<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-186/18</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62018CC0186</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:327">EU:C:2021:327</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>14</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>14</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">opinia H. Saugmandsgaarda Øe – sprawa C‑186/18</HT></P><P><HT TYPE="SC">José Cánovas Cánovas Pardo</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Opinia rzecznika generalnego</HT></P><P><HT TYPE="UC">Henrika Saugmandsgaarda Øe</HT></P><P>przedstawiona w dniu <DATE ISO="20210422">22 kwietnia 2021 r.</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Język oryginału: francuski.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Sprawa C‑186/18</HT></P><P>José Cánovas Pardo SL</P><P>przeciwko</P><P>Club de Variedades Vegetales Protegidas</P><P><HT TYPE="NORMAL">[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Tribunal Supremo (sąd najwyższy, Hiszpania)]</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN=""><KEYWORD>Odesłanie prejudycjalne</KEYWORD><KEYWORD>Wspólnotowa ochrona odmian roślin</KEYWORD><KEYWORD>Rozporządzenie (WE) nr 2100/94</KEYWORD><KEYWORD>Artykuł 96</KEYWORD><KEYWORD>Przedawnienie roszczeń, o których mowa w art. 94 i 95 rozporządzenia</KEYWORD><KEYWORD>Termin trzech lat</KEYWORD><KEYWORD>Sukcesywne czynności</KEYWORD><KEYWORD>Działania powtarzane w czasie</KEYWORD><KEYWORD>Rozpoczęcie biegu terminu (dies a quo)</KEYWORD><KEYWORD>Data przyznania wspólnotowego prawa do ochrony</KEYWORD><KEYWORD>Data dowiedzenia się o naruszeniu i poznania tożsamości sprawcy</KEYWORD><KEYWORD>Data zaprzestania rozpatrywanych działań</KEYWORD><KEYWORD>Skutki przedawnienia</KEYWORD><KEYWORD>Ograniczenie do działań podjętych ponad trzy lata wcześniej</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wprowadzenie</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 96 rozporządzenia (WE) nr 2100/94<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Rozporządzenie Rady z dnia <DATE ISO="19940727">27 lipca 1994 r.</DATE> w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="227" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="1994">Dz.U. 1994, L 227, s. 1</REF.DOC.OJ>)</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy spółką Club de Variedades Vegetales Protegidas a spółką José Cánovas Pardo SL (zwaną dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>spółką Pardo<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>) w przedmiocie uprawiania przez tę ostatnią drzew mandarynkowych odmiany Nadorcott bez zezwolenia posiadacza<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Dla uproszczenia używam terminu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>posiadacz<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/> w ramach tego wprowadzenia. Okoliczności faktyczne sporu przed sądem odsyłającym są bardziej złożone: posiadacz udzielił bowiem wyłącznej licencji spółce Carpa Dorada SA, która powierzyła zarządzanie swoimi prawami spółce Club de Variedades Vegetales Protegidas. Zobacz pkt 14 niniejszej opinii.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>Dokładniej rzecz ujmując – spółka Pardo wniosła do sądu odsyłającego skargę kasacyjną dotyczącą wyłącznie kwestii przedawnienia. Spór w postępowaniu głównym charakteryzuje się w tym względzie tym, że posiadacz dopuścił do upływu trzyletniego terminu przewidzianego w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94. Ustalono bowiem, że w chwili wytoczenia powództwa przeciwko spółce Pardo posiadacz wiedział od ponad trzech lat o działaniach naruszających jego prawa i znał tożsamość sprawcy tych działań.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="2"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>Pytania skierowane do Trybunału mają na celu określenie konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z upływu tego trzyletniego terminu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>Z powodów przedstawionych poniżej zaproponuję Trybunałowi, aby na przedstawione pytania odpowiedział w ten sposób, że skutki tego przedawnienia obejmują, w przypadku działań rozciągających się w czasie, wyłącznie działania podjęte ponad trzy lata wcześniej. Innymi słowy, posiadacz zachowuje prawo do wniesienia powództwa przewidzianego w art. 94 i 95 rozporządzenia nr 2100/94 w odniesieniu do działań podjętych w ciągu ostatnich trzech lat.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>Artykuł 94 rozporządzenia nr 2100/94, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>Naruszenie<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>, stanowi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><PARAG IDENTIFIER="094.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Każda osoba, która:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>nie będąc do tego uprawniona podejmuje jedno z działań określonych w art. 13 ust. 2 w odniesieniu do odmiany, na którą przyznano wspólnotowe prawo do ochrony odmian roślin;</TXT><P>lub</P></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>nie używa poprawnie nazwy odmiany na podstawie art. 17 ust. 1 lub pomija istotne informacje wymienione w art. 17 ust. 2;</TXT><P>lub</P></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>sprzecznie z przepisami art. 18 ust. 3 używa nazwy odmiany, na którą przyznano wspólnotowe prawo do ochrony odmian roślin, lub nazwy, która może wprowadzić w błąd ze względu na podobieństwo do tej nazwy;</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><P>może być przedmiotem działania, podjętego przez posiadacza, mającego na celu zaniechanie naruszenia lub wypłatę słusznego wynagrodzenia lub obu.</P><PARAG IDENTIFIER="094.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Osoba, która działa umyślnie lub z niedbalstwa, jest ponadto obowiązana do naprawienia wszelkich szkód wynikających z naruszenia. W przypadkach winy nieumyślnej nieznacznego stopnia, roszczenia można zmniejszyć stosownie do stopnia winy nieumyślnej, nie mogą być one jednak mniejsze od korzyści, która odniosła osoba naruszająca prawo<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>.</ALINEA></PARAG></P></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Artykuł 95 tego rozporządzenia stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>Posiadacz może żądać słusznego wynagrodzenia od każdej osoby, która w okresie między publikacją wniosku o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin a jego przyznaniem dokonała czynu, który byłby zabroniony po przyznaniu tego prawa<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 96 wspomnianego rozporządzenia:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>Roszczenia na podstawie art. 94 i 95 ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ostatecznego przyznania wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin i dnia, w którym uprawniony dowiedział się o naruszeniu swego prawa i o osobie, która je naruszyła, a w każdym przypadku po 30 latach od dnia, w którym nastąpiło naruszenie<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="3"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">W przedmiocie wspólnotowej ochrony odmiany mandarynek Nadorcott</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>Okoliczności powstania sporu dotyczące wspólnotowej ochrony odmiany mandarynek Nadorcott, wynikające z postanowienia odsyłającego, można streścić w następujący sposób.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="19950822">22 sierpnia 1995 r.