<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.00-20081231.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="ECRCJ2005ELA.1201025301.case.xml"><NO.CASE>C-14/04</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62004C0014</NO.CELEX><NO.SEQ>0003.0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>10256</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>10278</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>23</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><LEFT>ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ RUIZJARABO — ΥΠΟΘΕΣΗ C-14/04</LEFT><RIGHT>DELLAS κ.λπ.</RIGHT></CURR.TITLE><CONTENTS.CONCLUSION><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα</HT></P><P><HT TYPE="UC">Dámaso Ruiz-Jarabo Colomer</HT></P><P>της <DATE ISO="20050712">12ης Ιουλίου 2005</DATE><NOTE NOTE.ID="E0001" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ισπανική.</P></NOTE></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>Ι —</NO.P><TXT>Εισαγωγή</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>Ενώπιον του γαλλικού Conseil d'État ασκήθηκαν προσφυγές κατά διατάγματος, με το οποίο καθιερώνεται σύστημα ισοδυναμίας του χρόνου παραμονής στον χώρο εργασίας προς τον νόμιμο χρόνο εργασίας, για τον υπολογισμό του πραγματικού χρόνου εργασίας των εργαζομένων σε ορισμένα κέντρα κοινωνικής και ιατρικής μέριμνας.</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Το ζήτημα έγκειται στο αν το σύστημα αυτό, το οποίο στηρίζεται στον ισχύοντα στο εν λόγω κράτος code du travail, είναι συμβατό προς την οδηγία 93/104/ΕΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19931123">23ης Νοεμβρίου 1993</DATE>, σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου εργασίας<NOTE NOTE.ID="E0002" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="307" DATE.PUB="1993" PAGE.FIRST="18">ΕΕ L 307, σ. 18</REF.DOC.OJ>. Μετά από ορισμένες τροποποιήσεις, η οδηγία αυτή αντικαταστάθηκε από την οδηγία 2003/88/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της <DATE ISO="20031104">4ης Νοεμβρίου 2003</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="299" DATE.PUB="2003" PAGE.FIRST="9">ΕΕ L 299, σ. 9</REF.DOC.OJ>), η οποία έχει τον ίδιο τίτλο, καθώς και παρόμοιο, αν όχι το ίδιο περιεχόμενο, καθόσον αφορά την παρούσα υπόθεση.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Το ζήτημα περιπλέκεται λόγω του ότι, όταν μετέφερε την οδηγία αυτή στο εσωτερικό της δίκαιο, η Γαλλία θέσπισε ευνοϊκότερες για τους εργαζομένους διατάξεις, οι οποίες ενδέχεται να επηρεαστούν από την απάντηση που καλείται να δώσει το Δικαστήριο.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>II —</NO.P><TXT>Το νομικό πλαίσιο</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>Α —</NO.P><TXT>Η κοινοτική νομοθεσία</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Ιστορικό</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>4.</NO.P><TXT>Από δεκαετίες επικρατεί στις ευρωπαϊκές χώρες, ενισχυμένη από το διεθνές περιβάλλον<?PAGE NO="I-10257"?><NOTE NOTE.ID="E0003" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Η δράση της Διεθνούς Οργανώσεως Εργασίας παρουσιάζει ορισμένες ιδιομορφίες. Η πρώτη σύμβαση, υπ'αριθμόν 1/1919, είχε ως αντικείμενο τον χρόνο εργασίας στη βιομηχανία· εν συνεχεία, ακολούθησαν πολλές άλλες συμβάσεις, όπως, π.χ., η Η/1921, για την εβδομαδιαία ανάπαυση, η 30/1930, για το ωράριο εργασίας των εμποροϋπαλλήλων και των υπαλλήλων γραφείων, καθώς και η 47/1935, για την εβδομάδα των σαράντα εργασίμων ωρών. Σε άλλο επίπεδο, το άρθρο 24 της Οικουμενικής Διακηρύξεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του 1948 ορίζει ότι <QUOT.START ID="QS0001" REF.END="QE0001" CODE="00AB"/>Καθένας έχει το δικαίωμα στην ανάπαυση, σε ελεύθερο χρόνο και, ιδιαίτερα, σε λογικό περιορισμό του χρόνου εργασίας και σε περιοδικές άδειες με πλήρεις αποδοχές<QUOT.END ID="QE0001" REF.START="QS0001" CODE="00BB"/> ενώ με το άρθρο 7, στοιχείο δ', του Διεθνούς Συμφώνου των Ηνωμένων Εθνών για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα, του 1966, κατοχυρώνεται το δικαίωμα του εργαζομένου να εργάζεται υπό συνθήκες που διασφαλίζουν <QUOT.START ID="QS0002" REF.END="QE0002" CODE="00AB"/>ανάπαυση, άνεση, λογικό περιορισμό της διάρκειας της εργασίας, [...] περιοδικές άδειες με αποδοχές καθώς και την καταβολή των ημερών αργίας<QUOT.END ID="QE0002" REF.START="QS0002" CODE="00BB"/>.