Η αίτηση του Koua Poirrez περί χορηγήσεως του γαλλικού επιδόματος για ενηλίκους με ειδικές ανάγκες απορρίφθηκε από το CAR Με απόφαση της της 6ης Σεπτεμβρίου 1990, η επιτροπή φιλικής διευθετήσεως διαφορών του caisse d'allocations familiales συνετάχθη προς την άποψη του CAF. Ο Koua Poirrez, με έγγραφο της 26ης Φεβρουαρίου 1991, άσκησε κατά της αποφάσεως αυτής προσφυγή ενώπιον του tribunal des affaires de sécurité sociale de Bobigny (στο εξής: αιτούν δικαστήριο).

Ο Koua Poirrez δεν είναι — υποτίθεται — Γάλλος υπήκοος. Εξάλλου, δεν είναι υπήκοος χώρας της Κοινότητας ούτε συντηρούμενος κατιών διακινουμένου εργαζομένου υπηκόου της Κοινότητας ούτε υπήκοος χώρας έχουσας υπογράψει σύμβαση αμοιβαιότητας με τη Γαλλία σχετικά με τη χορήγηση επιδομάτων για άτομα με ειδικές ανάγκες. Υπό τις περιστάσεις αυτές, αξίωση για τέτοια επιδόματα δεν είναι, κατά το CAF, δυνατή.

Το αιτούν δικαστήριο ερωτά το Δικαστήριο αν μια τέτοια αντίστροφη δυσμενής διάκριση συμβιβάζεται πράγματι με την απαγόρευση διακρίσεων που απορρέει από τα άρθρα 7 και 48, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ:

Είναι σύμφωνος προς τα άρθρα 7 και 48, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ ο αποκλεισμός από το επίδομα για ενηλίκους με ειδικές ανάγκες, το οποίο δικαιούται μέλος της οικογενείας υπηκόου κράτους μέλους της ΕΟΚ (εν προκειμένω εξ υιοθεσίας κατιών) που κατοικεί σε χώρα της οποίας την ιθαγένεια έχει ο αρχηγός της οικογενείας, για τον λόγο ότι οι οδηγίες (διάβαζε: κανονισμοί) 1612/68 και 1251/70 εφαρμόζονται μόνο επί των διακινουμένων εργαζομένων;

1)Μπορεί το μέλος της οικογενείας ενός διακινουμένου εργαζομένου να αξιώσει το επίδομα για ενηλίκους με ειδικές ανάγκες όταν ο ενδιαφερόμενος είναι υπήκοος τρίτου κράτους πλην όμως ο διακινούμενος εργαζόμενος, στην οικογένεια του οποίου αυτός ανήκει, έχει την ιθαγένεια κράτους μέλους;2)Μπορεί το μέλος της οικογενείας ενός εργαζομένου γαλλικής ιθαγενείας να αξιώσει, το επίδομα για ενηλίκους με ειδικές ανάγκες όταν ο ενδιαφερόμενος έχει την ιθαγένεια τρίτου κράτους, ενώ ο εργαζόμενος στην οικογένεια του οποίου ανήκει, δεν είναι διακινούμενος εργαζόμενος;

Η απάντηση της Γαλλικής Κυβερνήσεως στην πρώτη ερώτηση ήταν καταφατική και από τη διατύπωση της καταφαίνεται και πάλι ότι οι γαλλικές διατάξεις διαπνέονται από τη μέριμνα συμμορφώσεως προς το κοινοτικό δίκαιο. Η απάντηση στη δεύτερη ερώτηση είναι αρνητική, ενώ εξυπακούεται ότι τα μέλη της οικογενείας, που δεν είναι κοινοτικοί υπήκοοι, Γάλλων υπηκόων μπορούν, παρ' όλ' αυτά, να απαιτούν τα επιδόματα για ενηλίκους με ειδικές ανάγκες εφόσον η Γαλλία έχει συνάψει με τη χώρα καταγωγής τους σχετική σύμβαση αμοιβαιότητας.

Από τον συνδυασμό της καταφατικής απαντήσεως στην πρώτη ερώτηση και της, καταρχήν, αρνητικής απαντήσεως στη δεύτερη προκύπτει ότι η ισχύουσα γαλλική νομοθεσία μπορεί πράγματι να δημιουργεί αντίστροφη δυσμενή διάκριση μεταξύ, αφενός, των μελών της οικογενείας, μη κοινοτικών υπηκόων, διακινουμένων εργαζομένων κοινοτικών υπηκοων που εργάζονται στη Γαλλία και, αφετέρου, των μελών της οικογενείας, που δεν είναι κοινοτικοί υπήκοοι, Γάλλων εργαζομένων στη Γαλλία.