</DATE> spółka Nador Cott Protection SARL złożyła do Wspólnotowego Urzędu Ochrony Odmian Roślin (zwanego dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>CPVO<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>) wniosek o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony tej odmiany roślin. Wniosek ten został opublikowany w dzienniku urzędowym CPVO w dniu <DATE ISO="19960222">22 lutego 1996 r.</DATE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20041004">4 października 2004 r.</DATE> CPVO przyznał wspólnotowe prawo do ochrony. Decyzja ta została opublikowana w dzienniku urzędowym CPVO w dniu <DATE ISO="20041215">15 grudnia 2004 r.</DATE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20050414">14 kwietnia 2005 r.</DATE> Federación de Cooperativas Agrícolas Valencianas (federacja spółdzielni rolniczych z Walencji, Hiszpania) wniosła do Izby Odwoławczej CPVO odwołanie od tej decyzji o przyznaniu prawa, ze skutkiem zawieszającym. Odwołanie to zostało odrzucone decyzją z dnia <DATE ISO="20051108">8 listopada 2005 r.</DATE>, opublikowaną w dzienniku urzędowym CPVO w dniu <DATE ISO="20060215">15 lutego 2006 r.</DATE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20060321">21 marca 2006 r.</DATE> Federación de Cooperativas Agrícolas Valencianas wniosła do Sądu Unii Europejskiej skargę, tym razem niemającą skutku zawieszającego, na tę ostatnią decyzję. Sąd oddalił tę skargę wyrokiem z dnia <DATE ISO="20080131">31 stycznia 2008 r.</DATE>, Federación de Cooperativas Agrarias de la Comunidad Valenciana/CPVO – Nador Cott Protection (Nadorcott)<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P><REF.DOC.ECR><NO.CASE>T‑95/06</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2008:25">EU:T:2008:25</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Okoliczności faktyczne sporu w postępowaniu głównym, pytania prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>Choć Nador Cott Protection jest posiadaczem praw do odmiany mandarynki Nadorcott, to spółka Carpa Dorada posiada wyłączną licencję na prawa do tej odmiany roślin. Carpa Dorada powierzyła zarządzanie jej prawami spółce Gestión de Licencias Vegetales (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>GESLIVE<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>) do dnia <DATE ISO="20081212">12 grudnia 2008 r.</DATE>, a następnie spółce Club de Variedades Vegetales Protegidas.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>Od 2006 r. spółka Pardo uprawia mandarynki odmiany Nadorcott na działce położonej w miejscowości Alhama de Murcia (Hiszpania) (4457 drzew).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20071030">30 października 2007 r.</DATE> GESLIVE skierowała do spółki Pardo wezwanie do zaprzestania uprawy tej odmiany roślin do czasu wystąpienia o stosowną licencję.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20110330">30 marca 2011 r.</DATE> spółka Club de Variedades Vegetales Protegidas skierowała do spółki Pardo nowe wezwanie, na wypadek gdyby okazało się, że prowadziła ona plantację 5000 drzew mandarynkowych odmiany Nadorcott, o zaprzestanie tej uprawy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>W listopadzie 2011 r. spółka Club de Variedades Vegetales Protegidas złożyła do Juzgado de lo mercantil (sądu ds. gospodarczych, Hiszpania) wniosek o dokonanie czynności przygotowawczych mających na celu stwierdzenie naruszenia.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="4"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Spółka Club de Variedades Vegetales Protegidas wniosła przeciwko spółce Pardo powództwo o stwierdzenie naruszenia uzasadnionych praw do odmiany Nadorcott w okresie tymczasowej ochrony (obejmującym okres od dnia <DATE ISO="19960226">26 lutego 1996 r.</DATE> do dnia <DATE ISO="20060215">15 lutego 2006 r.</DATE>)<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Wobec braku innych wyjaśnień w postanowieniu odsyłającym przypuszczam, że powództwo to zostało wniesione po złożeniu w listopadzie 2011 r. wniosku o zastosowanie środków tymczasowych.</P></NOTE>. Zażądała ona również zasądzenia od spółki Pardo słusznego wynagrodzenia w wysokości <FT TYPE="NUMBER">17500</FT> EUR bez podatku VAT.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>Ponadto spółka Club de Variedades Vegetales Protegidas wniosła powództwo o stwierdzenie naruszenia w odniesieniu do działań polegających na uprawie odmiany po dniu <DATE ISO="20060215">15 lutego 2006 r.</DATE> W szczególności wniosła ona o stwierdzenie naruszenia uzasadnionych praw do odmiany Nadorcott popełnionego od tej daty aż do jego zaprzestania. Zażądała ona również nakazania spółce Pardo zaprzestania tej uprawy bez zezwolenia posiadacza odmiany; usunięcia oraz, w stosownym przypadku, zniszczenia wszelkiego materiału roślinnego tej odmiany będącego w jej posiadaniu, wypłacenia jej wynagrodzenia w wysokości <FT TYPE="NUMBER">35000</FT> EUR bez podatku VAT; i opublikowania, na własny koszt, nagłówka oraz sentencji wyroku.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>Juzgado de lo Mercantil (sąd ds. gospodarczych) oddalił to powództwo na tej podstawie, że upłynął trzyletni termin przedawnienia ustanowiony w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94. Na poparcie swojego stanowiska sąd ten stwierdził, że posiadacz wiedział o działaniach związanych z uprawą podejmowanych przez spółkę Pardo przynajmniej od dnia <DATE ISO="20071030">30 października 2007 r.</DATE>, czyli od daty wezwania spółki Pardo przez GESLIVE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>Spółka Club Variedades Vegetales Protegidas wniosła apelację od tego wyroku do Audiencia de Murcia (sądu okręgowego w Murcji, Hiszpania). Sąd ten stwierdził, po pierwsze, że działania stanowiące naruszenie miały charakter powtarzalny, a po drugie, że bieg przedawnienia został przerwany w listopadzie 2009 r. wraz z podjęciem pewnych czynności przygotowawczych. W związku z tym wspomniany sąd orzekł, że jedynie działania związane z uprawą podejmowane ponad trzy lata przed podjęciem tych czynności przygotowawczych uległy przedawnieniu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>Co do istoty Audiencia Provincial de Murcia (sąd okręgowy w Murcji) stwierdził, że spółka Pardo nie kwestionuje ani uprawy, ani braku zezwolenia posiadacza odmiany roślin, lecz jedynie wynagrodzenie. W tym względzie sąd ten zastosował, w celu pokrycia zarówno odszkodowania za naruszenie, jak również wynagrodzenia należnego z tytułu ochrony tymczasowej, kwotę w wysokości 7 EUR od drzewa, co daje łączną kwotę <FT TYPE="NUMBER">31199</FT> EUR. Ponadto nakazał spółce Pardo zaprzestanie działań stanowiących naruszenie, usunięcie oraz, w stosownym przypadku, zniszczenie wszelkiego materiału roślinnego tej odmiany będącego w jej posiadaniu, w tym materiału ze zbioru, oraz opublikowanie na własny koszt nagłówka oraz sentencji wyroku.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>Spółka Pardo wniosła skargę kasacyjną do Tribunal Supremo (sądu najwyższego, Hiszpania), w której zakwestionowała dokonaną przez sąd apelacyjny wykładnię art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 w odniesieniu do przedawnienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>Tribunal Supremo (sąd najwyższy) podkreśla, że wprowadził w tym względzie rozróżnienie między pojedynczymi naruszeniami a naruszeniami utrzymującymi się w czasie lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>ciągłymi<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/>. Sąd ten powołuje się na niedawny wyrok w dziedzinie prawa znaków towarowych, w którym orzekł, że w przypadku gdy naruszenie polega na działaniu ciągłym, rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zostaje odroczone dopóty, dopóki naruszenie trwa lub się powtarza. Sąd odsyłający zastanawia się, czy wykładnię tę można zastosować do art. 96 rozporządzenia nr 2100/94.