|
Il-Ġurnal Uffiċjali |
MT Is-serje C |
|
C/2025/4234 |
1.8.2025 |
Pubblikazzjoni tal-komunikazzjoni ta’ emenda standard approvata ta’ speċifikazzjoni tal-prodott ta’ indikazzjoni ġeografika f’konformità mal-Artikolu 5(4) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2025/27 (1)
(C/2025/4234)
KOMUNIKAZZJONI TAL-APPROVAZZJONI TA’ EMENDA STANDARD
(Artikolu 24 tar-Regolament (UE) 2024/1143)
“Piment d’Espelette” / “Piment d’Espelette – Ezpeletako Biperra”
EU PDO-FR-9131-AM01 — 2.5.2025
1. Isem il-prodott
“Piment d’Espelette” / “Piment d’Espelette – Ezpeletako Biperra”
2. Tip ta’ indikazzjoni ġeografika
|
☒ |
Denominazzjoni ta’ oriġini protetta (DOP) |
|
☐ |
Indikazzjoni ġeografika protetta (IĠP) |
|
☐ |
Indikazzjoni ġeografika (IĠ) |
3. Settur
|
☒ |
Prodotti agrikoli |
|
☐ |
Inbejjed |
|
☐ |
Xarbiet spiritużi |
4. Pajjiż li għalih tappartjeni ż-żona ġeografika
Franza
5. Awtorità nazzjonali li tikkomunika l-emenda standard
Il-Ministeru għall-Agrikoltura u għas-Sovranità tal-Ikel
6. Kwalifika bħala emenda standard
L-applikazzjoni għall-emenda tad-DOP “Piment d’Espelette” / “Piment d’Espelette – Ezpeletako Biperra” ma tinvolvi l-ebda waħda mit-tliet sitwazzjonijiet li jikkostitwixxu emenda tal-Unjoni; speċifikament ma:
|
(a) |
tinvolvix bidla fl-isem tad-denominazzjoni ta’ oriġini protetta; |
|
(b) |
tirriskjax li xxejjen ir-rabta maż-żona ġeografika; |
|
(c) |
tinvolvix restrizzjonijiet ulterjuri fuq il-kummerċjalizzazzjoni tal-prodott. |
Għalhekk, l-awtoritajiet Franċiżi jqisu li l-applikazzjoni hija għal emenda standard.
7. Deskrizzjoni tal-emenda/i standard approvata/i
1. Deskrizzjoni tal-prodott
|
(1) |
L-ispeċi, il-varjetà u t-tip tal-varjetà jiżdiedu billi tiġi speċifikata d-deskrizzjoni botanika (il-pjanta u l-frotta) kif ġej: Il-felfel jiġi esklużivament mill-ispeċi Capsicum annuum L. tat-tip tal-varjetà li ġej: pjanta erbaċea annwali li tista’ tikber sa 80 cm; weraq li jalterna, sħiħ u ovali; fjuri bojod, waħedhom fl-axxella tal-weraq; frott imlaħħam, imdendel, f’forma konika, li jeqleb aħmar meta jsir; il-frotta għandha qasma li taqsamha (mhux kompletament fin-naħa ta’ fuq) fi tliet ċelluli li jkun fihom ħafna żerriegħa. Il-felfel ta’ dik id-denominazzjoni jinkiseb miż-żerriegħa tal-varjetà Gorria jew miż-żerriegħa ta’ varjetà lokali tat-tip tal-varjetà ddefinit hawn fuq. |
|
(2) |
Emenda tad-deskrizzjoni sensorja tal-felfel sħiħ u frisk marbut fi gzuz bl-ispag: issa huwa speċifikat li l-aromi jiżviluppaw hekk kif il-felfel jinxef/isir u b’hekk jikkonċernaw biss it-trab. Għalhekk, id-deskritturi organolettiċi tneħħew mill-karatterizzazzjoni tal-felfel frisk u sħiħ marbut fi gzuz bl-ispag. |
|
(3) |
Tħassir tad-daqs tal-felfel frisk u sħiħ li jintuża biex isir it-trab: id-daqs tal-felfel li jintuża biex isir it-trab tħassar, peress li din il-karatteristika ma taffettwax il-kwalità organolettika tat-trab. |
|
(4) |
Tħassir tan-numru ta’ felfel għal kull spaga: din id-dispożizzjoni diġà tidher fil-parti tal-ispeċifikazzjoni dwar il-metodu ta’ produzzjoni.