Εντός του πεδίου εφαρμογής της παρούσας Συνθήκης και με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων της απαγορεύεται κάθε διάκριση λόγω ιθαγενείας.

Το Συμβούλιο, προτάσει της Επιτροπής και σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δύναται να λαμβάνει με ειδική πλειο-ψηφία μέτρα για την απαγόρευση των διακρίσεων αυτών.

Το άρθρο 48, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ προσαρμόζει την απαγόρευση του άρθρου στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων:

Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων συνεπάγεται την κατάργηση κάθε διακρίσεως λόγω ιθαγενείας μεταξύ των εργαζομένων των κρατών μελών, όσον αφορά την απασχόληση, την αμοιβή και τους άλλους όρους εργασίας.

Το άρθρο 48 τέθηκε με τη σειρά του σε εφαρμογή με ορισμένους κανονισμούς του Συμβουλίου μεταξύ των οποίων οι κανονισμοί 1612/68 και 1251/70, που αναφέρονται στο προδικαστικό ερώτημα, καθώς και ο κανονισμός 1408/71. Τα επιδόματα στα άτομα με ειδικές ανάγκες εμπίπτουν στο καθ' ύλην πεδίο εφαρμογής των κανονισμών αυτών

Βλ., όσον αφορά τους κανονισμούς 1408/71 και 1612/68, την απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 1976, 63/76, Inzirillo, (Συλλογή τόμος 1976, σ. 767, σκέψεις 7 έως 9 και 21). Τα μέλη της οικογενείας διακινουμένων εργαζομένων μπορούν, δυνάμει του κανονισμού 1408/71, να αξιώνουν μόνο εκ πλαγίου δικαιώματα, δηλαδή δικαιώματα που έχουν αποκτήσει ως μέλη της οικογενείας διακινουμένου εργαζομένου. Βλ. την απόφαση της 23ης Νοεμβρίου 1976, 40/76, Kermaschek (Jurispr. 1976, σ. 1669, σκέψεις 5 έως 7), που έχει προσφάτως επιβεβαιωθεί με την απόφαση της 8ης Ιουλίου 1992, C-243/91, Taghavi (Συλλογή 1992, σ. Ι-4401, σκέψη 7). Όσον αφορά τους εργαζομένους που σκοπεύουν να διαμείνουν στο έδαφος κράτους μέλους αφού έχουν προηγουμένως απασχοληθεί εκεί, το άρθρο 7 του κνονισμού 1250/7! τους διασφαλίζει την ίση μεταχείριση που τους αναγνωρίζεται από τον κανονισμό 1612/68.

Προκειμένου να πετύχει τη χορήγηση του γαλλικού επιδόματος για άτομα με ειδικές ανάγκες, ο Koua Poirrez επικαλείται την κατάσταση του ως θετού υιού του Bernard Poirrez. Ωστόσο, από τα στοιχεία που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο προκύπτει ότι ο τελευταίος είναι Γάλλος υπήκοος ο οποίος ουδέποτε εργάστηκε ή διέμεινε εκτός της Γαλλίας και, επομένως, ουδέποτε άσκησε το δικαίώμα του ελεύθερης κυκλοφορίας στο εσωτερικό της Κοινότητας. Όπως ορθώς παρατηρούν η Επιτροπή και οι Κυβερνήσεις της Γερμανίας, Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου, πρόκειται, όπως είναι επόμενο, εν προκειμένω για μια καθαρώς εσωτερική κατάσταση όπου οι διατάξεις της Συνθήκης σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων δεν εφαρμόζονται.

Ωστόσο, οι απαντήσεις που πρέπει να δοθούν στα δύο ερωτήματα συνδέονται στε-νώς μεταξύ τους. Καίτοι οι διατάξεις της Συνθήκης σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων δεν εφαρμόζονται επί καθαρώς εσωτερικών καταστάσεων, είναι, παρ' ολ' αυτά, λογικώς δυνατό να απαγορεύουν όπως, στο πλαίσιο μιας τέτοιας καθαρώς εσωτερικής καταστάσεως, ένα κράτος μέλος επιφυλάσσει έναντι (των μελών της οικογενείας) των ιδίων του υπηκόων μεταχείριση η οποία τους θέτει σε δυσμενή μοίρα έναντι των (μελών της οικογενείας) υπηκόων άλλων κρατών μελών.

Συναφώς, προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι, στις παρατηρήσεις που υπέβαλε στο Δικαστήριο, ο Koua Poirrez ελάχιστα επικαλείται τη Συνθήκη ΕΟΚ. Προβάλλει κυρίως το γεγονός ότι μια συνιστώσα αντίστροφη δυσμενή διάκριση κατάσταση είναι ασυμβίβαστη με την Παγκόσμια Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καθώς και με τις Συμβάσεις ΑΚΕ-ΕΟΚ.