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="5"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>Co się tyczy sporu w postępowaniu głównym, sąd odsyłający podnosi, po pierwsze, że od chwili dowiedzenia się przez posiadacza o działaniach podejmowanych z naruszeniem jego praw i o tożsamości sprawcy tych działań upłynęło ponad trzy lata, a po drugie, że naruszenia trwały w chwili wniesienia powództw przewidzianych w art. 94 i 95 rozporządzenia nr 2100/94. W takim przypadku sąd ten zastanawia się, czy przedawnienie przewidziane w art. 96 tego rozporządzenia dotyczy:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>wszystkich działań naruszających prawa posiadacza, w związku z czym wniesione powództwa są niedopuszczalne w całości, czy też</P></ITEM><ITEM><P>jedynie działań podejmowanych przed trzyletnim okresem przewidzianym we wspomnianym art. 96, w związku z czym wspomniane powództwa są dopuszczalne w odniesieniu do działań podejmowanych w ciągu ostatnich trzech lat.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>W tych okolicznościach Tribunal Supremo (sąd najwyższy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>1)</NO.P><TXT>Czy wykładnia, zgodnie z którą zawsze z upływem terminu trzech lat od momentu, gdy – po przyznaniu mu wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin – posiadacz dowiedział się o naruszeniu i poznał tożsamość jego sprawcy, roszczenia przewidziane w art. 94 i 95 rozporządzenia ulegają przedawnieniu, mimo że naruszenia trwały aż do momentu wystąpienia z roszczeniem, jest niezgodna z art. 96 [rozporządzenia nr 2100/94]?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>W przypadku udzielenia na pytanie pierwsze odpowiedzi przeczącej: czy można uznać, że zgodnie z art. 96 [rozporządzenia nr 2100/94] przedawnienie ma zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do konkretnych naruszeń dokonanych poza trzyletnim okresem bezpośrednio poprzedzającym wystąpienie z roszczeniem, ale nie do tych, które miały miejsce w ciągu ostatnich trzech lat?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>W przypadku udzielenia na pytanie drugie odpowiedzi twierdzącej: czy w takim przypadku można by skutecznie dochodzić zaniechania naruszeń oraz odszkodowania z tytułu poniesionej szkody jedynie w stosunku do tych działań, które miały miejsce w ciągu ostatnich trzech lat?<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wpłynął do sekretariatu Trybunału w dniu <DATE ISO="20180309">9 marca 2018 r.</DATE> Strony w postępowaniu głównym, rząd grecki i Komisja Europejska przedstawiły uwagi na piśmie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone postanowieniem prezesa Trybunału z dnia <DATE ISO="20190213">13 lutego 2019 r.</DATE> do czasu wydania orzeczenia w sprawie C‑176/18, Club de Variedades Vegetales Protegidas<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20191219">19 grudnia 2019 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑176/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:1131">EU:C:2019:1131</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Po doręczeniu tego wyroku w dniu <DATE ISO="20200110">10 stycznia 2020 r.</DATE> sąd odsyłający postanowił podtrzymać swój wniosek.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="6"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Analiza</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Na wstępie pragnę zauważyć, że zakres sporu w postępowaniu głównym ogranicza się do kwestii przedawnienia. Po pierwsze bowiem, przed sądem apelacyjnym spółka Pardo nie zakwestionowała ani uprawy, ani braku zezwolenia posiadacza. Po drugie, wniesiona przez nią do sądu odsyłającego skarga kasacyjna dotyczy wyłącznie przedawnienia<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Zobacz pkt 23 i 24 niniejszej opinii.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Tak więc, inaczej niż w przypadku sprawy Club de Variedades Vegetales Protegidas<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20191219">19 grudnia 2019 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑176/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:1131">EU:C:2019:1131</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, do Trybunału nie zwrócono się o dokonanie wykładni art. 13 rozporządzenia nr 2100/94 w celu dokonania kwalifikacji działań będących przedmiotem sporu w postępowaniu głównym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>Jeśli chodzi o pytania przedłożone Trybunałowi w niniejszej sprawie, pragnę podkreślić, że odnoszą się one do pierwszej normy dotyczącej przedawnienia ustanowionej w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94, a mianowicie do przepisu, zgodnie z którym roszczenia posiadacza ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym ostatecznie przyznano wspólnotowe prawo do ochrony odmian roślin i w którym posiadacz dowiedział się o działaniu i tożsamości sprawcy naruszenia<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Zgodnie z drugą normą dotyczącą przedawnienia ustanowioną w tym artykule roszczenia te przedawniają się z upływem 30 lat od podjęcia danego działania, w przypadku gdy posiadacz nie dowiedział się o działaniu i tożsamości sprawcy naruszenia.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>Pragnę przypomnieć, że przepisy dotyczące przedawnienia przewidziane w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 wpływają nie na istnienie prawa do ochrony odmiany roślin, lecz jedynie na możliwość wytoczenia przez jej posiadacza powództwa przeciwko sprawcy działań naruszających prawa wyłączne, które wywodzi on z tej ochrony.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>Trybunałowi zaproponowano trzy wykładnie w celu udzielenia odpowiedzi na przedstawione mu pytania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>Zgodnie z pierwszą wykładnią w takim przypadku przedawnienie przewidziane w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 obejmowałoby <HT TYPE="ITALIC">w</HT> <HT TYPE="ITALIC">całości</HT> roszczenia posiadacza przewidziane w art. 94 i 95 tego rozporządzenia, niezależnie od daty popełnienia naruszeń. Mając od ponad trzech lat świadomość zarówno spornych działań, jak i tożsamości ich sprawcy, posiadacz traciłby wszelką możliwość dochodzenia swoich praw w odniesieniu do nich. Jest to zasadniczo stanowisko przyjęte przez sąd pierwszej instancji w postępowaniu głównym<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Zobacz pkt 21 niniejszej opinii.</P></NOTE>, a także stanowisko bronione przez spółkę Pardo.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>Zgodnie z drugą wykładnią roszczenia podniesione przez posiadacza są jedynie <HT TYPE="ITALIC">częściowo przedawnione</HT>. Skutki przedawnienia dotyczą wyłącznie działań podjętych ponad trzy lata przed wniesieniem powództw przewidzianych w art. 94 i 95 rozporządzenia nr 2100/94. Jest to zasadniczo stanowisko rządu greckiego. Wykładnia ta pokrywa się również, przynajmniej częściowo, z rozstrzygnięciem przyjętym przez sąd apelacyjny w postępowaniu głównym<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Zobacz pkt 22 niniejszej opinii. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez sąd odsyłający sąd apelacyjny uznał, że przedawnieniu uległy jedynie działania podjęte ponad trzy lata przed przerwaniem biegu przedawnienia spowodowanym podjęciem czynności przygotowawczych. Ponieważ do Trybunału nie skierowano pytania w tym względzie i nie otrzymał on żadnej innej informacji na ten temat, nie ma on możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie ewentualnego przerwania biegu przedawnienia.