L-emenda taffettwa d-dokument uniku. |
2. Evidenza li l-prodott joriġina fiż-żona ġeografika
|
(1) |
L-iskadenza biex tintbagħat id-dikjarazzjoni ta’ identifikazzjoni, li oriġinarjament kienet qabel l-1 ta’ Frar tas-sena qabel l-ewwel sena ta’ implimentazzjoni, issa tmexxiet għall-31 ta’ Ottubru biex jitqies l-istadju taż-żrigħ fiż-żona ġeografika u jiġi żgurat li l-operaturi jkunu awtorizzati qabel il-bidu tal-produzzjoni. |
|
(2) |
L-uniformità tal-prodotti li jinsabu f’lott u d-definizzjoni tal-lott tat-trab ġew speċifikati kif ġej:
|
|
(3) |
Id-dati tal-istaġun ġew emendati biex jirriflettu ċ-ċiklu tal-għalla fid-dawl tal-obbligu li ż-żrigħ isir fiż-żona ġeografika: l-istaġun issa se jkun mill-1 ta’ Frar sal-31 ta’ Jannar. |
|
(4) |
Issa huwa indikat perjodu ta’ żamma għar-rekords: l-operaturi jeħtiġilhom iżommu d-data fir-reġistri matul l-istaġun li jirrelataw miegħu u għaż-żewġ staġuni li ġejjin. |
|
(5) |
Ir-restawr tas-sistemi tal-immarkar huwa estiż għall-operaturi li l-awtorizzazzjoni tagħhom ġiet sospiża (u mhux biss għall-operaturi li l-awtorizzazzjoni tagħhom ġiet irtirata). |
|
(6) |
Ġew emendati diversi dispożizzjonijiet b’rabta mal-bidliet li saru fit-taqsima “Metodu ta’ produzzjoni” tal-ispeċifikazzjoni tal-prodott sabiex tittejjeb it-traċċabilità (monitoraġġ imtejjeb tal-kwantitajiet maħsuda u implimentazzjoni aħjar tal-kontrolli), jiġifieri:
L-emenda ma taffettwax id-dokument uniku. |
3. Definizzjoni taż-żona ġeografika
It-taqsima tal-ispeċifikazzjoni tal-prodott dwar id-deskrizzjoni taż-żona ġeografika ġiet riformulata biex tispeċifika li l-istadji kollha fil-produzzjoni tad-DOP “Piment d’Espelette”, miż-żrigħ sal-imballaġġ, isiru fiż-żona ġeografika.
Ġew speċifikati wkoll l-arranġamenti għall-identifikazzjoni ta’ rqajja’ xierqa għall-produzzjoni tad-DOP “Piment d’Espelette”.
L-emenda taffettwa d-dokument uniku.
4. Deskrizzjoni tal-metodu biex jinkiseb il-prodott
|
(1) |
Żdied subkapitolu ġdid bit-titolu “Żrigħ” biex jinkludi l-produtturi tan-nebbieta fl-ispeċifikazzjoni tal-prodott u jipprevedi li n-nebbieta jridu jiġu prodotti fiż-żona ġeografika: Il-produzzjoni tan-nebbieta (iż-żrigħ u t-tkabbir) trid issir minn operatur fiż-żona koperta mid-denominazzjoni. Il-produtturi jistgħu jużaw iż-żerriegħa mill-azjendi tagħhom stess. Iż-żrigħ isir direttament f’kontenituri, qsari, tilari, blokok jew tilari tan-nebbieta. Isir f’workshop imsaqqaf apposta. Iż-żerriegħa trid titgħatta. Il-pjanti jitħawlu mill-ġdid direttament f’kontenituri, qsari, tilari, blokok jew tilari tan-nebbieta. Dan l-istadju jsir hekk kif in-nebbieta jkollha żewġ kotiledoni. Il-pjanti jridu jitħawlu direttament f’workshop apposta. |
|
(2) |
Tħawwil u ġestjoni:
Tneħħa l-obbligu li jintuża mulching tal-plastik. L-ispazju bejn in-nebbieta fuq il-linja, li oriġinarjament kien stabbilit għal minimu ta’ 40 cm irrispettivament mit-tip ta’ tħawwil, jinżamm għal minimu ta’ 40 cm għal nebbieta waħedhom iżda jiżdied għal 50 cm għal nebbieta doppji. Din iż-żieda fl-ispazju tippermetti l-iżvilupp tal-għeruq aħjar għan-nebbieta doppji u għalhekk reattività mtejba għall-perikli klimatiċi. Id-densità ta’ tħawwil, li oriġinarjament kienet tvarja minn minimu ta’ 10 000 pjanta/ha għal massimu ta’ 30 000 pjanta/ha meta jitħawlu n-nebbieta waħedhom jew 60 000 pjanta/ha meta jitħawlu n-nebbieta doppji, inbidlet għal 40 000 pjanta/ha meta jitħawlu n-nebbieta doppji, sabiex tiġi żgurata l-koerenza mal-bidla fl-ispazjar fuq il-linja. Ġestjoni tas-saħħa Żdiedu d-dispożizzjonijiet li ġejjin sabiex jitnaqqas l-użu ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti: “Matul is-sena kalendarja, l-erbiċidi jistgħu jintużaw biss ma’ prodotti ta’ kontroll bijoloġiku inklużi fil-lista ta’ prodotti ta’ kontroll bijoloġiku ppubblikata mid-Direttorat Ġenerali għall-Ikel. L-użu sistematiku ta’ trattamenti fitosanitarji oħrajn huwa pprojbit. L-operazzjonijiet tat-trattament iridu jiġu skattati abbażi ta’ osservazzjoni rreġistrata f’reġistru.” Protezzjoni kontra l-ġlata: Id-dispożizzjoni oriġinali tipprevedi protezzjoni kontra l-ġlata bejn l-1 ta’ April u l-31 ta’ Mejju u fi tmiem l-istaġun tat-tkabbir, mill-25 ta’ Ottubru. Id-data biex possibbilment tiġi stabbilita protezzjoni kontra l-ġlata tmexxiet ’il quddiem għall-15 ta’ Ottubru. Il-ġustifikazzjoni għal din il-bidla hija l-okkorrezza tal-ġlata aktar bikrija. Is-sigħat li matulhom jistgħu jittieħdu miżuri protettivi issa ġew speċifikati (bejn il-17.00 u l-10.00). Ħsad Biex isir adattament għat-tibdil fil-klima u jiġi limitat l-użu ta’ talbiet għal bidliet temporanji, id-dispożizzjoni tad-dati tal-ħsad ġiet emendata kif ġej: “Il-felfel jinħasad manwalment fi stadji, sakemm il-pjanta ċċedi għall-ġlata jew mhux aktar tard mill-15 ta’ Diċembru.” Wara bidliet fil-prattiki, u sabiex jiġi permess il-ħsad fl-aħjar żmien ħalli jiġi llimitat it-tnaqqis fil-kwalità tal-frott maħsud, il-volum minimu ta’ felfel frisk meħtieġ biex jinkiseb kilo trab se jitbaxxa minn 8 kg għal 6,5 kg. Dwar il-felfel frisk: saru diversi emendi jew kjarifiki għal dan il-prodott, l-aktar immirati biex jiġi armonizzat il-vokabularju u jiġu ċċarati ċerti termini, b’mod partikolari għal finijiet ta’ kontroll (“kenn mix-xemx”, “kenn mix-xita”, “imballat f’kaxxi tal-ikel”). Dwar il-felfel marbut fi gzuz bl-ispag: id-dispożizzjoni dwar l-irbit fi gzuz bl-ispag issa tispeċifika li dan huwa riżervat għall-felfel mill-azjenda, sabiex jitqiesu l-prattiki tal-operaturi. Żdied limitu ta’ tolleranza rigward in-numru ta’ felfel fuq kull spaga (15 % aktar felfel). Dwar it-trab: saru diversi emendi biex jiċċaraw ċerti dispożizzjonijiet jew biex jiġu adattati fid-dawl tal-prattiki tal-operaturi:
It-tipi ta’ imballaġġ awtorizzat ġew issupplimentati: sabiex jiġi limitat l-imballaġġ mill-ġdid mhux meħtieġ (jitnaqqas l-iskart), għall-bejgħ bejn l-operaturi u qabel it-tqegħid fis-suq, l-imballaġġ f’piż attwali (li ma jikkorrispondix għall-erba’ piżijiet iddefiniti minn qabel għall-preżentazzjoni tal-prodott) huwa permess biss għat-tmiem tal-lott (sa massimu ta’ 5 kg) u għall-boroż inklużi fil-kampjun. L-iskop tar-restrizzjoni tal-imballaġġ bil-piż effettiv huwa sabiex tiġi ffaċilitata l-verifika tal-istokkijiet matul l-ispezzjonijiet. L-emenda taffettwa d-dokument uniku. |
5. Evidenza tar-rabta mal-ambjent
It-taqsima tal-ispeċifikazzjoni tal-prodott li tittratta r-rabta bejn il-prodott u l-ambjent tiegħu ġiet issupplimentata, sabiex jiġi enfasizzat li r-rabta mal-oriġini tal-“Piment d’Espelette” hija bbażata fuq ir-reputazzjoni tiegħu u l-kwalità tal-frotta ħamra misjura tiegħu, li t-trab tagħha għandu riħa tfuħ qawwija.
Żdiedet sentenza li tintroduċi r-rabta: ir-rabta mal-oriġini tal-“Piment d’Espelette” hija bbażata fuq ir-reputazzjoni tiegħu u l-kwalità tal-frotta ħamra misjura tiegħu, li t-trab tagħha għandu riħa tfuħ qawwija ddominata minn aromi ta’ frott u/jew xiwi, xi drabi ssupplimentata minn ħjiel ta’ tiben imnixxef u kkombinata ma’ sensazzjoni qawwija, iżda li ma taħraqx iżżejjed, fuq il-palat.
Id-dokument uniku ġie emendat ukoll biex titqassar it-Taqsima 5 “Rabta maż-żona ġeografika”.
L-emenda taffettwa d-dokument uniku.
