KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
HOGAN
ippreżentati fit‑30 ta’ Settembru 2021 (1)
Kawża C-247/20
VI
vs
Commissioners for Her Majesty’s Revenue & Customs
(Talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis‑Social Security Appeal Tribunal (Northern Ireland) (it-Tribunal tal-Appell tas-Sigurtà soċjali tal-Irlanda ta’ Fuq, ir-Renju Unit)
(Talba għal deċiżjoni preliminari — Dritt ta’ moviment u residenza b’mod liberu fit-territorju tal-Istati Membri — Direttiva 2004/38/KE — Artikolu 7(1)(b) u Artikolu 16 — Wild li huwa ċittadin ta’ Stat Membru li joqgħod fi Stat Membru ieħor — Omm ekonomikament attiva minn pajjiż terz li tipprovdi biżżejjed riżorsi — Dritt idderivat ta’ residenza tal-omm fl-Istat Membru ospitanti — Jedd għal Kreditu tat-Taxxa għall-Ulied u benefiċċji tal-familja (Benefiċċji għall-Ulied) — Kundizzjoni li teħtieġ “assigurazzjoni ta’ mard komprensiva”)
I. Introduzzjoni
1. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-Artikoli 7 u 16 tad-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE (2).
2. It-talba saret f’kawża bejn VI u Her Majesty’s Revenue & Customs (iktar ’il quddiem, “HMRC”) dwar il-jedd tal-appellanti li tirrisjedi fir-Renju Unit għall-perijodi mill‑1 ta’ Mejju 2006 sal‑20 ta’ Awwissu 2006 u mit‑18 ta’ Awwissu 2014 sal‑25 ta’ Settembru 2016 u li tirċievi, għal dawk il-perijodi, Kreditu tat-Taxxa għat-Tfal u Benefiċċji tat-Tfal.
II. Il-kuntest ġuridiku
A. Id-dritt tal-Unjoni
1. Id-Direttiva 2004/38
3. Skont il-premessi 10 u 18 tad-Direttiva 2004/38:
“(10) Dawk il-persuni li jeżerċitaw id-dritt tagħhom ta’ residenza m’għandhomx, madankollu, ikunu ta’ piż mhux raġonevoli fuq is-sistema ta’ għajnuna soċjali ta’ l-Istat Membru ospitanti matul il-perjodu inizjali ta’ residenza. Għalhekk, id-dritt ta’ residenza għaċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u għall-membri tal-familja tagħhom għal perjodi li jaqbżu t-tliet xhur għandu jkun bla ħsara għal kondizzjonijiet.
[…]
(18) Sabiex jikkostitwixxi mezz awtentiku ta’ integrazzjoni fis-soċjetà ta’ l-Istat Membru ospitanti li fih jgħix iċ-ċittadin ta’ l-Unjoni, id-dritt ta’ residenza permanenti, ġaladarba miksub, m’għandux ikun suġġett għal xi kondizzjonijiet.”
4. Id-dritt ta’ residenza huwa rregolat fil-Kapitolu III tad-Direttiva 2004/38 intitolat “Dritt ta’ residenza”. F’dak il-kapitolu, l-Artikolu 7 jittratta d-dritt ta’ residenza ta’ iktar minn tliet xhur. Dan jipprovdi:
“1. Iċ-ċittadini kollha ta’ l-Unjoni għandhom id-dritt ta’ residenza fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor għal perjodu ta’ aktar minn tliet xhur jekk huma:
(a) ħaddiema jew nies li jaħdmu għal rashom fl-Istat Membru ospitanti; jew
(b) għandhom biżżejjed riżorsi għalihom u għall-membri tal-familja tagħhom biex ma jkunux ta’ piż fuq is-sistema ta’ l-għajnuna soċjali ta’ l-Istat Membru ospitanti matul il-perjodu tagħhom ta’ residenza u għandhom assigurazzjoni tal-mard komprensiva fl-Istat Membru ospitanti; jew
[…]
(d) membri tal-familja li qed jakkumpanjaw jew li se jingħaqdu ma’ ċittadin ta’ l-Unjoni li jissoddisfa l-kondizzjonijiet imsemmija fil-punti (a), (b) jew (ċ).
2. Id-dritt ta’ residenza previst fil-paragrafu 1 għandu jkun estiż għall-membri tal-familja li mhumiex ċittadini ta’ Stat Membru, li jakkumpanjaw jew li jingħaqdu maċ-ċittadin ta’ l-Unjoni fl-Istat Membru ospitanti, sakemm dan iċ-ċittadin ta’ l-Unjoni jissoddisfa l-kondizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1(a), (b) jew (ċ).
[…]”
5. L-Artikolu 8(4) tad-Direttiva 2004/38 jipprovdi li “[l]-Istati Membri jistgħu ma jistabbilixxux ammont fiss li huma jikkunsidraw bħala ‘riżorsi suffiċjenti’, imma għandhom iqisu s-sitwazzjoni personali tal-persuna kkonċernata. Fil-każijiet kollha, dan l-ammont m’għandux ikun ogħla mil-limitu li taħtu ċ-ċittadini ta’ l-Istat Membru ospitanti jkunu eliġibbli għal għajnuna soċjali, jew, fejn ma tapplikax din il-kriterja, ogħla mill-pensjoni minima soċjali mħallsa mill-Istat Membru ospitanti.”
6. Fl-istess Kapitolu III, l-Artikolu 12, intitolat “Żamma tad-dritt ta’ residenza tal-membri tal-familja f’każ ta’ mewt jew tluq miċ-ċittadin ta’ l-Unjoni” jiddikjara:
“1. Mingħajr preġudizzju għat-tieni sottoparagrafu, il-mewt jew it-tluq taċ-ċittadin ta’ l-Unjoni mill-Istat Membru ospitanti m’għandux jolqot id-dritt ta’ residenza tal-membri tal-familja tiegħu li m’għandhomx ċittadinanza ta’ Stat Membru.
Qabel jinkiseb id-dritt ta’ residenza permanenti, il-persuni kkonċernati għandhom jilħqu l-kondizzjonijiet stabbiliti fil-punti (a), (b), (ċ) jew (d) ta’ l-Artikolu 7(1).
2. Mingħajr preġudizzju tat-tieni sottoparagrafu, il-mewt taċ-ċittadin ta’ l-Unjoni ma jwassalx it-telf tad-dritt ta’ residenza tal-membri tal-familja tiegħu li m’għandhomx ċittadinanza ta’ Stat Membru u li kienu qed jgħixu fl-Istat Membru ospitanti bħala membri tal-familja għal ta’ l-inqas sena qabel il-mewt taċ-ċittadin ta’ l-Unjoni.