</P></NOTE>, η τάση για μείωση του χρόνου εργασίας. Η τάση αυτή επηρεάζει την αγορά εργασίας και, κατά συνέπεια, τις σχετικές με αυτήν θεμελιώδεις ελευθερίες.</TXT></NP><NP><NO.P>5.</NO.P><TXT>Εντούτοις, οι πρώτες σχετικές πρωτοβουλίες σε κοινοτικό επίπεδο ελήφθησαν μόλις τη δεκαετία του '70 από το Συμβούλιο, με τη σύσταση 75/457/ΕΟΚ, της <DATE ISO="19750722">22ας Ιουλίου 1975</DATE>, περί της αρχής της εβδομάδας των 40 ωρών και της αρχής των τεσσάρων εβδομάδων ετησίας αδείας μετ' αποδοχών<NOTE NOTE.ID="E0004" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>ΕΕ ειδ. έκδ. 05/002, σ. 60.</P></NOTE>, με την οποία συνίσταται στα κράτη μέλη να καθιερώσουν την εβδομάδα των 40 ωρών και ετησία άδεια μετ' αποδοχών τεσσάρων εβδομάδων, και το ψήφισμα της <DATE ISO="19791218">18ης Δεκεμβρίου 1979</DATE>, περί ρυθμίσεως του χρόνου εργασίας<NOTE NOTE.ID="E0005" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P><REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="002" DATE.PUB="1980" PAGE.FIRST="1">ΕΕ 1980, C 2, σ. 1</REF.DOC.OJ>, δεν υπάρχει επίσημη μετάφραση του κεηιένου στα ελληνικά.</P></NOTE>, με το οποίο τα κράτη μέλη δεσμεύονται να περιορίσουν τη συστηματική χρήση των υπερωριών, να μειώσουν την ετήσια διάρκεια της εργασίας και να θεσπίσουν μέτρα για ελαστικό ωράριο. Η πρόταση της <DATE ISO="19830923">23ης Σεπτεμβρίου 1983</DATE><NOTE NOTE.ID="E0006" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Σχέδιο συστάσεως του Συμβουλίου για τη μείωση και αναδιάρθρωση του χρόνου εργασίας (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="290" DATE.PUB="1983" PAGE.FIRST="4">ΕΕ C 290, σ. 4</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, για δεύτερη σύσταση στον τομέα αυτόν, έμεινε κενό γράμμα λόγω σοβαρών διαφωνιών επί των θιγόμενων θεμάτων σε μία εποχή κρίσης της κοινωνικής πολιτικής<NOTE NOTE.ID="E0007" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Σχετικά με την εξέλιξη αυτή στο πλαίσιο της Κοινότητας, βλ. Arrigo, G., Il diritto del lavoro dell'Unione europea, Giuffrè editore, Μιλάνο, 2001, σ. 200 έως 205.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>6.</NO.P><TXT>Με την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη<NOTE NOTE.ID="E0008" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="169" DATE.PUB="1987" PAGE.FIRST="1">ΕΕ 1987, L 169, σ. 1</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE>, η οποία εισήγαγε το άρθρο 118 Α στον τίτλο III της Συνθήκης της Ρώμης<NOTE NOTE.ID="E0009" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας Léger με τις προτάσεις του στην υπόθεση <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-84/94" YEAR="1996" PAGE.ECR="I-5755">C-84/94, Ηνωμένο Βασίλειο κατά Συμβουλίου (απόφαση της <DATE ISO="19961112">12ης Νοεμβρίου 1996</DATE>, Συλλογή 1996, σ. Ι-5755</REF.DOC.ECR>), &#x00AB;πριν από την έκδοση της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης, δεν υπήρχε ειδική διάταξη για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων (σημείο 28). Η Συνθήκη περιείχε μόνο δύο ρητές αναφορές στις συνθήκες εργασίας, στα άρθρα 117 και 118, αλλά το πρώτο από αυτά δεν απονέμει στην Κοινότητα καμία αρμοδιότητα στον κοινωνικό τομέα, ενώ, σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου της <DATE ISO="19870709">9ης Ιουλίου 1987</DATE>, <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="281/85+283/85+284/85+285/85+287/85" YEAR="1987" PAGE.ECR="3203">281/85, 283/85, 284/85, 285/85 και 287/85, Γερμανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες, Δανία και Ηνωμένο Βασίλειο κατά Επιτροπής (Συλλογή 1987, σ. 3203, σκέψη 14)</REF.DOC.ECR>, το δεύτερο έχει περιορισμένη μόνο σημασία (βλ. υποσημείωση 8 των ως άνω προτάσεων).</P></NOTE> και με τον Χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων, ο οποίος θεσπίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις <DATE ISO="19891209">9 Δεκεμβρίου 1989</DATE> στο Στρασβούργο<NOTE NOTE.ID="E0010" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>COM(89) 471 τελικό.