρόγραμμα […] τα οποία καθορίζουν το πλαίσιο για μελλοντικές άδειες έργων<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/> κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, και του άρθρου 3, παράγραφος 2, της οδηγίας ΣΕΠΕ πολιτικό μέτρο και κανονιστική κυβερνητική απόφαση όπως τα εξεταζόμενα νομικά εργαλεία, που έχουν περιορισμένο ενδεικτικό χαρακτήρα ή τουλάχιστον δεν θέτουν ορισμένο πλαίσιο από το οποίο να προκύπτει δικαίωμα εκτελέσεως έργου και δεν παρέχουν δικαίωμα σε πλαίσιο εντός του οποίου δύνανται να επιτραπούν έργα και δεν αντιβαίνει τέτοια ερμηνεία στη νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία η τελολογική ερμηνεία οδηγίας δεν δύναται να παρεκκλίνει ουσιωδώς από τη σαφώς εκφρασθείσα βούληση του νομοθέτη της Ένωσης;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>6)</NO.P><TXT>Μπορούν να θεωρηθούν ως <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0023" REF.END="QE0023"/>σχέδιο ή πρόγραμμα<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/> κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας ΣΕΠΕ και, επομένως, ως πράξεις οι οποίες θεσπίζουν κανόνες και διαδικασίες ελέγχου στον οικείο τομέα και προβλέπουν σημαντικό σύνολο κριτηρίων και προϋποθέσεων για την αδειοδότηση και εκτέλεση ενός ή περισσότερων έργων που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, πολιτικό μέτρο όπως η εγκύκλιος EME/2006/01- RO/2006/02, η οποία έχει αμιγώς ενδεικτικό χαρακτήρα, και/ή κανονιστική κυβερνητική απόφαση όπως το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II, το οποίο καθορίζει απλώς ελάχιστα όρια για τη χορήγηση άδειας και κατά τα λοιπά ισχύει απολύτως αυτόνομα ως γενική ρύθμιση, ενώ αμφότερα προβλέπουν μόνον περιορισμένο αριθμό κριτηρίων και προϋποθέσεων και ούτε το εν λόγω μέτρο ούτε η εν λόγω κυβερνητική απόφαση είναι αυτοτελώς καθοριστικά για οποιοδήποτε κριτήριο ή οποιαδήποτε προϋπόθεση και, ως εκ τούτου, θα μπορούσε να προβληθεί το επιχείρημα ότι βάσει αντικειμενικών δεδομένων δύναται να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να μπορέσουν να επηρεάσουν σημαντικά το περιβάλλον;</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="7"?><ITEM><NP><NO.P>7)</NO.P><TXT>Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο προηγούμενο ερώτημα, δύναται δικαστήριο να προβεί σε τέτοια διαπίστωση μετά από την έκδοση της αποφάσεως ή τη θέσπιση των ψευδοκανονιστικών διατάξεων (όπως είναι οι εξεταζόμενοι κανόνες της VLAREM II και η εγκύκλιος);</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>8)</NO.P><TXT>Εάν από την απάντηση στα προδικαστικά ερωτήματα προκύψει ότι τα εξεταζόμενα νομικά εργαλεία είναι παράνομα, δύναται δικαστήριο το οποίο έχει μόνον έμμεση δικαιοδοσία στο πλαίσιο ενστάσεως και του οποίου η απόφαση ισχύει μόνον inter partes, να διατάξει τη διατήρηση των αποτελεσμάτων της παράνομης αποφάσεως και/ή εγκυκλίου, εφόσον τα παράνομα νομικά εργαλεία συμβάλλουν στην επίτευξη σκοπού περιβαλλοντικής προστασίας όπως αυτός που επιδιώκεται από μια οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 288 ΣΛΕΕ και εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του δικαίου της Ένωσης όσον αφορά μια τέτοια διατήρηση (όπως αυτές τίθενται στην απόφαση της <DATE ISO="20160728">28ης Ιουλίου 2016</DATE>, Association France Nature Environnement, [C-379/15, στο εξής: απόφαση <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Association France Nature Environnement</NAME.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:603">EU:C:2016:603</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>]);</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>9)</NO.P><TXT>Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο ερώτημα 8, δύναται δικαστήριο να διατάξει τη διατήρηση των αποτελεσμάτων του προσβαλλόμενου έργου, προκειμένου να εκπληρώσει κατ’ αυτόν τον τρόπο εμμέσως τις προϋποθέσεις του δικαίου της Ένωσης για τη διατήρηση των νομικών συνεπειών σχεδίου ή προγράμματος που δεν συμμορφώνεται με την οδηγία ΣΕΠΕ (όπως αυτές τίθενται στην απόφαση Association France Nature Environnement);<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="00BB" ID="QE0012"/></TXT></NP></ITEM></LIST></P></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν οι A κ.λπ., η Βελγική και η Ολλανδική Κυβέρνηση, η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου καθώς και η Επιτροπή.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της <DATE ISO="20191209">9ης Δεκεμβρίου 2019</DATE> παρενέβησαν οι A κ.λπ., ο παρεμβαίνων στην κύρια δίκη Organisatie voor Duurzame Energie Vlaanderen VZM (οργανισμός ανανεώσιμων πηγών ενέργειας Φλάνδρας VZM), η Βελγική και η Ολλανδική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Ανάλυση των προδικαστικών ερωτημάτων</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Α.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Προκαταρκτικές παρατηρήσεις</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>Το αιτούν δικαστήριο υποβάλλει εννέα προδικαστικά ερωτήματα τα οποία μπορούν να ομαδοποιηθούν σε δύο ερωτήματα:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>με τα επτά πρώτα ερωτήματα ζητεί να διευκρινιστεί εάν η έννοια των σχεδίων και προγραμμάτων με σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον τα οποία χρήζουν εκτιμήσεως περιβαλλοντικών επιπτώσεων (άρθρο 2, στοιχείο αʹ, και άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ) περιλαμβάνει εθνική κανονιστική ρύθμιση όπως η επίμαχη.</P></ITEM><ITEM><P>με τα δύο τελευταία ερωτήματα διερωτάται εάν είναι δυνατός ο περιορισμός των διαχρονικών αποτελεσμάτων ενδεχόμενης ακυρώσεως της εθνικής αυτής κανονιστικής ρυθμίσεως, καθώς και των δυνάμει αυτής χορηγηθεισών αδειών.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><?PAGE NO="8"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Καθόσον το Raad voor Vergunningsbetwistingen (συμβούλιο επιλύσεως ενδίκων διαφορών σχετικά με άδειες) υποβάλλει για πρώτη φορά αίτηση προδικαστικής αποφάσεως στο Δικαστήριο, πρέπει, πριν από την απάντηση στα ερωτήματα αυτά, να εξεταστεί εάν το ίδιο αποτελεί δικαστήριο κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Προκειμένου να κρίνει εάν το αιτούν όργανο έχει την ιδιότητα του <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0024" REF.END="QE0024"/>δικαστηρίου<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="00BB" ID="QE0024"/> κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη σειρά στοιχείων, όπως είναι η ίδρυση του οργάνου αυτού με νόμο, ο μόνιμος χαρακτήρας του, ο δεσμευτικός χαρακτήρας της δικαιοδοσίας του, ο κατ’ αντιμωλίαν χαρακτήρας της ενώπιόν του διαδικασίας, η εκ μέρους του οργάνου αυτού εφαρμογή κανόνων δικαίου, καθώς και η ανεξαρτησία του (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140717">17ης Ιουλίου 2014</DATE>, <NAME.CASE>Torresi</NAME.CASE>, <NO.CASE>C-58/13 και C-59/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:2088">EU:C:2014:2088</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0017">17</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>, της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151006">6ης Οκτωβρίου 2015</DATE>, <NAME.CASE>Consorci Sanitari del Maresme</NAME.CASE>, <NO.CASE>C-203/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:664">EU:C:2015:664</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0017">17</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>, και της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170216">16ης Φεβρουαρίου 2017</DATE>, <NAME.CASE>Margarit Panicello</NAME.CASE>, <NO.CASE>C-503/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:126">EU:C:2017:126</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0027">27</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>Σύμφωνα με τις παρασχεθείσες πληροφορίες, το συμβούλιο αυτό είναι δικαιοδοτικό όργανο συσταθέν το 2009 δυνάμει του άρθρου 4.8.1 του Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (φλαμανδικού κώδικα χωροταξίας), το οποίο επιλαμβάνεται προσφυγών κατά αποφάσεων καταχωρίσεως και αποφάσεων περί χορηγήσεως ή απορρίψεως πολεοδομικής άδειας ή άδειας κατατμήσεως, καθώς και κατά περιβαλλοντικών αδειών και απαλλοτριώσεων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Πρόκειται για ανεξάρτητο δικαιοδοτικό όργανο, αποτελούμενο από οκτώ διοικητικούς δικαστές, οι αποφάσεις του οποίου μπορούν να προσβληθούν αναιρετικώς ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας. Αποφαίνεται κατόπιν κατ’ αντιμωλίαν διαδικασίας, εφαρμόζοντας τους κανόνες δικαίου της Περιφέρειας της Φλάνδρας περί περιβαλλοντικών και πολεοδομικών ζητημάτων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Συνεπώς, βάσει όλων των ενδείξεων το αιτούν όργανο μπορεί να χαρακτηριστεί ως δικαστήριο ικανό να κάνει χρήση του άρθρου 267 ΣΛΕΕ.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Β.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Εισαγωγή στην οδηγία ΣΕΠΕ</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>Η οδηγία ΣΕΠΕ εφαρμόζει την αρχή της περιβαλλοντικής προστασίας και της εντάξεως των σχετικών απαιτήσεων στον καθορισμό και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών (άρθρα 11 και 191 ΣΛΕΕ) απαιτώντας την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων κατά την εκπόνηση και την έγκριση των σχεδίων και προγραμμάτων που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>Μολονότι η λέξη <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0025" REF.END="QE0025"/>στρατηγική<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="00BB" ID="QE0025"/> δεν απαντάται ούτε στον τίτλο ούτε στο κείμενό της, είναι κοινώς γνωστή ως <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0026" REF.END="QE0026"/>οδηγία για τη στρατηγική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="00BB" ID="QE0026"/> διότι τοποθετεί την εκτίμηση αυτή σε ανώτερο επίπεδο (πιο <HT TYPE="ITALIC">στρατηγικό)</HT> απ’ ό,τι η οδηγία ΕΠΕ.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>Η οδηγία ΣΕΠΕ δεν περιλαμβάνει ουσιαστικού δικαίου απαιτήσεις για την αδειοδότηση έργων, αλλά επιδιώκει να διασφαλίσει, κατά κύριο λόγο, ότι κατά την έγκριση ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων θα λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις τους στο περιβάλλον. Πρόκειται, λοιπόν, κατ’ ουσίαν, για οδηγία καθορισμού διαδικασιών, στην οποία καθιερώνονται ορισμένα στάδια τα οποία πρέπει να ακολουθούν τα κράτη μέλη κατά τον προσδιορισμό και την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>Ούτως νοούμενη, η στρατηγική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων (στο εξής: ΣΕΠΕ) έχει ως σκοπό να βοηθήσει τους αρμόδιους για τη χάραξη πολιτικής να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις που στηρίζονται σε αντικειμενικές πληροφορίες καθώς και στα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων με το κοινό, τους ενδιαφερομένους και τις αρμόδιες αρχές.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>Η οδηγία ΣΕΠΕ και η οδηγία ΕΠΕ αλληλοσυμπληρώνονται: η πρώτη επιδιώκει να τοποθετήσει χρονικώς την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Νοουμένη υπό την ευρύτερη έννοιά της (η οποία περιλαμβάνει τόσο τη σχετική με τα σχέδια και προγράμματα όσο και τη σχετική με τα έργα εκτίμηση), η εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων δικαιολογείται από την ανάγκη να σταθμίζει η αρμόδια αρχή, πριν από την απόφασή της, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των σχετικών τεχνικών διαδικασιών σχεδιασμού και λήψεως αποφάσεων, προκειμένου να αποφεύγεται εξαρχής η τυχόν ρύπανση ή η βλάβη του περιβάλλοντος αντί να καταπολεμούνται οι συνέπειές τους εκ των υστέρων. Βλ. αποφάσεις της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20080703">3ης Ιουλίου 2008</DATE>, <NAME.CASE>Επιτροπή κατά Ιρλανδίας</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-215/06</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2008:380">EU:C:2008:380</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0058">58</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170726">26ης Ιουλίου 2017</DATE>, <NAME.CASE>Comune di Corridonia κ.λπ.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-196/16 και C-197/16</NO.CASE>, στο εξής: Comune di Corridonia κ.λπ.. <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:589">EU:C:2017:589</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0033">33</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180531">31ης Μαΐου 2018</DATE>, <NAME.CASE>Επιτροπή κατά Πολωνίας</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-526/16</NO.CASE>, μη δημοσιευθείσα, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:356">EU:C:2018:356</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0075">75</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), και της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20191112">12ης Νοεμβρίου 2019</DATE>, <NAME.CASE>Επιτροπή κατά Ιρλανδίας (Αιολικό πάρκο Derrybrien)</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-261/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:955">EU:C:2019:955</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0073">73</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> ήδη στο στάδιο στρατηγικού σχεδιασμού των ενεργειών των εθνικών αρχών. Η κατ’ επιταγήν της οδηγίας αυτής εξέταση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων είναι, συνεπώς, πιο ευρεία ή σφαιρική από εκείνη που αφορά συγκεκριμένο έργο.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Βάσει της παραδοχής αυτής, δυσκολία παρουσιάζει ο προσδιορισμός του σημείου έως το οποίο μπορεί να ανατρέχει η απαίτηση διενέργειας ΣΕΠΕ. Είναι σαφές ότι η απαίτηση αυτή ανατρέχει σε σημείο πριν από την αξιολόγηση των μεμονωμένων έργων αλλά και ότι δεν πρέπει να εκτείνεται στο σύνολο των κανονιστικών ρυθμίσεων κράτους μέλους για ζητήματα περιβάλλοντος.