Qabel jinkiseb id-dritt ta’ residenza permanenti, id-dritt ta’ residenza tal-persuni kkonċernati għandu jibqa’ suġġett għall-ħtieġa li jkunu jistgħu juru li huma ħaddiema jew persuni li jaħdmu għal rashom jew li għandhom biżżejjed riżorsi għalihom u għall-membri tal-familja tagħhom biex ma jkunux ta’ piż fuq is-sistema ta’ għajnuna soċjali ta’ l-Istat Membru ospitanti matul il-perjodu ta’ residenza tagħhom, kif ukoll li għandhom assigurazzjoni tal-mard komprensiva fl-Istat Membru ospitanti, jew li huma parti min-nukleu familjari, diġà kkostitwit fl-Istat Membru ospitanti, ta’ persuna li tissoddisfa dawn il-ħtiġiet. ‘Riżorsi biżżejjed’ huma dawk indikati fl-Artikolu 8(4).
Dawn il-membri tal-familja għandhom iżommu d-dritt ta’ residenza esklussivament b’titlu personali.
[…]”
7. Fl-istess Kapitolu III tad-Direttiva 2004/38, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 14(2) jipprovdi li:
“Ċittadini ta’ l-Unjoni u l-membri tal-familja tagħhom għandhom id-dritt ta’ residenza kif previst fl-Artikoli 7, 12 u 13 sakemm jaderixxu mal-kondizzjonijiet stabbiliti fihom.”
8. Fil-Kapitolu IV, intitolat “Dritt ta’ residenza permanenti”, l-Artikolu 16 jipprovdi:
“1. Iċ-ċittadin ta’ l-Unjoni li għex legalment għal perjodu kontinwu ta’ ħames snin fl-Istat Membru ospitanti għandu d-dritt ta’ residenza permanenti hemmhekk. Dan id-dritt m’għandux ikun suġġett għall-kondizzjonijiet previsti fil-Kapitolu III.
2. Il-paragrafu 1 għandu japplika wkoll għall-membri tal-familja li m’għandhomx ċittadinanza ta’ Stat Membru u li għexu legalment maċċittadin ta’ l-Unjoni fl-Istat Membru ospitanti għal perjodu kontinwu ta’ ħames snin.
[…]”
2. Ir-Regolament Nru 492/2011
9. Minbarra d-Direttiva 2004/38, il-leġiżlatur tal-Unjoni adotta test speċifiku dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema: Regolament (UE) Nru 492/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ April 2011 dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema fi ħdan l-Unjoni (3).
10. Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 492/2011, “[i]t-tfal ta’ ċittadin ta’ Stat Membru li hu jew kien impjegat fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor għandhom ikunu ammessi għall-korsijiet edukattivi ġenerali, ta’ apprendistat u ta’ taħriġ professjonali ta’ dak l-Istat taħt l-istess kondizzjonijiet bħal ċittadini ta’ dak l-Istat, jekk dawn it-tfal ikunu qegħdin jgħixu fit-territorju tiegħu”.
B. Id-dritt tar-Renju Unit
11. Id-Direttiva 2004/38 ġiet trasposta fid-dritt tar-Renju Unit mill-Immigration (European Economic Area) Regulations 2006 (ir-Regolamenti dwar l-Immigrazzjoni (Żona Ekonomika Ewropea) tal‑2006) (iktar ’il quddiem ir-“Regolamenti dwar l-Immigrazzjoni tal-2006”), li ġew sussegwentement ikkonsolidati permezz tal-Immigration (European Economic Area) Regulations 2016 (ir-Regolamenti dwar l-Immigrazzjoni (Żona Ekonomika Ewropea) tal‑2016) (iktar ’il quddiem ir-“Regolamenti dwar l-Immigrazzjoni tal-2016”).
12. Ir-Regola 4(1) tar-Regolamenti dwar l-Immigrazzjoni tal-2016 tiddefinixxi l-kategoriji differenti taċ-ċittadini tal-Unjoni stabbiliti fl-Artikolu 7(1)(a) sa (ċ) tad-Direttiva 2004/38, jiġifieri dawk ta’ “ħaddiema”, “persuni li jaħdmu għal rashom”, “persuni awtosuffiċjenti” u “studenti” rispettivament. Skont ir-Regola 4(1)(c) tar-Regolamenti dwar l-Immigrazzjoni tal-2016, “persuna awtosuffiċjenti” tfisser:
“persuna li għandha—
(i) biżżejjed riżorsi biex ma tkunx ta’ piż fuq is-sistema tal-għajnuna soċjali tar-Renju Unit matul il-perijodu ta’ residenza tagħha; u
(ii) assigurazzjoni tal-mard komprensiva fir-Renju Unit.”
13. Ir-Regola 4(3)(b) tar-Regolamenti dwar l-Immigrazzjoni tal-2016 tindika li “r-rekwiżit għall-istudent jew persuna awtosuffiċjenti li jkollha assigurazzjoni tal-mard komprensiva fir-Renju Unit huwa ssodisfatt biss jekk tali kopertura tkun estiża biex tkopri kemm l-istudent jew persuna awtosuffiċjenti kif ukoll il-membri rilevanti tal-familja tagħhom”.
14. Ir-Regola 15 tar-Regolamenti dwar l-Immigrazzjoni tal-2016 hija intitolata “Dritt ta’ residenza permanenti”. Din tipprovdi:
“(1) Is-segwenti persuni jiksbu d-dritt li jirrisjedu fir-Renju Unit b’mod permanenti—
(a) ċittadin taż-Żona Ekonomika Ewropea li rrisjeda fir-Renju Unit konformement ma’ dawn ir-regolamenti għal perijodu kontinwu ta’ ħames snin;
(b) membru tal-familja ta’ ċittadin taż-Żona Ekonomika Ewropea iżda li rrisjeda fir-Renju Unit maċ-ċittadin taż-Żona Ekonomika Ewropea konformement ma’ dawn ir-regolamenti għall-perijodu kontinwu ta’ ħames snin;
[…]”
15. Ir-Regola 16 tar-Regolamenti dwar l-Immigrazzjoni tal‑2016 hija intitolata “Dritt derivattiv ta’ residenza”. Din tikkorrispondi mar-Regola 15a tar-Regolamenti dwar l-Immigrazzjoni tal-2006 u tipprovdi:
“(1) Persuna għandha dritt derivattiv li tirrisjedi matul kwalunkwe perijodu li fih il-persuna—
(a) ma hijiex persuna eżentata; u
(b) tissodisfa kull wieħed mill-kriterji f’wieħed jew iktar mill-paragrafi (2) sa (6).