</P></NOTE> και με τον οποίον αναγνωρίζεται η σημασία της ρυθμίσεως του χρόνου εργασίας για την προσέγγιση των συνθηκών διαβίωσης των εργαζομένων, τέθηκε σε κίνηση η διαδικασία που κατέληξε στη θέσπιση της οδηγίας 93/104<NOTE NOTE.ID="E0011" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Ωστόσο, η οδηγία 91/533/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19911014">14ης Οκτωβρίου 1991</DATE>, σχετικά με την υποχρέωση του εργοδότη να ενημερώνει τον εργαζόμενο για τους όρους που διέπουν τη σύμβαση ή τη σχέση εργασίας (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="288" DATE.PUB="1991" PAGE.FIRST="32">ΕΕ L 288, σ. 32</REF.DOC.OJ>), τονίζει τη σημασία του χρονικού στοιχείου στη σχέση μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου, δεδομένου ότι οι εργαζόμενοι πρέπει να πληροφορούνται τη <QUOT.START ID="QS0003" REF.END="QE0003" CODE="00AB"/>διάρκεια της κανονικής ημερήσιας ή εβδομαδιαίας εργασίας<QUOT.END ID="QE0003" REF.START="QS0003" CODE="00BB"/> (άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο</P></NOTE>.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-10258"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Το πρωτογενές δίκαιο</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>7.</NO.P><TXT>Το άρθρο 118 Α της Συνθήκης ΕΚ<NOTE NOTE.ID="E0012" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Προστέθηκε με το άρθρο 21 της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης.</P></NOTE> (τα άρθρα 117 έως 120 της Συνθήκης ΕΚ αντικαταστάθηκαν από τα άρθρα 136 ΕΚ έως 143 ΕΚ) επιβάλλει στα κράτη μέλη να μεριμνούν για την <QUOT.START ID="QS0004" REF.END="QE0004" CODE="00AB"/>προώθηση της καλυτέρευσης ιδίως του χώρου της εργασίας, για να προστατεύσουν την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, και θέτουν ως στόχο την εναρμόνιση των συνθηκών που υφίστανται σε αυτό τον τομέα μέσα σε μια οπτική προόδου<QUOT.END ID="QE0004" REF.START="QS0004" CODE="00BB"/> (παράγραφος 1).</TXT></NP><NP><NO.P>8.</NO.P><TXT>Για να συμβάλει στην πραγματοποίηση του στόχου, η παράγραφος 2 του άρθρου αυτού παρέχει στο Συμβούλιο την αρμοδιότητα να καθορίζει, με οδηγίες που θεσπίζονται με ειδική πλειοψηφία, σταδιακά εφαρμοζόμενες ελάχιστες προδιαγραφές, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες και τις τεχνικές ρυθμίσεις που υφίστανται σε κάθε κράτος μέλος, υπό την προϋπόθεση ότι οι οδηγίες αυτές <QUOT.START ID="QS0005" REF.END="QE0005" CODE="00AB"/>δεν εμποδίζουν κάθε κράτος μέλος να διατηρήσει και να καθιερώσει αυστηρότερα μέτρα προστασίας των συνθηκών εργασίας<QUOT.END ID="QE0005" REF.START="QS0005" CODE="00BB"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>9.</NO.P><TXT>Το άρθρο 136 ΕΚ, όπως ισχύει, αποσκοπεί στη <QUOT.START ID="QS0006" REF.END="QE0006" CODE="00AB"/>βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας<QUOT.END ID="QE0006" REF.START="QS0006" CODE="00BB"/> ενώ, κατά το άρθρο 137 ΕΚ, η Κοινότητα υποστηρίζει και συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών για <QUOT.START ID="QS0007" REF.END="QE0007" CODE="00AB"/>βελτίωση, ιδιαιτέρως, του περιβάλλοντος εργασίας, με σκοπό την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων<QUOT.END ID="QE0007" REF.START="QS0007" CODE="00BB"/> (παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση) και <QUOT.START ID="QS0008" REF.END="QE0008" CODE="00AB"/>των όρων εργασίας<QUOT.END ID="QE0008" REF.START="QS0008" CODE="00BB"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>10.</NO.P><TXT>Με το άρθρο 137 ΕΚ διατηρείται η αρμοδιότητα του Συμβουλίου να θεσπίζει στους σχετικούς τομείς σταδιακά εφαρμοζόμενες ελάχιστες προδιαγραφές (παράγραφος 2, στοιχείο β'), χωρίς να θίγεται η δυνατότητα των κρατών μελών να θεσπίζουν σε εθνικό επίπεδο αυστηρότερα προστατευτικά μέτρα, τα οποία συμβιβάζονται με τη Συνθήκη (παράγραφος 4, δεύτερη περίπτωση).</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Η οδηγία 93/104</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>11.</NO.P><TXT>Στις <DATE ISO="19890612">12 Ιουνίου 1989</DATE>, το Συμβούλιο εξέδωσε την οδηγία 89/391/ΕΟΚ, σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία<NOTE NOTE.ID="E0013" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="183" DATE.PUB="1989" PAGE.FIRST="1">ΕΕ L 183, σ. 1</REF.DOC.OJ></P></NOTE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="183" DATE.PUB="1989" PAGE.FIRST="1">ΕΕ L 183, σ. 1</REF.DOC.OJ>), η οποία, σύμφωνα με την απόφαση BECTU<NOTE NOTE.ID="E0014" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Απόψαση της <DATE ISO="20010626">26ης Ιουνίου 2001</DATE>, <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-173/99" YEAR="2001" PAGE.ECR="I-4881">C-173/99 (Συλλογή 2001, σ. Ι-4881, σκέψη 5)</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, αποτελεί την οδηγία πλαίσιο που θέτει τις γενικές αρχές στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας των<?PAGE NO="I-10259"?