Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη διευκόλυνση της χορήγησης από τα κράτη μέλη ενιαίων θεωρήσεων σύντομης διάρκειας για τους ερευνητές υπηκόους τρίτων χωρών που μετακινούνται για σκοπούς επιστημονικής έρευνας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα

(υποβληθείσες από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Για να συμπληρωθεί το γενικό πλαίσιο σχετικά με την είσοδο και τη μετακίνηση των υπηκόων τρίτων χωρών για σκοπούς επιστημονικής έρευνας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, αποδεικνύεται απαραίτητο να προβλεφθούν ειδικά μέτρα για να διευκολυνθούν οι προϋποθέσεις εισδοχής και μετακίνησης στα κράτη μέλη αυτής της κατηγορίας ατόμων για διαμονές σύντομης διάρκειας.

Η πρόταση σύστασης καλύπτει αποκλειστικά τον τομέα της χορήγησης ενιαίων θεωρήσεων για διαμονή της οποίας η διάρκεια δεν υπερβαίνει τους τρεις μήνες, καλώντας τα κράτη μέλη να θεσπίζουν σταδιακά τα μέτρα που διευκολύνουν την είσοδο και την κυκλοφορία των ερευνητών υπηκόων τρίτων χωρών που υπόκεινται σε υποχρέωση θεώρησης σύμφωνα με τον κανονισμό 539/2001 του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου [1].

[1] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 2001 περί του καταλόγου τρίτων χωρών υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών και του καταλόγου των τρίτων χωρών υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, ΕΕ. L81 της 21.3.2001, σ.1 Κανονισμός που τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 453/2003 (ΕΕ L69 της 13.3.2003, σ.10).

Προσδιορίστηκαν συγκεκριμένα μέτρα και υποβλήθηκαν στο Συμβούλιο για έγκριση με σκοπό την εφαρμογή τους από τα κράτη μέλη. Στόχος είναι η αξιολόγηση της εφαρμογής των εν λόγω μέτρων ένα έτος μετά την έγκριση της σύστασης από το Συμβούλιο.

Η πρόταση σύστασης αφορά τις λεπτομέρειες της διαδικασίας χορήγησης ενιαίων θεωρήσεων και αποτελεί ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν. Η νομική βάση για το συγκεκριμένο ζήτημα είναι το άρθρο 62 παράγραφος 2 εδάφιο β) ii), γεγονός που συνεπάγεται την προσφυγή στην «μεταβλητή αντιμετώπιση», που ορίζεται από το πρωτόκολλο για τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιρλανδίας και της Δανίας. Τοιουτοτρόπως δυνάμει του πρωτοκόλλου για τη θέση της Δανίας που προσαρτάται στη συνθήκη ΕΚ, αυτό το κράτος δεν συμμετέχει στη θέσπιση της πρότασης σύστασης η οποία δεν έχει δεσμευτική ισχύ και δεν εφαρμόζεται σε αυτό. Παραταύτα όταν, όπως ισχύει στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι προτάσεις αποτελούν ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν και σύμφωνα με το άρθρο 5 του πρωτοκόλλου, «η Δανία αποφασίζει εντός εξαμήνου αφότου το Συμβούλιο αποφασίσει μετά από πρόταση ή πρωτοβουλία να αναπτύξει περαιτέρω το κεκτημένο του Σένγκεν δυνάμει των διατάξεων του τίτλου IV της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, εάν θα εφαρμόσει την απόφαση αυτή στο εθνικό της δίκαιο». Η σύσταση δεν θα εφαρμοστεί επίσης στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία, εκτός εάν αυτά τα κράτη μπορέσουν να πράξουν τοιουτοτρόπως δυνάμει μηχανισμού που προβλέπεται στο πρωτόκολλο που ενσωματώνει το κεκτημένο του Σένγκεν στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με τη συμφωνία που υπεγράφη στις 17 Μαΐου 1999 μεταξύ του Συμβουλίου, της Νορβηγίας και της Ισλανδίας για τη σύνδεση των δύο αυτών κρατών στην υλοποίηση, την εφαρμογή και την ανάπτυξη του κεκτημένου Σένγκεν, τα μέτρα που λαμβάνονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση για να τροποποιήσουν ή να συμπληρώσουν το κεκτημένο Σένγκεν υλοποιούνται και εφαρμόζονται από τη Νορβηγία και την Ισλανδία.