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Wreszcie zgodnie z wykładnią trzecią roszczenia przewidziane w art. 94 i 95 rozporządzenia nr 2100/94 nie są <HT TYPE="ITALIC">w</HT> <HT TYPE="ITALIC">żaden sposób przedawnione</HT>, biorąc pod uwagę fakt, że działania podjęte z naruszeniem praw posiadacza trwają w chwili wniesienia rzeczonych powództw. Posiadacz może dochodzić swoich praw w odniesieniu do wszystkich spornych działań, jeżeli sprawca tych działań (spółka Pardo w sporze w postępowaniu głównym) nie zaprzestał ich<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Zobacz pkt 25 niniejszej opinii.</P></NOTE>. Takie stanowisko prezentuje w istocie spółka Club de Variedades Vegetales Protegidas</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>Rozpocznę od odrzucenia tej trzeciej wykładni (brak przedawnienia), badając kwestię dnia rozpoczęcia biegu przedawnienia (dies a quo) przewidzianego w pierwszej normie dotyczącej przedawnienia ustanowionej w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>Następnie przedstawię powody, dla których należy przyjąć drugą wykładnię (przedawnienie częściowe), a nie pierwszą wykładnię (całkowite przedawnienie) przy badaniu kwestii <HT TYPE="ITALIC">skutków</HT> tego przepisu dotyczącego przedawnienia.</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie dnia rozpoczęcia biegu przedawnienia (dies a quo) przewidzianego w pierwszej normie dotyczącej przedawnienia ustanowionej w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 (pytanie pierwsze)</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy trzyletni termin przewidziany w pierwszej normie dotyczącej przedawnienia ustanowionej w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 może rozpocząć bieg, nawet jeśli działania naruszające prawa posiadacza nie ustały.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>Zgodnie z pierwszą normą dotyczącą przedawnienia ustanowioną w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 roszczenia posiadacza ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym ostatecznie przyznano wspólnotowe prawo do ochrony odmian roślin i w którym posiadacz dowiedział się o działaniu i tożsamości sprawcy naruszenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>W ten sposób dniem rozpoczęcia biegu przedawnienia lub dies a quo jest dzień, w którym spełnione są dwie przesłanki: po pierwsze, przyznano wspólnotowe prawo do ochrony odmiany roślin; po drugie, posiadacz dowiedział się o działaniu i tożsamości jego sprawcy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Konkretniej rzecz ujmując, jak podkreślił rząd grecki, trzyletni termin przedawnienia rozpoczyna bieg w dniu, w którym <HT TYPE="ITALIC">miało miejsce ostatnie zdarzenie</HT> spośród z jednej strony przyznania wspólnotowego prawa do ochrony, a z drugiej strony dowiedzenia się przez posiadacza o działaniu i tożsamości sprawcy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>W kontekście sporu w postępowaniu głównym z postanowienia odsyłającego wynika, że te dwie przesłanki zostały spełnione najpóźniej w dniu <DATE ISO="20071030">30 października 2007 r.</DATE> Izba Odwoławcza CPVO odrzuciła bowiem odwołanie o skutku zawieszającym od decyzji o przyznaniu wspólnotowego prawa do ochrony decyzją z dnia <DATE ISO="20051108">8 listopada 2005 r.</DATE>, opublikowaną w dniu <DATE ISO="20060215">15 lutego 2006 r.</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Zobacz pkt 12 niniejszej opinii.</P></NOTE>. Ponadto w dniu <DATE ISO="20071030">30 października 2007 r.</DATE> GESLIVE skierowała do spółki Pardo pierwsze wezwanie do zaprzestania uprawy tej odmiany<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Zobacz pkt 16 niniejszej opinii.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="8"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Uściśliwszy powyższe, uznaję za oczywiste, że trzecia wykładnia zaproponowana Trybunałowi, zgodnie z którą termin przedawnienia nie może rozpocząć biegu przed zaprzestaniem spornych działań, sprowadzałaby się do zredagowania na nowo pierwszej normy dotyczącej przedawnienia ustanowionej w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>Ta pierwsza norma nie odnosi się bowiem w żaden sposób do dnia zaprzestania spornych działań. Stwierdzenie to samo w sobie wystarcza do odrzucenia tej wykładni, która prowadziłaby w praktyce do dodania trzeciej przesłanki w celu określenia dies a quo: ochrona powinna zostać przyznana, posiadacz musi wiedzieć o działaniach i tożsamości sprawcy oraz <HT TYPE="ITALIC">wspomniane działania muszą ustać</HT>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Dodam, że taka wykładnia byłaby sprzeczna z celem pewności prawa, do którego dąży każda norma dotycząca przedawnienia, jak słusznie podniósł rząd grecki. Funkcją terminów przedawnienia jest bowiem zapewnienie pewności prawa, co potwierdza utrwalone orzecznictwo Trybunału<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Zobacz w szczególności wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130613">13 czerwca 2013 r.</DATE>, <NAME.CASE>Unanimes i in</NAME.CASE>. (od <NO.CASE>C‑671/11 do C‑676/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:388">EU:C:2013:388</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0031">31</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160707">7 lipca 2016 r.</DATE>, <NAME.CASE>Lebek</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑70/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:524">EU:C:2016:524</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0055">55</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200430">30 kwietnia 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>Nelson Antunes da Cunha</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑627/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:321">EU:C:2020:321</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Trybunał wyjaśnił w szczególności, że aby spełnić tę funkcję, taki termin powinien być wcześniej ustalony i każde stosowanie terminu przedawnienia w drodze analogii powinno być w wystarczający sposób możliwe do przewidzenia dla jednostki<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Zobacz wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110505">5 maja 2011 r.</DATE>, <NAME.CASE>Ze Fu Fleischhandel i Vion Trading</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑201/10 i C‑202/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:282">EU:C:2011:282</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0032">32</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190123">23 stycznia 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Fallimento Traghetti del Mediterraneo</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑387/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:51">EU:C:2019:51</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0071">71</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190305">5 marca 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Eesti Pagar</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑349/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:172">EU:C:2019:172</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0112">112</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Tymczasem trzecia proponowana wykładnia jest sprzeczna z wymogiem pewności prawa, ponieważ posiadacz mógłby podnieść <HT TYPE="ITALIC">w</HT> <HT TYPE="ITALIC">każdej chwili</HT>, dopóki sporne działania nie ustają, roszczenia przewidziane w art. 94 i 95 rozporządzenia nr 2100/94 w odniesieniu do wszystkich tych działań, i to <HT TYPE="ITALIC">niezależnie od daty ich podjęcia</HT>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>W ramach sporu w postępowaniu głównym wykładnia ta pozwalałaby zatem posiadaczowi na umożliwienie spółce Pardo uprawy mandarynek odmiany Nadorcott przez kilkadziesiąt lat przed wniesieniem do sądu powództwa w odniesieniu do <HT TYPE="ITALIC">wszystkich</HT> działań podjętych z naruszeniem jego praw.