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>Δεν είναι ευχερής, συνεπώς, η διάκριση μεταξύ: i) των <HT TYPE="ITALIC">έργων</HT> με επιπτώσεις στο περιβάλλον, τα οποία υπόκεινται στην οδηγία ΕΠΕ· ii) των <HT TYPE="ITALIC">σχεδίων ή προγραμμάτων</HT> με σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, τα οποία υπόκεινται στην οδηγία ΣΕΠΕ· και iii) των <HT TYPE="ITALIC">εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων</HT> με ορισμένες επιπτώσεις στο περιβάλλον, οι οποίες εξαιρούνται από την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Τα όρια μεταξύ των τριών αυτών κατηγοριών αποτελούν το αντικείμενο των προδικαστικών ερωτημάτων του αιτούντος δικαστηρίου.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>Η εφαρμογή της οδηγίας ΣΕΠΕ έχει προκαλέσει ουκ ολίγες δυσκολίες στις αρχές των κρατών μελών, τις οποίες η Επιτροπή επιχείρησε να αμβλύνει<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Ευρωπαϊκή Επιτροπή, <HT TYPE="ITALIC">Οδηγός για την εφαρμογή της οδηγίας 2001/42 σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων</HT>, 2006, https://ec.europa.eu/environment/archives/eia/pdf/030923_sea_guidance_el.pdf. Βλ. επίσης έγγραφο COM(2017) 234 τελικό, της <DATE ISO="20170515">15ης Μαΐου 2017</DATE>, Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 3 της οδηγίας 2001/42/ΕΚ σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων. Στη θεωρία, McGuinn, J., Oulès, L., Banfi, P., McNeill, A., O’Brien, S., Lukakova, Z., Sheate, W., Kolaric, S. και Sadauskis R. <HT TYPE="ITALIC">Study to support the REFIT evaluation of Directive 2001/42/EC on the assessment of the effects of certain plans and programmes on the environment (SEA Directive)</HT>, 2019, https://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/REFIT%20Study.pdf.</P></NOTE>. Κρίσιμο είναι να αποσαφηνιστεί τι νοείται ως σχέδια και προγράμματα και, μεταξύ τούτων, να προσδιοριστούν εκείνα που έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Γ.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Τα επτά πρώτα προδικαστικά ερωτήματα: έννοια των όρων <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0027" REF.END="QE0027"/>σχέδιο και πρόγραμμα<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="00BB" ID="QE0027"/> κατά την οδηγία ΣΕΠΕ</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>Οι κανόνες που διέπουν το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΠΕ περιλαμβάνονται, κατά κύριο λόγο, σε δύο αλληλένδετα μεταξύ τους άρθρα:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>το άρθρο 2, στοιχείο αʹ, ορίζει τις σωρευτικές απαιτήσεις που πρέπει να πληρούν τα σχέδια και προγράμματα ώστε να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας: α) να έχουν εκπονηθεί ή/και εγκριθεί από μια αρχή σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο ή να έχουν εκπονηθεί από μια αρχή προκειμένου να εγκριθούν, μέσω νομοθετικής διαδικασίας, από το κοινοβούλιο ή την κυβέρνηση· και β) να απαιτούνται βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων.</P></ITEM><ITEM><P>το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, θέτει τους όρους για τον προσδιορισμό, μεταξύ των εν λόγω σχεδίων και προγραμμάτων, εκείνων που πιθανώς θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και που, ως εκ τούτου, πρέπει να υποβάλλονται σε ΣΕΠΕ: α) την εκπόνησή τους σε σχέση με συγκεκριμένους τομείς και οικονομικές δραστηριότητες και β) την απαίτηση να αποτελούν το πλαίσιο για μελλοντικές άδειες έργων.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><?PAGE NO="10"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>Από τον συνδυασμό των δύο αυτών άρθρων προκύπτουν, στην πραγματικότητα, τέσσερις απαιτήσεις τις οποίες θα αναλύσω εν συνεχεία, προκειμένου, αφενός, να εκθέσω γενικώς τα πλαίσιά τους και αφετέρου, να εξετάσω εάν μια ρύθμιση περιφερειακού επιπέδου όπως η επίμαχη τις πληροί.</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Εκπόνηση ή έγκριση του σχεδίου ή προγράμματος από αρχή του κράτους μέλους</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>Η πρώτη απαίτηση, η εκτίμηση της οποίας δεν παρουσιάζει συνήθως ερμηνευτικά προβλήματα, είναι η εκπόνηση ή η έγκριση της εθνικής κανονιστικής ρυθμίσεως από αρχή κράτους μέλους σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Το αιτούν δικαστήριο αναφέρει ότι οι φλαμανδικές περιφερειακές αρχές θέσπισαν το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II κατ’ εφαρμογήν του διατάγματος για τις περιβαλλοντικές άδειες. Αναφέρει επίσης<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Σημείο 10.2 της διατάξεως περί παραπομπής.</P></NOTE> ότι τόσο το τμήμα 5.20.6 όσο και η εγκύκλιος εκδόθηκαν με σκοπό την εφαρμογή της οδηγίας 2009/28/ΕΚ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της <DATE ISO="20090423">23ης Απριλίου 2009</DATE>, σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την τροποποίηση και τη συνακόλουθη κατάργηση των οδηγιών 2001/77/ΕΚ και 2003/30/ΕΚ (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="140" PAGE.FIRST="16" DATE.PUB="2009">ΕΕ 2009, L 140, σ. 16</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Η Βελγική Κυβέρνηση φρονεί, ωστόσο, ότι η πρώτη αυτή απαίτηση δεν πληρούται στην περίπτωση του τμήματος 5.20.6 της VLAREM II, όχι διότι οι διατάξεις αυτές δεν έχουν θεσπιστεί από την περιφερειακή διοίκηση αλλά διότι στερούνται του χαρακτήρα προγράμματος ή σχεδίου. Θα αποφανθώ μεταγενέστερα επί του επιχειρήματος αυτού, αν και, ήδη από το σημείο αυτό, αναφέρω ότι η κανονιστική φύση του εν λόγω τμήματος είναι, κατά την άποψή μου, αδιαμφισβήτητη.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Όσον αφορά την εγκύκλιο, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να αποσαφηνίσει τα χαρακτηριστικά της κατά το εσωτερικό δίκαιο, σημείο ως προς το οποίο υπήρξαν αποκλίσεις μεταξύ των διαδίκων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο, φαίνεται ότι η εγκύκλιος καταρτίστηκε και εγκρίθηκε ως διοικητική πράξη, χωρίς αυτό να σημαίνει κυριολεκτικά ότι η Περιφέρεια της Φλάνδρας ασκεί νομοθετική ή κανονιστική εξουσία. Με την εγκύκλιο αυτή εκφράζεται η βούληση της φλαμανδικής διοικήσεως να προβεί (υπό τους όρους που η εγκύκλιος θέτει) στην εφαρμογή των κανόνων περί εγκαταστάσεως αιολικών πάρκων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Πιο συγκεκριμένα, κατά τη Βελγική Κυβέρνηση, η εγκύκλιος ενσωματώνει τις κατευθυντήριες γραμμές τις οποίες προτίθεται να ακολουθεί η περιφερειακή αρχή όταν ασκεί διακριτική εξουσία σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως η χορήγηση αδειών για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Υπό την επιφύλαξη, επαναλαμβάνω, της κρίσεως του αιτούντος δικαστηρίου, εκτιμώ ότι, εάν το περιεχόμενο της εγκυκλίου δεσμεύει τη φλαμανδική περιφερειακή διοίκηση, η οποία την έχει θεσπίσει ως κανόνα για τη μελλοντική δράση της<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160308">8ης Μαρτίου 2016</DATE>, <NAME.CASE>Ελλάδα κατά Επιτροπής</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑431/14 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:145">EU:C:2016:145</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0069">69</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), στην οποία αναφέρεται ότι: <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0028" REF.END="QE0028"/>[…] θεσπίζοντας κανόνες συμπεριφοράς και αναγγέλλοντας, με τη δημοσίευσή τους, ότι θα τους εφαρμόζει εφεξής στις περιπτώσεις που αφορούν οι κανόνες αυτοί, η Επιτροπή αυτοπεριορίζεται κατά την άσκηση της οικείας εξουσίας εκτιμήσεως και δεν μπορεί, καταρχήν, να αποκλίνει από τους κανόνες αυτούς, άλλως υπάρχει ενδεχόμενο να ακυρωθούν οι πράξεις της, λόγω παραβιάσεως γενικών αρχών του δικαίου, όπως είναι η ίση μεταχείριση ή η προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="00BB" ID="QE0028"/>.</P></NOTE>, η εν λόγω εγκύκλιος θα μπορεί να εμπίπτει στην έννοια του σχεδίου ή προγράμματος της οδηγίας ΣΕΠΕ. Κάτι τέτοιο δεν θα συνέβαινε εάν επρόκειτο για κείμενο χωρίς καμία νομική δεσμευτικότητα, ούτε καν ad intra.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="11"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Σχέδια ή προγράμματα που απαιτούνται βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">α)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Γενικές παρατηρήσεις</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>Κατά το άρθρο 2, στοιχείο αʹ, δεύτερη παύλα, της οδηγίας ΣΕΠΕ, στο πεδίο εφαρμογής της εμπίπτουν τα σχέδια ή προγράμματα που εγκρίνονται από τις αρχές κράτους μέλους εφόσον <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0029" REF.END="QE0029"/>απαιτούνται βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="00BB" ID="QE0029"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Μετά την απόφαση Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ., ως σχέδια και προγράμματα <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0030" REF.END="QE0030"/>που απαιτούνται<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="00BB" ID="QE0030"/>, κατά την έννοια και για τους σκοπούς της εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΠΕ, πρέπει να θεωρούνται εκείνα τα σχέδια και προγράμματα των οποίων η έγκριση στηρίζεται σε εθνικές νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις, οι οποίες καθορίζουν τις αρμόδιες για την έγκρισή τους αρχές καθώς και τη διαδικασία εκπονήσεώς τους<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Αποφάσεις Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ., σκέψη 31, της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180607">7ης Ιουνίου 2018</DATE>, <NAME.CASE>Thybaut κ.λπ.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-160/17</NO.CASE>, στο εξής: απόφαση Thybaut κ.λπ., <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:401">EU:C:2018:401</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0043">43</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), και της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190612">12ης Ιουνίου 2019</DATE>, <NAME.CASE>CFE</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-43/18</NO.CASE>, στο εξής: απόφαση CFE, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:483">EU:C:2019:483</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0054">54</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>Το Δικαστήριο προέβη, συνεπώς, σε <HT TYPE="ITALIC">διασταλτική</HT> ερμηνεία της οδηγίας ΣΕΠΕ, εκτιμώντας ότι η οδηγία αυτή έχει εφαρμογή σε σχέδια και προγράμματα που προβλέπονται από εθνικές νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις, ανεξαρτήτως του εάν η έγκρισή τους είναι <HT TYPE="ITALIC">υποχρεωτική</HT> ή <HT TYPE="ITALIC">προαιρετική</HT>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>Στην υπόθεση Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ., η γενική εισαγγελέας J. Kokott είχε προτείνει μια πιο περιοριστική ερμηνεία: μόνον τα σχέδια και προγράμματα των οποίων η έγκριση είναι <HT TYPE="ITALIC">υποχρεωτική</HT>, καθόσον επιβάλλεται από κανόνα του εσωτερικού δικαίου, χρήζουν ΣΕΠΕ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott, της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20111117">17ης Νοεμβρίου 2011</DATE>, <NAME.CASE>Inter‑Environnement Bruxelles κ.λπ</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C-567/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:755">EU:C:2011:755</NO.ECLI>, σημεία <REF.NP.ECR REF="NP0018">18</REF.NP.ECR> και <REF.NP.ECR REF="NP0019">19</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Με τις από <DATE ISO="20180125">25 Ιανουαρίου 2018</DATE> προτάσεις της, <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Inter-Environnement Bruxelles ASBL κ.λπ.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-671/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:39">EU:C:2018:39</NO.ECLI>, σημεία <REF.NP.ECR REF="NP0041">41</REF.NP.ECR> και <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), η γενική εισαγγελέας J. Kokott επανέλαβε τη θέση της, επισημαίνοντας ότι το Δικαστήριο έχει διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΠΕ πέρα από όσο είχε θελήσει ο νομοθέτης και μπορούσαν να προβλέψουν τα κράτη μέλη.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να τροποποιήσει τη νομολογία του και να την ευθυγραμμίσει με την πιο περιοριστική αυτή ερμηνεία. Η Βρετανική Κυβέρνηση στηρίζει την πρόταση αυτή, την οποία παλαιότερα είχε συμμεριστεί και το Supreme Court (Ανώτατο Δικαστήριο, Ηνωμένο Βασίλειο) με την απόφαση HS2 Action Alliance<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>HS2 Action Alliance Ltd, R (on the application of) v The Secretary of State for Transport &amp; Anor [2014] UKSC 3, σκέψεις 175 έως 189.</P></NOTE>. Η Βελγική Κυβέρνηση υποστήριξε την ίδια θέση, επικουρικώς, με τις γραπτές παρατηρήσεις της, αλλά υπαναχώρησε από αυτήν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση. Οι A κ.λπ., η Επιτροπή και η Ολλανδική Κυβέρνηση αντιτίθενται στην άποψη αυτή και επαναβεβαιώνουν τη στήριξή τους στην εν λόγω νομολογία: κανείς εξ αυτών, ούτε εν τέλει η Βελγική Κυβέρνηση, δεν τάσσεται υπέρ της μεταστροφής της νομολογίας προς την κατεύθυνση που προτείνει το αιτούν δικαστήριο.