Το άρθρο 3 της πράξης προσχώρησης προβλέπει ότι οι διατάξεις του κεκτημένου Σένγκεν και οι πράξεις που το συμπληρώνουν ή σχετίζονται με αυτό, οι οποίες περιλαμβάνονται στο παράρτημα του εν λόγω άρθρου, είναι δεσμευτικές και εφαρμόζονται στα νέα κράτη μέλη από την ημερομηνία προσχώρησης. Οι διατάξεις και οι πράξεις που δεν αναφέρονται στο συγκεκριμένο παράρτημα, αν και δεσμευτικές για τα νέα κράτη μέλη από τη στιγμή της προσχώρησης, εφαρμόζονται σε ένα νέο κράτος μέλος μετά από σχετική ειδική απόφαση του Συμβουλίου η οποία λαμβάνεται σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο. Σχετικά με τη θεώρηση, εξαιρουμένων των κανονισμών (ΕΚ) 539/2001 και 1683/95, οι διατάξεις Σένγκεν που αφορούν τις θεωρήσεις (άρθρα 9 έως 18 της σύμβασης του Σένγκεν και οι αποφάσεις εφαρμογής τους, κυρίως η κοινή προξενική εγκύκλιος) δεν απαριθμούνται σε αυτό το παράρτημα και, ενώ είναι δεσμευτικές από την ημερομηνία προσχώρησης, εφαρμόζονται στα νέα κράτη μέλη μόνο μετά από την προαναφερόμενη απόφαση του Συμβουλίου.

Λαμβάνοντας υπόψη τον επείγοντα χαρακτήρα και τη σημασία αυτών των μέτρων, σε σχέση με τους στόχους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας και λόγω του ίδιου του χαρακτήρα τους, μόνο η κοινοτική δράση επιτρέπει την επίτευξη του καθορισμένου στόχου.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ

Για να μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να προσελκύσει τους ερευνητές τρίτων χωρών, είναι απαραίτητο να διευκολύνει την είσοδο και την κινητικότητά τους για να δοθεί η δυνατότητα σε αυτήν την κατηγορία ατόμων να μετακινούνται στο εσωτερικό του κοινού χώρου για να συμμετέχουν σε συγκεκριμένες ενέργειες στο πλαίσιο προγραμμάτων επιστημονικής έρευνας στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Οι διαδικασίες και οι προϋποθέσεις χορήγησης ενιαίας θεώρησης σύντομης διάρκειας καθορίζονται από την κοινή προξενική εγκύκλιο. Η κοινή προξενική εγκύκλιος προβλέπει δυνατότητες διευκολύνσεων για διάφορα ζητήματα της διαδικασίας χορήγησης θεώρησης. Αυτές οι διευκολύνσεις παρέχονται σε καλόπιστα άτομα.

Η σύσταση βασίζεται απολύτως στην ιδέα ότι οι ερευνητές που καλούνται να συμμετέχουν σε ενέργειες για σκοπούς επιστημονικής έρευνας στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και οι οποίοι είναι υπήκοοι τρίτων χωρών υποκείμενοι στην υποχρέωση θεώρησης σύμφωνα με τον κανονισμό 539/2001, μπορούν να θεωρούνται ως καλόπιστα άτομα για τα οποία ενδείκνυται να διευκολυνθεί η χορήγηση των ενιαίων θεωρήσεων.

Τα κράτη μέλη μπορούν να ορίσουν ως στόχο τη θέσπιση των απαραίτητων διατάξεων από άποψη υλικών και διοικητικών πόρων για να εξασφαλιστεί γενικά η σύντμηση των προθεσμιών που απαιτούνται για τη χορήγηση θεωρήσεων εισόδου που ζητούνται από τους ερευνητές.

Η διεθνής κυκλοφορία των ερευνητών που αναγκάζονται να μετακινούνται συχνά για διαμονές σύντομης διάρκειας πρέπει να διευκολύνεται, πολύ περισσότερο επειδή πρόκειται για ένα από τα συνοδευτικά μέτρα τα οποία μπορεί να λάβει η Κοινότητα για να ενθαρρύνει την «κινητικότητα επιστημόνων» αντί της «διαρροής επιστημόνων» εις βάρος ορισμένων τρίτων χωρών. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο συστήνεται στα κράτη μέλη να χορηγούν στους ερευνητές που αποδεικνύουν ότι οι εργασίες τους προϋποθέτουν συχνές μετακινήσεις θεωρήσεις που να τους επιτρέπουν να πραγματοποιούν πολλαπλά ταξίδια μετ' επιστροφής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της χώρας καταγωγής τους και να προσαρμόζουν τη διάρκεια ισχύος των θεωρήσεων ανάλογα με τον χρόνο των ερευνητικών εργασιών. Κατ'αυτόν τον τρόπο οι συγκεκριμένοι ερευνητές δεν θα οφείλουν πλέον να ζητούν διαδοχικά πολλές θεωρήσεις κατά τη διάρκεια των εργασιών τους.

