Voorstel voor een AANBEVELING VAN DE RAAD tot vergemakkelijking van de afgifte van eenvormige visa voor kort verblijf aan onderzoekers die onderdaan zijn van een derde land en die zich met het oog op wetenschappelijk onderzoek verplaatsen in de Europese Gemeenschap

(door de Commissie ingediend)

TOELICHTING

Om het algemeen kader met betrekking tot de toegang en de mobiliteit van onderdanen van derde landen met het oog op wetenschappelijk onderzoek in de Europese Gemeenschap aan te vullen, bleek het noodzakelijk specifieke maatregelen te nemen om de voorwaarden voor de toelating en de verplaatsing van deze categorie personen in de lidstaten te versoepelen voor verblijven van korte duur.

Het voorstel voor een aanbeveling heeft uitsluitend betrekking op de afgifte van eenvormige visa voor een verblijf van ten hoogste drie maanden; de lidstaten wordt verzocht geleidelijk maatregelen te nemen waardoor de toegang tot en het reizen binnen de Gemeenschap vergemakkelijkt wordt voor onderzoekers uit derde landen die overeenkomstig Verordening nr. 539/2001 van de Raad van 15 maart 2001 [1] zijn onderworpen aan de visumplicht.

[1] Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad van 15 maart 2001 tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld, PB L 81 van 21.3.2001, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 453/2003 (PB L 69 van 13.3.2003, blz. 10).

Er zijn concrete maatregelen vastgesteld, die door de Raad moeten worden goedgekeurd zodat de lidstaten ze kunnen toepassen. Beoogd wordt dat de tenuitvoerlegging van deze maatregelen wordt geëvalueerd binnen een jaar na de goedkeuring van de aanbeveling door de Raad.

Het voorstel voor een aanbeveling betreft de procedure voor de afgifte van eenvormige visa en vormt een ontwikkeling van het acquis van Schengen. De rechtsgrond voor deze kwestie is artikel 62, punt 2, onder b), ii), wat inhoudt dat gebruik wordt gemaakt van de "variabele geometrie" die voortvloeit uit de protocollen betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Denemarken. Want krachtens het aan het EG-Verdrag gehechte protocol betreffende de positie van Denemarken zal deze lidstaat niet deelnemen aan de goedkeuring van het voorstel voor een aanbeveling en is de aanbeveling niet bindend voor, noch van toepassing op dit land. Aangezien de voorstellen in dit geval evenwel een ontwikkeling van het Schengenacquis vormen, beslist Denemarken overeenkomstig artikel 5 van het Protocol "binnen een termijn van zes maanden nadat de Raad een besluit heeft genomen over een voorstel of een initiatief tot uitwerking van het Schengenacquis uit hoofde van de bepalingen van titel IV van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, of het dit besluit in zijn nationale wetgeving zal omzetten". De aanbeveling zal evenmin van toepassing zijn in het Verenigd Koninkrijk en Ierland, tenzij deze lidstaten hiervoor toestemming krijgen krachtens een mechanisme dat is vastgesteld in het Protocol tot opneming van het Schengen-acquis in het kader van de Europese Unie.

Overeenkomstig de op 17 mei 1999 door de Raad, Noorwegen en IJsland gesloten overeenkomst inzake de wijze waarop deze twee staten worden betrokken bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis, worden de maatregelen van de Europese Unie tot wijziging of aanvulling van het Schengen-acquis uitgevoerd en toegepast door Noorwegen en IJsland.

In artikel 3 van de toetredingsakte is vastgesteld dat de bepalingen van het Schengenacquis en de daarop voortbouwende of op een andere wijze daaraan gerelateerde rechtsbesluiten zoals zij zijn opgesomd in de in dit artikel bedoelde bijlage, vanaf de datum van toetreding verbindend voor en toepasselijk in de nieuwe lidstaten zijn. De bepalingen en rechtsbesluiten welke niet in deze bijlage worden vermeld, zijn weliswaar vanaf de datum van toetreding verbindend voor de nieuwe lidstaten, maar zijn in een nieuwe lidstaat slechts toepasselijk op grond van een daartoe strekkend besluit dat de Raad overeenkomstig dit artikel heeft genomen. De Schengen-bepalingen met betrekking tot visa (artikelen 9 tot 18 van de Schengen-overeenkomst en de desbetreffende uitvoeringsbesluiten, met name de Gemeenschappelijke visuminstructies) zijn met uitzondering van de Verordeningen (EG) nrs. 539/2001 en 1683/95, niet vermeld in de hierboven genoemde bijlage en zijn dus weliswaar vanaf de toetreding verbindend, maar in de nieuwe lidstaten slechts toepasselijk na het hierboven bedoelde besluit van de Raad.

Gelet op het dringende karakter en het belang van deze maatregelen in verband met de doelstellingen van de Europese Raad van Lissabon en gezien de aard van de maatregelen, kan het beoogde doel enkel worden bereikt door een communautair optreden.