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Taka wykładnia byłaby w sposób oczywisty niezgodna z celem pewności prawa, do którego zmierzają normy dotyczące przedawnienia. Podkreślam w tym względzie, że sprawca naruszenia mógł podejmować zarzucane mu działania w dobrej wierze, to znaczy nie wiedząc o tym, że naruszały one prawa posiadacza.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>Paradoksalny skutek wykładni trzeciej proponowanej Trybunałowi należy ponadto podkreślić w bardziej systemowej perspektywie. Nie wydaje mi się bowiem, aby druga normadotycząca przedawnienia ustanowiona w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94, która przewiduje termin trzydziestoletni, miała zastosowanie w przypadku takim jak rozpatrywany w postępowaniu głównym, ponieważ norma ta zakłada <HT TYPE="ITALIC">brak wiedzy</HT> posiadacza o spornych działaniach i ich sprawcy. Gdyby zatem przyjąć proponowaną Trybunałowi wykładnię trzecią, zgodnie z którą termin przedawnienia rozpoczyna bieg dopiero w momencie, gdy zaprzestano spornych działań, działania trwające w czasie, o których posiadacz wie, <HT TYPE="ITALIC">nigdy nie mogłyby ulec przedawnieniu</HT> ani na podstawie pierwszego przepisu (zakładającego zaprzestanie działań), ani na podstawie drugiego (zakładającego brak wiedzy).</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>W świetle powyższego nie mam najmniejszej wątpliwości co do konieczności odrzucenia tej trzeciej wykładni. Początek biegu terminu trzech lat przewidzianego w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 nie może być uzależniony od zaprzestania rozpatrywanych działań: jedynymi kryteriami mającymi zastosowanie są dzień przyznania wspólnotowego prawa do ochrony i dzień, w którym posiadacz dowiedział się o działaniu i tożsamości sprawcy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Tytułem uzupełnienia pragnę jeszcze uściślić, że kryterium <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>wiedzy<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/> posiadacza należy moim zdaniem rozumieć jako odnoszące się do każdej sytuacji, w której właściciel wiedział lub <HT TYPE="ITALIC">powinien był wiedzieć</HT> o działaniu i tożsamości sprawcy. Gdyby bowiem zastosowano jedynie kryterium <HT TYPE="ITALIC">faktycznej</HT> wiedzy, posiadacz miałby możliwość przesunięcia w nieskończoność momentu rozpoczęcia biegu przedawnienia poprzez odmowę zapoznania się z działaniem lub z tożsamością sprawcy. Taka wykładnia jest niedopuszczalna w świetle celu każdej normy dotyczącej przedawnienia, a mianowicie pewności prawa dłużnika<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Zobacz podobnie moja opinia w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Nelson Antunes da Cunha</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑627/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:1084">EU:C:2019:1084</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0046">46</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>): <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>[N]ależy przypomnieć, że przepisy dotyczące przedawnienia odgrywają zasadniczą rolę w prawie majątkowym. Przedawnienie uniemożliwia bowiem wierzycielowi zaspokojenie roszczenia. Jak Trybunał już stwierdził, wprowadzając ograniczenie czasowe, przepisy dotyczące przedawnienia mają gwarantować dłużnikowi pewność prawa<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>.</P></NOTE>. Korzystniej byłoby moim zdaniem zmienić brzmienie art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 w celu odzwierciedlenia w sposób bardziej precyzyjny rzeczywistego znaczenia tego kryterium.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>W świetle powyższych rozważań na zadane przez sąd odsyłający pytanie pierwsze należy odpowiedzieć w następujący sposób: Artykuł 96 rozporządzenia nr 2100/94 należy interpretować w ten sposób, że termin trzech lat rozpoczyna bieg w chwili zdarzenia, które miało miejsce w ostatniej kolejności, to jest albo w dniu udzielenia wspólnotowego prawa do ochrony, albo w dniu, w którym posiadacz dowiedział się o działaniu i o tożsamości sprawcy, i to niezależnie od daty ewentualnego zaprzestania działań.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie zakresu skutków pierwszej normy dotyczącej przedawnienia ustanowionej w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 (pytania drugie i trzecie)</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Poprzez pytania drugie i trzecie, które należy zbadać łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 należy interpretować w ten sposób, że jeżeli upłynął trzyletni termin w odniesieniu do działań powtarzanych w czasie, skutki przedawnienia rozciągają się na wszystkie działania niezależnie od daty ich podjęcia, czy też wyłącznie na działania podjęte ponad trzy lata przed wniesieniem powództw, o których mowa w art. 94 i 95 tego rozporządzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>Zacznijmy od przypomnienia oczywistości: normy dotyczące przedawnienia ustanowione w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 mogą wywoływać skutki wyłącznie w odniesieniu do działań podjętych w przeszłości. W związku z tym powództwo wniesione na podstawie art. 94 ust. 1 tego rozporządzenia o zaniechanie <HT TYPE="ITALIC">w</HT> <HT TYPE="ITALIC">przyszłości</HT> działań naruszających prawa posiadacza nie może ulec przedawnieniu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>W związku z tym pytanie zadane przez sąd odsyłający wymaga określenia zakresu skutków tego przedawnienia <HT TYPE="ITALIC">w</HT> <HT TYPE="ITALIC">stosunku do przeszłości</HT>, a dokładniej w ramach powództw mających na celu wypłatę słusznego wynagrodzenia (art. 94 ust. 1 i art. 95 rozporządzenia nr 2100/94) lub naprawienie szkody wyrządzonej przez działania popełnione umyślnie lub przez niedbalstwo (art. 94 ust. 2 tego rozporządzenia).</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="10"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>W praktyce powstaje następujące pytanie: czy w przypadku gdy posiadacz dopuści do upływu trzyletniego terminu przedawnienia, traci on <HT TYPE="ITALIC">w</HT> <HT TYPE="ITALIC">całości</HT> prawo do żądania zapłaty słusznego wynagrodzenia lub naprawienia szkody za działania popełnione w przeszłości (co odpowiada pierwszej wykładni zaproponowanej Trybunałowi<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Zobacz pkt 35 niniejszej opinii.</P></NOTE>), czy też zachowuje to prawo w odniesieniu do najnowszych działań, a mianowicie działań podjętych w ciągu ostatnich trzech lat (co odpowiada drugiej wykładni<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Zobacz pkt 36 niniejszej opinii.</P></NOTE>)?</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>Muszę stwierdzić, że brzmienie art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 nie rozstrzyga wyraźnie tej kwestii, w przeciwieństwie do zbadanej powyżej kwestii dies a quo.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Niemniej jednak wiele przemawia za drugą wykładnią zaproponowaną Trybunałowi, zgodnie z którą posiadacz zachowuje prawo do dochodzenia odszkodowania za działania podjęte w ciągu ostatnich trzech lat.