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Πρέπει το Δικαστήριο να εγκαταλείψει ή, αντιθέτως, να επικυρώσει την κατ’ αυτό ερμηνεία της φράσεως <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0031" REF.END="QE0031"/><HT TYPE="ITALIC">που απαιτούνται</HT> βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="00BB" ID="QE0031"/>;</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Από πλευράς μου, αναγνωρίζω ότι στη διαμάχη επί του ζητήματος αυτού υφίστανται βάσιμα επιχειρήματα υπέρ καθεμίας από τις δύο θέσεις<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>Βλ. θεωρητική ανάλυση των Ricketts, S. και Munn, J., <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0032" REF.END="QE0032"/>The Meaning of <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0033" REF.END="QE0033"/>Required by Legislative, Regulatory or Administrative Provisions<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/><QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="00BB" ID="QE0032"/>, σε Jones, G., Scotford, E. (εκδ.), <HT TYPE="ITALIC">The Strategic Environmental Assessment Directive. A plan for success</HT>?, Hart Publishing, Oxford, 2017, σ. 63 έως 79.</P></NOTE>. Εάν, τελικώς, τείνω υπέρ του να προτείνω στο Δικαστήριο την επικύρωση της νομολογίας του, το πράττω διότι, όπως κατεδείχθη κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, δεν έχει προβληθεί κάποιο <HT TYPE="ITALIC">νέο</HT> επιχείρημα που να γείρει την πλάστιγγα υπέρ της μεταστροφής της.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>Η απουσία <HT TYPE="ITALIC">νέων</HT> επιχειρημάτων συνοδεύεται από επανάληψη, από το αιτούν δικαστήριο και όσους υποστηρίζουν την ίδια θέση, των επιχειρημάτων που έχει ήδη εκθέσει η γενική εισαγγελέας J. Kokott, τα οποία το Δικαστήριο, με επανειλημμένες αποφάσεις από το 2012, δεν συμμερίζεται<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Όσον αφορά τις προσεγγίσεις που απαντώνται στην υπόθεση Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ., η θεωρία εκτιμά ότι <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0034" REF.END="QE0034"/>for AG Kokott, the focus was upon the Directive as a legal instrument negotiated by the Member States. By contrast, the Court focused on the Directive as an effective legal device that operates according its own legal integrity<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="00BB" ID="QE0034"/> (Fisher, E., <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0035" REF.END="QE0035"/>Blazing Upstream? Strategic Environmental Assessment as <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0036" REF.END="QE0036"/>Hot<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/> Law<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="00BB" ID="QE0035"/>, Jones, G., Scotford, E. (εκδ.), <HT TYPE="ITALIC">The Strategic Environmental Assessment Directive. A plan for success</HT>?, Hart Publishing, Oxford, 2017, σ. 174.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν υφίσταται, κατά την άποψή μου, επαρκές έρεισμα για να προτείνω άλλη λύση. Σε ανάλογες περιστάσεις έχω δηλώσει ότι<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>Προσφάτως, με τις προτάσεις στις υποθέσεις <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>La Quadrature du net κ.λπ.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-511/18 και C‑512/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:6">EU:C:2020:6</NO.ECLI>, σημείο <REF.NP.ECR REF="NP0123">123</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, ενώπιον καταστάσεων όπως η επίμαχη, είναι πιο συνετό να προκριθεί η σταθερότητα της νομολογίας, ήτοι να δοθεί προτεραιότητα στο κριτήριο stare decisis ως το πλέον συνάδον με τις απαιτήσεις της ασφάλειας δικαίου.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>Η λύση του προβλήματος εξαρτάται από το είδος ερμηνείας της οδηγίας ΣΕΠΕ που επιλέγεται:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>εάν επικρατήσει η γραμματική και ιστορική ερμηνεία του άρθρου της 2, στοιχείο αʹ, δεύτερη παύλα, μπορεί να υποστηριχθεί ότι μόνον τα σχέδια και προγράμματα των οποίων η έγκριση είναι νομικώς υποχρεωτική χρήζουν εκτιμήσεως περιβαλλοντικών επιπτώσεων.</P></ITEM><ITEM><P>Αντιθέτως, εάν επικρατήσει η συστηματική και τελεολογική ερμηνεία της διατάξεως αυτής, τα σχέδια και προγράμματα των οποίων η έγκριση είναι μεν προαιρετική, αλλά προβλέπονται νομοθετικώς ή κανονιστικώς, θα εμπίπτουν επίσης στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΠΕ και, εφόσον έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, θα χρήζουν ΣΕΠΕ.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>Με κίνδυνο να παραθέσω εκ νέου το περιεχόμενο μιας διαμάχης η οποία, επαναλαμβάνω, ελάχιστα νέα στοιχεία κομίζει, θα περιοριστώ να επισημάνω τις ερμηνευτικές βάσεις υπέρ της ερμηνείας που έως τώρα ακολουθεί το Δικαστήριο.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Η γραμματική ερμηνεία του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, δεύτερη παύλα, δεν φαίνεται πειστική. Η φράση <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0037" REF.END="QE0037"/>που απαιτούνται<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="00BB" ID="QE0037"/> μπορεί να σημαίνει προγράμματα και σχέδια <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0038" REF.END="QE0038"/>που προβλέπονται<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="00BB" ID="QE0038"/>, <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0039" REF.END="QE0039"/>που αξιώνονται<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="00BB" ID="QE0039"/>, <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0040" REF.END="QE0040"/>που επιβάλλονται<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="00BB" ID="QE0040"/>, δεν είναι όμως σαφές εάν αφορά αποκλειστικώς, ή όχι, τα σχέδια και προγράμματα των οποίων η έγκριση είναι υποχρεωτική για τις εθνικές αρχές<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>Οι λέξεις <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0041" REF.END="QE0041"/>exigé<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="00BB" ID="QE0041"/> στα γαλλικά και <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0042" REF.END="QE0042"/>exigido<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="00BB" ID="QE0042"/> στα πορτογαλικά παρουσιάζουν την ίδια αμφισημία με την ισπανική λέξη. Οι λέξεις που χρησιμοποιούνται στο αγγλικό (<QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0043" REF.END="QE0043"/>required<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="00BB" ID="QE0043"/>), στο ρουμανικό (<QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0044" REF.END="QE0044"/>impuse<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="00BB" ID="QE0044"/>), ή στο γερμανικό κείμενο (<QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0045" REF.END="QE0045"/>erstellt werden müssen<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="00BB" ID="QE0045"/>) φαίνεται να αναφέρονται σε σχέδια και προγράμματα των οποίων η έγκριση είναι υποχρεωτική. Αντιθέτως, το ιταλικό επίθετο <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0046" REF.END="QE0046"/>previsti<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="00BB" ID="QE0046"/> συνηγορεί υπέρ του ότι καλύπτονται ομοίως τα σχέδια και προγράμματα των οποίων η έγκριση δεν είναι υποχρεωτική.</P></NOTE>. Το ρητό in claris non fit interpretatio (μια σαφής διατύπωση δεν χρήζει ερμηνείας) δεν έχει εν προκειμένω εφαρμογή.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>Δεδομένου ότι όλες οι γλωσσικές αποδόσεις των πράξεων της Ένωσης έχουν την ίδια αξία, προκειμένου να διασφαλιστεί η ενιαία ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, είναι σημαντικό, σε περίπτωση αποκλίσεων μεταξύ των γλωσσικών αυτών αποδόσεων, η επίμαχη διάταξη να ερμηνεύεται σε συνάρτηση με την όλη οικονομία και τον σκοπό της ρυθμίσεως της οποίας αποτελεί μέρος<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Πρβλ. αποφάσεις της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19980402">2ας Απριλίου 1998</DATE>, <NAME.CASE>EMU Tabac κ.λπ.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-296/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1998:152">EU:C:1998:152</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20031120">20ής Νοεμβρίου 2003</DATE>, <NAME.CASE>Kyocera</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-152/01</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2003:623">EU:C:2003:623</NO.ECLI>, σκέψεις <REF.NP.ECR REF="NP0032">32</REF.NP.ECR> και <REF.NP.ECR REF="NP0033">33</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), και της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180220">20ής Φεβρουαρίου 2018</DATE>, <NAME.CASE>Βέλγιο κατά Επιτροπής</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-16/16 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:79">EU:C:2018:79</NO.ECLI>, σκέψεις <REF.NP.ECR REF="NP0048">48</REF.NP.ECR> και <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Πρέπει, συνεπώς, να εφαρμοστούν το συστηματικό και τελεολογικό κριτήριο, προηγουμένως, όμως, θα αναφερθώ στην ιστορική ερμηνεία του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, δεύτερη παύλα, της οδηγίας ΣΕΠΕ.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="13"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Εάν ανατρέξουμε στο ιστορικό του άρθρου αυτού, η φράση <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0047" REF.END="QE0047"/>που απαιτούνται βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="00BB" ID="QE0047"/> δεν απαντάτο στην αρχική πρόταση οδηγίας της Επιτροπής<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων στο περιβάλλον/* COM/96/0511 τελικό – SYN 96/0304 */(<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="129" PAGE.FIRST="14" DATE.PUB="1997">ΕΕ 1997, C 129, σ. 14</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> ούτε σε μεταγενέστερη τροποποιημένη πρόταση<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>COM(1999) 73 τελικό, της <DATE ISO="19990222">22ας Φεβρουαρίου 1999</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="083" PAGE.FIRST="13" DATE.PUB="1999">ΕΕ 1999, C 83, σ. 13</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>. Προστέθηκε από το Συμβούλιο με την κοινή θέση της <DATE ISO="20020330">30ής Μαρτίου 2002</DATE>, χωρίς να τροποποιηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>Κοινή θέση (ΕΚ) αριθ. 25/2000 της <DATE ISO="20000330">30ής Μαρτίου 2000</DATE>, που καθορίστηκε από το Συμβούλιο με τη διαδικασία του άρθρου 251 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, για την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="137" PAGE.FIRST="11" DATE.PUB="2000">ΕΕ 2000, C 137, σ. 11</REF.DOC.OJ>). Σε αυτήν αναφέρεται ότι <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0048" REF.END="QE0048"/>[ο] ορισμός των <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0049" REF.END="QE0049"/>σχεδίων και προγραμμάτων<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/> τροποποιήθηκε με τη διευκρίνιση ότι καλύπτονται μόνον σχέδια και προγράμματα τα οποία προβλέπονται από νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις και τα οποία έχει προετοιμάσει ή/και εγκρίνει αρχή ή προετοιμάσει αρχή ενόψει νομοθετικής διαδικασίας, λαμβάνοντας υπόψη τις διάφορες διαδικασίες και ρυθμίσεις των κρατών μελών<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="00BB" ID="QE0048"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>Από την προσθήκη που εισήγαγε το Συμβούλιο θα μπορούσε να συναχθεί ότι βούληση του θεσμικού αυτού οργάνου ήταν η υποβολή ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων σε ΣΕΠΕ, όχι, όμως, ότι η ρητή πρόθεσή του ήταν να περιορίσει τη ΣΕΠΕ μόνο σε εκείνα τα σχέδια και προγράμματα των οποίων η έγκριση είναι υποχρεωτική. Όταν τα σχέδια και προγράμματα των οποίων η έγκριση είναι προαιρετική προβλέπονται από νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις μπορούν να έχουν εξίσου σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, ή ακόμη και μεγαλύτερες, από εκείνα των οποίων η έγκριση είναι υποχρεωτική. Είναι παρακινδυνευμένο να υποτεθεί ότι βούληση του Συμβουλίου ήταν η εξαίρεσή τους από τη ΣΕΠΕ για τον λόγο απλώς και μόνον ότι ορισμένα κράτη υποστήριξαν ότι η εκτίμηση αυτή θα μπορούσε να αποθαρρύνει τις εθνικές αρχές από το να τα εγκρίνουν<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>Με τις από <DATE ISO="20111117">17 Νοεμβρίου 2011</DATE> προτάσεις της, <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-567/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:755">EU:C:2011:755</NO.ECLI>, σημεία <REF.NP.ECR REF="NP0015">15</REF.NP.ECR> έως <REF.NP.ECR REF="NP0021">21</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), η γενική εισαγγελέας J. Kokott υποστήριξε την αντίθετη άποψη.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Καθόσον ούτε η γραμματική ούτε η ιστορική ερμηνεία καταλήγουν σε πειστικά συμπεράσματα, επιβάλλεται η προσφυγή στη συστηματική και στην τελεολογική ερμηνεία.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>Από συστηματικής απόψεως, η οδηγία ΣΕΠΕ έχει εφαρμογή μόνο σε <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0050" REF.END="QE0050"/>ορισμένα<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="00BB" ID="QE0050"/> σχέδια και προγράμματα με σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, όχι, όμως, στο σύνολό τους. Οι κατά το άρθρο 3, παράγραφοι 8 και 9, εξαιρέσεις δεν αναφέρονται σε σχέδια και προγράμματα των οποίων η έγκριση είναι προαιρετική και τα οποία προβλέπονται από εθνικές διατάξεις, αλλά στα:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>σχέδια και προγράμματα που εξυπηρετούν αποκλειστικά σκοπούς εθνικής άμυνας ή καταστάσεων έκτακτης ανάγκης·</P></ITEM><ITEM><P>δημοσιονομικά σχέδια και προγράμματα ή σχέδια και προγράμματα που αφορούν τον προϋπολογισμό· και</P></ITEM><ITEM><P>σχέδια και προγράμματα συγχρηματοδοτούμενα από τα διαρθρωτικά ταμεία της Ένωσης.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>Η ευρεία ερμηνεία της φράσεως <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0051" REF.END="QE0051"/>που απαιτούνται<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="00BB" ID="QE0051"/> επιτρέπει να εντάσσονται καλύτερα στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΠΕ τα σχέδια και προγράμματα των οποίων η έγκριση και η εκπόνηση δυσχερώς θα μπορούσε, σύμφωνα με τα εθνικά δίκαια, να περιοριστεί στο δίπολο υποχρεωτικό/προαιρετικό, καθόσον, μεταξύ των δύο ακραίων αυτών σημείων, καταλαμβάνει πολλές περιπτώσεις.