In de zaak 36-70
verzoek, ingevolge artikel 177 van het EEG-Verdrag, door het Bundesverwaltungsgericht in het voor die rechterlijke instantie aanhangige geding tussen
GETREIDE-IMPORT GMBH te Duisburg
ElNFUHR- UND VORRATS STELLE FÜR GETREIDE UND FUTTERMITTEL te Frankfurt am Main
gericht tot het Hof van Justitie en strekkende tot het bekomen van een prejudiciële beslissing inzake de uitlegging van artikel 8 van Verordening nr. 102/64/EEG van de Commissie van
wijst
HET HOF VAN JUSTITIE,
samengesteld als volgt: R. Lecourt, President, A. M. Donner (rapporteur) en A. Trabucchi, Kamerpresidenten, R. Monaco, J. Mertens de Wilmars, P. Pescatore en H. Kutscher, Rechters,
Advocaat-Generaal: K. Roemer
Griffier: A. Van Houtte
het navolgende
Overwegende dat de aan het geding ten grondslag liggende feiten kunnen worden samengevat als volgt en dat de procedure na te melden verloop heeft gehad i Volgens artikel 16 van Verordening nr. 19 houdende de geleidelijke totstandbrenging van een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector granen (
.hchter is in artikel 8 van Verordening nr. 102/64/EEG van de Commissie van
Wanneer de invoer of uitvoer binnen de geldigheidsduur van het certificaat door een als overmacht aan te merken omstandigheid wordt verhinderd en indien een verzoek is gedaan om deze omstandigheden in aanmerking te nemen :
Als overmacht in de zin van lid 1 moeten de volgende omstandigheden aangemerkt worden :
De Bondsrepubliek Duitsland heeft stremming van het havenverkeer (
Zij heeft echter niet aangegeven of dan alinea a) dan wel alinea b) van artikel 8, lid 1, van toepassing was. In de praktijk werd door de administratie alinea b) toegepast.
De firma Getreide-Import GmbH (hierna te noemen verzoekster) was houdster van een invoercertificaat voor 1575 ton mais, geldig tot
In haar tegen deze beschikking ingesteld beroep betoogt verzoekster met name, dat de Lid-Staat niet vrijelijk mag beslissen welke van de tweeërlei in artikel 8, lid 1, voor het geval van overmacht voorziene rechtsgevolgen zullen intreden en dat de importeur te dien aanzien de keuze heeft. Verweerster meent daarentegen dat ingevolge artikel 8, lid 1, alinea b, — het volgens haar in casu toepasselijke voorschrift — iedere Lid-Staat in het kader van de toepasselijke wetten en verordeningen op het verzoek van de importeur vrijelijk mag beschikken. Zij betoogt voorts in de uitoefening van haar appreciatieve bevoegdheden geen fout te hebben gemaakt.
net Verwaltungsgericht te rrankrurt heeft overwogen dat de Bondsrepubliek Duitsland in haar kennisgeving aan de Commissie niet heeft aangegeven of de havenstremming onder alinea a) dan wel onder alinea b) valt, en verstaan dat het hier derhalve een niet-geclassificeerd geval betreft. De waarborgsom was derhalve ten onrechte verbeurd verklaard.
Rechtdoende in hoger beroep heeft het Hessische Verwaltungsgerichtshof met name overwogen dat de erkenning van
De keuze tussen de beide in artikel 8 voor het geval van overmacht alternatief voorziene mogelijkheden staat trouwens ter vrije beoordeling van de administratie. En deze is in casu binnen de perken van haar bevoegdheden gebleven.
Verzoekster diende bi) het Bundesverwaltungsgericht een tot revisie strek kende vordering in, waarna dit rechtscollege vaststelde dat artikel 8 van Verordening 102/64/EEG uitleggingsvragen doet rijzen welke aan het Hof van Justitie dienen te worden voorgelegd. Is de in lid 3 van genoemd artikel 8 voorziene kennisgeving constitutief, dan dient havenstremming, voor zoveel Duitsland betreft, niet als een geval van overmacht in de zin van lid 1 te worden opgevat, nu aan de Commissie geen kennis is gegeven van het in casu toepasselijke voorschrift (alinea a) of alinea b) van lid 1).