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>W pierwszej kolejności – art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 przewiduje przedawnienie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>działania<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>, a nie przedawnienie zachowania, które jest postrzegane jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>zestaw działań<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>. To użycie liczby pojedynczej jest tym bardziej istotne, że roszczenia przewidziane w art. 94 i 95 tego rozporządzenia obejmują najczęściej szereg odrębnych działań, z których każde narusza prawa posiadacza<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Tytułem przykładu: sprawca naruszenia, który chciałby sprzedawać mandarynki odmiany Nadorcott bez zgody posiadacza, mógłby kolejno dokonywać następujących działań: kondycjonowanie drzew mandarynkowych w celu ich rozmnażania; rozmnażanie jako takie; oferowanie do sprzedaży; wywóz w celu sprzedaży; sprzedaż jako taka; posiadanie drzew mandarynkowych w wyżej wymienionych celach. Każde z tych działań naruszałoby prawa posiadacza na podstawie art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Użycie liczby pojedynczej sugeruje, że do celów stosowania art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 działania naruszające prawa posiadacza należy analizować <HT TYPE="ITALIC">oddzielnie</HT>. Zatem w celu określenia skutków przedawnienia dla każdego działania należy oddzielnie zbadać, czy upłynął trzyletni termin przedawnienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>W praktyce sąd krajowy powinien sprawdzić w odniesieniu do każdego działania stanowiącego naruszenie, czy upłynęło ponad trzy lata od zdarzenia, które miało miejsce jako ostatnie spośród – z jednej strony – dnia przyznania wspólnotowego prawa do ochrony i – z drugiej strony – dnia, w którym posiadacz dowiedział się o działaniu i tożsamości sprawcy z drugiej, przy założeniu, że nie mógł się o nim dowiedzieć przed podjęciem rozpatrywanego działania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Oznacza to, że działania podejmowane w okresie ochrony tymczasowej, o których mowa w art. 95 rozporządzenia nr 2100/94, przedawnią się przed działaniami podejmowanymi po przyznaniu wspólnotowego prawa do ochrony, które są przedmiotem art. 94 tego rozporządzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>Wydaje mi się, że rozwiązanie to zostało przyjęte przez doktrynę w dziedzinie ochrony odmian roślin<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>H. Leßmann, G. Würtenberger, <HT TYPE="ITALIC">Deutsches und Europäisches Sortenschutzrecht</HT>, Nomos, Baden-Baden, 2009 (Aufl. 2), § 7, Rn. 102, s. 309: <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>Bei wiederholten Verletzungshandlungen erfüllt jede einzelne Handlung den Tatbestand der Verletzung. Jede Einzelhandlung setzt damit gesondert die Verjährung des Unterlassungsanspruchs sowie des aus ihr fließenden Schadenersatzanspruchs in Lauf, sofern die weiteren Voraussetzungen – Kenntnis des Verletzten von der Verletzungshandlung und der Person des Verletzers – gegeben sind<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>. (<QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>W przypadku powtarzających się naruszeń każde indywidualne działanie stanowi naruszenie. Tak więc każde indywidualne działanie powoduje odrębne rozpoczęcie biegu przedawnienia roszczenia o zaniechanie i wynikającego z niego roszczenia odszkodowawczego, o ile spełnione są pozostałe wstępne przesłanki – wiedza posiadacza o działaniu stanowiącym naruszenie i o osobie sprawcy<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>W drugiej kolejności pragnę zwrócić uwagę na praktyczne konsekwencje wykładni przeciwstawnej, zgodnie z którą upływ trzyletniego terminu przewidzianego w art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 spowodowałby przedawnienie rozciągające się na <HT TYPE="ITALIC">wszystkie</HT> działania naruszające prawa posiadacza, niezależnie od daty ich podjęcia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>W praktyce wykładnia ta mogłaby doprowadzić do paradoksalnego rozwiązania, zgodnie z którym przedawnieniu ulegałoby każde <HT TYPE="ITALIC">przyszłe</HT> działanie stanowiące naruszenie, gdyby było objęte zachowaniem, o którym posiadacz wiedział od ponad trzech lat, jak słusznie podniosła spółka Club de Variedades Vegetales Protegidas.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>Tak więc zgodnie ze wspomnianą wykładnią w ramach sporu w postępowaniu głównym okoliczność, że posiadacz dopuścił do upływu terminu trzech lat od pierwszego wezwania z dnia <DATE ISO="20071030">30 października 2007 r.</DATE>, wystarczyłaby do pozbawienia go wszelkiej możliwości dochodzenia swoich praw w odniesieniu do spornego zachowania, także na przyszłość, gdyby zachowanie to trwało.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Taka wykładnia wydaje mi się trudna do pogodzenia z tym, co stanowi jednocześnie przedmiot i cel rozporządzenia nr 2100/94, a mianowicie wspólnotową ochroną odmian roślin.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>Pragnę ponadto podkreślić, że ryzyko to nie jest w żaden sposób teoretyczne, ponieważ zachowania rozciągające się w czasie obejmują dużą liczbę działań naruszających prawa posiadacza w dziedzinie ochrony odmian roślin<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>H. Leßmann, G. Würtenberger, <HT TYPE="ITALIC">Deutsches und Europäisches Sortenschutzrecht</HT>, Nomos, Baden-Baden, 2009 (Aufl. 2), § 7, Rn. 103, s. 309: <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>Gerade im pflanzlichen Bereich erstrecken sich Verletzungshandlungen über lange Zeiträume. Pflanzen werden in der Regel nicht in Einzelexemplaren vermehrt, sondern in größerem Umfang. Dies gilt auch für Obstbäume, andernfalls wäre eine gewerbliche Nutzung ohne Lizenz vermehrter Pflanzen nicht rentabel. Insbesondere das Anbieten und der Verkauf von sortenschutzverletzendem Material kann sich deshalb gerade im Gehölzbereich über große Zeiträume erstrecken. Auch wenn durch eine einzige Handlung große Mengen sortenschutzrechtsverletzender Pflanzen vermehrt worden waren und somit im strafrechtlichen Sinn eine einzige Handlung darstellen, ist die kontinuierliche Abgabe solchen Materials über längere Zeiträume jedes Mal eine Verletzungshandlung. Mit jeder Einzelhandlung wird damit der Lauf der Verjährung ausgelöst. Mit jeder Einzelhandlung wird damit der Lauf der Verjährung ausgelöst<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>. (<QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>W szczególności w sektorze roślinnym działania stanowiące naruszenie rozciągają się na długie okresy. Co do zasady rośliny nie są rozmnażane w jednym egzemplarzu, lecz w większej skali. Dotyczy to również drzew owocowych, bez czego gospodarcze wykorzystanie sadzonek bez licencji byłoby nierentowne. W szczególności oferowanie i sprzedaż materiału naruszającego ochronę odmian roślin może zatem rozciągać się na długie okresy, zwłaszcza w przypadku odmian drzew. Nawet jeśli rozmnożono dużą liczbę roślin naruszających prawa do ochrony odmian roślin w ramach jednego działania, co stanowi zatem jeden czyn z punktu widzenia prawa karnego, ciągła dostawa tego materiału w długich okresach stanowi każdorazowo działanie będące naruszeniem. Każde indywidualne działanie powoduje zatem rozpoczęcie biegu przedawnienia<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>W trzeciej kolejności pragnę zauważyć, że proponowana przeze mnie wykładnia jest powszechnie przyjęta w dziedzinie przedawnienia naruszeń prawa patentowego, które wykazuje podobieństwa do prawa ochrony odmian roślin<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Zobacz