Αντιθέτως, όταν πρόκειται για ρύθμιση που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, το Δικαστήριο, εφόσον επιληφθεί προδικαστικώς σχετικής υποθέσεως, υποχρεούται να παράσχει στο εθνικό δικαστήριο όλα τα ερμηνευτικά στοιχεία που είναι αναγκαία για να μπορέσει αυτό να κρίνει αν η ρύθμιση αυτή συμβιβάζεται με τα θεμελιώδη δικαιώματα, για τον σεβασμό των οποίων μεριμνά το Δικαστήριο, όπως αυτά προκύπτουν ειδικότερα από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Απόφαση τη; 18η; Ιουνίου 1991, C-260/89 (Συλλογή 1991, σ. Ι-2925, συγκεκριμένα σ. Ι-2951, σκέψη 42).

τα θεμελιώδη δικαιώματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των γενικών αρχών του δικαίου την τήρηση των οποίων διασφαλίζει (το Δικαστήριο)

(...) οι διεθνείς συμβάσεις που αφορούν την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου, στις οποίες συνέπραξαν και προσχώρησαν τα κράτη μέλη, παρέχουν επίσης ενδείξεις που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στα πλαίσια του κοινοτικού δικαίου

Απόφαση τη; 14η; Μαΐου 1974, 4/73, Noid κατά Επιτροπή; (Συλλογή τόμο; 1974, ο. 277, σκέψη 13). Βλ. επ(ση; την παράγραφο 30 των προτάσεων όσον αφορά την απόφαση της 4η; Οκτωβρίου 1991, C-159/90, Grogan (Συλλογή 1991, ο. I-4685).

Το άρθρο 22 της Παγκόσμιας Διακηρύξεως έχει ως εξής:

Κάθε πρόσωπο, ως μέλος της κοινωνίας, έχει δικαίωμα για κοινωνική ασφάλιση δικαιούται να τυγχάνει ικανοποιήσεως των οικονομικών, ασφαλιστικών και μορφωτικών δικαιωμάτων που είναι απαραίτητα για την αξιοπρέπειά του καθώς και για την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του, και τούτο χάρη στην εθνική προσπάθεια και τη διεθνή συνεργασία, λαμβανομένης υπόψη της οργανώσεως και των πόρων κάθε χώρας.

Πράγματι, νομίζω ότι η επίμαχη γαλλική ρύθμιση δεν εμπίπτει πλήρως στο πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, κατά την έννοια της αποφάσεως ΕΡΤ. Αναμφισβητήτως, η εν λόγω ρύθμιση εμπίπτει στο πεδίο αυτό κατά το μέτρο που — καθώς διαπνέεται από τη μέριμνα εφαρμογής του ευρωπαϊκού δικαίου κοινωνικής ασφαλίσεως — αναγνωρίζει ορισμένα δικαιώματα στα μέλη της οικογενείας υπηκόων άλλων κρατών μελών. Ωστόσο, ενόψει της προαναφερθείσας νομολογίας του Δικαστηρίου κατά την οποία οι κοινοτικοί κανόνες σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων δεν εφαρμόζονται σε καταστάσεις που εμπίπτουν πλήρως στην εσωτερική σφαίρα κράτους μέλους, η εν λόγω γαλλική ρύθμιση δεν υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου κατά το μέτρο που με αυτή δεν χορηγείται μια σαφώς καθορισμένη παροχή κοινωνικής ασφαλίσεως στα μέλη της οικογενείας Γάλλων υπηκόων και εισάγει, κατ' αυτόν τον τρόπο, αντίστροφη δυσμενή διάκριση έναντι των μελών της οικογενείας.

Υπό τις περιστάσεις αυτές, δεν είναι αρμόδιο το Δικαστήριο να ελέγξει αν αυτό το μέρος της οικείας εθνικής νομοθεσίας και η αντίστροφη δυσμενής διάκριση που εντεύθεν απορρέει συμβιβάζονται με τα θεμελιώδη δικαιώματα που αποτελούν μέρος του κοινοτικού δικαίου. Επομένως, στα εθνικά δικαστήρια εμπίπτει — ενόψει και των λοιπών ασφαλιστικών δικαιωμάτων που είναι ενδεχομένως δυνατό να αξιώνει ο Koua Poirrez — ο έλεγχος του αν αυτό το μέρος της γαλλικής νομοθεσίας συμβιβάζεται με το άρθρο 22 της Παγκόσμιας Δια-κηρύξεως και, σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως, αν o Koua Poirrez μπορεί να αντλεί από το άρθρο αυτό δικαιώματα.