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="14"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>Οι ετερόκλητες πρακτικές των κρατών μελών κατά την εκπόνηση των εν λόγω σχεδίων και προγραμμάτων<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0034"><P>Η οδηγία ΣΕΠΕ δεν ορίζει το περιεχόμενο των όρων <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0052" REF.END="QE0052"/>σχέδια<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="00BB" ID="QE0052"/> και <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0053" REF.END="QE0053"/>προγράμματα<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="00BB" ID="QE0053"/>, τα οποία αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο. Όσον αφορά τα χαρακτηριστικά αμφοτέρων, αν και χωρίς ιδιαίτερη ακρίβεια λόγω των διαφορών μεταξύ των κρατών μελών, χρήσιμος μπορεί να είναι ο <HT TYPE="ITALIC">Οδηγός [της Ευρωπαϊκής Επιτροπής] για την εφαρμογή της οδηγίας 2001/42 σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων</HT>, 2006, https://ec.europa.eu/environment/archives/eia/pdf/030923_sea_guidance_el.pdf, κατά τον οποίον <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0054" REF.END="QE0054"/>[τ]ο είδος του κειμένου το οποίο σε ορισμένα κράτη μέλη λογίζεται ως <HT TYPE="BOLD">σχέδιο</HT> είναι ένα κείμενο στο οποίο εκτίθεται πώς προτείνεται να εκτελεστεί ηʹ να εφαρμοστεί ένα σχήμα ηʹ πολιτική. Στην έννοια αυτή μπορεί να περιλαμβάνονται, π.χ., σχέδια χρήσης γης στα οποία εκτίθεται πώς πρέπει να αναπτυχθεί η γη ηʹ στα οποία θεσπίζονται κανόνες ηʹ οδηγίες ως προς το είδος της ανάπτυξης που μπορεί να είναι κατάλληλο ηʹ επιτρεπτό σε συγκεκριμένες περιοχές, ηʹ στα οποία δίδονται κριτήρια τα οποία θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στον σχεδιασμό νέας ανάπτυξης. Σχέδια διαχείρισης αποβλήτων, σχέδια για υδάτινους πόρους, κ.λπ. […] Σε ορισμένα κράτη μέλη, ως <HT TYPE="BOLD">πρόγραμμα</HT> λογίζεται συνήθως σχέδιο που καλύπτει μια σειρά έργων (projects) σε μια δεδομένη περιοχή, π.χ. ένα σχήμα αναγέννησης μιας αστικής περιοχής, το οποίο περιλαμβάνει έναν αριθμό διακριτών κατασκευαστικών έργων, που μπορεί να χαρακτηριστούν ως πρόγραμμα<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="00BB" ID="QE0054"/>.</P></NOTE> συνηγορούν υπέρ της ευρείας ερμηνείας της φράσεως <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0055" REF.END="QE0055"/>που απαιτούνται<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="00BB" ID="QE0055"/>. Το επιχείρημα αυτό ισχύει κατά μείζονα λόγο καθόσον οι τροποποιήσεις των σχεδίων και προγραμμάτων, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπίζονται όπως η έγκριση και εκπόνησή τους, χρήζουν εκτιμήσεως περιβαλλοντικών επιπτώσεων, εφόσον τηρούνται τα κριτήρια που θεσπίζει η οδηγία<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0035"><P>Το Δικαστήριο έχει επανειλημμένως κρίνει ότι η έννοια των <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0056" REF.END="QE0056"/>σχεδίων και προγραμμάτων<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="00BB" ID="QE0056"/> δεν περιλαμβάνει μόνον την εκπόνησή τους αλλά και την τροποποίηση τους, αποσκοπώντας να διασφαλίσει ότι πράξεις που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον θα αποτελέσουν το αντικείμενο εκτιμήσεως περιβαλλοντικών επιπτώσεων [αποφάσεις της <DATE ISO="20190508">8ης Μαΐου 2019</DATE>, Verdi Ambiente e Società (VAS) – Aps Onlus κ.λπ., <REF.DOC.ECR><NO.CASE>C-305/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:384">EU:C:2019:384</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0052">52</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>, και CFE, σκέψη 71].</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>Συνήθως, οι τροποποιήσεις αυτές αποφασίζονται από τις αρχές των κρατών μελών χωρίς να υφίσταται <HT TYPE="ITALIC">νομική υποχρέωση</HT> προς τούτο. Η περιοριστική ερμηνεία της φράσεως <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0057" REF.END="QE0057"/>που απαιτούνται<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="00BB" ID="QE0057"/> θα απέκλειε εν τοις πράγμασι τις τροποποιήσεις αυτές από την οδηγία ΣΕΠΕ, ακόμη και αν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις τους ήταν σημαντικές.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Η τελεολογική ερμηνεία του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, δεύτερη παύλα, της οδηγίας ΣΕΠΕ συνηγορεί επίσης υπέρ της ευρείας ερμηνείας της εκφράσεως <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0058" REF.END="QE0058"/>που απαιτούνται<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="00BB" ID="QE0058"/>, ώστε να μπορούν να περιληφθούν σε αυτήν τα σχέδια και προγράμματα που εγκρίνονται οικειοθελώς από τις εθνικές αρχές.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>Λαμβανομένου υπόψη του σκοπού της οδηγίας ΣΕΠΕ (η διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος), οι διατάξεις που οριοθετούν το πεδίο εφαρμογής της, ειδικότερα δε αυτές που ορίζουν τις πράξεις τις οποίες αφορούν, δεν πρέπει να ερμηνεύονται περιοριστικώς<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0036"><P>Αποφάσεις Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ. (σκέψη 37), Thybaut κ.λπ. (σκέψεις 38 έως 40), CFE (σκέψεις 36 και 37) και της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190612">12ης Ιουνίου 2019</DATE>, <NAME.CASE>Terre wallonne</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-321/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:484">EU:C:2019:484</NO.ECLI>, σκέψεις <REF.NP.ECR REF="NP0023">23</REF.NP.ECR> και <REF.NP.ECR REF="NP0024">24</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>Η <HT TYPE="ITALIC">υπέρ του περιβάλλοντος</HT> ερμηνεία της οδηγίας ΣΕΠΕ βρίσκει, επιπλέον, έρεισμα στο πρωτογενές δίκαιο:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>κατά το άρθρο 191, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (διάδοχη διάταξη του άρθρου 174, παράγραφος 2, ΕΚ), η πολιτική της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος αποβλέπει σε <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0059" REF.END="QE0059"/>υψηλό επίπεδο προστασίας<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="00BB" ID="QE0059"/> και λαμβάνει υπόψη την ποικιλομορφία των καταστάσεων στις διάφορες περιοχές της Ένωσης.</P></ITEM><ITEM><P>Το άρθρο 3, παράγραφος 3, ΣΕΕ, διακηρύσσει ότι η Ένωση εργάζεται συγκεκριμένα για ένα <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0060" REF.END="QE0060"/>υψηλό επίπεδο προστασίας και βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος<QUOT.END REF.START="QS0060" CODE="00BB" ID="QE0060"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0037"><P>Απόφαση της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20161221">21ης Δεκεμβρίου 2016</DATE>, <NAME.CASE>Associazione Italia Nostra Onlus</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-444/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:978">EU:C:2016:978</NO.ECLI>, σκέψεις <REF.NP.ECR REF="NP0041">41</REF.NP.ECR> και <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>Ο σκοπός της οδηγίας ΣΕΠΕ (επαναλαμβάνω, η διασφάλιση <HT TYPE="ITALIC">υψηλού</HT> επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος) θα μπορούσε να ματαιωθεί εάν η έκφραση <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0061" REF.END="QE0061"/>που απαιτούνται<QUOT.END REF.START="QS0061" CODE="00BB" ID="QE0061"/> ερμηνευόταν κατά τρόπο ώστε να εξαιρούνται από τη ΣΕΠΕ τα σχέδια και προγράμματα που προβλέπονται μεν από εθνικές κανονιστικές διατάξεις, αλλά των οποίων η έγκριση είναι προαιρετική. Η ερμηνεία αυτή θα υπονόμευε, τουλάχιστον εν μέρει, το πρακτικό αποτέλεσμα της εν λόγω οδηγίας<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0038"><P>Απόφαση της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110922">22ας Σεπτεμβρίου 2011</DATE>, <NAME.CASE>Valčiukienė κ.λπ.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-295/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:608">EU:C:2011:608</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> εις βάρος του σκοπού της να θεσπιστούν διαδικασίες ελέγχου των κανονιστικής φύσεως πράξεων με δυνητικώς σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="15"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>Φρονώ ότι η προσέγγιση που έως τώρα έχει ακολουθήσει το Δικαστήριο δεν ματαιώνει ούτε βαίνει εις βάρος της προθέσεως αυτής του νομοθέτη. Το γεγονός ότι η οδηγία ΣΕΠΕ δύναται να έχει επίσης εφαρμογή σε σχέδια και προγράμματα που προβλέπονται μεν από εθνική ρύθμιση, αλλά των οποίων η έγκριση είναι προαιρετική, δεν σημαίνει ότι τα εν λόγω σχέδια χρήζουν <HT TYPE="ITALIC">πάντοτε</HT> μιας τέτοιας εκτιμήσεως: είναι αναγκαίο, επιπλέον, να πληρούν τις απαιτήσεις του άρθρου 3 της οδηγίας ΣΕΠΕ.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>Συγκεκριμένα, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι τα σχέδια και προγράμματα αυτά πρέπει να εντάσσονται στο <HT TYPE="ITALIC">κανονιστικό πλαίσιο</HT> για τη μεταγενέστερη αδειοδότηση έργων με σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Φρονώ ότι αυτό είναι το κρίσιμο στοιχείο για την ορθή οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΠΕ, χωρίς υπερβολική παρέμβαση στη νομοθετική δραστηριότητα των κρατών μελών.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75.</NO.P><TXT>Εκτιμώ, συνεπώς, ότι, προκειμένου να επιτευχθεί μια εύλογη, αποτελεσματική και ομοιογενής εφαρμογή της οδηγίας ΣΕΠΕ, το Δικαστήριο πρέπει να εξειδικεύσει τη νομολογία του μάλλον ως προς τα όρια του <HT TYPE="ITALIC">κανονιστικού</HT> αυτού <HT TYPE="ITALIC">πλαισίου</HT> παρά ως προς την φράση <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0062" REF.END="QE0062"/>που απαιτούνται βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων<QUOT.END REF.START="QS0062" CODE="00BB" ID="QE0062"/>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">β)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Εφαρμογή των κριτηρίων αυτών ad casum</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76.</NO.P><TXT>Το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί εάν το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II και η εγκύκλιος μπορούν να χαρακτηριστούν ως σχέδια ή προγράμματα <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0063" REF.END="QE0063"/>που απαιτούνται βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων<QUOT.END REF.START="QS0063" CODE="00BB" ID="QE0063"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77.</NO.P><TXT>Όσον αφορά το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II, το αιτούν δικαστήριο επιβεβαιώνει ότι η θέσπισή του προβλεπόταν στο άρθρο 20 του διατάγματος για τις περιβαλλοντικές άδειες, καθώς και στο άρθρο 5.1.1 του DABM. Επιβεβαιώνει επίσης ότι, καίτοι η θέσπισή του προβλεπόταν νομοθετικώς, δεν ήταν, εντούτοις, υποχρεωτική για τις φλαμανδικές περιφερειακές αρχές, οι οποίες μπορούσαν να μην έχουν προβεί σε θέσπιση του εν λόγω τμήματος.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78.</NO.P><TXT>Σύμφωνα με την ερμηνεία του Δικαστηρίου, όπως τη συνόψισα προηγουμένως, η οποία προτείνω να διατηρηθεί, το εν λόγω τμήμα 5.20.6 της VLAREM II πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι εμπεριέχει σχέδιο ή πρόγραμμα <HT TYPE="ITALIC">που απαιτείται</HT> βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων, κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, δεύτερη παύλα, της οδηγίας ΣΕΠΕ.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0079"><NO.P>79.</NO.P><TXT>Όσον αφορά την εγκύκλιο, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι αυτή δεν εμπίπτει στην εν λόγω κατηγορία διότι οι κανόνες περί προστασίας του περιβάλλοντος που ίσχυαν στην Περιφέρεια της Φλάνδρας σχετικά με την εγκατάσταση αιολικών πάρκων δεν προέβλεπαν ρητώς τη θέσπισή της. Η εγκύκλιος ήταν, κατά την άποψή της, καρπός ελεύθερης πολιτικής αποφάσεως της φλαμανδικής περιφερειακής διοικήσεως, χωρίς να προβλέπεται νομοθετικώς<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0039"><P>Λογικά, η δυνατότητα θεσπίσεως διοικητικών εγκυκλίων προβλέπεται γενικώς από το βελγικό διοικητικό δίκαιο. Βλ. υποσημείωση 56 των παρουσών προτάσεων.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0080"><NO.P>80.</NO.P><TXT>Εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να διαπιστώσει εάν η εγκύκλιος, ως εκ του περιεχομένου της, αναπτύσσει και συμπληρώνει το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II, έως του σημείου να αποκτά τον χαρακτήρα κανονιστικής διατάξεως, κατά το μάλλον ή ήττον συγκεκαλυμμένης<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0040"><P>Το αιτούν δικαστήριο φτάνει στο σημείο να την χαρακτηρίσει ως <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0064" REF.END="QE0064"/>ψευδοκανονιστική διάταξη<QUOT.END REF.START="QS0064" CODE="00BB" ID="QE0064"/>.</P></NOTE>. Εάν, σύμφωνα με το βελγικό δίκαιο, με την εγκύκλιο επέρχεται αυτοπεριορισμός του πεδίου δράσεως της διοικητικής αρχής, με καθορισμό κατευθυντηρίων γραμμών τις οποίες πρέπει να ακολουθούν και οι ιδιώτες, θα μπορούσε να γίνει δεκτό ότι αυτή <HT TYPE="ITALIC">προβλεπόταν</HT> από το διάταγμα για τις περιβαλλοντικές άδειες του 1985 και από το DABM.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="16"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">3.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Σχέδιο ή πρόγραμμα σχετικά με δραστηριότητα ή οικονομικό τομέα καλυπτόμενο από την οδηγία ΣΕΠΕ</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0081"><NO.P>81.