6. Dettalji speċifiċi dwar it-tikkettar
F’konformità mat-taqsimiet l-oħrajn tal-ispeċifikazzjoni tal-prodott, żdiedu d-dispożizzjonijiet li ġejjin:
|
— |
Għal felfel frisk u sħiħ, kull kaxxa trid tiġi identifikata minn sistema tal-immarkar sikura kontra t-tbagħbis approvata mill-Istitut Nazzjonali tal-Oriġini u tal-Kwalità. Din is-sistema tista’ tintuża bħala għajnuna mat-tikkettar. |
|
— |
Għal felfel maħsub biex jinbiegħ marbut fi gzuz bl-ispag, kull spaga trid tiġi identifikata minn sistema tal-immarkar sikura kontra t-tbagħbis approvata mill-Istitut Nazzjonali tal-Oriġini u tal-Kwalità li tindika n-numru ta’ felfel. Din tista’ tintuża bħala bażi għat-tikkettar. |
|
— |
Għal felfel fil-forma ta’ trab maħsub għall-bejgħ, kull kontenitur tat-trab irid jinkludi sistema tal-immarkar sikura kontra t-tbagħbis approvata mill-Istitut Nazzjonali tal-Oriġini u tal-Kwalità li tindika wkoll is-sena tal-ħsad. Din is-sistema tista’ tintuża bħala għajnuna mat-tikkettar. |
L-emenda taffettwa d-dokument uniku.
7. Referenzi għall-korp ta’ spezzjoni
Id-dettalji ta’ kuntatt u r-referenzi għal-leġiżlazzjoni ġew aġġornati.
L-emenda ma taffettwax id-dokument uniku.
8. Rekwiżiti nazzjonali
Il-punti ta’ kontroll ewlenin ġew aġġornati fid-dawl tal-bidliet fil-kundizzjonijiet tal-produzzjoni.
L-emenda ma taffettwax id-dokument uniku.
DOKUMENT UNIKU
“Piment d’Espelette” / “Piment d’Espelette – Ezpeletako Biperra”
Nru tal-UE: EU PDO-FR-9131-AM01 — 2.5.2025
DOP (X) IĠP ( )
1. Isem/Ismijiet (tad-DOP jew tal-IĠP)
“Piment d’Espelette” / “Piment d’Espelette – Ezpeletako Biperra”
2. Stat Membru jew pajjiż terz
Franza
3. Deskrizzjoni tal-prodott agrikolu jew tal-oġġett tal-ikel
3.1. Kodiċi tan-Nomenklatura Magħquda
|
— |
07 – ĦAXIX U ĊERTI GĦERUQ U TUBERI TAJBIN GĦALL-IKEL 0709 – Ħaxix ieħor, frisk jew imkessaħ 0709 60 – Frott tal-ġeneru Capsicum jew tal-ġeneru Pimenta 0709 60 10 – Bżar ħelu |
|
— |
09 – KAFÈ, TE, MATÉ U ĦWAWAR 0904 – Bżar tal-ġeneru Piper; frott tal-ġeneru Capsicum jew tal-ġeneru Pimenta, imnixxef jew imfarrak jew mitħun 0904 21 – Imnixxef, la mfarrak u lanqas mitħun 0904 21 10 – Bżar ħelu (Capsicum annum) |
|
— |
09 – KAFÈ, TE, MATÉ U ĦWAWAR 0904 – Bżar tal-ġeneru Piper; frott tal-ġeneru Capsicum jew tal-ġeneru Pimenta, imnixxef jew imfarrak jew mitħun 0904 22 – Imfarrak jew mitħun |
3.2. Deskrizzjoni tal-prodott li għalih japplika l-isem fil-punt 1
Il-felfel jiġi esklużivament mill-ispeċi Capsicum annuum L. tat-tip tal-varjetà li ġej: pjanta erbaċea annwali li tista’ tikber sa 80 cm; weraq li jalterna, sħiħ u ovali; fjuri bojod, waħedhom fl-axxella tal-weraq; frott imlaħħam, imdendel, f’forma konika, li jeqleb aħmar meta jsir; il-frotta għandha qasma li taqsamha (mhux kompletament fin-naħa ta’ fuq) fi tliet ċelluli li jkun fihom ħafna żerriegħa. Il-felfel ta’ dik id-denominazzjoni jinkiseb miż-żerriegħa tal-varjetà Gorria jew minn żerriegħa ta’ varjetà lokali tat-tip iddefinit hawn fuq.
Dan ikun aħmar meta jkun misjur u jiġi fi tliet forom:
|
— |
bħala bżar frisk u sħiħ: totalment ħieles minn kwalunkwe kulur aħdar, ikun regolari u b’forma konika u l-qoxra tiegħu tkun lixxa; |
|
— |
marbut fi gzuz bl-ispag: il-felfel jintrabat flimkien tnejn tnejn (f’forma ta’ xewka tad-dahar), tlieta tlieta (fi triangolu) jew erbgħa erbgħa (f’forma ta’ salib); għandu kulur aħmar, regolari u forma konika, għandu qoxra lixxa u tul ta’ 7 sa 14 cm, mingħajr iz-zokk. L-ispag irid jiġi rranġat b’mod armonjuż u ugwali, kemm f’termini ġenerali kif ukoll f’termini tal-għamliet u tad-daqs tal-felfel. Dan jippermetti li l-felfel isir u jinxef; |
|
— |
trab tal-bżar: il-felfel għal kull lott ta’ trab irid jiġi mill-istess azjenda. It-tħin isir wara perjodu ta’ sajran, segwit minn tnixxif fil-forn. It-trab tal-“Piment d’Espelette” għandu lewn oranġjo għal kannella jagħti fl-aħmar. Irid ikun mitħun fin biżżejjed sabiex il-partikoli ma jaqbżux 5 mm. It-trab tal-bżar “Piment d’Espelette” għandu riħa qawwija ddominata minn aromi ta’ frott u ta’ affumikazzjoni, u/jew ħjiel ta’ tiben, ikkombinata ma’ togħma qawwija, iżda li ma taħraqx iżżejjed, ftit jew wisq iddum, li tolqot il-palat bil-mod u/jew b’sensazzjoni ta’ sħana. It-trab tal-bżar “Piment d’Espelette” jista’ jħalli ħjiel ta’ ħlewwa u/jew imrar fil-ħalq. Il-kontenut ta’ ndewwa tat-trab tal-bżar huwa inqas minn 12 %. |
3.3. Għalf (għall-prodotti li joriġinaw mill-annimali biss) u materja prima (għall-prodotti pproċessati biss)
Mhux applikabbli
3.4. Passi speċifiċi fil-produzzjoni li jridu jsiru fiż-żona ġeografika definita
Il-passi kollha fil-produzzjoni tad-DOP “Piment d’Espelette”, miż-żrigħ sal-imballaġġ, iridu jsiru fiż-żona ġeografika.