(2) Il-kriterji f’dan il-paragrafu huma li—
(a) il-persuna għandha l-kustodja ewlenija ta’ ċittadin taż-Żona Ekonomika Ewropea; u
(b) iċ-ċittadin taż-Żona Ekonomika Ewropea—
(i) huwa taħt l-età tat-18 il-sena;
(ii) jirrisjedi fir-Renju Unit bħala persuna awtosuffiċjenti; u
(iii) ma jkunx jista’ jibqa’ fir-Renju Unit kieku l-persuna kellha titlaq mir-Renju Unit għal perijodu indefinit.
[…]”
III. Il-fatti tal-proċeduri prinċipali
16. Id-deskrizzjoni taċ-ċirkustanzi fattwali mill-qorti tar-rinviju hija partikolarment konċiża.
17. Madankollu jista’ jiġi konkluż mit-talba għal deċiżjoni preliminari li VI hija ċittadina Pakistana li tirrisjedi fl-Irlanda ta’ Fuq (ir-Renju Unit) fejn twieled binha fl-2004. Il-wild tagħha huwa ċittadin Irlandiż bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 2 tal-Kostituzzjoni Irlandiża li kienu applikabbli fi żmien it-twelid tiegħu. Dawn id-dispożizzjonijiet (li minn dak iż-żmien ’l hawn ġew emendati b’mod sinjifikanti) ipprovdew li persuna mwielda fuq il-gżira tal-Irlanda hija ċittadina Irlandiża naturali.
18. Jidher ukoll li l-partijiet fil-kawża prinċipali jaqblu li, għall-inqas matul il-perijodu mis‑17 ta’ Awwissu 2006 sas‑16 ta’ Awwissu 2014, VI u l-familja tagħha kellhom dritt li jirrisjedu għall-finijiet ta’ benefiċċji meta din kellha assigurazzjoni ta’ mard komprensiva għaliha u għal-familja tagħha.
19. Id-dritt derivattiv tagħha ta’ residenza rriżulta skont ir-Regola 15a(1) u (2) tar-Regolamenti dwar l-Immigrazzjoni tal-2006 fuq il-bażi li hija għandha l-kura primarja ta’ wild ċittadin taż-Żona Ekonomika Ewropea u li hija awtosuffiċjenti.
20. Huwa wkoll paċifiku bejn il-partijiet li, permezz tar-residenza legali tiegħu fir-Renju Unit għal perijodu kontinwu ta’ ħames snin, iben VI kiseb id-dritt ta’ residenza permanenti fir-Renju Unit.
21. B’kuntrast, il-partijiet fil-kawża prinċipali ma jaqblux dwar il-jedd ta’ VI, għall-perijodi mill‑1 ta’ Mejju 2006 sal‑20 ta’ Awwissu 2006 u mit‑18 ta’ Awwissu 2014 sal‑25 ta’ Settembru 2016, għal Kreditu tat-Taxxa għall-Ulied, minn naħa, u għal Benefiċċji tal-Ulied, min-naħa l-oħra.
22. Skont HMRC, tali jedd huwa nieqes peress li VI ma kinitx koperta minn assigurazzjoni komprensiva ta’ mard għal dawk il-perijodi fl-intier tagħhom. Konsegwentement, hija la kienet intitolata għal Kreditu tat-Taxxa għal-Ulied u lanqas għal Benefiċċji tal-Ulied għal dawk il-perijodi. Madankollu, HMRC issa jikkonċedi li l-ammont ta’ flus imħallsa żejda ma jistgħux jiġu rkuprati minn VI peress li hija la għamlet miżrappreżentazzjoni u lanqas ma naqset milli tiżvela xi fatti materjali.
23. Iż-żewġ azzjonijiet relatati quddiem il-qorti nazzjonali ġew magħquda minnha għall-finijiet ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari fuq il-bażi li huma jikkondividu l-istess materja tas-suġġett, jiġifieri d-dritt ta’ residenza ta’ VI fir-Renju Unit waqt il-perijodi inkwistjoni.
IV. It-talba għal deċiżjoni preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
24. F’dawn iċ-ċirkustanzi, permezz tad-deċiżjoni tal‑11 ta’ Marzu 2020, li waslet il-Qorti tal-Ġustizzja fis‑7 ta’ April 2020, is-Social Security Appeal Tribunal (it-Tribunal tal-Appell tas-Sigurtà Soċjali (ir-Renju Unit)) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel is-segwenti domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“(1) Wild, li jkun residenti permanenti fiż-Żona Ekonomika Ewropea, għandu jkollu assigurazzjoni tal-mard komprensiva sabiex iżomm id-dritt ta’ residenza tiegħu, bl-istess mod bħalma hija għandha jkollha/huwa għandu jkollu bħala persuna awtosuffiċjenti, skont ir-Regola 4(1) tar-Regolament dwar l-Immigrazzjoni tal-2016?
(2) Ir-rekwiżit, skont ir-Regola 4(3)(b) tar-Regolament dwar l-Immigrazzjoni tal-2016 (li tipprovdi li l-kriterju ta’ assigurazzjoni tal-mard komprensiva huwa ssodisfatt biss fir-Renju Unit fir-rigward ta’ student jew ta’ persuna awtosuffiċjenti, imsemmija fir-Regola 16(2)(b)(ii) tar-Regolament dwar l-Immigrazzjoni tal-2016, jekk din l-assigurazzjoni tkun tkopri kemm lil din il-persuna kif ukoll lill-membri tal-familja tagħha), huwa illegali skont id-dritt tal-Unjoni, fid-dawl tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2004/38 u tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-23 ta’ Frar 2010, Teixeira (C-480/08, EU:C:2010:83, punt 70)?
(3) Sussegwentement għas-sentenza tal-2014 Ahmad v. Secretary of State for the Home Department (Civ 988, punt 53), il-ftehimiet ta’ reċiproċità fis-seħħ li jirrigwardaw iż-Żona Komuni tal-Ivvjaġġar applikabbli għall-assigurazzjoni tal-mard bejn ir-Renju Unit u l-Irlanda huma kkunsidrati bħala ‘ftehimiet ta’ reċiproċità’, u, għaldaqstant, jikkostitwixxu assigurazzjoni tal-mard komprensiva għall-finijiet tar-Regola 4(1) tar-Regolament dwar l-Immigrazzjoni tal-2016?”
25. VI, il-Gvern Norveġiż u l-Kummissjoni issottomettew osservazzjonijiet bil-miktub. Konformement mal-Artikolu 76(2) tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li ma żżommx seduta. Permezz ta’ miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura tat‑2 ta’ Lulju 2021, il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet mistoqsijiet lill-appellanti fil-proċedura prinċipali u lill-partijiet interessati kollha li kellhom jiġu mwieġba bil-miktub. L-osservazzjonijiet bil-miktub fuq il-mistoqsijiet li jiffurmaw is-suġġett ta’ dawn il-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura ġew sottomessi minn VI u l-Kummissjoni fit-terminu mitlub.