</NO.P><TXT>Το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ ορίζει ότι, με την επιφύλαξη της παραγράφου 3 του ιδίου άρθρου, πραγματοποιείται εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων για όλα τα σχέδια και προγράμματα που εκπονούνται, μεταξύ άλλων, <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0065" REF.END="QE0065"/>για τη[ν] […] ενέργεια, […] χωροταξία ή χρήση του εδάφους<QUOT.END REF.START="QS0065" CODE="00BB" ID="QE0065"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0082"><NO.P>82.</NO.P><TXT>Το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II και η εγκύκλιος αφορούν τον τομέα της ενέργειας και συγκεκριμένα την εγκατάσταση αιολικών πάρκων. Οι κανόνες περί θορύβου που έχουν εφαρμογή στις ανεμογεννήτριες ασκούν επιρροή στην τοποθέτησή τους σε κατοικημένες περιοχές και κατά συνέπεια έχουν αντίκτυπο επίσης στη χωροταξία καθώς και στη χρήση του εδάφους.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0083"><NO.P>83.</NO.P><TXT>Δεν υφίσταται, συνεπώς, αμφιβολία ότι το αντικείμενο του κανονιστικού αυτού corpus καλύπτεται από την οδηγία ΣΕΠΕ.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">4.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Σχέδιο ή πρόγραμμα που αποτελεί πλαίσιο αναφοράς για την αδειοδότηση έργων καλυπτόμενων από την οδηγία ΕΠΕ</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0084"><NO.P>84.</NO.P><TXT>Πέραν της απαιτήσεως να αφορούν έναν από τους μνημονευόμενους στο άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, τομείς, το ίδιο άρθρο απαιτεί για την υποβολή τους σε ΣΕΠΕ:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>τα σχέδια ή προγράμματα να καθορίζουν το πλαίσιο για μελλοντικές άδειες έργων· και</P></ITEM><ITEM><P>να πρόκειται για έργα που απαριθμούνται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ της οδηγίας ΕΠΕ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0041"><P>Η σημασία της απαιτήσεως αυτής προκύπτει επίσης από το γεγονός ότι το άρθρο 3, παράγραφος 4, της οδηγίας ΕΠΕ ορίζει ότι <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0066" REF.END="QE0066"/>[τ]α κράτη μέλη αποφασίζουν εάν τα σχέδια και προγράμματα, πλην των αναφερόμενων στην παράγραφο 2, τα οποία καθορίζουν το πλαίσιο για μελλοντικές άδειες έργων, ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον<QUOT.END REF.START="QS0066" CODE="00BB" ID="QE0066"/>.</P><P>Χάριν πληρότητας, πρέπει να σημειωθεί ότι υφίσταται μία τουλάχιστον ακόμη υποχρέωση διενέργειας στρατηγικής εκτιμήσεως περιβαλλοντικών επιπτώσεων σχεδίων και προγραμμάτων η οποία δεν εξαρτάται από πλαίσιο για την αδειοδότηση έργων. Πρόκειται για την υποχρέωση του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ, κατά το οποίο αντικείμενο εξετάσεως πρέπει να αποτελούν τα σχέδια και προγράμματα που υποβάλλονται σε συγκεκριμένη εκτίμηση επιπτώσεων δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19920521">21ης Μαΐου 1992</DATE>, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="206" PAGE.FIRST="7" DATE.PUB="1992">ΕΕ 1992, L 206, σ. 7</REF.DOC.OJ>), η οποία καλύπτει μέρος μόνον των επιπτώσεων στο περιβάλλον.</P></NOTE>.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0085"><NO.P>85.</NO.P><TXT>Όσον αφορά τη δεύτερη απαίτηση, το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II και η εγκύκλιος αφορούν ένα είδος εγκαταστάσεως ρητώς μνημονευόμενο στο παράρτημα II, σημείο 3, στοιχείο θʹ, της οδηγίας ΕΠΕ υπό τον τίτλο <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0067" REF.END="QE0067"/>Εγκαταστάσεις αξιοποίησης της αιολικής ενέργειας για την παραγωγή άλλων μορφών ενέργειας (αιολικά πάρκα)<QUOT.END REF.START="QS0067" CODE="00BB" ID="QE0067"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0042"><P>Υπό την ίδια έννοια απεφάνθη το Δικαστήριο με την απόφαση D’Oultremont, σκέψεις 42 έως 44.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0086"><NO.P>86.</NO.P><TXT>Όσον αφορά την πρώτη απαίτηση, το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ απαιτεί το σχέδιο ή πρόγραμμα να καθορίζει, ως αναγκαία προϋπόθεση για την υποβολή του σε ΣΕΠΕ, το πλαίσιο αναφοράς για μελλοντικές άδειες έργων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0087"><NO.P>87.</NO.P><TXT>Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι με τον όρο <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0068" REF.END="QE0068"/>σχέδια και προγράμματα<QUOT.END REF.START="QS0068" CODE="00BB" ID="QE0068"/> νοείται κάθε πράξη η οποία καθορίζει, θεσπίζοντας κανόνες και διαδικασίες, ένα σημαντικό σύνολο κριτηρίων και προϋποθέσεων για την αδειοδότηση και την εκτέλεση ενός ή περισσοτέρων έργων ικανών να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0043"><P>Αποφάσεις της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120911">11ης Σεπτεμβρίου 2012</DATE>, <NAME.CASE>Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αιτωλοακαρνανίας κ.λπ.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-43/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:560">EU:C:2012:560</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0095">95</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), D’Oultremont (σκέψη 49), της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190508">8ης Μαΐου 2019</DATE>, <NAME.CASE>Verdi Ambiente e Società (VAS) – Aps Onlus κ.λπ.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-305/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:384">EU:C:2019:384</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0050">50</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), και CFE (σκέψη 61).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="17"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0088"><NO.P>88.</NO.P><TXT>Ως εκ τούτου, μια πράξη θα θεωρείται <HT TYPE="ITALIC">πλαίσιο</HT> για μελλοντικές άδειες έργων και, συνακόλουθα, σχέδιο ή πρόγραμμα υποκείμενο σε ΣΕΠΕ, εάν περιλαμβάνει ένα σημαντικό σύνολο κριτηρίων και όρων (κανόνων και διαδικασιών) για την εκτέλεση έργων με σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0044"><P>Τον διασταλτικό χαρακτήρα της ερμηνείας αυτής επισημαίνει η Gonthier, E., <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0069" REF.END="QE0069"/>La Cour de justice de l’Union européenne définit la notion de <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0070" REF.END="QE0070"/>plan et programme<QUOT.END REF.START="QS0070" CODE="201D" ID="QE0070"/><QUOT.END REF.START="QS0069" CODE="00BB" ID="QE0069"/>, <HT TYPE="ITALIC">Aménagement-Environnement</HT>, 2017, αριθ. 3, σ. 184 και 185.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0089"><NO.P>89.</NO.P><TXT>Η ερμηνεία αυτή <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0071" REF.END="QE0071"/>αποσκοπεί στο να διασφαλιστεί […] ότι θα υποβληθούν σε περιβαλλοντική εκτίμηση πράξεις που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον<QUOT.END REF.START="QS0071" CODE="00BB" ID="QE0071"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0045"><P>Απόφαση της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180607">7ης Ιουνίου 2018</DATE>, <NAME.CASE>Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-671/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:403">EU:C:2018:403</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0054">54</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> στο πλαίσιο σειράς νομοθετικών πράξεων· αντιστρόφως, αποτρέπει το ενδεχόμενο μεμονωμένα κριτήρια ή όροι να επιβάλλουν την πραγματοποίηση ΣΕΠΕ.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0090"><NO.P>90.</NO.P><TXT>Επομένως, ο όρος <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0072" REF.END="QE0072"/>σημαντικό σύνολο κριτηρίων και προϋποθέσεων<QUOT.END REF.START="QS0072" CODE="00BB" ID="QE0072"/> (πλαίσιο αναφοράς) πρέπει να νοείται κατά τρόπο ποιοτικό και όχι ποσοτικό. Αρκεί ότι το <HT TYPE="ITALIC">σύνολο</HT> είναι σημαντικό, χωρίς να είναι εξαντλητικό, προκειμένου το σχέδιο ή πρόγραμμα που το θεσπίζει να χρήζει ΣΕΠΕ. Αποτρέπονται, επίσης, κατ’ αυτόν τον τρόπο, πιθανές μεθοδεύσεις για την καταστρατήγηση των υποχρεώσεων που προβλέπει η οδηγία ΣΕΠΕ, όπως, παραδείγματος χάριν, μέσω του κατακερματισμού των μέτρων, με αποτέλεσμα τη μείωση της πρακτικής αποτελεσματικότητας της οδηγίας αυτής<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0046"><P>Απόφαση D’Oultremont (σκέψη 48), Thybaut κ.λπ. (σκέψη 55), Inter‑Environnement Bruxelles κ.λπ. (σκέψη 55), καθώς και προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott στην τελευταία αυτή υπόθεση, της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20111117">17ης Νοεμβρίου 2011</DATE> (<NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:755">EU:C:2011:755</NO.ECLI>, σημεία <REF.NP.ECR REF="NP0025">25</REF.NP.ECR> και <REF.NP.ECR REF="NP0026">26</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0091"><NO.P>91.</NO.P><TXT>Η νομολογία αυτή πρέπει να εφαρμοστεί στην επίμαχη φλαμανδική ρύθμιση (το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II και την εγκύκλιο, εφόσον η τελευταία αναπτύσσει έννομα αποτελέσματα), λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων που εκθέτω εν συνεχεία.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0092"><NO.P>92.</NO.P><TXT>Πρώτον και κατά κύριο λόγο, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι μια νομοθεσία (στην υπόθεση εκείνη, βαλλονική) περί εγκαταστάσεως αιολικών πάρκων, εν μέρει όμοια με την υπό κρίση φλαμανδική κανονιστική ρύθμιση, αποτελούσε πλαίσιο για την έγκριση έργων με σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ούτως έκρινε απερίφραστα με την απόφαση D’Oultremont<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0047"><P>Απόφαση D’Oultremont, σκέψη 50: <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0073" REF.END="QE0073"/>[…] η απόφαση της <DATE ISO="20140213">13ης Φεβρουαρίου 2014</DATE> αφορά, ιδίως, τους τεχνικούς κανόνες, τους τρόπους εκμεταλλεύσεως (ιδίως τις στροβοσκοπικές σκιάσεις), την πρόληψη ατυχημάτων και πυρκαγιών (μεταξύ άλλων την παύση της λειτουργίας της ανεμογεννήτριας), τους κανόνες για τα επίπεδα ήχου, την αποκατάσταση καθώς και τη σύσταση εγγυήσεως για τις ανεμογεννήτριες. Τέτοιου είδους κανόνες είναι αρκούντως σημαντικοί και εκτενείς για τον καθορισμό των εφαρμοστέων στον οικείο τομέα όρων και οι επιλογές ιδίως περιβαλλοντικού χαρακτήρα που επιβάλλονται μέσω των εν λόγω κανόνων έχουν ως προορισμό να καθορίσουν τους όρους υπό τους οποίους θα είναι δυνατή η μελλοντική αδειοδότηση για τα συγκεκριμένα έργα της εγκαταστάσεως και της εκμεταλλεύσεως αιολικών σταθμών<QUOT.END REF.START="QS0073" CODE="00BB" ID="QE0073"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0093"><NO.P>93.</NO.P><TXT>Υφίστανται, ασφαλώς, ορισμένες διαφορές μεταξύ των δύο ρυθμίσεων, όμως η επίμαχη εν προκειμένω φλαμανδική νομοθεσία προβλέπει λεπτομερείς κανόνες παρόμοιους με εκείνους που περιείχε, σε σχέση με διάφορα ευαίσθητα ζητήματα (τον θόρυβο, τη στροβοσκοπική σκίαση, την ασφάλεια και τη φύση των ανεμογεννητριών), η βαλλονική κανονιστική απόφαση.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0094"><NO.P>94.</NO.P><TXT>Καταρχήν, κανένα έργο εγκαταστάσεως αιολικού πάρκου στη Φλάνδρα δεν μπορεί να αδειοδοτηθεί εάν δεν πληροί τις προϋπόθεσες που θεσπίζει η οικεία νομοθεσία. Για τον λόγο αυτόν, από τις διαθέσιμες πληροφορίες προκύπτει ότι πρόκειται για πλαίσιο αναφοράς, όχι εξαντλητικό, αλλά σημαντικό, για την αδειοδότηση έργων αιολικών πάρκων των οποίων οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις είναι αδιαμφισβήτητες.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0095"><NO.P>95.</NO.P><TXT>Η ίδια η Βελγική Κυβέρνηση παραδέχεται εμμέσως ότι το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II και η εγκύκλιος αποτελούν σημαντικό πλαίσιο αναφοράς για την αδειοδότηση έργων αιολικών πάρκων, δηλώνοντας, σε σχέση με τον ενδεχόμενο περιορισμό των διαχρονικών αποτελεσμάτων της αποφάσεως, ότι η κήρυξή τους ως παράνομων θα είχε ως συνέπεια να παύσουν να υφίστανται νομικώς έγκυροι περιβαλλοντικοί όροι για τις εγκαταστάσεις παραγωγής αιολικής ενέργειας<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0048"><P>Γραπτές παρατηρήσεις, σημείο 97.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="18"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0096"><NO.P>96.</NO.P><TXT>Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι μόνον οι κανόνες του τμήματος 5.20.6 της VLAREM II σχετικά με τον θόρυβο των ανεμογεννητριών είναι κρίσιμοι για την αδειοδότηση των έργων αιολικών πάρκων, διότι καθορίζουν ευθέως την τοποθέτησή τους σε σχέση με τις κατοικίες και τις οικιστικές περιοχές. Δεν ισχύει το ίδιο για τους κανόνες περί της στροβοσκοπικής σκιάσεως και της ασφάλειας των ανεμογεννητριών αυτών, οι οποίοι αφορούν το στάδιο εκμεταλλεύσεως των αντίστοιχων αιολικών πάρκων: η εκτίμηση των επιπτώσεών τους πρέπει να γίνεται κατ’ εφαρμογήν της οδηγίας ΕΠΕ και όχι της οδηγίας ΣΕΠΕ.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0097"><NO.P>97.</NO.P><TXT>Δεν συμμερίζομαι την προσέγγιση αυτή διότι βασίζεται σε επιμέρους ανάλυση των διατάξεων του σχεδίου και προγράμματος και όχι σε συνολική ανάλυσή του. Επιπλέον, οι απαιτήσεις περί της στροβοσκοπικής σκιάσεως και της ασφάλειας των ανεμογεννητριών πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη κατά την εγκατάστασή τους, ανεξαρτήτως του εάν ασκούν αργότερα επιρροή στην εκμετάλλευση του αιολικού πάρκου (όπως συμβαίνει, εξάλλου, και με τους κανόνες περί θορύβου).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0098"><NO.P>98.</NO.P><TXT>Δεύτερον, το Δικαστήριο εκτιμά ότι η έννοια <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0074" REF.END="QE0074"/>σχέδια και προγράμματα<QUOT.END REF.START="QS0074" CODE="00BB" ID="QE0074"/> μπορεί να καλύπτει πράξεις που έχουν εκδοθεί μέσω νομοθετικής ή κανονιστικής οδού.