> εργαζομένων, αρχές οι οποίες διαμορφώθηκαν μεταγενέστερα με σειρά ειδικών οδηγιών, μεταξύ των οποίων η οδηγία 93/104<NOTE NOTE.ID="E0015" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Επισημαίνουμε ότι στις ειδικές αυτές οδηγίες καταλέγονται η οδηγία 96/34/ΕΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19960603">3ης Ιουνίου 1996</DATE>, σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια, που συνήφθη από την UNICE, τη CEEP και τη CES (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="145" DATE.PUB="1996" PAGE.FIRST="4">ΕΕ L 145, σ. 4</REF.DOC.OJ>), καθώς και η οδηγία 97/81/ΕΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19971215">15ης Δεκεμβρίου 1997</DATE>, σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία μερικής απασχόλησης που συνήφθη από την UNICE, το CEEP και την CES (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="014" DATE.PUB="1998" PAGE.FIRST="9">ΕΕ 1998, L 14, σ. 9</REF.DOC.OJ>). Στις οδηγίες που θεσπίστηκαν για συγκεκριμένους τομείς καταλέγονται η οδηγία 1999/63/ΕΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19990621">21ης Ιουνίου 1999</DATE>, σχετικά με τη συμφωνία για την οργάνωση του χρόνου εργασίας των ναυτικών, που σύναψαν n ένωση εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕCSA) και η ομοσπονδία των ενώσεων εργαζομένων στις μεταφορές, στην Ευρωπαϊκή Ένωση (FST) (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="167" DATE.PUB="1999" PAGE.FIRST="33">ΕΕ L 167, σ. 33</REF.DOC.OJ>), η οδηγία 2000/79/ΕΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="20001127">27ης Νοεμβρίου 2000</DATE>, για την εκτέλεση της ευρωπαϊκής συμφωνίας για την οργάνωση του χρόνου εργασίας του ιπτάμενου προσωπικού της πολιτικής αεροπορίας που συνήφθη από την Ένωση Ευρωπαϊκών Αεροπορικών Εταιρειών (ΑΕΑ), την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF), την Ευρωπαϊκή Ένωση Προσωπικού Θαλάμων Διακυβέρνησης Αεροσκαφών (ECA), την Ευρωπαϊκή Ένωση Αερομεταφορέων των Περιφερειών της Ευρώπης (ERA) και τη Διεθνή Ένωση για τις Ναυλωμένες Πτήσεις (IACA) (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="302" DATE.PUB="2000" PAGE.FIRST="57">ΕΕ 1.302, σ. 57</REF.DOC.OJ>), καθώς και η οδηγία 2002/15/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της <DATE ISO="20020311">11ης Μαρτίου 2002</DATE>, για την οργάνωση του χρόνου εργασίας των εκτελούντων κινητές δραστηριότητες οδικών μεταφορών (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="080" DATE.PUB="2002" PAGE.FIRST="35">ΕΕ Ι. 80, σ. 35</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>α)</NO.P><TXT>Νομική βάση</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>12.</NO.P><TXT>Νομική βάση της οδηγίας αποτελεί το άρθρο 118 Α της Συνθήκης ΕΚ, το οποίο, επειδή η διατύπωση του ήταν αποτέλεσμα συμβιβασμού, προκάλεσε σημαντικές διαφωνίες όσον αφορά τα όρια της κοινοτικής δράσεως<NOTE NOTE.ID="E0016" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Banks, Κ., <QUOT.START ID="QS0009" REF.END="QE0009" CODE="00AB"/>L'article 118 Α, élément dynamique de la politique sociale communautaire<QUOT.END ID="QE0009" REF.START="QS0009" CODE="00BB"/>, <HT TYPE="ITALIC">Cahiers de droit européen,</HT> αριθ. 5-6, 1993, σ. 537.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>13.</NO.P><TXT>Η οδηγία εγκρίθηκε με ειδική πλειοψηφία, παρά την αντίθεση του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο ζήτησε από το Δικαστήριο την ακύρωση της οδηγίας ή, επικουρικώς, του άρθρου 4, του πρώτου και του τελευταίου εδαφίου του άρθρου 5, της παραγράφου 2 του άρθρου 6, καθώς και του άρθρου 7. Ο πρώτος λόγος ακυρώσεως που προέβαλε ήταν εσφαλμένη επιλογή νομικής βάσεως. Επικαλέστηκε επίσης παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, κατάχρηση εξουσίας και ορισμένες παραβάσεις ουσιώδους τύπου. Κατά το Ηνωμένο Βασίλειο, η οδηγία έπρεπε να θεσπιστεί με βάση το άρθρο 100 της Συνθήκης ΕΚ (κατόπιν άρθρο 94 ΕΚ) ή το άρθρο 235 (κατόπιν άρθρο 308 ΕΚ), τα οποία απαιτούν ομόφωνη απόφαση του Συμβουλίου.</TXT></NP><NP><NO.P>14.</NO.P><TXT>Με απόφαση που εξέδωσε στις <DATE ISO="19961112">12 Νοεμβρίου 1996</DATE> στην υπόθεση Ηνωμένο Βασίλειο κατά Συμβουλίου<NOTE NOTE.ID="E0017" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 9.