3.5. Regoli speċifiċi dwar l-imballaġġ, it-tfettit, it-taħkik, eċċ. tal-prodott agrikolu li għalih jirreferi l-isem reġistrat
L-imballaġġ isir fiż-żona ta’ produzzjoni. Dan ir-rekwiżit huwa maħsub biex mhux biss jiggarantixxi l-awtentiċità tal-prodott iżda wkoll iżomm il-kwalitajiet u l-karatteristiċi tiegħu u b’hekk tiġi protetta d-denominazzjoni ta’ oriġini tal-“Piment d’Espelette”. Barra minn hekk, minħabba n-natura mħallta tat-trab tal-felfel, l-obbligu li t-trab jiġi ppakkjat fiż-żona ta’ produzzjoni jiggarantixxi t-traċċabilità u l-oriġini tiegħu.
Il-felfel jinħasad meta jkun aħmar (f’mill-inqas 80 % tal-wiċċ tiegħu).
Fit-48 siegħa ta’ wara l-ħsad, il-felfel jitqassam, u, jew jintbagħat frisk u sħiħ jew marbut fi gzuz bl-ispag jew jitħalla jsir għat-tħin fi trab.
Il-felfel frisk u sħiħ jinħażen qabel il-konsenja ’l bogħod mix-xemx u x-xita fil-bini tal-operatur. Jiġi ppakkjat f’kaxex żgħar, imtaqqbin, ittikkettati u li jintużaw esklużivament għall-“Piment d’Espelette”. Il-kaxex għandhom kapaċità massima ta’ 15 kg u l-għoli tagħhom ma jistax jaqbeż 25 cm.
Il-felfel li jinbiegħ marbut fi gzuz bl-ispag ta’ 20, 30, 40, 60, 80 jew 100 bżaru (b’tolleranza ta’ 15 % aktar bżar) jintrabat manwalment fuq spaga tal-ikel mill-produttur jew taħt ir-responsabbiltà tal-produttur. L-irbit fi gzuz bl-ispag jiġi ppreservat għall-felfel li jikber fl-azjenda. Dan l-għarfien li għandhom l-operaturi tad-DOP jirriżulta fi rbit tal-bżar li jaqbel mad-deskrizzjoni tal-prodott.
Wara t-tqassim, il-felfel li jkun se jinbiegħ fil-forma ta’ trab jitħalla jsir għal mill-inqas 15-il jum f’post b’ventilazzjoni tajba (kenn jew faċċata). Għall-felfel maħsud bejn it-2 u l-15 ta’ Diċembru, il-perjodu ta’ sajran jiġi estiż għal minimu ta’ 25 jum. Għal sajran f’post kenni, il-bżar irid jinfirex fuq saff wieħed fuq folja bit-toqob. Id-distanza bejn iż-żewġ folji bit-toqob trid tkun mill-inqas ta’ 10 cm. Meta jintemm il-perjodu ta’ sajran, il-bżar jitneħħielu z-zokk u jitnixxef u jintaħan. L-aħħar ipproċessar tal-bżar fi trab tal-istaġun irid isir mhux aktar tard mill-15 ta’ Frar wara l-ħsad.
Fi żmien 24 siegħa mit-tħin, it-trab irid jinħażen f’kontenitur bil-vakwu b’kapaċità ta’ 250 g, 500 g, kilo jew 5 kg. L-imballaġġ malajr wara t-tħin jippreserva t-trab minn defiċjenzi organolettiċi bħal imrar qawwi jew aromi ta’ tiben niedi, fungu, ħaxix jew saħansitra tnawwir. Għal-lott aħħari, huwa permess biss kontenitur bil-vakwu wieħed li jiżen inqas minn 5 kg.
Wara t-tħin, il-lottijiet jiġu mmarkati bid-data tal-ħruq u d-data tat-tħin.