26. Kif mitlub mill-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-konklużjonijiet ser jiffukaw fuq l-ewwel żewġ domandi preliminari mressqa mill-qorti tar-rinviju.
V. Rimarka preliminari dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja
27. Fl‑1 ta’ Frar 2020, id-data li fiha l-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (4) daħal fis-seħħ, dak l-Istat ħareġ mill-Unjoni u għalhekk sar Stat terz. Isegwi li l-qrati u tribunali tar-Renju Unit, minn dik id-data, ma jistgħux jibqgħu jitqiesu bħala qrati ta’ Stat Membru.
28. Dan il-ftehim jipprovdi, madankollu, fl-Artikolu 126, għal perijodu ta’ tranżizzjoni bejn id-data tad-dħul fis-seħħ tiegħu fl‑1 ta’ Frar 2020 u l‑31 ta’ Diċembru 2020. L-Artikolu 127 ta’ dan il-ftehim jipprovdi li, matul dan il-perijodu, sakemm ma jiġix stipulat mod ieħor f’dan il-ftehim, id-dritt tal-Unjoni għandu jkun applikabbli fir-Renju Unit u t-territorju tiegħu, jipproduċi l-istess effetti legali bħal dawk li jipproduċi fi ħdan l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha, u għandu jiġi interpretat u applikat skont l-istess metodi u prinċipji ġenerali bħal dawk applikati fi ħdan l-Unjoni.
29. L-Artikolu 86(2) tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit jipprovdi wkoll li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tkompli jkollha ġurisdizzjoni li tagħti deċiżjonijiet preliminari fuq talbiet minn qrati u tribunali tar-Renju Unit magħmula qabel it-tmiem tal-perijodu ta’ tranżizzjoni. Barra minn hekk, skont l-Artikolu 86(3) ta’ dan il-ftehim, talbiet għal deċiżjoni preliminari għandhom jitqiesu li jkunu saru, fis-sens tal-paragrafu 2, fid-data li fih id-dokument li jiftaħ il-proċeduri jkun ġie rreġistrat mir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja.
30. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet sottomessa lill-Qorti tal-Ġustizzja minn qorti tar-Renju Unit nhar is‑7 ta’ April 2020, jiġifieri, qabel tmiem il-perijodu ta’ tranżizzjoni, fil-kuntest ta’ tilwima dwar id-dritt ta’ residenza ta’ VI u l-jedd tagħha għal ċertu benefiċċji tal-Istat.
31. Isegwi, l-ewwel, li s-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali taqa’ fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni ratione temporis tad-dritt tal-Unjoni skont l-Artikoli 126 u 127 tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit u, it-tieni, li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni li tagħti deċiżjoni preliminari, għall-inqas, fuq l-ewwel żewġ domandi preliminari mressqa mill-qorti tar-rinviju, skont l-Artikolu 86(2) ta’ dan il-ftehim.
VI. Analiżi
A. L-ewwel domanda
32. Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk wild li huwa residenti permanenti fiż-Żona Ekonomika Ewropea huwiex meħtieġ li jkollu assigurazzjoni ta’ mard komprensiva sabiex iżomm dritt li jirrisjedi, bħalma jkollu jew ikollha bħala persuna awtosuffiċjenti, skont ir-Regola 4(1) tar-Regolament dwar l-Immigrazzjoni tal-2016.
33. Ifformulata b’dan il-mod, wieħed jista’ jistaqsi jekk id-domanda hijiex ammissibbli, jew ukoll jekk il-Qorti tal-Ġustizzja għandhiex ġurisdizzjoni biex tweġibha. Tabilħaqq, wieħed għandu jżomm f’moħħu li s-sistema ta’ kooperazzjoni stabbilita mill-Artikolu 267 TFUE hija bbażata fuq diviżjoni ċara ta’ responsabbiltajiet bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja. Fi proċeduri miġjuba fuq il-bażi ta’ dak l-artikolu, l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali hija kwistjoni għall-qrati tal-Istati Membri mhux għall-Qorti tal-Ġustizzja, u l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni li tiddeċiedi dwar il-kompatibbiltà tar-regoli tad-dritt nazzjonali mad-dritt tal-Unjoni. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni li tipprovdi lill-qorti nazzjonali bil-gwida kollha dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni meħtieġa biex tippermetti lil dik il-qorti tiddetermina jekk dawn ir-regoli nazzjonali humiex kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni (5).
34. Għal dan l-għan, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tirriformula d-domandi preliminari rrinvijati lilha. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha dmir li tinterpreta d-dispożizzjonijiet kollha tad-dritt tal-Unjoni li l-qrati nazzjonali jeħtieġu sabiex jiddeċiedu l-azzjonijiet pendenti quddiemhom anke jekk dawn id-dispożizzjonijiet ma humiex espressament indikati fid-domandi preliminari rrinvijati lill-Qorti tal-Ġustizzja minn dawn il-qrati (6). F’dan ir-rigward, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tislet mill-informazzjoni kollha pprovduta mill-qorti nazzjonali, b’mod partikolari mill-motivi tad-deċiżjoni tar-rinviju, il-punti tad-dritt tal-Unjoni li jeħtieġu interpretazzjoni fid-dawl tal-materja tas-suġġet tat-tilwima (7).
35. Fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza u tal-informazzjoni mogħtija fit-talba għal rinviju, jidher ċar li, permezz tal-ewwel domanda mressqa, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 16 tad-Direttiva 2004/38 jeħtieġx li wild li huwa ċittadin taż-Żona Ekonomika Ewropea jkollu assigurazzjoni tal-mard komprensiva sabiex iżomm jew iżżomm id-dritt ta’ residenza permanenti kif meħtieġ waqt il-perijodu ta’ residenza temporanja taħt l-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38.
36. Mifhuma f’dan is-sens, id-domanda titlob risposta ċara ħafna u fin-negattiv. Fil-fatt, filwaqt li formulazzjoni ta’ regola tad-dritt rarament ma tkunx ambigwa, dan jista’ jseħħ: l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva 2004/38 huwa eżempju ta’ dan. Din id-dispożizzjoni espressament tiddikjara li “[i]ċ-ċittadin ta’ l-Unjoni li għex legalment għal perjodu kontinwu ta’ ħames snin fl-Istat Membru ospitanti għandu d-dritt ta’ residenza permanenti hemmhekk. Dan id-dritt m’għandux ikun suġġett għall-kondizzjonijiet previsti fil-Kapitolu III” (8).