Doch zou de kennisgeving slechts een declaratoir karakter dragen, dan blijft het een open vraag hoe ver de krachtens dit voorschrift aan de Lid-Staten toekomende appreciatieve bevoegdheid zich uitstrekt. Het Bundesverwaltungsgericht ziet drie mogelijkheden onder ogen :
de importeur heeft de keuze tussen verlenging of annulering van het certificaat, welke keuze dan door de overheid moet worden geëerbiedigd;
de beslissing dienaangaande staat ter beoordeling van de Lid-Staat;
verlenging van het certificaat is regel en het kan slechts bij uitzondering worden geannuleerd.
Bij beschikking van
De verwijzingsbeschikking is op
Krachtens artikel 20 van het Statuut van het Hof van Justitie van de EEG zijn schriftelijke opmerkingen ingediend door verzoekster in het bodemgeschil en door de Commissie van de Europese Gemeenschappen.
Gehoord het rapport van de Rechter-Rapporteur en gehoord de Advocaat-Generaal, heeft het Hof besloten aan de Duitse Regering vragen te stellen inzake de procedure volgens welke zij aan de Commissie kennis heeft gegeven van haar besluit havenstremming te erkennen als een geval van overmacht en nopens de maatregelen welke zij heeft genomen om dit besluit openbaar te maken. In antwoord op deze vragen heeft de Duitse Regering bij brief van
dat deze officiële kennisgeving aan de Commissie is geschied in een brief van de Duitse permanente vertegenwoordiging bij de Europese Gemeenschappen, zulks ingevolge een daartoe strekkende instructie van
dat de Duitse Regering met in staat is een afschrift van deze brief van haar permanente vertegenwoordiging te produceren;
dat het besluit havenstremming als een geval van overmacht te erkennen niet in de eigenlijke zin des woords is openbaar gemaakt, doch bij brief van
dat genoemd
De Duitse Regering heeft voorts bevestigd, dat de administratie bij havenstremming steeds artikel 8, lid 1, alinea b), heeft aangehouden.
Verzoekster en de Commissie van de Europese Gemeenschappen zijn ter zitting van
De Advocaat-Generaal heeft ter zitting van
Verzoekster is ten deze vertegenwoordigd door mr. Redeker, advocaat te Bonn.
De Commissie van de Europese Gemeenschappen is ten deze vertegenwoordigd door haar juridisch adviseur, de heer Kalbe.
Overwegende dat de opmerkingen van partijen kunnen worden samengevat als volgt :
De
In dit verband zou het creëren van een verplichting van
Dat aan de Commissie zodanige bevoegdheid zou toekomen, wordt echter weersproken door een aantal omstandigheden :
de bewoordingen van artikel 8, lid 3, wijzen er veeleer op dat de Lid-Staten bij de uitoefening van een beslissingsbevoegdheid onafhankelijk zijn;
bij gebreke van uitdrukkelijke voor schriften van die strekking is het vermoeden dat de Commissie ten deze over een beslissingsbevoegdheid zou beschikken, in strijd met het beginsel dat de instellingen van de Gemeenschap en de Lid-Staten — ieder op eigen verantwoordelijkheid — de hun door het gemeenschapsrecht toevertrouwde taken vervullen;
zodanig vermoeden is voorts in strijd met het stelsel van artikel 8, volgens hetwelk de Lid-Staten, en niet de Commissie beslissen over de erkenning van overmacht.
De Commissie stelt dan ook voor ae eerste vraag in bevestigende zin te beantwoorden.
De
in artikel 8 ligt besloten, dat steeds van een zelfde begrip overmacht wordt uitgegaan;
uit artikel 8 blijkt duidelijk, dat het onderscheid tussen de in lid 2 onderscheidenlijk in lid 3 bedoelde gevallen zijn grondslag niet vindt in wezenlijk materiële verschillen, doch dat in lid 2 slechts de meest typische en meest voorkomende gevallen worden ondergebracht;
dat de verschillende volgorde waarin de rechtsgevolgen van overmacht in de alinea's a) en b) zijn aangegeven, beantwoordt aan twee standaardsituaties: enerzijds die waarin de invoer volgens de normale gang van zaken waarschijnlijk niet meer binnen de gestelde tijd plaatsvindt (het certificaat wordt dan in beginsel geannuleerd) en anderzijds die waarin de uitvoer slechts is vertraagd (verlenging van het certificaat). Ieder onder lid 3 te brengen geval kan gemakkelijk tot een van beide standaardsituaties worden herleid.