w szczególności N. Bouche, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>La prescription en droit des obtentions végétales et autres satellites du brevet<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>, <HT TYPE="ITALIC">Propriétés Intellectuelles</HT>, nr 68, lipiec 2018, s. 34–39: <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>Odmiany roślin jednocześnie są wyłączone z opatentowania i stanowią główny przedmiot prawa odmian roślin, wobec czego to, co jest chronione patentem, nie może być przedmiotem prawa do odmiany roślin, i odwrotnie. Mimo tego radykalnego rozgraniczenia istnieją jednak powiązania, pokrewieństwo, między prawem patentowym a prawem odmian roślin. Chociaż uznano za bardziej korzystne uwzględnienie specyfiki odmian roślin poprzez stworzenie szczególnego systemu, to dziedziny te łączy okoliczność, że odnoszą się one do innowacji technicznych (prawo patentowe stanowi ostatecznie prawo ogólne, zaś prawo odmian roślin to szczególne prawo rozwoju odmian)<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>I tak w doktrynie niemieckiej<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Zobacz w szczególności, G. Benkard, <HT TYPE="ITALIC">Kommentar zum Patentgesetz</HT>, C.H. Beck, München, 2015 (Aufl. 9), § 141, Rn. 6, s. 1906: <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>Bei vergangenheitsbezogenen Ansprüchen setzen dagegen die einzelnen Schädigungen jeweils eigene Verjährungsfristen in Lauf, so dass jede schadenstiftende Handlung bzw. jeder schadenstiftende Teilakt verjährungsrechtlich separat zu betrachten ist<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/>. (<QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>Natomiast w przypadku roszczeń związanych z przeszłością każda z odrębnych szkód powoduje rozpoczęcie biegu swojego własnego terminu przedawnienia, w związku z czym każde działanie lub część działania powodującego szkodę powinny być rozpatrywane oddzielnie dla celów przedawnienia<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/>).</P></NOTE>, francuskiej<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>J. Passa, <HT TYPE="ITALIC">Droit de la propriété industrielle</HT>, II, <HT TYPE="ITALIC">Brevets d’invention, protections voisines</HT>, LGDJ, 2013, Paris, nr 631, s. 684: <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>Ponieważ w orzecznictwie uznano stanowiący naruszenie czyn zabroniony za naruszenie ciągłe, innymi słowy za powtarzające się za każdym razem, dopóki trwa dane zachowanie, termin przedawnienia biegnie odrębnie w odniesieniu do każdego działania, licząc od dnia jego podjęcia, a nie dla wszystkich razem od dnia, w którym dane działania się rozpoczęły lub zakończyły. Innymi słowy – każde działanie stanowi, w dotyczącym go zakresie, <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>moment rozpoczęcia biegu terminu<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="00AB" ID="QE0024"/> […]. Jeżeli sporne działanie rozciąga się w czasie, na przykład poprzez użycie maszyny, powód może dochodzić odszkodowania jedynie za szkodę wynikającą z działań polegających na wykorzystania podejmowanych w terminie trzech lat<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>.</P></NOTE> i belgijskiej<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>B. Remiche, V. Cassiers, <HT TYPE="ITALIC">Droit des brevets d’invention et du savoir-faire: créer, protéger et partager les inventions au xxi<HT TYPE="SUP">e</HT> siècle</HT>, Larcier, Bruxelles, 2010, s. 574: <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>Jednakże poszczególne działania stanowiące naruszenie to odrębne czyny podobne do czynów niedozwolonych, które ulegają przedawnieniu w sposób odrębny nawet w przypadku, gdy można je przypisać jednej i tej samej osobie. Tym samym naruszenie polegające na wytwarzaniu opatentowanego produktu ulegnie przedawnieniu niezależnie od naruszenia polegającego na oferowaniu wspomnianego produktu na sprzedaż<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/>.</P></NOTE> podkreślono w szczególności, że czyn zabroniony stanowiący naruszenie w dziedzinie patentów należy rozpatrywać jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>ciąg naruszeń<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/>, a nie jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0027" ID="QS0027"/>naruszenie ciągłe<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>A. Casalonga, <HT TYPE="ITALIC">Traité technique et pratique des brevets d’invention</HT>, LGDJ, Paris, 1949, t. 2, nr 1080, s. 159: <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0028" ID="QS0028"/>[W przypadku wytwarzania przedmiotów stanowiących naruszenie] dochodzi do ciągu naruszeń, a nie do naruszenia ciągłego; w konsekwencji przedawnienie rozpoczyna bieg od każdego zdarzenia stanowiącego naruszenie, a nie od ostatniego zdarzenia<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/>.</P></NOTE>. Rozwiązanie to odpowiada zasadniczo rozwiązaniu, które zaproponowałem powyżej, polegającemu na <HT TYPE="ITALIC">oddzielnym</HT> rozpatrywaniu działań naruszających prawa posiadacza do celów stosowania art. 96 rozporządzenia nr 2100/94.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>W czwartej kolejności, dla dopełnienia wywodu, pragnę uściślić, że zarówno rozporządzenie (UE) 2017/1001 w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20170614">14 czerwca 2017 r.</DATE> w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="154" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2017">Dz.U. 2017, L 154, s. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, jak i dyrektywa (UE) 2015/2436 mająca na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20151216">16 grudnia 2015 r.</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="336" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2015">Dz.U. 2015, L 336, s. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> zawierają zasadę <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0029" ID="QS0029"/>utraty roszczenia w wyniku tolerowania<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/>, odpowiadającą w istocie pierwszej wykładni zaproponowanej Trybunałowi<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Zobacz pkt 35 niniejszej opinii.</P></NOTE> – którą właśnie odrzuciłem.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>W art. 61 ust. 1 rozporządzenia 2017/1001 i art. 9 ust. 1 dyrektywy 2015/2436 przewidziano bowiem, że właściciel, który przez okres kolejnych pięciu lat przyzwalał na używanie późniejszego znaku towarowego, będąc świadomym takiego używania, traci prawo do złożenia wniosku o jego unieważnienie, chyba że zgłoszenia dokonano w złej wierze<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>Z orzecznictwa wynika, że aby termin utraty roszczenia w wyniku tolerowania używania późniejszego znaku towarowego identycznego ze znakiem wcześniejszym lub łudząco do niego podobnego mógł rozpocząć swój bieg, konieczne jest spełnienie czterech przesłanek. Po pierwsze, późniejszy znak towarowy musi zostać zarejestrowany, po drugie, jego zgłoszenie musi zostać dokonane w dobrej wierze przez jego właściciela, po trzecie, musi on być używany na terytorium, na którym wcześniejszy znak towarowy jest chroniony, i wreszcie, po czwarte, właściciel wcześniejszego znaku towarowego musi wiedzieć o używaniu tego znaku po jego rejestracji. Zobacz w odniesieniu do dyrektywy 2015/2436 wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110922">22 września 2011 r.