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0099"><NO.P>99.</NO.P><TXT>Το Δικαστήριο δεν δέχθηκε τον αποκλεισμό των νομοθετικών μέτρων από την έννοια του διπλού όρου <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0075" REF.END="QE0075"/>σχέδια και προγράμματα<QUOT.END REF.START="QS0075" CODE="00BB" ID="QE0075"/>, καθόσον τα μέτρα αυτά αναφέρονται ρητώς στον ορισμό του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, πρώτη παύλα, της οδηγίας ΣΕΠΕ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0049"><P>Αποφάσεις της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20100617">17ης Ιουνίου 2010</DATE>, <NAME.CASE>Terre wallonne e Inter-Environnement Wallonie</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-105/09 και C-110/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:355">EU:C:2010:355</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0041">41</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) και D’Oultremont (σκέψη 52).</P></NOTE>. Απέρριψε επίσης την εξομοίωση προς τις κατηγορίες της Συμβάσεως του Ώρχους<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0050"><P>Σύμβαση του 1998 για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="124" PAGE.FIRST="4" DATE.PUB="2005">ΕΕ 2005, L 124, σ. 4</REF.DOC.OJ>), εγκριθείσα με την απόφαση 2005/370/ΕΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="20050217">17ης Φεβρουαρίου 2005</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="124" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2005">ΕΕ 2005, L 124, σ. 1</REF.DOC.OJ>)</P></NOTE> και του Πρωτοκόλλου του Κιέβου<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0051"><P>Πρωτόκολλο του 2003 για τη στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση της συμβάσεως της ΟΕΕ/ΗΕ για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σε διασυνοριακό πλαίσιο η οποία υπογράφηκε στο Espoo το 1991 (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="308" PAGE.FIRST="35" DATE.PUB="2008">ΕΕ 2008, L 308, σ. 35</REF.DOC.OJ>), κυρωθέν με την απόφαση 2008/871/ΕΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="20081020">20ής Οκτωβρίου 2008</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="308" PAGE.FIRST="33" DATE.PUB="2008">ΕΕ 2008, L 308, σ. 33</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, κρίνοντας ότι η οδηγία αυτή διακρίνεται από τις εν λόγω διεθνείς συμβάσεις <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0076" REF.END="QE0076"/>στον βαθμό που […] ακριβώς δεν περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις για πολιτικές ή για γενικές ρυθμίσεις οι οποίες θα έχρηζαν οριοθετήσεως σε σχέση προς τα <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0077" REF.END="QE0077"/>σχέδια και προγράμματα<QUOT.END REF.START="QS0077" CODE="201D" ID="QE0077"/><QUOT.END REF.START="QS0076" CODE="00BB" ID="QE0076"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0052"><P>Απόφαση D’Oultremont, σκέψη 53. Βλ. επίσης προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180125">25ης Ιανουαρίου 2018</DATE>, <NAME.CASE>Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑671/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:39">EU:C:2018:39</NO.ECLI>, σημεία <REF.NP.ECR REF="NP0032">32</REF.NP.ECR> έως <REF.NP.ECR REF="NP0037">37</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0100"><NO.P>100.</NO.P><TXT>Κατά τη Βελγική Κυβέρνηση, το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II αποτελεί ρύθμιση γενικού χαρακτήρα χωρίς προγραμματική ή σχεδιαστική διάσταση, η οποία δεν επιδιώκει να τροποποιήσει το υφιστάμενο πλαίσιο για την εγκατάσταση αιολικών πάρκων. Το τμήμα αυτό δεν εμπίπτει, κατά την άποψή της, στην έννοια του σχεδίου ή προγράμματος και, ως εκ τούτου, δεν χρήζει ΣΕΠΕ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0053"><P>Προς στήριξη της θέσεώς της, η Βελγική Κυβέρνηση παραθέτει μια απόφαση του βελγικού Συνταγματικού Δικαστηρίου (απόφαση αριθ. 33/2019 της <DATE ISO="20190228">28ης Φεβρουαρίου 2019</DATE>, rôle 6662, σ. 43 επ., διαθέσιμη σε https://www.const-court.be/public/f/2019/2019-033f.pdf), και δύο αποφάσεις του Raad van State [Συμβουλίου της Επικρατείας (τμήμα διοικητικών διαφορών), Κάτω Χώρες] (αριθ. 201709167/1/R3 και 201807375/1/R3), της <DATE ISO="20190403">3ης Απριλίου 2019</DATE> (ECLI:NL:RVS:2019:1064).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0101"><NO.P>101.</NO.P><TXT>Η επιχειρηματολογία αυτή θα οδηγούσε, στην πραγματικότητα, σε αναβίωση της αναγνώσεως της οδηγίας ΣΕΠΕ υπό το πρίσμα της Συμβάσεως του Ώρχους και του Πρωτοκόλλου του Κιέβου, δυνάμει των οποίων οι νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις δεν υπόκεινται σε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0102"><NO.P>102.</NO.P><TXT>Όπως επισήμανα προηγουμένως, το Δικαστήριο απέρριψε, με την απόφασή του D’Oultremont, την ερμηνεία αυτή. Επομένως, ένας εσωτερικός κανόνας κανονιστικού χαρακτήρα (ως εν προκειμένω) θα χρήζει ΣΕΠΕ εφόσον θεσπίζει σημαντικό πλαίσιο αναφοράς για την πραγματοποίηση έργων κατασκευής αιολικών πάρκων. Αυτή είναι η περίπτωση, όπως έχω ήδη εκθέσει, των κανόνων που εξετάστηκαν με την απόφαση D’Oultremont, οι οποίοι, επαναλαμβάνω, ομοιάζουν εν μέρει με τους επίμαχους εν προκειμένω.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="19"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0103"><NO.P>103.</NO.P><TXT>Τρίτον, η νομολογία του Δικαστηρίου δεν απαιτεί τα σχέδια και προγράμματα <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0078" REF.END="QE0078"/>να έχουν ως αντικείμενο τη χωροταξία συγκεκριμένης εκτάσεως<QUOT.END REF.START="QS0078" CODE="00BB" ID="QE0078"/>, αλλά μπορούν να <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0079" REF.END="QE0079"/>αφορούν, ευρύτερα, τη χωροταξία εκτάσεων ή περιοχών εν γένει<QUOT.END REF.START="QS0079" CODE="00BB" ID="QE0079"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0054"><P>Απόφαση D’Oultremont, σκέψεις 45 και 46.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0104"><NO.P>104.</NO.P><TXT>Το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II, όπως συνέβαινε με την εξετασθείσα στην υπόθεση D’Oultremont βαλλονική νομοθεσία, αφορά το έδαφος μιας περιφέρειας (της Φλάνδρας) στο σύνολό του. Οι κατά το τμήμα αυτό ανώτατες τιμές θορύβου εμφανίζουν στενή σχέση με το εν λόγω έδαφος, καθόσον καθορίζονται σε συνάρτηση με τα διάφορα είδη χρήσεως των γεωγραφικών ζωνών. Από την εφαρμογή του προκύπτουν οι χώροι στους οποίους μπορούν να εγκατασταθούν οι ανεμογεννήτριες, όπως συμβαίνει στους Δήμους Aalter και Nevele.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0105"><NO.P>105.</NO.P><TXT>Τέλος, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι πρέπει να αποτρέπεται το ενδεχόμενο το ίδιο σχέδιο ή πρόγραμμα να υποβάλλεται σε πλείονες ΣΕΠΕ. Για τον λόγο αυτό, εφόσον έχει προηγουμένως πραγματοποιηθεί εκτίμηση των επιπτώσεών τους, εξαιρούνται του καθεστώτος της ΣΕΠΕ τα σχέδια και τα προγράμματα που εντάσσονται σε ιεραρχία πράξεων που, από την πλευρά τους, έχουν αποτελέσει οι ίδιες αντικείμενο εκτιμήσεως των περιβαλλοντικών επιπτώσεών τους και ως προς τις οποίες μπορεί ευλόγως να γίνει δεκτό ότι τα συμφέροντα που επιδιώκει να προασπίσει η οδηγία 2001/42 έχουν ληφθεί επαρκώς υπόψη<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0055"><P>Αποφάσεις της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150910">10ης Σεπτεμβρίου 2015</DATE>, <NAME.CASE>Δήμος Κρωπίας Αττικής</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-473/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:582">EU:C:2015:582</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0055">55</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), Inter-Environnement Bruxelles κ.λπ. (σκέψη 42) και CFE (σκέψη 73).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0106"><NO.P>106.</NO.P><TXT>Σύμφωνα με τη νομολογία αυτή, εάν το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II και η εγκύκλιος αποτελούν μέρος σειράς νομοθετικών πράξεων των οποίων η έγκριση έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο ΣΕΠΕ, δεν θα πρέπει να υποβληθούν υποχρεωτικά σε άλλη ειδική εκτίμηση.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0107"><NO.P>107.</NO.P><TXT>Στη δικογραφία δεν υφίστανται στοιχεία από τα οποία να μπορεί να επιβεβαιωθεί η περίσταση αυτή. Το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II έχει ως νομική βάση το διάταγμα για τις περιβαλλοντικές άδειες, οι όροι, όμως, που θέτει για την εγκατάσταση των ανεμογεννητριών δεν συμπίπτουν καν με αυτούς του βασικού κανόνα. Το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II αποτελεί, όπως δήλωσε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, <HT TYPE="ITALIC">νέο</HT> σχέδιο ή πρόγραμμα για τους σκοπούς της οδηγίας ΣΕΠΕ.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0108"><NO.P>108.</NO.P><TXT>Προηγουμένως είχα αναφέρει ότι εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να αποσαφηνίσει εάν η εγκύκλιος, ως εκ του περιεχομένου της, αναπτύσσει και συμπληρώνει το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II ως συγκεκαλυμμένη κανονιστική διάταξη<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0056"><P>Δεν είμαι σε θέση να αποφανθώ επί της φύσεως και των εννόμων αποτελεσμάτων των εγκυκλίων κατά το βελγικό δίκαιο, ζήτημα ως προς το οποίο πρέπει να ακολουθηθεί η νομολογία του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας).</P></NOTE>. Εάν ισχύει κάτι τέτοιο, θα εμπίπτει επίσης στην οδηγία ΣΕΠΕ, καθόσον, εκ πρώτης όψεως, περιέχει κανόνες περιβαλλοντικής φύσεως περί θορύβου λιγότερο αυστηρούς από το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II, επιτρέποντας την εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε χώρους των οποίων η χρήση για τον σκοπό αυτό δεν επιτρέπεται από την τελευταία αυτή ρύθμιση.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0109"><NO.P>109.</NO.P><TXT>Η εγκύκλιος φαίνεται να παρέχει στις διοικητικές αρχές της Φλάνδρας τη δυνατότητα να επιτρέπουν ευχερέστερα παρεκκλίσεις από τους ισχύοντες κανόνες της VLAREM II σε σχέση με την εγκατάσταση ανεμογεννητριών. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η εν λόγω εγκύκλιος θα μπορούσε να εμπίπτει στο άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0057"><P>Σε σχέση με την περίμετρο αστικού αναδασμού (ΠΑΑ) για το κέντρο της Orp‑le‑Petit, περιοχής που υπάγεται στον Δήμο Orp-Jauche (Βέλγιο), με την οποία τροποποιείτο το ρυθμιστικό σχέδιο του τομέα, το δημοτικό χωροταξικό σχέδιο και ο δημοτικός πολεοδομικός κανονισμός (αφεαυτών, σχέδια και προγράμματα κατά την έννοια της οδηγίας ΣΕΠΕ), το Δικαστήριο έκρινε ότι έπρεπε να λάβει τον ίδιο χαρακτηρισμό και να υποβληθεί στο ίδιο νομικό καθεστώς, δηλώνοντας ότι <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0080" REF.END="QE0080"/>μολονότι μια τέτοια πράξη δεν περιέχει και δεν είναι δυνατόν να περιέχει ρυθμίσεις θετικού δικαίου, η δυνατότητα που παρέχει να επιτρέπει ευκολότερα παρεκκλίσεις από τους ισχύοντες πολεοδομικούς κανόνες μεταβάλλει τη νομική κατάσταση και συνεπάγεται την υπαγωγή της επίμαχης στην υπόθεση της κύριας δίκης ΠΑΑ στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, και του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ<QUOT.END REF.START="QS0080" CODE="00BB" ID="QE0080"/> (απόφαση Thybaut κ.λπ., σκέψεις 57 και 58).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="20"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0110"><NO.P>110.</NO.P><TXT>Εν συνόψει, ένα κανονιστικό corpus όπως το επίμαχο εν προκειμένω, οι κανόνες του οποίου διέπουν το πλαίσιο χορηγήσεως αδειών αιολικών πάρκων όσον αφορά τη στροβοσκοπική σκίαση, την ασφάλεια και τον θόρυβο, εμπίπτει στην έννοια <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0081" REF.END="QE0081"/>σχέδια και προγράμματα<QUOT.END REF.START="QS0081" CODE="00BB" ID="QE0081"/> του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΣΕΠΕ και μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Στον ίδιον βαθμό, απαιτεί τη διενέργεια ΣΕΠΕ, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Δ.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Όγδοο και ένατο προδικαστικό ερώτημα</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0111"><NO.P>111.</NO.P><TXT>Το αιτούν δικαστήριο ζητεί να αποσαφηνιστούν τα αποτελέσματα της αποφάσεως του Δικαστηρίου επί των σχεδίων και προγραμμάτων (και επί των επί τη βάσει αυτών εκδοθεισών ατομικών αποφάσεων), εάν το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II και η εγκύκλιος έπρεπε να είχαν υποβληθεί σε ΣΕΠΕ. Συγκεκριμένα, ζητεί να διευκρινιστεί εάν είναι δυνατός ο περιορισμός των αποτελεσμάτων ενδεχόμενης ακυρώσεως ώστε να διατηρηθούν προσωρινώς τα αποτελέσματα των κανόνων αυτών με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος και τη διασφάλιση του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0112"><NO.P>112.</NO.P><TXT>Επιπλέον, διερωτάται εάν ο χρονικός αυτός περιορισμός μπορεί να έχει εφαρμογή όχι μόνο σε σχέση με τις (ευθείες) προσφυγές ακυρώσεως κατά σχεδίων και προγραμμάτων που έχουν εγκριθεί χωρίς να υποβληθούν σε ΣΕΠΕ, αλλά και σε σχέση με τις (έμμεσες) προσφυγές με τις οποίες η φερόμενη ακυρότητα των σχεδίων και προγραμμάτων αυτών αποτελεί τον λόγο –ή έναν εκ των λόγων– για την προσβολή ατομικών αποφάσεων αδειοδοτήσεως έργων που έχουν εκδοθεί κατ’ εφαρμογήν τους.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0113"><NO.P>113.</NO.P><TXT>Παρατηρώ ότι το αιτούν δικαστήριο υποβάλλει το τελευταίο αυτό προδικαστικό ερώτημα δηλώνοντας ταυτοχρόνως ότι δεν έχει αρμοδιότητα, σύμφωνα με το βελγικό δίκαιο, να ακυρώσει το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II και την εγκύκλιο<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0058"><P>Βλ. υποσημείωση 68 των παρουσών προτάσεων.