37. Madankollu, ir-rekwiżit tal-assigurazzjoni ta’ mard komprensiva huwa inkluż f’wieħed mid-dispożizzjonijiet ta’ dan il-kapitolu, jiġifieri l-Artikolu 7(1)(b). Bħala tali, din il-kundizzjoni ma għadhiex għalhekk meħtieġa għal ċittadin tal-Unjoni li għex legalment għal ħames snin fl-Istat Membru ospitanti.
38. Kieku kien meħtieġ li jsir riferiment għal dan, wieħed jista’ wkoll jirreferi għall-premessa 18 tad-Direttiva 2004/38, li mingħajr ambigwità tikkonferma l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jeżenta ċittadini tal-Unjoni li kisbu dritt ta’ residenza permanenti minn kwalunkwe kundizzjonijiet. Fil-fatt, skont din il-premessa, “[s]abiex jikkostitwixxi mezz awtentiku ta’ integrazzjoni fis-soċjetà ta’ l-Istat Membru ospitanti li fih jgħix iċ-ċittadin ta’ l-Unjoni, id-dritt ta’ residenza permanenti, ġaladarba miksub, m’għandux ikun suġġett għal xi kondizzjonijiet”.
39. Fi kliem ieħor, ladarba jinkiseb l-istatus ta’ residenza permanenti, ċittadini tal-Unjoni ma jkollhomx għalfejn ikomplu jikkonformaw mal-kundizzjonijiet tal-Artikolu 7 tad-Direttiva 2004/38 (9).
40. Barra minn hekk, din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 16(1) tad-Direttiva 2004/38 kienet diġà ġiet ikkonstatata mill-Qorti tal-Ġustizzja f’ċirkustanzi simili. Isegwi mis-sentenza tat‑13 ta’ Settembru 2016, Rendón Marín (C‑165/14, EU:C:2016:675) li fejn il-wild ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz ikun kiseb id-dritt ta’ residenza permanenti fi Stat Membru skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva 2004/38, id-dritt ta’ residenza ta’ dan il-wild “ma [jkunx suġġett] għall-kundizzjonijiet previsti fil-Kapitolu III ta’ din id-direttiva u, b’mod partikolari, għal dawk stabbiliti fl-Artikolu 7(1)(b) tagħha, jista’ jingħata biss dritt ta’ residenza jekk [huwa jissodisfa] l-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan l-Artikolu 7(1)(b)” (10).
41. Fl-aħħar, inżid li l-Artikolu 16(2) tad-Direttiva 2004/38 jenfasizza li din ir-regola tapplika wkoll għall-membri tal-familja li ma humiex ċittadini ta’ Stat Membru u li għexu legalment ma’ ċittadin tal-Unjoni kkonċernat mill-Artikolu 16(1) tad-Direttiva 2004/38 fl-Istat Membru ospitanti għal perijodu kontinwu ta’ ħames snin.
42. Konsegwentement, skont il-konsiderazzjonijiet preċedenti, huwa ċar li l-Artikolu 16 tad-Direttiva 2004/38 għandu jiġi interpretat fis-sens li wild li huwa resident taż-Żona Ekonomika Ewropea li kiseb dritt ta’ residenza permanenti skont din id-dispożizzjoni ma huwiex meħtieġ li jkollu assigurazzjoni ta’ mard komprensiva sabiex iżomm id-dritt tiegħu ta’ residenza permanenti.
B. It-tieni domanda
43. Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2004/38 għandux jiġi interpretat fis-sens li r-rekwiżit ta’ assigurazzjoni tal-mard komprensiva huwa ssodisfatt biss għal persuna ekonomikament inattiva jekk tali kopertura testendi kemm għal dik il-persuna kif ukoll għall-membri tal-familja kollha rilevanti. Fid-domanda tagħha l-qorti tar-rinviju tirreferi wkoll għall-punt 70 tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑23 ta’ Frar 2010, Teixeira (C-480/08, EU:C:2010:83; iktar ’il quddiem, “Teixeira”). Ser neżamina dawn iż-żewġ punti wara xulxin. Ser nikkonkludi b’kumment dwar il-kunċett ta’ “assigurazzjoni tal-mard komprensiva”.
1. Il-persuni suġġetti għar-rekwiżit li jkollhom assigurazzjoni tal-mard komprensiva skont l-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38
44. Skont l-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38, iċ-ċittadini tal-Unjoni kollha għandhom id-dritt ta’ residenza fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor għal perijodu ta’ iktar minn tliet xhur “jekk huma għandhom biżżejjed riżorsi għalihom u għall-membri tal-familja tagħhom biex ma jkunux ta’ piż fuq is-sistema ta’ l-għajnuna soċjali ta’ l-Istat Membru ospitanti matul il-perjodu tagħhom ta’ residenza u għandhom assigurazzjoni ta’ mard komprensiva fl-Istat Membru ospitanti”.
45. Fil-verità, għalkemm il-formulazzjoni fil-verżjoni bil-lingwa Ingliża ta’ din id-dispożizzjoni setgħet kienet sors ta’ dubju rigward il-portata tal-obbligu li jkun hemm assigurazzjoni tal-mard komprensiva skont l-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38, għandu jiġi osservat li l-Qorti tal-Ġustizzja reċentement interpretat din id-dispożizzjoni u rrispondiet id-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju.
46. Fil-fatt, fis-sentenza tagħha tal‑15 ta’ Lulju 2021, A (Saħħa pubblika) (C‑535/19, EU:C:2021:595), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “għandu jitfakkar li mill-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38, moqri fid-dawl tal-premessa 10 tagħha, jirriżulta li l-Istati Membri jistgħu jirrikjedu li ċittadini tal-Unjoni, li jkunu ċittadini ta’ Stat Membru ieħor u li jkunu jixtiequ jibbenefikaw mid-dritt li jirrisjedu fit-territorju tagħhom għal perijodu ta’ iktar minn tliet xhur mingħajr ma jeżerċitaw attività ekonomika, għandu jkollhom, għalihom u għall-membri tal-familja tagħhom, assigurazzjoni għall-mard komprensiva fl-Istat Membru ospitanti u riżorsi suffiċjenti sabiex ma jsirux piż fuq is-sistema tal-għajnuna soċjali ta’ dan l-Istat Membru matul il-perjodu ta’ residenza tagħhom” (11).
47. Kif spjegat f’dik is-sentenza, jidher li, taħt l-Artikolu 14(2) tad-Direttiva 2004/38, id-dritt taċ-ċittadini tal-Unjoni u l-membri tal-familja tagħhom li jirrisjedu fl-Istat Membru ospitanti fuq il-bażi tal-Artikolu 7 ta’ din id-direttiva jkompli biss sakemm dawn iċ-ċittadini u l-membri tal-familja jissodisfaw il-kundizzjonijiet stabbiliti f’din l-aħħar dispożizzjoni. Għalhekk isegwi mill-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38, moqri flimkien mal-Artikolu 14(2) tagħha, li, matul il-perijodu ta’ residenza fl-Istat Membru ospitanti ta’ iktar minn tliet xhur u inqas minn ħames snin, ċittadini tal-Unjoni ekonomikament inattivi għandhom, inter alia, ikollhom assigurazzjoni tal-mard komprensiva għalihom infushom u għall-membri tal-familja tagħhom sabiex ma jsirux piż mhux raġonevoli fuq il-finanzi pubbliċi ta’ dak l-Istat Membru (12).