</DATE>, <NAME.CASE>Budějovický Budvar</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑482/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:605">EU:C:2011:605</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0054">54</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0058">58</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). W odniesieniu do rozporządzenia 2017/1001 zobacz wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120628">28 czerwca 2012 r.</DATE>, <NAME.CASE>I Marchi Italiani i Basile/OHIM – Osra (B. Antonio Basile 1952</NAME.CASE>) (<NO.CASE>T‑133/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2012:327">EU:T:2012:327</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0031">31</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210127">27 stycznia 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Turk Hava Yollari/EUIPO – Sky (skylife</NAME.CASE>) (<NO.CASE>T‑382/19</NO.CASE>, niepublikowany, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2021:45">EU:T:2021:45</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Ponadto w art. 16 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia i art. 18 ust. 1 wspomnianej dyrektywy dodano, że w takim przypadku właścicielowi nie przysługuje prawo zakazywania używania takiego znaku towarowego w postępowaniu w sprawie naruszenia.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="13"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75.</NO.P><TXT>A zatem prawo znaków towarowych zawiera przepis przewidujący, że właściciel traci wszelką możliwość działania, w tym <HT TYPE="ITALIC">w</HT> <HT TYPE="ITALIC">przyszłości</HT>, jeżeli dopuszcza do upływu terminu pięciu lat od dowiedzenia się o używaniu późniejszego znaku towarowego, czy to w ramach wniosku o unieważnienie, czy to w postępowaniu w sprawie naruszenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76.</NO.P><TXT>Istnienie tego przepisu nie podważa jednak rozumowania, które przedstawiłem powyżej, i to z następujących dwóch powodów.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77.</NO.P><TXT>Po pierwsze, istnienie tego przepisu wynika z dwóch cech właściwych prawu znaków towarowych, które nie mają odpowiednika ani w prawie patentowym, ani w prawie odmian roślin. W przeciwieństwie bowiem do tych dwóch ostatnich systemów własności intelektualnej, których okres obowiązywania jest ograniczony w czasie<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>Zobacz w odniesieniu do ochrony odmian roślin art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94, zgodnie z którym okres tej ochrony wynosi co do zasady 30 lat w przypadku drzew i winorośli oraz 25 lat w przypadku pozostałych odmian.</P></NOTE>, obowiązywanie ochrony znaków towarowych jest potencjalnie nieograniczone w czasie, przy czym właściciel jest zobowiązany do przedłużenia rejestracji co dziesięć lat<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>Zobacz art. 52 i 53 rozporządzenia nr 2017/1001, a także art. 48 i 49 dyrektywy 2015/2436.</P></NOTE>. Z tego punktu widzenia zasada utraty roszczenia w wyniku tolerowania może być postrzegana jako złagodzenie potencjalnie nieograniczonego czasu obowiązywania ochrony znaków towarowych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78.</NO.P><TXT>Ponadto istnienie tej zasady jest uzasadnione również ze względu na podstawową funkcję znaku towarowego, która polega na zagwarantowaniu konsumentowi lub użytkownikowi końcowemu identyfikacji pochodzenia towaru lub usługi oznaczonych tym znakiem poprzez umożliwienie im odróżnienia, bez ryzyka pomyłki, tego towaru lub tej usługi od towarów lub usług mających inne pochodzenie<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0034"><P>Zobacz w szczególności wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19780523">23 maja 1978 r.</DATE>, <NAME.CASE>Hoffmann–La Roche</NAME.CASE> (<NO.CASE>102/77</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1978:108">EU:C:1978:108</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0007">7</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190131">31 stycznia 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Pandalis/EUIPO</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑194/17 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:80">EU:C:2019:80</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0084">84</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Zobacz także opinia rzecznik generalnej V. Trstenjak w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Budějovický Budvar</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑482/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:46">EU:C:2011:46</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0063">63</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Utrata roszczenia w wyniku tolerowania zakłada w pewnym sensie, że podstawowa funkcja znaku towarowego nie może być już spełniana, jeżeli właściciel tolerował przez okres pięciu lat używanie późniejszego znaku towarowego stwarzające prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0079"><NO.P>79.</NO.P><TXT>Po drugie, pragnę podkreślić, że zasada utraty roszczenia w wyniku tolerowania jest przedmiotem wyraźnych i szczegółowych przepisów zarówno w rozporządzeniu 2017/1001, jak i w dyrektywie 2015/2436. Ze względu na jej drastyczne dla praw właściciela konsekwencje jestem zdania, że istnienia takiej zasady nie można <HT TYPE="ITALIC">domniemywać</HT> w ramach systemu ochrony własności intelektualnej. W związku z tym z braku równoważnych przepisów w rozporządzeniu nr 2100/94 należy wyciągnąć wniosek, że w odniesieniu do ochrony odmian roślin nie następuje utrata roszczenia w wyniku tolerowania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0080"><NO.P>80.</NO.P><TXT>W świetle całości powyższych rozważań na drugie i trzecie pytanie sądu odsyłającego należy udzielić następującej odpowiedzi: Wykładni art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 należy dokonywać w ten sposób, że jeżeli w odniesieniu do działań powtarzanych w czasie upłynął termin trzech lat, przedawniają się jedynie działania podjęte ponad trzy lata przed wniesieniem powództw, o których mowa w art. 94 i 95 tego rozporządzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0081"><NO.P>81.</NO.P><TXT>W związku z tym posiadacz zachowuje prawo do wniesienia wspomnianych powództw w odniesieniu do działań podjętych w ciągu ostatnich trzech lat.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="14"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">VI.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wnioski</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0082"><NO.P>82.</NO.P><TXT>W świetle powyższych rozważań proponuję, aby na pytania prejudycjalne przedłożone mu przez Tribunal Supremo (sąd najwyższy, Hiszpania) Trybunał odpowiedział w następujący sposób:</TXT><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Artykuł 96 rozporządzenia Rady (WE) nr 2100/94 z dnia <DATE ISO="19940727">27 lipca 1994 r.</DATE> w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin należy interpretować w ten sposób, że termin trzech lat rozpoczyna bieg w chwili zdarzenia, które miało miejsce w ostatniej kolejności, to jest albo w dniu udzielenia wspólnotowego prawa do ochrony, albo w dniu, w którym posiadacz dowiedział się o działaniu i o tożsamości sprawcy, i to niezależnie od daty ewentualnego zaprzestania działań.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Wykładni art. 96 rozporządzenia nr 2100/94 należy dokonywać w ten sposób, że jeżeli w odniesieniu do działań powtarzanych w czasie upłynął termin trzech lat, przedawniają się jedynie działania podjęte ponad trzy lata przed wniesieniem powództw, o których mowa w art. 94 i 95 tego rozporządzenia.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>