</P></NOTE>, το Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή, ακυρώνοντας το άρθρο 5, δεύτερο εδάφιο<NOTE NOTE.ID="E0018" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Το κείμενο της διατάξεως αυτής είχε ως εξής: <QUOT.START ID="QS0010" REF.END="QE0010" CODE="00AB"/>Η ελάχιστη περίοδος ανάπαυσης που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο συμπεριλαμβάνει, κατ' αρχήν, την Κυριακή<QUOT.END ID="QE0010" REF.START="QS0010" CODE="00BB"/>. Το Δικαστήριο ακύρωσε τη διάταξη αυτή με το αιτιολογικό ότι το Συμβούλιο παρέλειψε να εξηγήσει για ποιο λόγο η Κυριακή, ως ημέρα εβδομαδιαίας αναπαύσεως, παρουσιάζει στενότερη συνάφεια με την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων απ' ό,τι μια άλλη ημέρα της εβδομάδας (σκέψη 37).</P></NOTE>, και δεχόμενο ότι η οργάνωση του χρόνου εργασίας δύναται να αποτελεί αντικείμενο της οδηγίας, σύμφωνα με τη διατύπωση του άρθρου 118 Α, διότι οι έννοιες <QUOT.START ID="QS0011" REF.END="QE0011" CODE="00AB"/>χώρος της εργασίας<QUOT.END ID="QE0011" REF.START="QS0011" CODE="00BB"/>, <QUOT.START ID="QS0012" REF.END="QE0012" CODE="00AB"/>ασφάλεια<QUOT.END ID="QE0012" REF.START="QS0012" CODE="00BB"/> και <QUOT.START ID="QS0013" REF.END="QE0013" CODE="00AB"/>υγεία<QUOT.END ID="QE0013" REF.START="QS0013" CODE="00BB"/>, όπως χρησιμοποιούνται στη διάταξη αυτή, πρέπει να ερμηνεύονται ευρέως, υπό την έννοια ότι καλύπτουν <QUOT.START ID="QS0014" REF.END="QE0014" CODE="00AB"/>όλους τους υλικούς ή άλλους<?PAGE NO="I-10260"?> παράγοντες που μπορούν να είναι επιβλαβείς για την υγεία και την ασφάλεια του εργαζομένου στο περιβάλλον εργασίας του<QUOT.END ID="QE0014" REF.START="QS0014" CODE="00BB"/> (σκέψη 15)<NOTE NOTE.ID="E0019" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Ο Μ. Alonso Olea, <QUOT.START ID="QS0015" REF.END="QE0015" CODE="00AB"/>¿Es de seguridad y salud del medio de trabajo la regulación de la jornada?<QUOT.END ID="QE0015" REF.START="QS0015" CODE="00BB"/>, <HT TYPE="ITALIC">Revista española de derecho del trabajo,</HT> αριθ. 93, Ιανουάριος/Φεβρουάριος 1999, σ, 5 επ., δίνει αρνητική απάντηση στο ερώτημα που θέτει (<QUOT.START ID="QS0016" REF.END="QE0016" CODE="00AB"/>Αποτελεί η ρύθμιση του χρόνου εργασίας παράγοντα που επηρεάζει την ασφάλεια και την υγεία στο περιβάλλον εργασίας;<QUOT.END ID="QE0016" REF.START="QS0016" CODE="00BB"/>) και, ως εκ τούτου, διαφωνεί με τη λύση που έδωσε το Δικαστήριο με την ως άνω απόφαση. Επικριτικά σχόλια βρίσκουμε επίσης στο Ellis, E., <QUOT.START ID="QS0017" REF.END="QE0017" CODE="00AB"/>Case C-84/94 United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland v. Council, Judgment of <DATE ISO="19961112">12 November 1996</DATE>, not yet reported<QUOT.END ID="QE0017" REF.START="QS0017" CODE="00BB"/>, <HT TYPE="ITALIC">Common Market Law Review,</HT> αριθ. 34, 1997, σ. 1057, και στο Poulpiquet, V., <QUOT.START ID="QS0018" REF.END="QE0018" CODE="00AB"/>La flexibilité de l'emploi et la Communauté européenne<QUOT.END ID="QE0018" REF.START="QS0018" CODE="00BB"/>, <HT TYPE="ITALIC">Revue trimestrielle de droit européen,</HT> αριθ. 4, Οκτώβριος/Δεκέμβριος 1999, σ. 726 επ. Αντιθέτως, ο Kenner, J., <QUOT.START ID="QS0019" REF.END="QE0019" CODE="00AB"/>A distinctive legal base for social policy? The Court of Justice answers a <QUOT.START ID="QS0020" REF.END="QE0020" CODE="201C"/>delicate question<QUOT.END ID="QE0020" REF.START="QS0020" CODE="201D"/><QUOT.END ID="QE0019" REF.START="QS0019" CODE="00BB"/>, <HT TYPE="ITALIC">European Law Review,</HT> αριθ. 22, 1997, σ. 586, εκτιμά ότι το Δικαστήριο, με την απόφαση του, αναγνωρίζει την αυτοτέλεια της κοινωνικής πολιτικής στο σύστημα των Συνθηκών και τάσσεται υπέρ της απόψεως του Δικαστηρίου.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>15.</NO.P><TXT>Στην απόφαση διατυπώνεται η άποψη ότι <QUOT.START ID="QS0021" REF.END="QE0021" CODE="00AB"/>η οργάνωση του χρόνου εργασίας δεν νοείται κατ' ανάγκην ως μέσο της πολιτικής για την απασχόληση<QUOT.END ID="QE0021" REF.START="QS0021" CODE="00BB"/> (σκέψη 28), αλλά εξετάζεται κυρίως από την άποψη των θετικών επιπτώσεων που μπορεί να έχει επί της ασφάλειας και της υγείας στον χώρο εργασίας (σκέψη 29).</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>β)</NO.P><TXT>Περιεχόμενο</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>16.