48. Minkejja l-ambigwità potenzjali fil-formulazzjoni tal-Artikolu 7(1)(b) fil-verżjoni tiegħu bil-lingwa Ingliża, din l-interpretazzjoni hija għalkollox konformi mal-verżjonijiet b’lingwi oħra tad-dispożizzjoni (13). Madankollu, skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-formulazzjoni li tintuża f’verżjoni lingwistika waħda ta’ dispożizzjoni tal-Unjoni ma tistax isservi bħala l-unika bażi għall-interpretazzjoni ta’ dik id-dispożizzjoni jew tintuża biex tegħleb il-verżjonijiet lingwistiċi l-oħra (14).
49. Barra minn hekk, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38 adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja hija wkoll konsistenti mal-iskema ġenerali u l-iskop tar-regoli li minnhom tifforma parti. F’dan ir-rigward, nista’ nirreferi, rispettivament għall-Artikoli 12(2) u 14(2) tad-Direttiva 2004/38 u għall-premessa 10 ta’ din id-direttiva.
50. F’dawn iċ-ċirkustanzi, nista’ biss nikkonferma li l-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38 għandu jiġi interpretat fis-sens li, matul il-perijodu ta’ residenza fl-Istat Membru ospitanti ta’ iktar minn tliet xhur u inqas minn ħames snin, ċittadini tal-Unjoni ekonomikament inattivi għandhom ikollhom assigurazzjoni tal-mard komprensiva għalihom u għall-membri tal-familja tagħhom.
2. Il-kamp ta’ applikazzjoni tal-interpretazzjoni mogħtija fil-kawża Teixeira
51. Fil-punt 70 tal-kawża Teixeira, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li d-dritt ta’ residenza fl-Istat Membru ospitanti tal-ġenitur li għandu l-kustodja primarja ta’ wild li qiegħed jeżerċita d-dritt li jsegwi l-istudji tiegħu skont l-Artikolu 12 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1612/68 tal-15 ta’ Ottubru 1968 dwar il-libertà tal-moviment għall-ħaddiema fi ħdan il-Komunità (15) ma huwiex suġġett għall-kundizzjoni li dan il-ġenitur ikollu riżorsi suffiċjenti biex ma jsirx piż fuq is-sistema ta’ assistenza soċjali ta’ dan l-Istat Membru waqt il-perijodu ta’ residenza u li jkollu assigurazzjoni tal-mard komprensiva hemmhekk.
52. Għandu jiġi mfakkar li, għalkemm l-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 1612/68 ġie rrevokat u ssostitwit mill-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 492/2011, il-formulazzjoni ta’ dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet hija identika u l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja rigward dik tal-ewwel għalhekk tibqa’ rilevanti għall-interpretazzjoni tal-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 492/2011 (16).
53. Għalaqstant ma hemm ebda dubju li wlied ċittadin ta’ Stat Membru li jaħdem jew kien jaħdem fl-Istat Membru ospitanti, flimkien mal-ġenitur li għandu l-kustodja primarja tagħhom, jista’ jistrieħ, fl-Istat tal-aħħar, fuq dritt indipendenti ta’ residenza fuq is-sempliċi bażi tal-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 492/2011, mingħajr ma jkollhom bżonn jissodisfaw il-kundizzjonijiet stabbiliti mid-Direttiva 2004/38, inkluża l-kundizzjoni li l-persuni kkonċernati jkollhom biżżejjed riżorsi u assigurazzjoni tal-mard komprensiva f’dak l-Istat (17).
54. It-talba għal deċiżjoni preliminari ma kienet tinkludi ebda informazzjoni f’dan ir-rigward. Madankollu, fit-tweġba tagħha għall-mistoqsijiet għal tweġiba bil-miktub mibgħuta lill-Qorti tal-Ġustizzja, VI ddikjarat li r-raġel tagħha, li huwa missier il-wild ikkonċernat mit-tilwima, huwa, bħalha, ċittadin Pakistan. Fit-tweġiba tagħha, VI nnifisha tirrikonoxxi li hi għalhekk ma tikkontestax li s-sitwazzjoni taqa’ fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 492/2011 (18).
55. F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 492/2011 ma jista’ jkollu ebda effett fuq ir-risposta għat-tieni domanda preliminari.
3. Kumment tal-aħħar dwar il-kunċett ta’ “assigurazzjoni tal-mard komprensiva”
56. Nemmen li wieħed ma jistax jinjora l-fatt li kwistjoni fundamentali oħra sottostanti għat-tilwima bejn il-partijiet fil-kawża prinċipali hija probabbilment jekk il-jedd li wieħed juża servizzi ta’ saħħa pprovduti minn skema pubblika ta’ servizzi ta’ saħħa (b’mod speċifiku n-National Health Service, in-“NHS”) hijiex “assigurazzjoni tal-mard komprensiva” fis-sens tat-tifsira tal-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38 (19). Minbarra t-talba għal deċiżjoni preliminari jidher li l-ħtieġa ta’ domanda li tkopri l-kwistjoni ta’ assigurazzjoni tal-mard komprensiva kienet espressament imqajma fid-dibattitu quddiem il-qorti tar-rinviju.
57. Madankollu, għandu jiġi ammess li, minn naħa, ir-rappreżentant tal-appellanti wieġeb biċ-ċar li “it-tieni domanda ma għandhiex bżonn li tiġi rriformulata jew maqsuma biex wieħed jistaqsi x’inhi ‘Assigurazzjoni tal-Mard Komprensiva’” (20) u, min-naħa l-oħra, li l-qorti tar-rinviju ma qisitx li kien meħtieġ li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar din il-kwistjoni. Tabilħaqq, it-tieni domanda preliminari ma tikkonċernax in-“natura” jew il-kamp ta’ applikazzjoni tar-rekwiżit tal-“assigurazzjoni tal-mard”.
58. Barra minn hekk, it-talba għal deċiżjoni preliminari ma fihiex informazzjoni ulterjuri f’dan ir-rigward, ħlief għar-riferiment għal deċiżjoni tal-Court of Appeal (England & Wales) (Civil Division) (il-Qorti tal-Appell (Ingilterra u Wales) (Sezzjoni Ċivili), ir-Renju Unit) (21) fil-formulazzjoni tat-tielet domanda relatata mal-arranġamenti reċiproċi taż-Żona Komuni għall-Ivvjaġġar bejn ir-Renju Unit u l-Irlanda.