Hekk kif ikunu ġew ippakkjati bil-vakwu, il-lottijiet jiġu mmarkati bid-data tal-ħruq, id-data tat-tħin u l-piż.
Ma jistgħux jiżdiedu koloranti, addittivi jew preservattivi, ħlief għall-gass inerti.
Il-lottijiet ta’ trab maħżunin kollha soġġetti għal talba għal eżami organolettiku jridu jiġu identifikati.
Għall-bejgħ bejn l-operaturi u r-rilaxx għall-konsum, it-trab irid jiġi ppakkjat jew f’kontenituri ermetiċi b’sistema tal-immarkar sikura kontra t-tbagħbis b’kapaċità ta’ 250 g, 500 g, kilo jew 5 kg jew f’vażetti tal-ħġieġ ermetiċi b’sistema tal-immarkar sikura kontra t-tbagħbis.
Għall-bejgħ bejn l-operaturi, il-kontenituri ermetiċi jridu jiġu ttikkettati skont il-piż attwali tagħhom.
L-imballaġġ isir fiż-żona ta’ produzzjoni. Dan ir-rekwiżit huwa maħsub biex mhux biss jiggarantixxi l-awtentiċità tal-prodott iżda wkoll iżomm il-kwalitajiet u l-karatteristiċi tiegħu u b’hekk tiġi protetta d-denominazzjoni ta’ oriġini tal-“Piment d’Espelette”. Barra minn hekk, minħabba n-natura mħallta tat-trab tal-felfel, l-obbligu li t-trab jiġi ppakkjat fiż-żona ta’ produzzjoni jiggarantixxi t-traċċabilità u l-oriġini tiegħu. L-imballaġġ malajr wara t-tħin jippreserva t-trab minn defiċjenzi organolettiċi bħal imrar qawwi jew aromi ta’ tiben niedi, fungu, ħaxix jew saħansitra tnawwir.
3.6. Regoli speċifiċi dwar it-tikkettar tal-prodott agrikolu li għalih jirreferi l-isem reġistrat
It-tikketti fuq il-felfel frisk jew dak marbut fi gzuz bl-ispag jew fil-forma ta’ trab irid ikollhom il-kliem “Piment d’Espelette” jew “Piment d’Espelette — Ezpeletako Biperra” miktub b’ittri li jkunu tal-inqas 1,3 darbiet id-daqs tal-ikbar karattri fuq it-tikketta. It-tikketta jrid ikollha l-logo tad-DOP tal-Unjoni Ewropea. Il-logo jrid ikun akkumpanjat mill-isem tad-denominazzjoni, mingħajr kliem bejniethom.
It-tikketta jista’ jkollha wkoll it-termini “appellation d’origine protégée” (denominazzjoni ta’ oriġini protetta) u “AOP” (DOP) miktub eżatt wara jew qabel l-isem tad-denominazzjoni, mingħajr kliem bejniethom.
Minbarra t-tikketta, id-dokumenti li jakkumpanjaw, il-fatturi, u l-marki jrid ikollhom l-isem tad-denominazzjoni ta’ oriġini u t-termini “appellation d’origine protégée” (denominazzjoni ta’ oriġini protetta) u/jew “AOP” (DOP) u/jew il-logo tad-DOP tal-Unjoni Ewropea.
Għal felfel frisk u sħiħ, kull kaxxa trid tiġi identifikata b’sistema tal-immarkar sikura kontra t-tbagħbis approvata mill-Istitut Nazzjonali tal-Oriġini u tal-Kwalità. Din is-sistema tista’ tintuża bħala għajnuna mat-tikkettar.
Għal felfel maħsub għall-bejgħ marbut fi gzuz bl-ispag, kull spaga trid tiġi identifikata minn sistema tal-immarkar sikura kontra t-tbagħbis approvata mill-Istitut Nazzjonali tal-Oriġini u tal-Kwalità li tindika n-numru ta’ bżar. Din tista’ tintuża bħala bażi għat-tikkettar.
Għal felfel fil-forma ta’ trab maħsub għall-bejgħ, kull kontenitur tat-trab irid jinkludi sistema tal-immarkar sikura kontra t-tbagħbis approvata mill-Istitut Nazzjonali tal-Oriġini u tal-Kwalità li tindika wkoll is-sena tal-ħsad. Din is-sistema tista’ tintuża bħala għajnuna mat-tikkettar.
4. Definizzjoni qasira taż-żona ġeografika
Iż-żona ġeografika tkopri t-territorju tal-muniċipalitajiet li ġejjin fid-dipartiment kollu tal-Pyrénées-Atlantiques: Larressore u Souraïde. Tkopri parzjalment il-muniċipalitajiet li ġejjin: Ainhoa, Cambo-les-Bains, Espelette, Halsou, Itxassou, Jatxou, Saint-Pée-sur-Nivelle u Ustaritz. Il-konfini taż-żona ġeografika jiddaħħlu fir-reġistru tal-artijiet tal-muniċipalitajiet koperti parzjalment.