</P></NOTE>. Οφείλει να αποφανθεί μόνον επί της προσφυγής ακυρώσεως κατά ατομικής αποφάσεως αδειοδοτήσεως ανεμογεννητριών<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0059"><P>Χορηγηθείσα στην Electrabel άδεια για την εγκατάσταση πέντε ανεμογεννητριών στους Δήμους Aalter και Nevele.</P></NOTE>, πλην όμως με αυτήν έχει εγερθεί, ως ένσταση ελλείψεως νομιμότητας, το ζήτημα της πιθανής ακυρότητας του τμήματος 5.20.6 της VLAREM II και της εγκυκλίου.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0114"><NO.P>114.</NO.P><TXT>Κατά το Δικαστήριο, δεδομένου ότι <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0082" REF.END="QE0082"/>[…] η οδηγία [ΣΕΠΕ] δεν περιέχει διατάξεις σχετικά με τις συνέπειες που έχει η μη τήρηση των προβλεπόμενων σε αυτή διαδικαστικών διατάξεων, εναπόκειται στις αρχές του κράτους μέλους να λάβουν, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, κάθε αναγκαίο γενικό ή ειδικό μέτρο ώστε όσα <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0083" REF.END="QE0083"/>σχέδια<QUOT.END REF.START="QS0083" CODE="201D" ID="QE0083"/> ή <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0084" REF.END="QE0084"/>προγράμματα<QUOT.END REF.START="QS0084" CODE="201D" ID="QE0084"/> ενδέχεται να έχουν <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0085" REF.END="QE0085"/>σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον<QUOT.END REF.START="QS0085" CODE="201D" ID="QE0085"/> υπό την έννοια της οδηγίας 2001/42, να υποβάλλονται, προ της καταρτίσεώς τους, σε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, σύμφωνα με τους διαδικαστικούς κανόνες και βάσει των κριτηρίων που ορίζει η εν λόγω οδηγία<QUOT.END REF.START="QS0082" CODE="00BB" ID="QE0082"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0060"><P>Αποφάσεις Inter-Environnement Wallonie (σκέψη 42), Association France Nature Environnement (σκέψη 29), Comune di Corridonia κ.λπ. (σκέψη 34), και της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20191112">12ης Νοεμβρίου 2019</DATE>, <NAME.CASE>Επιτροπή κατά Ιρλανδίας (Αιολικό πάρκο Derrybrien)</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-261/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:955">EU:C:2019:955</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0075">75</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0115"><NO.P>115.</NO.P><TXT>Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να εξαλείφουν τις παράνομες συνέπειες των παραβιάσεων του δικαίου της Ένωσης, υποχρέωση που υπέχει κάθε όργανο του κράτους μέλους στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="21"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0116"><NO.P>116.</NO.P><TXT>Συγκεκριμένα, όσον αφορά την υποχρέωση θεραπείας της παραλείψεως διενέργειας της κατά την οδηγία ΣΕΠΕ εκτιμήσεως, εκ της νομολογίας αυτής προκύπτει ότι:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>η αναστολή εκτελέσεως ή η ακύρωση πράξεως που βαρύνεται με το ελάττωμα αυτό είναι επίσης έργο των εθνικών δικαστηρίων ενώπιον των οποίων έχει ασκηθεί ένδικο βοήθημα κατά πράξεως του εσωτερικού δικαίου εκδοθείσας κατά παράβαση της οδηγίας ΣΕΠΕ·</P></ITEM><ITEM><P>ο καθορισμός των δικονομικών κανόνων που ισχύουν για τα ένδικα αυτά βοηθήματα είναι ζήτημα της εσωτερικής έννομης τάξεως κάθε κράτους μέλους, υπό την προϋπόθεση ότι οι κανόνες αυτοί δεν είναι λιγότερο ευνοϊκοί από εκείνους που διέπουν παρόμοιες περιπτώσεις εσωτερικής φύσεως (αρχή της ισοδυναμίας) και ότι δεν καθιστούν πρακτικώς αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση των δικαιωμάτων που παρέχει η έννομη τάξη της Ένωσης (αρχή της αποτελεσματικότητας)·</P></ITEM><ITEM><P>τα εν λόγω δικαστήρια υποχρεούνται να λάβουν, βάσει του εθνικού τους δικαίου, μέτρα με σκοπό την αναστολή εκτελέσεως ή την ακύρωση του σχεδίου ή προγράμματος που έχει καταρτιστεί κατά παράβαση της επιβαλλόμενης από την ως άνω οδηγία υποχρεώσεως προς διενέργεια ΣΕΠΕ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0061"><P>Αποφάσεις Inter-Environnement Wallonie (σκέψεις 43 έως 46), Association France Nature Environnement (σκέψεις 30 έως 32), Comune di Corridonia κ.λπ. (σκέψη 35), της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190729">29ης Ιουλίου 2019</DATE>, <NAME.CASE>Inter-Environnement Wallonie και Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-411/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:622">EU:C:2019:622</NO.ECLI>, σκέψεις <REF.NP.ECR REF="NP0171">171</REF.NP.ECR> και <REF.NP.ECR REF="NP0172">172</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0117"><NO.P>117.</NO.P><TXT>Σύμφωνα με τη γενική αυτή υποχρέωση, ένα σχέδιο ή πρόγραμμα που, κατά παράβαση της οδηγίας ΣΕΠΕ, έχει καταρτιστεί χωρίς ΣΕΠΕ, πρέπει να υποβληθεί σε αναστολή εκτελέσεως, να ακυρωθεί ή να κριθεί ανεφάρμοστο από το εθνικό δικαστήριο προκειμένου να διασφαλιστεί η υπεροχή του δικαίου της Ένωσης. Κατά μείζονα λόγο, την ίδια τύχη πρέπει να έχουν και οι επί τη βάσει του εν λόγω σχεδίου ή προγράμματος χορηγηθείσες άδειες έργων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0118"><NO.P>118.</NO.P><TXT>Ωστόσο, το Δικαστήριο έχει δεχθεί ότι <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0086" REF.END="QE0086"/>δύναται, κατ’ εξαίρεση και για επιτακτικούς λόγους ασφάλειας δικαίου, να αποφασίσει ότι διάταξη του εθνικού δικαίου που έχει κριθεί αντίθετη προς κανόνα του δικαίου της Ένωσης μπορεί προσωρινώς να εξακολουθήσει να εφαρμόζεται<QUOT.END REF.START="QS0086" CODE="00BB" ID="QE0086"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0062"><P>Αποφάσεις της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20100908">8ης Σεπτεμβρίου 2010</DATE>, Winner Wetten (<NO.CASE>C-409/06</NO.CASE>, στο εξής: απόφαση <NAME.CASE>Winner Wetten</NAME.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:503">EU:C:2010:503</NO.ECLI>, σκέψεις <REF.NP.ECR REF="NP0066">66</REF.NP.ECR> και <REF.NP.ECR REF="NP0067">67</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) και Association France Nature Environnement (σκέψη 33).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0119"><NO.P>119.</NO.P><TXT>Το προνόμιο αυτό επιφυλάσσεται αποκλειστικώς στο ίδιο το Δικαστήριο καθόσον, εάν τα εθνικά δικαστήρια είχαν την εξουσία να προσδίδουν υπεροχή στους αντίθετους προς το δίκαιο της Ένωσης εθνικούς κανόνες, έστω και προσωρινώς, θα εθίγετο η ενιαία εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0120"><NO.P>120.</NO.P><TXT>Το Δικαστήριο δέχεται, συνεπώς, ότι, εφόσον το εσωτερικό δίκαιο το επιτρέπει, ένα εθνικό δικαστήριο μπορεί να περιορίσει, κατ’ εξαίρεση και κατόπιν ad hoc εξετάσεως, τα διαχρονικά αποτελέσματα της κηρύξεως ως παράνομης διατάξεως του εθνικού δικαίου η οποία έχει θεσπιστεί κατά παράβαση των υποχρεώσεων της οδηγίας ΣΕΠΕ.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0121"><NO.P>121.</NO.P><TXT>Για τη χρήση της δυνατότητας αυτής, σε περιπτώσεις όπως η επίμαχη, ο περιορισμός πρέπει να δικαιολογείται από επιτακτικούς λόγους προστασίας του περιβάλλοντος και να έχουν ληφθεί υπόψη οι συγκεκριμένες περιστάσεις της υποθέσεως της οποίας έχει επιληφθεί το εθνικό δικαστήριο. Η εξαιρετική αυτή εξουσία μπορεί να ασκηθεί μόνον εάν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις που τίθενται στην απόφαση Inter-Environnement Wallonie<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0063"><P>Σκέψεις 59 έως 63. Στην ίδια κατεύθυνση, απόφαση Association France Nature Environnement (σκέψη 43).</P></NOTE>, στις οποίες αναφέρομαι κατωτέρω<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0064"><P>Σε πρόσφατη μελέτη αναλύονται οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της νομολογίας Winner Wetten, η οποία καθιερώνει μια κεντρική διαδικασία, υπό τον έλεγχο του Δικαστηρίου, για τη μη εφαρμογή, βάσει της αρχής της υπεροχής του δικαίου της Ένωσης, των εθνικών κανόνων που έχουν κριθεί αντίθετοι προς το δίκαιο αυτό, και της νομολογίας Association France Nature Environnement, η οποία καθιερώνει, προς τον σκοπό αυτό, μια αποκεντρωμένη διαδικασία που, υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις, ανατίθεται στα εθνικά δικαστήρια. Η εν λόγω μελέτη εμμένει στη σημασία της νομολογίας αυτής για την αποφυγή κενών δικαίου τα οποία θα μπορούσε να προκαλέσει η αυστηρή εφαρμογή της αρχής περί μη εφαρμογής των αντίθετων προς το δίκαιο της Ένωσης εθνικών κανόνων βάσει της αρχής της υπεροχής του δικαίου αυτού (Dougan, M., <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0087" REF.END="QE0087"/>Primacy and the remedy of disapplication<QUOT.END REF.START="QS0087" CODE="00BB" ID="QE0087"/>, <HT TYPE="ITALIC">Common Market Law Review</HT>, 2019, αριθ. 4, σ. 1490 έως 1505).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="22"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0122"><NO.P>122.</NO.P><TXT>Σε σχέση με την οδηγία ΕΠΕ, το Δικαστήριο έχει ομοίως κρίνει<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0065"><P>Αποφάσεις Comune di Corridonia κ.λπ., σκέψη 43, της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180228">28ης Φεβρουαρίου 2018</DATE>, <NAME.CASE>Comune di Castelbellino</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-117/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:129">EU:C:2018:129</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0030">30</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), και της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190729">29ης Ιουλίου 2019</DATE>, <NAME.CASE>Inter-Environnement Wallonie και Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-411/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:622">EU:C:2019:622</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0175">175</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> ότι, σε περίπτωση παραλείψεως διενέργειας εκτιμήσεως περιβαλλοντικών επιπτώσεων ενός έργου, επιβεβλημένης από την οδηγία αυτή, τα κράτη μέλη οφείλουν μεν να προβούν σε άρση των παράνομων συνεπειών, πλην όμως το δίκαιο της Ένωσης δεν αντιτίθεται στη διεξαγωγή μιας τέτοιας εκτιμήσεως, χάριν τακτοποιήσεως της παραλείψεως, ενώ έχει ήδη αρχίσει η υλοποίηση του έργου ή και μετά την ολοκλήρωσή του, εφόσον τηρούνται ορισμένες προϋποθέσεις<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0066"><P>Αφενός, ότι οι εθνικοί κανόνες που επιτρέπουν την τακτοποίηση αυτή δεν παρέχουν στους ενδιαφερομένους την ευκαιρία να παρακάμψουν τους κανόνες του δικαίου της Ένωσης ή να αποφύγουν την εφαρμογή τους και, αφετέρου, ότι η χάριν τακτοποιήσεως διενεργούμενη εκτίμηση δεν αφορά μόνον τις μελλοντικές επιπτώσεις του έργου αυτού στο περιβάλλον, αλλά λαμβάνει υπόψη και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που έχουν προκληθεί από της υλοποιήσεως του εν λόγω έργου.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0123"><NO.P>123.</NO.P><TXT>Από τη νομολογία αυτή προκύπτει ότι το Δικαστήριο δέχεται κατ’ εξαίρεση ότι τα εθνικά δικαστήρια μπορούν να αναστείλουν προσωρινώς, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, τη μη εφαρμογή, λόγω της υπεροχής της οδηγίας ΣΕΠΕ, μιας αντίθετης προς την οδηγία αυτή εθνικής διατάξεως, προκειμένου να ικανοποιηθεί μια επιτακτική ανάγκη γενικού συμφέροντος, όπως η προστασία του περιβάλλοντος ή η διασφάλιση του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια μιας χώρας.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0124"><NO.P>124.</NO.P><TXT>Έως τώρα, η δυνατότητα αυτή είχε αναγνωριστεί σε περιπτώσεις προσφυγών ακυρώσεως ενώπιον εθνικών δικαστηρίων κατά σχεδίων και προγραμμάτων εμπιπτόντων στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΠΕ τα οποία είχαν εγκριθεί χωρίς να διενεργηθεί ΣΕΠΕ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0067"><P>Αποφάσεις Inter-Environnement Wallonie και Association France Nature Environnement.</P></NOTE>. Το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί εάν η ίδια αυτή δυνατότητα μπορεί να επεκταθεί σε προσφυγές κατά ατομικών αποφάσεων χορηγήσεως άδειας εγκαταστάσεως ανεμογεννητριών που εκδίδονται κατ’ εφαρμογή των εν λόγω σχεδίων και προγραμμάτων<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0068"><P>Όπως έχω ήδη εκθέσει, το αιτούν δικαστήριο αναφέρει ότι, στο πλαίσιο της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας που εγείρεται στη διαφορά της οποίας το ίδιο έχει επιληφθεί, το βελγικό δίκαιο του παρέχει την εξουσία να ακυρώσει μόνον τις ατομικές αποφάσεις, όχι όμως τα σχέδια και προγράμματα.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0125"><NO.P>125.</NO.P><TXT>Οι απόψεις των διαδίκων που κατέθεσαν παρατηρήσεις διίστανται ως προς το σημείο αυτό:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Η Επιτροπή φρονεί ότι η δυνατότητα κατ’ εξαίρεση διατηρήσεως των αποτελεσμάτων των αντίθετων προς την οδηγία ΣΕΠΕ σχεδίων και προγραμμάτων επιτρέπεται μόνο στο πλαίσιο ευθείας προσφυγής ακυρώσεως κατά των εν λόγω σχεδίων και προγραμμάτων. Δεν υφίστανται, κατά την άποψή της, λόγοι για τους οποίους η δυνατότητα αυτή θα έπρεπε να επεκταθεί στις ατομικές αποφάσεις χορηγήσεως άδειας.</P></ITEM><ITEM><P>Η Βελγική Κυβέρνηση υποστηρίζει την αντίθετη θέση. Κατά την κρίση της, η δικονομική διάρθρωση της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας (με την οποία βάλλεται εμμέσως το ίδιο το σχέδιο ή πρόγραμμα, λόγω παραβάσεως της οδηγίας ΣΕΠΕ, ως μέσο για την αμφισβήτηση της άδειας μεμονωμένου έργου) συνηγορεί υπέρ της εφαρμογής της νομολογίας αυτής του Δικαστηρίου<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0069"><P>Υποστηρίζει, συναφώς, ότι οι ευθείες προσφυγές ακυρώσεως κατά των σχεδίων και προγραμμάτων πρέπει να ασκούνται εντός σύντομου χρονικού διαστήματος, ενώ οι ενστάσεις ελλείψεως νομιμότητας μπορούν να προβάλλονται χωρίς χρονικό περιορισμό. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, η ασφάλεια δικαίου έχει ευρύτερο πεδίο δράσεως, καθόσον τα σχέδια και προγράμματα έχουν εφαρμοστεί σε μεγάλο αριθμό ατομικών αποφάσεων.</P></NOTE>.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0126"><NO.P>126.</NO.P><TXT>Φρονώ ότι το επιχείρημα της Βελγικής Κυβερνήσεως είναι, in abstacto, πιο πειστικό. Σε τελική ανάλυση, αμφότεροι οι τρόποι προσβολής (ευθείες και έμμεσες προσφυγές) έχουν τον ίδιο σκοπό, ήτοι την εξαφάνιση από την έννομη τάξη αποφάσεων και κανόνων αντίθετων, καθ’ ο μέρος ενδιαφέρει εν προκειμένω, προς το δίκαιο της Ένωσης.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="23"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0127"><NO.P>127.</NO.P><TXT>Ένας από τους λόγους που οδήγησαν το Δικαστήριο στην ανάπτυξη της νομολογίας του σχετικά με την προσωρινή διατήρηση των αποτελεσμάτων εθνικής πράξεως ασυμβίβαστης προς το δίκαιο της Ένωσης είναι η μέριμνα για την ασφάλεια δικαίου. Η κατάσταση ανασφάλειας (ή νομοθετικού κενού) που προκαλείται από την κήρυξη ως άκυρης της πράξεως αυτής επιτείνεται με την erga omnes ισχύ της αποδοχής των (ευθειών) προσφυγών ακυρώσεως, το ίδιο όμως συμβαίνει και με τις έμμεσες προσφυγές όταν γίνονται δεκτές οι ενστάσεις ελλείψεως νομιμότητας<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0070"><P>Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι εθνικοί δικονομικοί μηχανισμοί επιτρέπουν την επέκταση των αποτελεσμάτων ακυρωτικής αποφάσεως, η οποία έχει εκδοθεί στο πλαίσιο έμμεσης προσφυγής, σε άλλες παρόμοιες υποθέσεις. Εάν ένας τέτοιος μηχανισμός υφίσταται στο βελγικό δίκαιο, η ακύρωση της άδειας θα μπορούσε να <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0088" REF.END="QE0088"/>επεκταθεί<QUOT.END REF.START="QS0088" CODE="00BB" ID="QE0088"/>, βάσει της ακυρότητας του τμήματος 5.20.6 της VLAREM II και της εγκυκλίου, σε άλλες παρόμοιες περιπτώσεις, πράγμα που θα ισοδυναμούσε με erga omnes απαγόρευση εφαρμογής των τελευταίων, κατόπιν διαπιστώσεως της μη συμμορφώσεώς τους προς την οδηγία ΣΕΠΕ.</P></NOTE>. Ο πολλαπλασιασμός των τελευταίων μπορεί να δημιουργήσει, εν τοις πράγμασι, τις ίδιες συνέπειες με την ευθεία ακύρωση της αντίστοιχης διατάξεως<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0071"><P>Στην απόφαση Winner Wetten, σκέψη 65, αναφέρονται τα εξής: <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0089" REF.END="QE0089"/>Στο πλαίσιο της ασκήσεως της αρμοδιότητας αυτής, το Δικαστήριο μπορεί ιδίως να αναστείλει τα αποτελέσματα της ακυρώσεως ή της διαπιστώσεως του ανισχύρου μιας τέτοιας πράξεως μέχρι την έκδοση νέας πράξεως που θεραπεύει τη διαπιστωθείσα παρανομία<QUOT.END REF.START="QS0089" CODE="00BB" ID="QE0089"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0128"><NO.P>128.</NO.P><TXT>Βάσει, λοιπόν, του παραλληλισμού που έλαβε υπόψη το Δικαστήριο στην υπόθεση Winner Wetten, θα δικαιολογούνταν η προσωρινή αναστολή της μη εφαρμογής, βάσει αποφάσεως του εθνικού δικαστηρίου, της αντίθετης προς το δίκαιο της Ένωσης διατάξεως του εθνικού δικαίου επίσης και στο πλαίσιο ενστάσεων ελλείψεως νομιμότητας προβαλλόμενων σε σχέση με ατομικές αποφάσεις που εκδίδονται κατ’ εφαρμογήν σχεδίων ή προγραμμάτων εγκριθέντων κατά παράβαση της οδηγίας ΣΕΠΕ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0072"><P>Απόφαση Winner Wetten, σκέψεις 67 και 68.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0129"><NO.P>129.</NO.P><TXT>Δεν πρέπει να λησμονάται, επιπλέον, ότι η υποχρέωση διενέργειας ΣΕΠΕ αποτελεί <HT TYPE="ITALIC">διαδικαστική</HT> απαίτηση η οποία πρέπει να πληρούται κατά τη στιγμή της έγκρισης ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων. Είναι πιθανόν τα εν λόγω σχέδια και προγράμματα, ακόμη και αν δεν έχουν τηρήσει την απαίτηση αυτή, να έχουν <HT TYPE="ITALIC">ουσιαστικό</HT> περιεχόμενο το οποίο να αντανακλά υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0130"><NO.P>130.</NO.P><TXT>Η περίσταση αυτή (η οποία εξηγεί, εν μέρει, την προεκτεθείσα <QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0090" REF.END="QE0090"/>ελαστική<QUOT.END REF.START="QS0090" CODE="00BB" ID="QE0090"/> νομολογία του Δικαστηρίου) αφορά τόσο τις ευθείες προσφυγές ακυρώσεως κατά του σχεδίου ή προγράμματος που έχει εγκριθεί χωρίς να διενεργηθεί η προβλεπόμενη ΣΕΠΕ όσο και τις έμμεσες προσφυγές στις οποίες η παραβίαση του δικαίου της Ένωσης προβάλλεται με ένσταση ελλείψεως νομιμότητας κατά των ατομικών αποφάσεων περί εφαρμογής του σχεδίου ή προγράμματος.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0131"><NO.P>131.</NO.P><TXT>Τέλος, η προστασία του περιβάλλοντος και η διασφάλιση του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια σε ορισμένο κράτος μέλος αποτελούν επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος τους οποίους δέχεται το Δικαστήριο ως δικαιολογητική βάση προκειμένου να μη μείνει ανεφάρμοστο, λόγω της υπεροχής της οδηγίας ΣΕΠΕ, το εθνικό δίκαιο που έχει θεσπιστεί κατά παράβαση της οδηγίας αυτής.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0132"><NO.P>132.</NO.P><TXT>Στην υπό κρίση υπόθεση, ένας τουλάχιστον εκ των επιτακτικών αυτών λόγων (η προστασία του περιβάλλοντος)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0073"><P>Καίτοι η εκτίμηση αυτή εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο, δεν φαίνεται ότι η παύση δραστηριότητας των πέντε ανεμογεννητριών στους Δήμους Aalter και Nevele πρόκειται να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας στο Βέλγιο, όπως τόνισε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση. Τα πράγματα θα είναι διαφορετικά εάν, λόγω της αυξήσεως των προσφυγών κατά παρόμοιων αδειών, η ακυρότητα επηρεάσει το σύνολο των εγκαταστάσεων παραγωγής αιολικής ενέργειας της Φλάνδρας.</P></NOTE> θα μπορούσε να δικαιολογήσει την προσωρινή διατήρηση των αποτελεσμάτων των αδειών κατασκευής των πέντε ανεμογεννητριών στους Δήμους Aalter και Nevele και, εμμέσως, των κανόνων βάσει των οποίων χορηγήθηκαν οι άδειες αυτές.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="24"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0133"><NO.P>133.</NO.P><TXT>Η εξαιρετική αυτή εξουσία που το Δικαστήριο δύναται να αναγνωρίσει στο εθνικό δικαστήριο μπορεί να ασκηθεί μόνον εάν πληρούνται όλες οι απαιτήσεις της αποφάσεως Inter-Environnement Wallonie<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0074"><P>Σκέψεις 59 έως 63. Υπό την ίδια έννοια, απόφαση Association France Nature Environnement, σκέψη 43.</P></NOTE>, και συγκεκριμένα εφόσον:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Η προσβαλλόμενη διάταξη του εθνικού δικαίου αποτελεί κατάλληλο μέτρο για τη μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη της νομοθεσίας της Ένωσης στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος.</P></ITEM><ITEM><P>Η έκδοση και η εφαρμογή νέας διατάξεως του εθνικού δικαίου δεν θα μπορούσε να αποτρέψει τις αρνητικές συνέπειες που θα είχε για το περιβάλλον η ακύρωση της προσβαλλομένης διατάξεως του εθνικού δικαίου.</P></ITEM><ITEM><P>Η ακύρωση του επίμαχου εθνικού κανόνα θα έχει ως συνέπεια τη δημιουργία κενού δικαίου όσον αφορά τη μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη της νομοθεσίας της Ένωσης στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος, πράγμα το οποίο θα προκαλούσε μεγαλύτερη βλάβη στο περιβάλλον, υπό την έννοια ότι η ακύρωση θα είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της προστασίας και θα έθιγε ακόμη και τον σχετικό θεμελιώδη σκοπό του δικαίου της Ένωσης.</P></ITEM><ITEM><P>Τα αποτελέσματα της προσβαλλόμενης διατάξεως του εθνικού δικαίου διατηρούνται κατ’ εξαίρεση μόνο για το χρονικό διάστημα που είναι απολύτως αναγκαίο προκειμένου να ληφθούν τα μέτρα που καθιστούν δυνατή τη θεραπεία της διαπιστωθείσας παρατυπίας.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0134"><NO.P>134.</NO.P><TXT>Σύμφωνα με τις πληροφορίες της διατάξεως περί παραπομπής και τις υποβληθείσες παρατηρήσεις, οι απαιτήσεις αυτές πληρούνται στην υπό κρίση διαφορά:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II και η εγκύκλιος αποτελούν κατάλληλο μέτρο για τη μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη νομοθεσίας της Ένωσης στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος, ήτοι της οδηγίας 2009/28. Η ανάπτυξη της παραγωγής ενέργειας από αιολικά πάρκα αποτελεί απαραίτητο στοιχείο της στρατηγικής του βελγικού κράτους προκειμένου να επιτευχθεί αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές για το 2020.</P></ITEM><ITEM><P>Το τμήμα 5.20.6 της VLAREM II και η εγκύκλιος αποτελούν κρίσιμο στοιχείο της βελγικής νομοθεσίας για την εγκατάσταση αιολικών πάρκων, ενώ από τις <DATE ISO="20120331">31 Μαρτίου 2012</DATE>, όπως ενημερώνει το αιτούν δικαστήριο, έχουν, σε μεγάλο βαθμό, αποτελέσει τη βάση για τη χορήγηση ατομικών αδειών εγκαταστάσεως ανεμογεννητριών.</P></ITEM><ITEM><P>Η έκδοση και η εφαρμογή νέας διατάξεως του εθνικού δικαίου δεν θα μπορούσε να αποτρέψει τις αρνητικές συνέπειες που θα είχε για το περιβάλλον η ακύρωση του τμήματος 5.20.6 της VLAREM II και της εγκυκλίου. Η εν λόγω ακύρωση θα επαγόταν τη δυνατότητα αλυσιδωτής αμφισβητήσεως της νομιμότητας των αδειών εγκαταστάσεως ανεμογεννητριών στην Περιφέρεια της Φλάνδρας ήδη από τις <DATE ISO="20120331">31 Μαρτίου 2012</DATE>, με συνέπεια να μπορεί να αποφασιστεί ακόμη και η παύση λειτουργίας τους.</P></ITEM><ITEM><P>Η ακύρωση του τμήματος 5.20.6 της VLAREM II και της εγκυκλίου θα είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία κενού δικαίου όσον αφορά τη μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη του δικαίου της Ένωσης στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος, πράγμα το οποίο θα προκαλούσε μεγαλύτερη βλάβη στο περιβάλλον. Συγκεκριμένα, δεν θα υφίσταντο πλέον στην Περιφέρεια της Φλάνδρας κανόνες αναφοράς σε σχέση με τον θόρυβο, τη στροβοσκοπική σκίαση και την ασφάλεια των ανεμογεννητριών, με τον κίνδυνο αυτές να μπορούν να εγκαθίστανται με χαμηλότερες προδιαγραφές περιβαλλοντικής προστασίας.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><?PAGE NO="25"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0135"><NO.P>135.</NO.P><TXT>Εν συνόψει, φαίνεται πιο λογικό το Δικαστήριο να επιτρέψει στο εθνικό δικαστήριο, εφόσον το προβλέπει το εθνικό δίκαιό του<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0075"><P>Διαθέτει, προς τούτο, τόσο νομικούς όσο και νομολογιακούς μηχανισμούς, σύμφωνα με το σημείο 10.1 της διατάξεως περί παραπομπής.</P></NOTE>, να διατηρήσει κατ’ εξαίρεση τα αποτελέσματα του τμήματος 5.20.6 της VLAREM II και της εγκυκλίου, καθώς και των αδειών που έχουν χορηγηθεί βάσει των κανόνων αυτών για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, κατά τον απολύτως αναγκαίο χρόνο για τη θέσπιση μέτρων θεραπείας της διαπιστωθείσας παρανομίας, ήτοι κατά τον χρόνο που απαιτείται ώστε οι αρμόδιες περιφερειακές αρχές να υποβάλουν το κανονιστικό αυτό corpus σε ΣΕΠΕ.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0136"><NO.P>136.</NO.P><TXT>Επιπλέον, εάν η εκτίμηση αυτή είναι θετική, η φλαμανδική νομοθεσία μπορεί να συνεχίσει να εφαρμόζεται ως σχέδιο ή πρόγραμμα συμμορφούμενο προς την οδηγία ΣΕΠΕ, αφού προηγουμένως θεραπευτεί η απουσία ΣΕΠΕ.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Πρόταση</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0137"><NO.P>137.</NO.P><TXT>Βάσει των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα του Raad voor Vergunningsbetwistingen (συμβουλίου επιλύσεως ενδίκων διαφορών σχετικά με άδειες, Βέλγιο) ως εξής:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="00AB" ID="QS0091" REF.END="QE0091"/>1)</NO.P><TXT>Εθνική κανονιστική ρύθμιση που περιέχει ακριβείς κανόνες σε σχέση με τη στροβοσκοπική σκίαση, την ασφάλεια και τον θόρυβο των αιολικών πάρκων, ως πλαίσιο αναφοράς για την έγκριση της τοποθετήσεως και των χαρακτηριστικών μελλοντικών έργων εγκαταστάσεως ανεμογεννητριών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, εμπίπτει στην έννοια των <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0092" REF.END="QE0092"/>σχεδίων και προγραμμάτων<QUOT.END REF.START="QS0092" CODE="201D" ID="QE0092"/> του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2001/42/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της <DATE ISO="20010627">27ης Ιουνίου 2001</DATE>, σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων, και έχει σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, με αποτέλεσμα να χρήζει στρατηγικής εκτιμήσεως περιβαλλοντικών επιπτώσεων, κατά το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Το εθνικό δικαστήριο δύναται, εφόσον εκδώσει ευνοϊκή απόφαση και δεχθεί την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας της επίμαχης εσωτερικής ρυθμίσεως, να περιορίσει τα διαχρονικά αποτελέσματα της αποφάσεώς του επί της διαφοράς της κύριας δίκης ώστε να διατηρηθούν προσωρινώς τα αποτελέσματα των αδειών εγκαταστάσεως ανεμογεννητριών, με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος και, ενδεχομένως, τη διασφάλιση του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια. Η δυνατότητα αυτή εξαρτάται από την τήρηση των απαιτήσεων της αποφάσεως της <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120228">28ης Φεβρουαρίου 2012</DATE>, <NAME.CASE>Inter‑Environnement Wallonie και Terre wallonne</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-41/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:103">EU:C:2012:103</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), οι οποίες, καθ’ ο μέρος ενδιαφέρει εν προκειμένω, αφορούν την οδηγία 2009/28/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της <DATE ISO="20090423">23ης Απριλίου 2009</DATE>, σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την τροποποίηση και τη συνακόλουθη κατάργηση των οδηγιών 2001/77/ΕΚ και 2003/30/ΕΚ.<QUOT.END REF.START="QS0091" CODE="00BB" ID="QE0091"/></TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>