TOELICHTING PER MAATREGEL

Om onderzoekers uit derde landen te kunnen aantrekken, moet de Europese Unie de toegang en de mobiliteit van deze onderzoekers bevorderen, zodat zij zich binnen de gemeenschappelijke ruimte kunnen verplaatsen om deel te nemen aan concrete acties in het kader van de communautaire programma's voor wetenschappelijk onderzoek.

De procedures en de voorwaarde voor de afgifte van eenvormige visa voor kort verblijf zijn vastgesteld in de Gemeenschappelijke visuminstructies. In de Gemeenschappelijke visuminstructies is voorzien in mogelijkheden tot versoepeling van verscheidene aspecten van de procedure voor de afgifte van visa. Deze versoepelingen dienen te worden toegepast op bonafide personen.

De aanbeveling is volledig gebaseerd op de veronderstelling dat onderzoekers die komen deelnemen aan acties met het oog op wetenschappelijk onderzoek in de Europese Gemeenschap en die onderdanen zijn van derde landen die overeenkomstig Verordening 539/2001 onderworpen zijn aan de visumplicht, kunnen worden beschouwd als bonafide personen voor wie de afgifte van eenvormige visa behoort te worden versoepeld.

De lidstaten kunnen zich ten doel stellen de nodige regelingen inzake materiële en administratieve middelen te treffen om er in het algemeen voor te zorgen dat de termijn voor de afgifte van door onderzoekers aangevraagde visa wordt ingekort.

Het internationale verkeer van onderzoekers die zich vaak moeten verplaatsen voor een verblijf van korte duur moet worden vergemakkelijkt, te meer omdat het gaat om een van de begeleidende maatregelen die de Gemeenschap kan nemen om de mobiliteit van "knappe koppen" te bevorderen en de braindrain uit bepaalde derde landen tegen te gaan. Daarom wordt de lidstaten aangeraden aan onderzoekers die aantonen dat hun werk frequente verplaatsingen noodzakelijk maakt, visa te verstrekken waarmee zij herhaaldelijk heen en weer kunnen reizen tussen de Europese Unie en hun land van herkomst, en de geldigheidsduur van de visa aan te passen aan de duur van hun onderzoekswerk. De betrokken onderzoekers hoeven dan niet langer steeds opnieuw een visum aan te vragen in de loop van hun werkzaamheden.

Volgens het Schengenacquis inzake visumbeleid moet bij een visumaanvraag een aantal bewijsstukken worden gevoegd. Daar onderzoekers als bonafide personen worden beschouwd, kunnen de lidstaten overwegen minder bewijsstukken te vragen van deze personen, met inachtneming van de plaatselijke situatie. In overleg met de erkende onderzoeksinstellingen zou een geharmoniseerde aanpak voor een vlottere behandeling van visumaanvragen van onderzoekers kunnen zorgen.

Overeenkomstig de in het acquis vastgestelde regels kunnen de lidstaten de dossierkosten van de individuele aanvragen van onderzoekers geheel of gedeeltelijk kwijtschelden.

Om de uitwisseling van beste praktijken te bevorderen, plegen de lidstaten overleg op plaatselijk niveau en wisselen zij gegevens uit over de administratieve aanpak waarmee zij de behandeling van visumaanvragen van onderzoekers hebben versoepeld.

De Commissie zal binnen een jaar na de datum van goedkeuring van de aanbeveling een eerste evaluatie van de genomen maatregelen voorleggen op basis van de door de lidstaten verstrekte gegevens.

2004/0063 (CNS)

Voorstel voor een AANBEVELING VAN DE RAAD tot vergemakkelijking van de afgifte van eenvormige visa voor kort verblijf aan onderzoekers die onderdaan zijn van een derde land en die zich met het oog op wetenschappelijk onderzoek verplaatsen in de Europese Gemeenschap

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 62, lid 2, onder b), punt ii),

Gezien het voorstel van de Commissie [2],

[2] PB C [...] van [...], blz. [...].

Gezien het advies van het Europees Parlement [3],

[3] PB C [...] van [...], blz. [...].

Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité [4],

[4] PB C [...] van [...], blz. [...].

overwegende hetgeen volgt:

(1) Om het Europees onderzoeksbeleid te versterken en meer structuur te geven achtte de Commissie het in januari 2000 [5] noodzakelijk de Europese onderzoekruimte in te stellen als uitgangspunt van de toekomstige maatregelen van de Gemeenschap op dit gebied.

[5] COM(2000) 6 van 18 januari 2000.

(2) De Europese Raad van Lissabon heeft ingestemd met de Europese onderzoekruimte en de Gemeenschap ten doel gesteld vóór 2010 de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld te worden.

(3) Door de mondialisering van de economie moeten onderzoekers mobieler worden. Het zesde kaderprogramma voor onderzoek van de Europese Gemeenschap komt hieraan tegemoet door de communautaire programma's meer open te stellen voor onderzoekers uit derde landen.