59. Fl-aħħar, jista’ biss jiddispjaċini li r-Renju Unit ma rax il-mertu li jissottometti osservazzjonijiet bil-miktub jew li jitlob smigħ sabiex jispjega lill-Qorti tal-Ġustizzja l-funzjoni u l-portata tas-sistema tas-saħħa pubblika tiegħu (22).
60. F’dawn iċ-ċirkustanzi, jidhirli li jkun partikolarment inopportun li din il-kwistjoni tiġi indirizzata, minkejja l-fatt li l-qorti tar-rinviju ma hijiex ser ikollha iktar l-opportunità li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar din il-materja fid-dawl tal-fatt li ir-Renju Unit għażel li jitlaq mill-Unjoni.
61. Konsegwentement l-uniċi affarijiet li jistgħu jingħadu f’dan ir-rigward huma, l-ewwel, li l-leġiżlatur tal-Unjoni kien attent għall-biżà tal-Istati Membri li l-finanzi pubbliċi tagħhom jistgħu jiġu affettwati mill-eżerċizzju tal-moviment liberu (23), iżda, it-tieni, ma marx sal-punt li jeħtieġ li r-rekwiżit ta’ “assigurazzjoni tal-mard komprensiva” għandu jiġi pprovdut minn operatur privat u, it-tielet, li huwa pprefera t-terminu “assigurazzjoni tal-mard komprensiva”, filwaqt li l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 90/365 qabel kien jeħtieġ assigurazzjoni tal-mard li tkopri “riskji kollha fl-Istat Membru li jkunu fih” (24).
62. Min-naħa l-oħra, filwaqt li d-Direttiva 2004/38 ma tagħti ebda gwida dwar kif it-terminu “komprensiv” għandu jinftiehem, id-Direttiva lanqas ma tinkludi riferiment għal liġijiet nazzjonali rigward it-tifsira ta’ dan it-terminu. Isegwi li dan it-terminu għandu jitqies, għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-Direttiva, li jindika kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni li għandu jiġi interpretat b’mod uniformi madwar l-Istati Membri (25). Barra minn hekk, fid-dawl tal-kuntest tad-Direttiva 2004/38 u l-għanijiet li din għandha l-intenzjoni li tikseb, id-dispożizzjonijiet tagħha ma jistgħux jiġu interpretati restrittivament u fi kwalunkwe każ ma jistgħux jiġu mċaħħda mill-effett prattiku tagħhom (26). Dan ifisser, a contrario, li kundizzjoni li tista’ taffettwa ħażin il-moviment liberu – bħal dik dwar l-assigurazzjoni tal-mard komprensiva prevista fl-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38 – għandha tiġi interpretata b’mod restrittiv.
63. F’dawn iċ-ċirkustanzi, inqis li assigurazzjoni tal-mard għandha titqies bħala “komprensiva” fis-sens tal-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38 fejn il-kopertura li jgawdi minnha ċ-ċittadin tal-Unjoni tikkorrispondi għal dik ipprovduta mingħajr ħlas mill-Istat Membru ospitanti liċ-ċittadini tiegħu stess – iktar u iktar peress li l-Istati Membri jistgħu jipprovdu li l-aċċess għas-sistema ta’ assigurazzjoni tal-mard tagħhom ma jkunx mingħajr ħlas (27) – jew għal dik li għaliha Stat Membru jeħtieġ liċ-ċittadini tiegħu stess jinkitbu, b’mod partikolari fejn iċ-ċittadini tal-Unjoni jikkontribwixxu għall-bażi tat-taxxa li minnha s-sistema ta’ saħħa hija ffinanzjata bl-istess mod bħaċ-ċittadini tal-Istat Membru kkonċernat.
64. Din l-interpretazzjoni ma hijiex ta’ natura li tista’ tqiegħed piż eċċessiv fuq finanzi pubbliċi, u, sa dan il-punt, hija konsistenti ma’ objettiv sottostanti tad-Direttiva 2004/38. Barra minn hekk, din tikkorrispondi, mutatis mutandis, għal dak li huwa meħtieġ għall-kundizzjoni relatata mar-riżorsi suffiċjenti meħtieġa wkoll mill-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38. Fil-fatt, skont l-Artikolu 8(4) tad-Direttiva 2004/38, l-ammont meqjus bħala “riżorsi suffiċjenti” ma jistax ikun ogħla mil-limitu li taħtu ċ-ċittadini tal-Istat Membru ospitanti jkunu eliġibbli għal għajnuna soċjali, jew, fejn ma japplikax dan il-kriterju, ogħla mill-pensjoni minima soċjali mħallsa mill-Istat Membru ospitanti. Huwa għalhekk punt konsistenti li l-kopertura ta’ mard hija kkunsidrata “komprensiva” meta tikkorrispondi għal dak li jingħata jew li huwa meħtieġ miċ-ċittadini tal-Istat Membru ospitanti.
VII. Konklużjoni
65. Konsegwentement, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha twieġeb l-ewwel żewġ domandi preliminari mressqa mis-Social Security Appeal Tribunal (Northern Ireland) (it-Tribunal tal-Appell tas-Sigurtà Soċjali tal-Irlanda ta’ Fuq, ir-Renju Unit) kif ġej:
(1) L-Artikolu 16 tad-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE, għandu jiġi interpretat fis-sens li wild li huwa ċittadin taż-Żona Ekonomika Ewropea li kiseb dritt ta’ residenza permanenti skont din id-dispożizzjoni ma huwiex meħtieġ li jkollu assigurazzjoni ta’ mard komprensiva sabiex iżomm id-dritt tiegħu ta’ residenza permanenti.
(2) L-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38 għandu jiġi interpretat fis-sens li, matul il-perijodu ta’ residenza fl-Istat Membru ospitanti ta’ iktar minn tliet xhur u inqas minn ħames snin, ċittadini tal-Unjoni ekonomikament inattivi għandhom ikollhom assigurazzjoni tal-mard komprensiva għalihom u għall-membri tal-familja tagħhom.
1 Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
2 ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46.
3 ĠU 2011, L 141, p. 1.
4 ĠU 2020 L 29, p. 7 (iktar ’ il quddiem “il-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit”).
5 Ara, f’dak is-sens, is-sentenza tat‑18 ta’ Novembru 2020, Syndicat CFTC (C‑463/19, EU:C:2020:932, punt 29).
6 Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Settembru 2016, Rendón Marín (C‑165/14, EU:C:2016:675, punt 33).
7 Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Settembru 2016, Rendón Marín (C‑165/14, EU:C:2016:675, punt 34).