</NO.P><TXT>Η ρύθμιση που θεσπίζει η οδηγία, ενώ φαίνεται απλή και γενική, εντούτοις στην πράξη αποδεικνύεται εξαιρετικά πολύπλοκη<NOTE NOTE.ID="E0020" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Arrigo, G., όπ.π., σ. 233.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>17.</NO.P><TXT>Κατά το άρθρο 1, η οδηγία καθορίζει τις στοιχειώδεις προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας (παράγραφος 1) και εφαρμόζεται <QUOT.START ID="QS0022" REF.END="QE0022" CODE="00AB"/>στις ελάχιστες περιόδους ημερήσιας και εβδομαδιαίας ανάπαυσης και ετήσιας άδειας, στο χρόνο διαλείμματος και στη μέγιστη εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας<QUOT.END ID="QE0022" REF.START="QS0022" CODE="00BB"/> (παράγραφος 2, στοιχείο α') και <QUOT.START ID="QS0023" REF.END="QE0023" CODE="00AB"/>σε ορισμένες πλευρές της νυκτερινής εργασίας, της κατά βάρδιες εργασίας και του ρυθμού εργασίας<QUOT.END ID="QE0023" REF.START="QS0023" CODE="00BB"/> (παράγραφος 2, στοιχείο β ).</TXT></NP><NP><NO.P>18.</NO.P><TXT>Στο άρθρο 2 διευκρινίζεται ότι, κατά την έννοια της οδηγίας, <QUOT.START ID="QS0024" REF.END="QE0024" CODE="00AB"/>νοούνται ως:</TXT><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT><QUOT.START ID="QS0025" REF.END="QE0025" CODE="201C"/>χρόνος εργασίας<QUOT.END ID="QE0025" REF.START="QS0025" CODE="201D"/>: κάθε περίοδος κατά τη διάρκεια της οποίας ο εργαζόμενος ευρίσκεται στην εργασία, στη διάθεση του εργοδότη, και ασκεί τη δραστηριότητα ή τα καθήκοντά του, σύμφωνα με τις εθνικές νομοθεσίες ή/και πρακτικές·</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT><QUOT.START ID="QS0026" REF.END="QE0026" CODE="201C"/>περίοδος ανάπαυσης<QUOT.END ID="QE0026" REF.START="QS0026" CODE="201D"/>: κάθε περίοδος που δεν είναι χρόνος εργασίας·</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT><QUOT.START ID="QS0027" REF.END="QE0027" CODE="201C"/>νυχτερινή περίοδος<QUOT.END ID="QE0027" REF.START="QS0027" CODE="201D"/>: κάθε περίοδος επτά τουλάχιστον ωρών, όπως ορίζεται από την εθνική νομοθεσία, η οποία πρέπει πάντως να περιλαμβάνει το διάστημα μεταξύ 24.00 και 05.00·</TXT></NP></ITEM></LIST></P><P>[...]<QUOT.END ID="QE0024" REF.START="QS0024" CODE="00BB"/></P></NP><?PAGE NO="I-10261"?><NP><NO.P>19.</NO.P><TXT>Εν συνεχεία, η οδηγία θεσπίζει ορισμένους κανόνες σχετικούς με την επιμήκυνση των περιόδων αυτών, βάσει χρονικών διαστημάτων αναφοράς:</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>Τα σχετικά με την ημερήσια ανάπαυση ορίζονται στο άρθρο 3:</P><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0028" REF.END="QE0028" CODE="00AB"/>Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα ώστε κάθε εργαζόμενος να διαθέτει, ανά εικοσιτετράωρο, περίοδο ανάπαυσης ελάχιστης διάρκειας ένδεκα συναπτών ωρών.<QUOT.END ID="QE0028" REF.START="QS0028" CODE="00BB"/><NOTE NOTE.ID="E0021" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Όπως ειιισημαΐνει ο Teyssić, Β., Droit européen du travail, Éditions Litec, Παρίσι, 2001, σ. 184, δεν υπάρχει ρύθμιση για τις αργίες, οι οποίες είναι στενή συνδεδεμένες με τη θρησκευτική πρακτική και την ιστορία του κάθε κράτους.</P></NOTE>.</P></QUOT.S></P></ITEM><ITEM><P>Τα σχετικά με την εβδομάδα ρυθμίζονται σε δύο επίπεδα:</P><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0029" REF.END="QE0029" CODE="00AB"/>Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα ώστε κάθε εργαζόμενος να διαθέτει, ανά περίοδο επτά ημερών, μια ελάχιστη περίοδο συνεχούς ανάπαυσης είκοσι τεσσάρων ωρών, στις οποίες προστίθενται οι ένδεκα ώρες ημερήσιας ανάπαυσης οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 3.</P><P>Η ελάχιστη περίοδος ανάπαυσης που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο συμπεριλαμβάνει, κατ' αρχήν, την Κυριακή.</P><P>Αν δικαιολογείται για αντικειμενικούς ή τεχνικούς λόγους ή από τις συνθήκες οργάνωσης της εργασίας μπορεί να ορισθεί ελάχιστη περίοδος ανάπαυσης είκοσι τεσσάρων ωρών.<QUOT.END ID="QE0029" REF.START="QS0029" CODE="00BB"/> (άρθρο 5).