5. Rabta maż-żona ġeografika
5.1. Speċifiċità taż-żona ġeografika
Ir-reġjun żgħir ta’ Espelette għandu klima tan-Nofsinhar u oċeanika. Is-sjuf huma sħan (b’temperaturi massimi medji ta’ 25 °C f’Lulju) u x-xtiewi ma humiex kiefrin (b’medja ta’ 12 °C f’Jannar). Il-ġlata hija rari u l-jiem mingħajr taħlil huma saħansitra aktar rari.
Ir-reġjun ta’ Espelette ma huwiex affettwat miż-żiffa tal-baħar li tiġi kkawżata mill-kuntrast bejn it-temperatura tal-oċean u dik tal-art, billi huwa protett minn medda ta’ għoljiet b’għoli ta’ madwar 100 m li taġixxi bħala lqugħ mir-riħ u tipprevjeni milli jseħħu l-fenomeni tal-evapotraspirazzjoni u d-deidratazzjoni tal-pjanti.
Barra minn hekk, l-għoljiet u l-muntanji tal-Pirenej madwar Espelette jiddelimitaw speċi ta’ amfiteatru li jħares lejn il-Majjistral u jiffurmaw l-ewwel ilqugħ kontra l-flussi oċeaniċi umdi, li ħafna drabi jiżbruffaw bħala xita qawwija.
Bħala medja, 180 jum fis-sena jibbenefikaw mix-xita. Dan jagħti lir-reġjun l-ogħla bilanċ ta’ ilma fi Franza f’dik l-altitudni. Fl-aħħar nett, billi jikkawżaw żieda fil-kopertura tas-sħab, l-għoljiet tal-madwar jirregolaw it-temperatura u jnaqqsu d-differenza fit-temperatura bejn in-nhar u l-lejl.
L-irqajja’ jridu jkunu fertili u b’kontenut għoli biżżejjed ta’ materja organika biex jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-pjanta, biex jipprovdu provvista tal-ilma tajba u skular tajjeb, biex jibbenefikaw minn orjentazzjoni favorevoli u esponiment għad-dawl tax-xemx u biex jipprevjenu r-riskju ta’ erożjoni. Is-sawra ta’ dawn l-irqajja’ hija bilanċ bejn it-tafal, ix-xaħx u r-ramel, u jibbenefikaw kważi kull sena minn provvista tajba ta’ demel dekompost sew.
Finalment, il-preżenza tal-muntanji tal-Pirenej, taħt l-influwenza tal-foehn bejn l-inklinazzjonijiet tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar, tirriżulta f’riħ min-Nofsinhar magħruf bħala haïze hegoa. Dan ir-riħ sħun ma huwiex tas-soltu minħabba li jippreserva l-istess intensità binhar u billejl; huwa frekwenti fil-ħarifa u fix-xitwa u b’hekk jikkontribwixxi għas-sajran u għat-tnixxif tal-frott.
Id-data meteoroloġika turi li r-reġjun ta’ Espelette juri karatteristiċi klimatiċi mhux tas-soltu minħabba l-konġunzjoni tal-pożizzjoni ġeografika u ġeomorfoloġika tiegħu.
5.2. Speċifiċità tal-prodott
Il-felfel “Piment d’Espelette” għandu riħa qawwija ddominata minn aromi ta’ frott u/jew duħħan, xi drabi ssupplimentata minn ħjiel ta’ tiben li għadu kif inħarat, ikkombinata ma’ togħma qawwija, iżda mhux wisq pikkanti. Dan ikun aħmar meta jkun misjur u jiġi fi tliet forom: felfel frisk u sħiħ u felfel fil-forma ta’ trab jew marbut fi gzuz bl-ispag.
Il-felfel ġie introdott għall-ewwel darba fir-reġjun ta’ Espelette fis-seklu 16; probabbilment wasal fil-provinċja ta’ Labourd minn Spanja mill-wied Nive. L-ewwel referenza għall-felfel tal-ispeċi Capsicum u l-użu tiegħu bħala ħwara dehret fis-seklu 17. Dan il-felfel offra alternattiva għall-bżar iswed, li sa dak iż-żmien kien jiġi importat b’kost għoli, fit-taħwir u fil-preservazzjoni tal-laħam.
Il-felfel ġie mfaħħar ukoll għall-karatteristiċi terapewtiċi tiegħu u sab ruħu fil-kaxxi tal-mediċini fid-djar tan-nies. Fl-1745, id-dizzjunarju Bask tas-saċerdot Manuel de Larramendi jiddeskrivi l-użu tal-“Piment d’Espelette” bħala ħwara.
Dan kien jitkabbar fil-ġonna tad-djar min-nisa, l-aktar biex jintuża fid-dar jew għall-bejgħ lill-produtturi tal-majjal u lis-sidien tat-taverni.
Il-bejgħ tal-“Piment d’Espelette” kien jipprovdi introjtu addizzjonali għan-nisa li kienu jkabbruh u kien jissupplimenta l-introjti baxxi ta’ azjendi agrikoli żgħar, li jkabbru taħlita ta’ għelejjel u bhejjem.
L-iżvilupp tal-kultivazzjoni tal-felfel b’hekk għen biex jinżammu dawn l-azjendi agrikoli tradizzjonali li jkabbru taħlita ta’ għelejjel u bhejjem.