(4) De Gemeenschap heeft naar schatting 700 000 onderzoekers nodig om de doelstelling van de Europese Raad van Barcelona om 3% van het BBP te investeren in onderzoek, te verwezenlijken. Deze doelstelling moet worden verwezenlijkt door middel van een aantal samenhangende maatregelen, zoals het aantrekkelijker maken van wetenschappelijke loopbanen voor jongeren, het vergroten van de opleidings- en mobiliteitsmogelijkheden in de onderzoeksector, het verbeteren van de loopbaanperspectieven voor onderzoekers in de Gemeenschap en het toegankelijker maken van de Gemeenschap voor onderdanen van derde landen die in aanmerking komen om te worden toegelaten met het oog op onderzoek.

(5) Om met de rest van de wereld te kunnen concurreren en onderzoekers te kunnen aantrekken, zouden de lidstaten de nodige maatregelen moeten nemen om de toegang van onderzoekers tot en hun verplaatsingen binnen de Gemeenschap te vergemakkelijken voor verblijven van korte duur.

(6) Voor verblijven van korte duur verbinden de lidstaten zich ertoe onderzoekers uit derde landen die overeenkomstig Verordening nr. 539/2001 aan de visumplicht zijn onderworpen, te beschouwen als bonafide personen en hun de faciliteiten toe te staan die in het acquis zijn bepaald in verband met de procedures voor de afgifte van visa voor kort verblijf.

(7) De uitwisseling van gegevens en goede praktijken moet worden aangemoedigd om de procedures voor de afgifte van visa voor kort verblijf van onderzoekers te verbeteren.

(8) In deze aanbeveling worden de grondrechten en de beginselen die met name in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie worden erkend, in acht genomen.

(9) Denemarken neemt krachtens de artikelen 1 en 2 van het aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap gehechte Protocol betreffende de positie van Denemarken, niet deel aan de goedkeuring van deze aanbeveling, die dus niet van toepassing is op Denemarken. Aangezien deze aanbeveling beoogt het Schengenacquis te ontwikkelen op grond van de bepalingen van het derde deel van Titel IV van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, is artikel 5 van het vermelde protocol van toepassing.

(10) Deze aanbeveling vormt een ontwikkeling van de bepalingen van het Schengenacquis waaraan het Verenigd Koninkrijk overeenkomstig de artikelen 4 en 5 van het aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap gehechte Protocol tot opneming van het Schengenacquis in het kader van de Europese Unie niet deelneemt; het Verenigd Koninkrijk neemt derhalve niet deel aan de aanneming van deze aanbeveling en deze is dus niet van toepassing op deze lidstaat.

(11) Deze aanbeveling vormt een ontwikkeling van de bepalingen van het Schengen-acquis waaraan Ierland overeenkomstig artikelen 4 en 5 van het aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap gehechte Protocol tot opneming van het Schengen-acquis in het kader van de Europese Unie niet deelneemt; Ierland neemt derhalve niet deel aan de aanneming van deze aanbeveling en deze is dus niet van toepassing voor deze lidstaat.

(12) Wat de Republiek IJsland en het Koninkrijk Noorwegen betreft, vormt deze aanbeveling een ontwikkeling van de bepalingen van het Schengenacquis, die betrekking heeft op het gebied, genoemd in artikel 1, punt B, van Besluit 1999/437/EG van de Raad van 17 mei 1999 inzake bepaalde toepassingsbepalingen van de door de Raad van de Europese Unie, de Republiek IJsland en het Koninkrijk Noorwegen gesloten overeenkomst inzake de wijze waarop deze twee staten worden betrokken bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis.

(13) Deze aanbeveling vormt een rechtsbesluit dat voortbouwt op het Schengenacquis of anderszins daarmee verband houdt in de zin van artikel 3, lid 2, van de Toetredingsakte,

BEVEELT DE LIDSTATEN AAN:

1. de afgifte van visa te vergemakkelijken door zich ertoe te verbinden visumaanvragen van onderzoekers uit derde landen die overeenkomstig Verordening nr. 539/2001 zijn onderworpen aan de visumplicht, snel te behandelen;

2. de internationale mobiliteit van onderzoekers uit derde landen die vaak naar de Europese Unie komen, te verbeteren door hun meervoudige visa te verstrekken. Voor de geldigheidsduur van de visa baseren de lidstaten zich op de duur van de onderzoeksprogramma's waaraan de onderzoekers deelnemen;

3. zich ertoe te verbinden te streven naar een geharmoniseerde aanpak ten aanzien van de bewijsstukken die onderzoekers bij hun visumaanvraag moeten voegen. Daarbij plegen zij overleg met de erkende onderzoeksinstellingen;

4. de afgifte van visa aan onderzoekers zonder aanrekening van dossierkosten te begunstigen overeenkomstig de in het acquis vastgestelde regels;

5. in het kader van de plaatselijke consulaire samenwerking rekening te houden met de doelstelling om de afgifte van visa aan onderzoekers uit derde landen te vergemakkelijken, met het oog op de uitwisseling van goede praktijken;

6. zich ertoe te verbinden de Commissie binnen één jaar na de goedkeuring van de aanbeveling informatie te verstrekken met betrekking tot de ten uitvoer gelegde beste praktijken voor de vergemakkelijking van de afgifte van visa aan onderzoekers uit derde landen, zodat zij de vorderingen kan evalueren.

Gedaan te Brussel, op [...]

Voor de Raad

De voorzitter