</P></QUOT.S></P><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0030" REF.END="QE0030" CODE="00AB"/>Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα ώστε, σε συνάρτηση με τις επιταγές προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων:</P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>η εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας να περιορίζεται με νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις ή με συλλογικές συμβάσεις ή συμφωνίες μεταξύ κοινωνικών εταίρων</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>ο χρόνος εργασίας να μην υπερβαίνει, ανά επταήμερο, τις 48 ώρες κατά μέσον όρο, συμπεριλαμβανομένων των υπερωριών.<QUOT.END ID="QE0030" REF.START="QS0030" CODE="00BB"/> (άρθρο 6).</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></ITEM><?PAGE NO="I-10262"?><ITEM><P>Για την ετήσια άδεια, το άρθρο 7 ορίζει:</P><P><QUOT.S LEVEL="1"><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0031" REF.END="QE0031" CODE="00AB"/>1.</NO.P><TXT>Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να παρέχεται σε όλους τους εργαζομένους ετήσια άδεια μετ' αποδοχών διάρκειας τουλάχιστον τεσσάρων εβδομάδων, σύμφωνα με τους όρους που προβλέπουν οι εθνικές νομοθεσίες ή/και πρακτικές για την απόκτηση του σχετικού δικαιώματος και τη χορήγηση της άδειας.</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Η ελάχιστη περίοδος ετήσιας άδειας μετ' αποδοχών μπορεί να αντικατασταθεί από χρηματική αποζημίωση μόνον σε περίπτωση τερματισμού της εργασιακής σχέσης.<QUOT.END ID="QE0031" REF.START="QS0031" CODE="00BB"/></TXT></NP></QUOT.S></P></ITEM></LIST></P></NP><NP><NO.P>20.</NO.P><TXT>Εν συνεχεία, τα άρθρα 8 έως 12 ορίζουν τα σχετικά με τη νυχτερινή εργασία και το άρθρο 13 τα σχετικά με τον ρυθμό εργασίας.</TXT></NP><NP><NO.P>21.</NO.P><TXT>Με τα άρθρα 15, 16 και 17, γίνονται κατανοητός ο χαρακτηρισμός της οδηγίας<NOTE NOTE.ID="E0022" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Ο Supiot, Α., <QUOT.START ID="QS0032" REF.END="QE0032" CODE="00AB"/>Alla ricerca della concordanza dei tempi (le disavventure europee del <QUOT.START ID="QS0033" REF.END="QE0033" CODE="201C"/>tempo di lavoro<QUOT.END ID="QE0033" REF.START="QS0033" CODE="201D"/>)<QUOT.END ID="QE0032" REF.START="QS0032" CODE="00BB"/>, <HT TYPE="ITALIC">Lavoro e Diritto,</HT> έτος 11, αριθ. 1, χειμώνας 1997, σ. 16, υποστηρίζει ότι στο πρώτο μέρος της οδηγίας (άρθρα 1 έως 6) θεσπίζονται κανόνες τους οποίους το δεύτερο μέρος (άρθρα 17 και 18) στερεί παντελώς επιτακτικού χαρακτήρα.</P></NOTE> ως <QUOT.START ID="QS0034" REF.END="QE0034" CODE="00AB"/>ελαστικής<QUOT.END ID="QE0034" REF.START="QS0034" CODE="00BB"/><NOTE NOTE.ID="E0023" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Riberio, Μ. de F., <QUOT.START ID="QS0035" REF.END="QE0035" CODE="00AB"/>Ο tempo de trabalho no direito comunitàrio<QUOT.END ID="QE0035" REF.START="QS0035" CODE="00BB"/>, Oliveira Pais, S. και Ribeiro, M. de F., <HT TYPE="ITALIC">Dois temas de direito comunitario do trabalho (Incumprimento das directivas comunitárias/O tempo de trabalho no direito comunitário),</HT> Publicações Universidade Católica, Πόρτο, 2000, σ. 120 και 121.</P></NOTE> ή ως <QUOT.START ID="QS0036" REF.END="QE0036" CODE="00AB"/>υπερβολικά ελαστικής<QUOT.END ID="QE0036" REF.START="QS0036" CODE="00BB"/><NOTE NOTE.ID="E0024" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Rocella, Α., Aimo, Μ., και Ιzzi, D., <HT TYPE="ITALIC">Diritto Comunitario del</HT> <HT TYPE="ITALIC">Lavoro,</HT> 2η έκδοση, Giappichelli, Τορίνο, 1999, σ. 906.</P></NOTE>,</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>Το άρθρο 15 ορίζει ότι η <QUOT.START ID="QS0037" REF.END="QE0037" CODE="00AB"/>παρούσα οδηγία δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν ή να θεσπίζουν ευνοϊκότερες νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων ή να ευνοούν ή να επιτρέπουν την εφαρμογή ευνοϊκότερων συλλογικών συμβάσεων ή συμφωνιών μεταξύ κοινωνικών εταίρων για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων<QUOT.END ID="QE0037" REF.START="QS0037" CODE="00BB"/>.</P></ITEM><ITEM><P>Το άρθρο 16 ορίζει τις περιόδους αναφοράς και επιτρέπει στα κράτη μέλη να ορίζουν:</P><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0038" REF.END="QE0038" CODE="00AB"/>1)</NO.P><TXT>για την εφαρμογή του άρθρου 5 (εβδομαδιαία ανάπαυση), περίοδο αναφοράς η οποία δεν υπερβαίνει τις 14 μέρες·</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>για την εφαρμογή του άρθρου 6 (ανώτατη εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας), περίοδο αναφοράς η οποία δεν υπερβαίνει τους τέσσερις μήνες.