(...) τα μέρη επαναλαμβάνουν τη βαθιά προσήλωσή τους (...) στα δικαιώματα του ανθρώπου (...) (για) μη διακριτική μεταχείριση- αστικά και πολιτικά δικαιώματα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά (...) (δικαιώματα).

Επιβεβαιώνουν τις υποχρεώσεις τους και τη δέσμευση τους στα πλαίσια του διεθνούς δικαίου να καταπολεμήσουν, με στόχο την εξάλειψη τους, όλες τις μορφές διακριτικής μεταχείρισης που βασίζονται στην εθνότητα (...) Τα κράτη μέλη της Κοινότητας (ή/και, ενδεχομένως, η ίδια η Κοινότητα) και τα κράτη της ΑΚΕ εξακολουθούν να φροντίζουν, στα πλαίσια των νομικών ή διοικητικών μέτρων που έχουν ή θα έχουν λάβει, ώστε οι μετανάστες εργαζόμενοι, οι φοιτητές και οι άλλοι αλλοδαποί που βρίσκονται νόμιμα στο έδαφος τους να μην υφίστανται καμία διακριτική μεταχείριση βάσει φυλετικών, θρησκευτικών, πολιτιστικών ή κοινωνικών διαφορών, ιδίως όσον αφορά (...) την υγεία, τις άλλες κοινωνικές υπηρεσίες και την απασχόληση.

Από το κείμενο αυτό προκύπτει ότι το άρθρο 5, παράγραφος 2, της Τετάρτης Συμβάσεως ΑΚΕ-ΕΟΚ, όπως ακριβώς και η Παγκόσμια Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου — στην οποία άλλωστε ρητώς αναφέρεται το προοίμιο της συμβάσεως

Προοίμιο, πέμπτη αιτιολογική σκέψη (EE 1991, L 229, σ. 10).

2.Οι εργαζόμενοι υπήκοοι ενός κράτους AICE που ασκούν νομίμως μισθωτή δραστηριότητα στην επικράτεια ενός κράτους μέλους και τα συνοικούντα μέλη της οικογενείας τους απολαύουν, στο κράτος μέλος αυτό, μεταχείρισης η οποία χαρακτηρίζεται από την έλλειψη κάθε διάκρισης λόγω ιθαγενείας σε σύγκριση με τους δικούς του υπηκόους όσον αφορά τις παροχές κοινωνικής προνοίας οι οποίες συνδέονται με την απασχόληση (...)

Αφήνοντας κατά μέρος το ζήτημα αν η διάταξη αυτή παράγει άμεσα αποτελέσματα

Σχετικώς το Δικαστήριο εφαρμόζει το ακόλουθο κριτήριο: Διάταξη συμφωνίας που ουνήφΟη από την Κοινότητα με τρίτες χώρες πρέπει να θεωρείται ότι εφαρμόζεται απευθείας, όταν, ενόψει του γράμματός της, καθώς και του αντικειμένου και της φύσεώς της συμφωνίας, συνεπάγεται σαφή και συγκεκριμένη υποχρέωση, που δεν εξαρτάται, ως προς την εφαρμογή και τα αποτελέσματα της, από τη θέσπιση οποιασδήποτε μεταγενέστερης πράξεως (απόφαοη της 30ής Σεπτεμβρίου 1987, 12/86, Demirel (Συλλογή 1987, σ. 3719, σκέψη 14). Όσον αφορά την ανάλυση της εφαρμογής από το Δικαστήριο του κριτηρίου αυτού, βλ. τις προτάσεις μου σχετικά με την απόφαση της 31ης Ιανουαρίου 1991, C-18/90, Kriber (Συλλογή 1991, ο. I-199, σκέψεις 7 έως 13).

Δεν αντίκειται προς τα άρθρα 7 και 48, παράγραφος 2, καθώς και τη θεσπισθείσα για την εφαρμογή τους νομοθεσία ο αποκλεισμός ενός μέλους της οικογενείας κοινοτικού υπηκόου, ο οποίος ανέκαθεν και κατοικούσε και εργαζόταν στο κράτος του οποίου έχει επίσης την ιθαγένεια, από τη χορήγηση του επιδόματος για ενηλίκους με ειδικές ανάγκες. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά το άρθρο 5, παράγραφος 2, της Τετάρτης Συμβάσεως ΑΚΕ-ΕΟΚ και το παράρτημα VI της Τελικής Πράξεως της εν λόγω Συμβάσεως.

Εν προκειμένω, δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο να ελέγξει αν έχουν τηρηθεί οι γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου των οποίων μέρος αποτελεί το άρθρο 22 της Παγκόσμιας Διακηρύξεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.