Voorts merkt de Commissie op, dat ofschoon de Lid-Staten aldus ten aanzien van de keuze tussen de aan gevallen van overmacht te verbinden gevolgen aan een beperking zijn onderworpen, aan die keuze binnen deze grenzen nochtans een discretionaire bevoegdheid ten grondslag ligt en dat zij niet door de belanghebbende importeur mag worden gedaan. Tot staving van deze stelling betoogt de Commissie met name :
dat het anders geen zin zou hebben een door de Lid-Staten in acht te nemen volgorde vast te stellen;
dat reeds ae Dewoordingen van ae alinea's a) en b) impliceren, dat de Lid-Staat binnen zekere grenzen vrij is in zijn beoordeling;
dat alleen een discretionaire beslissing der Lid-Staten aan doelstelling en strekking van de betrokken regeling beantwoordt;
dat de ïnvoercertificaten namelijk niet alleen ten doel hebben de autoriteiten tot een zo juist mogelijke prognose van de te verwachten invoer in staat te stellen (de keuze tussen verlenging of annulering van het certificaat zou dan van geen belang zijn, omdat de invoer in geen geval binnen het opgegeven tijdvak plaatsvindt), doch dat zij ook de vaststelling inhouden van het heffingspercentage — zou men de importeur zelf de keus laten tussen annulering en verlenging van het certificaat, dan zou hem tevens de mogelijkheid worden geboden te kiezen tussen verschillende heffingspercentages, waarmede men zich zou begeven buiten het kader van de overwegingen welke het aanzijn gaven aan artikel 8 —.
De Commissie concludeert dat de vraag in die zin dient te worden beantwoord, dat artikel 8, lid 1, alinea b) van Verordening nr. 102/64 de Lid-Staat niet verplicht te beslissen dat de verplichting tot in- of uitvoer wordt geannuleerd — en dat de waarborgsom niet wordt verbeurd —, zodra belanghebbende hem daarom verzoekt, doch mag verlangen dat belanghebbende ter rechtvaardiging van deze uitzondering op de regel bijzondere gronden aanvoert.
Derhalve valt niet wel in te zien waarom in de sector granen aan de Lid-Staten de bevoegdheid zou moeten worden verleend om discretionair te beoordelen of termen aanwezig zijn hetzij tot annulering hetzij tot verlenging van het certificaat, zulks terwijl men zodanige bevoegdheid in andere sectoren niet nodig heeft geacht. Dit zou discriminatie opleveren, immers de ondernemers in de sector granen zouden aldus in vergelijking met hun collega's in andere landbouwsectoren, aan extra lasten onderworpen zijn.
dat in dit lid twee mogelijkheden — annulering van de verplichting tot invoer of uitvoer en verlenging van de geldigheidsduur van het certificaat — worden voorzien die beide afhankelijk zijn van de aard der als overmacht erkende omstandigheden;
dat in lid 2 van het artikel de omstandigheden worden opgesomd welke als overmacht
dat in lid 3 ten slotte wordt bepaald dat de Lid-Staten, mdien zij andere dan de in lid 2 genoemde omstandigheden als overmacht erkennen, dezelve onverwijld ter kennis van de Commissie moeten brengen en daarbij dienen aan te geven of lid 1, sub a), dan wel lid 1, sub b), wordt toegepast;
dat dan ook de in lid 3 bedoelde kennisgeving betrekking heeft op een beslissing van de betrokken Lid-Staat, welke om perfect te zijn en rechtsgevolg te sorteren geen tussenkomst van de gezagsorganen der Gemeenschap behoeft;
dat de kennisgeving derhalve van declaratoire aard is;
dat op deze verzuimen al evenmin door justitiabelen een beroep mag worden gedaan tegenover een besluit der nationale bestuursorganen waarin de gevolgen aan erkenning van een bepaalde omstandigheid als overmacht verbonden, worden vastgesteld;
dat immers de in artikel 8 voorziene mogelijkheden alleen dienen om de moeilijkheden waarvoor de importeurs of exporteurs zich bij de nakoming van hun verplichting tot invoer- of uitvoer binnen een bepaalde termijn zien geplaatst, tot een oplossing te brengen, zodat het met deze doelstelling in strijd ware, indien men een belanghebbende in staat zou stellen van deze moeilijkheden te profiteren om gunstiger te worden behandeld dan zijn concurrenten, die dergelijke moeilijkheden niet hebben ondervonden;
HET HOF VAN JUSTITIE,
uitspraak doende inzake de vragen door het Bundesverwaltungsgericht van de Bondsrepubliek Duitsland bij beschikking van
Aldus gewezen en uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op
Lecourt
Donner
Trabucchi
Monaco
Mertens de Wilmars
Pescatore
Kutscher
Luxemburg,
De Griffier
A. Van Houtte
De President
R. Lecourt