Il-girlandi ta’ felfel jinxef fuq il-faċċati tad-djar fil-ħarifa huma karatteristika tipika u li tiġbed l-għajn fir-reġjun.
Il-bżar “Piment d’Espelette” bħalissa huwa l-uniku felfel tradizzjonali użat bħala ħwara li jiġi prodott fi Franza. Minħabba l-oriġini tropikali tagħha, l-ispeċi Capsicum annuum L. ma hijiex xierqa għall-kultivazzjoni u l-ipproċessar bħala ħwara fi klimi Franċiżi, ħlief f’kundizzjonijiet tassew speċjali u fil-każ ta’ tip tal-varjetà li huwa adattat għalihom.
Ta’ min jinnota li l-ispeċi Capsicum annuum ġiet rikonoxxuta mill-botanisti sa mill-1930 għall-kapaċità tagħha li tieħu forom differenti skont il-ħamrija u l-klima.
Il-pjanta teħtieġ tisqija regolari u abbundanti peress li ma tiffjorixxix jekk l-ammont ta’ ilma jkun ftit wisq jew iżżejjed. Il-pjanta tista’ tiżviluppa biss meta t-temperatura tal-ħamrija tkun aktar minn 12 °C u tikber tajjeb meta t-temperatura medja tilħaq 20 °C b’varjazzjonijiet żgħar biss bejn in-nhar u l-lejl.
5.3. Rabta kawżali
B’mod uniku, f’dawn il-latitudnijiet, il-klima tar-reġjun żgħir ta’ Espelette tlaqqa’ flimkien it-temperatura perfetta u l-kundizzjonijiet tal-umdità li għandha bżonn il-pjanta biex tikber u tiġi pproċessata fi ħwara. Il-karatteristiċi tat-temperaturi, tax-xita u tar-regolamentazzjoni tas-sħana jippermettu li jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet tal-pjanta.
It-tip tal-varjetà lokali joriġina mill-għażla tal-massa minn żmien il-qedem li kienet issir mill-produtturi. Dawn il-karatteristiċi kollha jaqblu perfettament mal-kundizzjonijiet tal-ambjent lokali u jippermettu li l-felfel jiġi pproċessat fi ħwara tassew distintiva: aromatika u pikkanti mingħajr ma taħraq iżżejjed.
Mill-għażla taż-żerriegħa sal-preservazzjoni tal-ħwara bil-karatteristiċi organolettiċi kollha tagħha, kull stadju jsir f’konformitià mal-għarfien espert lokali u adattat. It-tkabbir u l-ipproċessar tal-“Piment d’Espelette” jirrikjedu kapaċitajiet kbar ta’ osservazzjoni u użu frekwenti ta’ proċessi manwali. Matul is-sekli, il-produtturi rnexxielhom jippreservaw it-tip tal-varjetà u t-tekniki tal-kultivazzjoni, tat-tnixxif u tal-ipproċessar tradizzjonali li ppermettew li l-prodott iżomm l-oriġinalità tiegħu.
Il-“Piment d’Espelette” għandu rwol prominenti fil-gastronomija u fil-kultura lokali: fi Franza, hija l-ħwara tal-Pajjiż Bask. Pereżempju, għadd ta’ espressjonijiet lokali huma bbażati fuq il-kelma “piment” [bżaru], u l-festival tal-felfel huwa okkażjoni importanti għar-reġjun kollu: dakinhar, eluf ta’ persuni jinżlu fil-villaġġ kemm biex jixtru l-“Piment d’Espelette” kif ukoll biex jiċċelebrawh.
Fl-antik, il-“Piment d’Espelette” kien jippermetti lin-nisa jipproduċuh biex isiru finanzjarjament indipendenti. Illum, jirrappreżenta proporzjon sinifikanti tal-introjtu tal-azjendi agrikoli u l-produzzjoni tal-“Piment d’Espelette” tippermetti li jinbdew jew jinżammu fin-negozju l-azjendi żgħar u mmexxijja mill-familji.
In-negozji ta’ bosta ditti tal-laħam ippreparat u ppreservat, il-produtturi tal-ikliet ippreparati u s-sidien tar-ristoranti fir-reġjun huma marbutin direttament mal-“Piment d’Espelette”.
Referenza għall-pubblikazzjoni tal-ispeċifikazzjoni tal-prodott
https://info.agriculture.gouv.fr/boagri/document_administratif-e7cbb1fb-1ffb-4ddc-b448-4c990d990f2a
(1) Ir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2025/27 tat-30 ta’ Ottubru 2024 li jissupplimenta r-Regolament (UE) 2024/1143 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill b’regoli dwar ir-reġistrazzjoni u l-protezzjoni ta’ indikazzjonijiet ġeografiċi, speċjalitajiet tradizzjonali garantiti u termini tal-kwalità mhux obbligatorji u li jħassar ir-Regolament Delegat (UE) Nru 664/2014 (ĠU L, 2025/27, 15.1.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_del/2025/27/oj).
ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/4234/oj
ISSN 1977-0987 (electronic edition)