Σύμφωνα με το κεκτημένο Σένγκεν στον τομέα της πολιτικής θεωρήσεων, οι αιτούντες θεώρηση πρέπει να υποβάλουν ορισμένα δικαιολογητικά έγγραφα προς στήριξη της αιτήσεως τους. Αναγνωρίζοντας τους ερευνητές ως καλόπιστα άτομα τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να μειώσουν τον αριθμό των αιτούμενων δικαιολογητικών για τη συγκεκριμένη κατηγορία ατόμων λαμβάνοντας υπόψη την τοπική κατάσταση. Σε διαβούλευση με τους εγκεκριμένους κυβερνητικούς οργανισμούς, μία εναρμονισμένη προσέγγιση θα μπορούσε να διευκολύνει την εξέταση των αιτήσεων για τη χορήγηση θεωρήσεων που υποβάλλονται από ερευνητές.

Τα κράτη μέλη μπορούν, σύμφωνα με τους κανόνες που ορίζονται στο κεκτημένο, να μειώσουν ή να απαλλάξουν από τέλη τις ατομικές αιτήσεις των ερευνητών.

Για να προωθηθεί η ανταλλαγή των βέλτιστων πρακτικών, τα κράτη μέλη διαβουλεύονται σε τοπικό επίπεδο και συμμερίζονται τις πληροφορίες για τις διοικητικές προσεγγίσεις που ακολουθούνται για να διευκολυνθεί η εξέταση των αιτήσεων θεώρησης που υποβάλλονται από ερευνητές.

Στη βάση των πληροφοριών που διαβιβάζονται από τα κράτη μέλη, η Επιτροπή θα παρουσιάσει μία πρώτη αξιολόγηση των ληφθέντων μέτρων εντός προθεσμίας ενός έτους από την ημερομηνία έγκρισης της σύστασης.

2004/0063 (CNS)

Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη διευκόλυνση της χορήγησης θεωρήσεων σύντομης διαμονής για τους ερευνητές υπηκόους τρίτων χωρών που μετακινούνται για σκοπούς επιστημονικής έρευνας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και κυρίως το άρθρο 62 παράγραφος 2 εδάφιο β ii),

την πρόταση της Επιτροπής [2],

[2] ΕΕ C [...] της [...], σ. [...].

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [3],

[3] ΕΕ C [...] της [...], σ. [...].

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [4],

[4] ΕΕ C [...] της [...], σ. [...].

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Με σκοπό να ενισχύσει και να διαρθρώσει την ευρωπαϊκή πολιτικής έρευνας, η Επιτροπή έκρινε απαραίτητο [5], τον Ιανουάριο 2000, να δημιουργήσει τον ευρωπαϊκό χώρο έρευνας σαν κεντρικό άξονα των μελλοντικών ενεργειών της Κοινότητας στον συγκεκριμένο τομέα.

[5] COM (2000) 6 της 18 janvier 2000.

(2) Εγκρίνοντας τον ευρωπαϊκό χώρο έρευνας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας όρισε σαν στόχο της Κοινότητας να καταστεί μέχρι το 2010 η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης ανά την υφήλιο.

(3) Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας επιβάλει κατ' εξοχήν την κινητικότητα των ερευνητών, γεγονός το οποίο αναγνώρισε το έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ανοίγοντας τα προγράμματά του στους ερευνητές τρίτων χωρών.

(4) Ο αριθμός ερευνητών τους οποίους θα πρέπει να διαθέτει η Κοινότητα για να ανταποκριθεί στο στόχο της επένδυσης του 3% του ΑΕγχΠ στην έρευνα που ορίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης εκτιμήθηκε σε 700 000 άτομα. Αυτός ο στόχος πρέπει να υλοποιηθεί μέσω ενός συνόλου συγκλινόντων μέτρων όπως η ενίσχυση της προσέλκυσης νέων σε επιστημονικές σταδιοδρομίες, η αύξηση των δυνατοτήτων κατάρτισης και κινητικότητας στην έρευνα, η βελτίωση της προοπτικών σταδιοδρομίας για τους ερευνητές στο εσωτερικό της Κοινότητας και ένα μεγαλύτερο άνοιγμα της Κοινότητας σε υπηκόους τρίτων χωρών στους οποίους μπορεί να δοθεί άδεια να εισέλθουν και να κυκλοφορούν για σκοπούς έρευνας στον κοινό χώρο.

(5) Τα κράτη μέλη, για να είναι ανταγωνιστικά και ελκυστικά στον παγκόσμιο ανταγωνισμό, θα πρέπει να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να διευκολύνουν την είσοδο και τις μετακινήσεις των ερευνητών στο εσωτερικό της Κοινότητας για διαμονές σύντομης διάρκειας.

(6) Για τις διαμονές σύντομης διάρκειας, τα κράτη μέλη αναλαμβάνουν τη δέσμευση να θεωρούν τους ερευνητές τρίτων χωρών που υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης, σύμφωνα με τον κανονισμό 539/2001, ως καλόπιστα άτομα και να τους χορηγούν τις προβλεπόμενες στο κεκτημένο διευκολύνσεις κατά τις διαδικασίες έκδοσης θεώρησης σύντομης διαμονής.