8 Enfasi miżjuda.
9 Ara Mantu, S. u Minderhoud, P., “Exploring the Links between Residence and Social Rights for Economically Inactive EU Citizens”, European Journal of Migration and Law, 2019 (21), p. 313 sa 337, b’mod partikolari p. 327.
10 Punt 47.
11 Punt 53, enfasi miżjuda.
12 Ara f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Lulju 2021, A (Saħħa pubblika) (C‑535/19, EU:C:2021:595, punti 54 u 55). Jista’ jiġi osservat li l-interpretazzjoni tiegħu diġà kienet preżenti f’sentenzi preċedenti dwar id-dispożizzjoni rilevanti preċedenti – jiġifieri l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 90/364/KEE tat‑28 ta’ Ġunju 1990 dwar id-dritt ta’ residenza (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 20, Vol. 1, p. 3) – jew f’formulazzjoni li tista’ tidher ambigwa fil-verżjoni bil-lingwa Ingliża. Ara, f’dan is-sens, rispettivament, is-sentenza tas‑17 ta’ Settembru 2002, Baumbast u R (C‑413/99, EU:C:2002:493, punt 87) u s-sentenza tad‑19 ta’ Settembru 2013, Brey (C-140/12, EU:C:2013:565, punt 47). Minkejja li r-rivista ma tiddikjarax li hija eżawrjenti, il-kummentarji akkademiċi kkonsultati jikkondividu din l-interpretazzjoni. Ara, f’dak is-sens, fost oħrajn, Sarolea, S., “De Strasbourg à Luxembourg, quels droits pour les familles migrantes?”, Revue Québecoise de Droit International, 2020, 33 (Ħarġa Speċjali), p. 439 sa 464, b’mod partikolari p. 444; de Mars, S., “Economically inactive EU migrants and the United Kingdom’s National Health Service: unreasonable burdens without real links?”, E.L. Rev., 2014, 39(6), p. 770 sa 789, b’mod partikolari p. 772; Sokol, T., “Comprehensive Sickness Insurance as a Condition for EU Citizens’ Residence in Other Member State: a Need for a Reform?”, European Journal of Social Security, 2016, Vol. 18, p. 380 sa 398, b’mod partikolari p. 381 u p. 394.
13 Qabbel, pereżempju, il-verżjoni bil-lingwa Ingliża tal-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38 mal-verżjoni bil-lingwa Ġermaniża (“für sich und seine Familienangehörigen über ausreichende Existenzmittel verfügt […] und er und seine Familienangehörigen über einen umfassenden Krankenversicherungsschutz im Aufnahmemitgliedstaat verfügen”), il-verżjoni bil-lingwa Spanjola (“dispone, para sí y los miembros de su familia, de recursos suficientes […] así como de un seguro de enfermedad que cubra todos los riesgos en el Estado miembro de acogida”), il-verżjoni bil-lingwa Franċiża (“s’il dispose, pour lui et pour les membres de sa famille, de ressources suffisantes […] et d’une assurance maladie complète dans l’État membre d’accueil”) jew il-verżjoni bil-lingwa Taljana (“di disporre, per se stesso e per i propri familiari, di risorse economiche sufficienti […] e di un’assicurazione malattia che copra tutti i rischi nello Stato membro ospitante”).
14 Ara, f’dak is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Diċembru 2017, Gusa (C‑442/16, EU:C:2017:1004, punt 34).
15 ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 15, kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2434/92 tas‑27 ta’ Lulju 1992 (ĠU 1992, L 245, p. 1).
16 Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2020, Jobcenter Krefeld (C‑181/19, EU:C:2020:794, punt 34).
17 Ara, f’dak is-sens, is-sentenzi tat‑23 ta’ Frar 2010, Ibrahim u Secretary of State for the Home Department (C‑310/08, EU:C:2010:80, punti 50 u 59), u tas‑6 ta’ Ottubru 2020, Jobcenter Krefeld (C‑181/19, EU:C:2020:794, punt 39).
18 Ara l-punt 14 tat-tweġiba tar-rikorrenti għall-mistoqsijiet għal tweġiba bil-miktub.
19 Din il-kwistjoni hija għalhekk distinta mid-domanda jekk l-Istat Membru ospitanti huwiex meħtieġ li jagħti, lil ċittadin tal-Unjoni ekonomikament inattiv li jirrisjedi fit-territorju tiegħu fuq il-bażi tal-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 2004/38, affiljazzjoni mingħajr ħlas għas-sistema pubblika ta’ assigurazzjoni tal-mard tiegħu. Kif nafu, il-Qorti tal-Ġustizzja wieġbet din id-domanda fin-negattiv fis-sentenza tagħha tal‑15 ta’ Lulju 2021, A (Saħħa pubblika) (C‑535/19, EU:C:2021:595, punti 56 u 58).
20 Minuti tal-proċedimenti tal-Appeal Tribunal (it-Tribunal tal-Appell, ir-Renju Unit) miżmuma fit‑28 ta’ Frar 2020 ġewwa Spires Centre, Belfast (ir-Renju Unit), mibgħuta bħala talba għal deċiżjoni preliminari f’dan il-każ.
21 Ahmad vs Secretary of State for the Home Department [2014] EWCA Civ 988. F’dan il-każ, il-Court of Appeal (il-Qorti tal-Appell) ikkunsidrat li kopertura tan-NHS ma tikkostitwixxix assigurazzjoni tal-mard komprensiva. Skont VI, il-kwistjoni tiġi diskussa. Ara, f’dan ir-rigward, de Mars, S., “Economically inactive EU migrants and the United Kingdom’s National Health Service: unreasonable burdens without real links?”, E.L. Rev., 2014, 39(6), p. 770 sa 789.
22 Lanqas ma jidhirli li kwalunkwe konklużjoni tista’ tinsilet mill-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja qalet, fid-dikjarazzjoni tal-fatti tas-sentenza tat‑23 ta’ Frar 2010, Ibrahim u Secretary of State for the Home Department (C‑310/08, EU:C:2010:80, punt 20), li Ibrahim “ma għandhiex assigurazzjoni komprensiva kontra l-mard u [kienet] tibbenefika min-National Health Service”.
23 Ara l-premessa 10 tad-Direttiva 2004/38 u, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Lulju 2021, A (Saħħa pubblika) (C‑535/19, EU:C:2021:595, punti 55 u 62).
24 Enfasi miżjuda.
25 Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2011, Ziolkowski u Szeja (C‑424/10 u C‑425/10, EU:C:2011:866, punt 33).
26 Ara, f’dan is-sens, reċentement, is-sentenza tal‑11 ta’ April 2019, Tarola (C‑483/17, EU:C:2019:309, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
27 Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Lulju 2021, A (Saħħa pubblika) (C‑535/19, EU:C:2021:595, punti 58 u 62).