(7) Θα πρέπει να ενθαρρυνθούν οι ανταλλαγές πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών για να βελτιωθούν οι διαδικασίες χορήγησης θεώρησης σύντομης διαμονής σε ερευνητές.

(8) Η παρούσα σύσταση σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται κυρίως από τον Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(9) Σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του πρωτοκόλλου για τη θέση της Δανίας που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Δανία δεν συμμετέχει στη θέσπιση της παρούσας σύστασης και δεν δεσμεύεται από αυτήν. Δεδομένου όμως ότι η παρούσα σύσταση επιδιώκει να αναπτύξει το κεκτημένο Σένγκεν κατ' εφαρμογή των διατάξεων του τρίτου μέρους, τίτλος IV, της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του εν λόγω πρωτοκόλλου.

(10) Η παρούσα σύσταση αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου Σένγκεν στο οποίο το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετέχει, σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 5 του πρωτοκόλλου για την ενσωμάτωση του κεκτημένου Σένγκεν στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, κατά τρόπον ώστε το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετέχει στη θέσπιση της παρούσας σύστασης και δεν δεσμεύεται από αυτήν.

(11) Η παρούσα σύσταση αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου Σένγκεν στο οποίο η Ιρλανδία δεν συμμετέχει, σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 5 του πρωτοκόλλου για την ενσωμάτωση του κεκτημένου Σένγκεν στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, κατά τρόπον ώστε η Ιρλανδία δεν συμμετέχει στη θέσπιση της παρούσας σύστασης και κατά συνέπεια δεν δεσμεύεται από αυτήν.

(12) Όσον αφορά τη Δημοκρατία της Ισλανδίας και το Βασίλειο της Νορβηγίας, η παρούσα σύσταση αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου Σένγκεν, ανάπτυξη η οποία υπάγεται στον τομέα που αναφέρεται στο άρθρο 1, σημείο Β, της απόφασης 1999/437/ΕΚ του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου 1999 σχετικά με ορισμένες λεπτομέρειες εφαρμογής της συμφωνίας που έχει συναφθεί από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη Δημοκρατία της Ισλανδίας και το Βασίλειο της Νορβηγίας για τη σύνδεση των δύο αυτών κρατών με την υλοποίηση, την εφαρμογή και την ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν.

(13) Η παρούσα σύσταση αποτελεί πράξη που θεμελιώνεται στο κεκτημένο Σένγκεν ή αναφέρεται σε αυτό, κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 2 της πράξης προσχώρησης,

ΣΥΣΤΗΝΕΙ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ:

1. να διευκολύνουν τη χορήγηση θεωρήσεων αναλαμβάνοντας τη δέσμευση να εξετάζουν ταχέως τις αιτήσεις θεωρήσεων που υποβάλλονται από ερευνητές τρίτων χωρών οι οποίοι υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης σύμφωνα με τον κανονισμό 539/2001.

2. να ευνοούν τη διεθνή κινητικότητα των ερευνητών τρίτων χωρών που καλούνται να μεταβαίνουν τακτικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκδίδοντάς τους θεωρήσεις για πολλαπλές εισόδους. Για τον καθορισμό της διάρκειας ισχύος των θεωρήσεων, τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη τη διάρκεια των ερευνητικών προγραμμάτων στα οποία καλούνται να συμμετέχουν οι ερευνητές.

3. να αναλάβουν τη δέσμευση να διευκολύνουν την υιοθέτηση εναρμονισμένης προσέγγισης για τα δικαιολογητικά που πρέπει να επισυνάπτονται από τους ερευνητές κατά την υποβολή της αίτησής της για τη χορήγηση θεώρησης εισόδου και να διαβουλεύονται στο συγκεκριμένο πλαίσιο με τους εγκεκριμένου ερευνητικούς οργανισμούς.

4. να προωθούν τη χορήγηση θεωρήσεων στους ερευνητές ατελώς, σύμφωνα με τους κανόνες που ορίζονται στο κεκτημένο.

5. να λαμβάνουν υπόψη στο πλαίσιο της τοπικής προξενικής συνεργασίας το στόχο που συνίσταται στη διευκόλυνση της χορήγησης θεωρήσεων σε ερευνητές τρίτων χωρών για να διευκολυνθεί η ανταλλαγή των βέλτιστων πρακτικών.

6. να διαβιβάζουν στην Επιτροπή, εντός προθεσμίας έτους από τη θέσπιση της σύστασης, πληροφορίες σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές που χρησιμοποιούνται για να διευκολύνουν τη χορήγηση ενιαίων θεωρήσεων στους ερευνητές προκειμένου να της επιτραπεί να αξιολογήσει τις σημειωθείσες προόδους.

Βρυξέλλες, [...]

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

[...]