</TXT><P>Οι περίοδοι ετήσιας άδειας μετ' αποδοχών, κατά το άρθρο 7, και οι περίοδοι αδείας ασθενείας δεν συνεκτιμώνται ή είναι ουδέτερες, όσον αφορά τον υπολογισμό του μέσου όρου·</P></NP></ITEM><?PAGE NO="I-10263"?><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>για την εφαρμογή του άρθρου 8 (διάρκεια νυχτερινής εργασίας), περίοδο αναφοράς που καθορίζεται ύστερα από διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους ή με συλλογικές συμβάσεις ή συμφωνίες που συνάπτονται σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο μεταξύ κοινωνικών εταίρων.</TXT><P>Εάν η ελάχιστη περίοδος εικοσιτετράωρης εβδομαδιαίας ανάπαυσης που απαιτείται από το άρθρο 5 εμπίπτει σ' αυτή την περίοδο αναφοράς, δεν λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του μέσου όρου.<QUOT.END ID="QE0038" REF.START="QS0038" CODE="00BB"/></P></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></ITEM><ITEM><P>Το άρθρο 17 επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν από τους κοινοτικούς κανόνες, εντός όμως ορισμένων ορίων. Συγκεκριμένα, στην παράγραφο 2 ορίζεται ότι επιτρέπεται η παρέκκλιση από τα άρθρα 3, 4, 5, 8 και 16 <QUOT.START ID="QS0039" REF.END="QE0039" CODE="00AB"/>μέσω της νομοθετικής, κανονιστικής ή διοικητικής οδού ή με συλλογικές συμβάσεις ή με συμφωνίες μεταξύ κοινωνικών εταίρων<QUOT.END ID="QE0039" REF.START="QS0039" CODE="00BB"/>:</P><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0040" REF.END="QE0040" CODE="00AB"/>β)</NO.P><TXT>για τις δραστηριότητες φύλαξης, επίβλεψης και εικοσιτετράωρης παρουσίας που χαρακτηρίζονται από την ανάγκη εξασφάλισης της προστασίας των αγαθών και των προσώπων, ιδίως όταν πρόκειται για φύλακες και θυρωρούς ή επιχειρήσεις φύλαξης·</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>γ)</NO.P><TXT>για τις δραστηριότητες που χαρακτηρίζονται από την ανάγκη να εξασφαλιστεί η συνέχεια της υπηρεσίας ή της παραγωγής, ιδίως:</TXT><P><LIST TYPE="roman"><ITEM><NP><NO.P>i)</NO.P><TXT>για τις υπηρεσίες τις σχετικές με την υποδοχή, τη νοσηλεία ή/και την περίθαλψη που παρέχονται από νοσοκομεία ή παρόμοια ιδρύματα, από ιδρύματα διαμονής και από φυλακές,</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP></ITEM></LIST><P>[...]<QUOT.END ID="QE0040" REF.START="QS0040" CODE="00BB"/></P></QUOT.S></P></ITEM></LIST></P></NP><NP><NO.P>22.</NO.P><TXT>Τέλος, επιβάλλεται η επισήμανση ότι το άρθρο 18 επιτρέπει στα κράτη μέλη να μην τηρούν το ανώτατο όριο των σαράντα οκτώ ωρών εργασίας ανά εβδομάδα, υπό τον όρο ότι η εξαίρεση αυτή υπόκειται σε ειδικές προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων η υποχρέωση της επιχειρήσεως να ζητήσει και να λάβει τη συγκατάθεση του ενδιαφερόμενου εργαζομένου (παράγραφος 1, στοιχείο β', αριθμός i, πρώτη περίπτωση).</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>Β —</NO.P><TXT>Η γαλλική νομοθεσία</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Ο code du travail</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>23.</NO.P><TXT>Μέρος του κειμένου αφορά τη διάρκεια της παρεχόμενης εργασίας, όπου γίνεται<?PAGE NO="I-10264"?> διάκριση μεταξύ χρόνου εργασίας και χρόνου αναπαύσεως<NOTE NOTE.ID="E0025" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Σχετικά με τους πλέον πρόσφατους κανόνες της γαλλικής νομοθεσίας στον τομέα αυτόν, βλ. Favennec-Héry, F., <QUOT.START ID="QS0041" REF.END="QE0041" CODE="00AB"/>L évolution de la réglementation du temps de travail en France<QUOT.END ID="QE0041" REF.START="QS0041" CODE="00BB"/>, Yota Kravaritou (ed.), Tile Regulation of Working Time in the European Union (Gender Approach)/La réglementation du temps de travail dans l'Union européenne (Perspective selon le genre), Presses Interuniversitaires Européennes, Βρυξέλλες, 1999, σ. 221 έως 228. Για τους προηγούμενους κανόνες, ot οποίοι συνθέτουν ένα εξαιρετικά πολύπλοκο σύνολο, βλ. Barthélémy, J., La durée et l'aménagement du temps de travail, Παρίσι, 1989, σ. 11 επ.</P></NOTE>. Οι κανόνες αυτοί τροποποιήθηκαν με τον νόμο 98-461, της <DATE ISO="19980613">13ης Ιουνίου 1998</DATE><NOTE NOTE.ID="E0026" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>JORF της <DATE ISO="19980614">14ης Ιουνίου 1998</DATE>, σ. 9029.</P></NOTE>, και με τον νόμο 2000-37, της <DATE ISO="20000119">19ης Ιανουαρίου 2000</DATE><NOTE NOTE.ID="E0027" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>JORF της <DATE ISO="20000120">20ής Ιανουαρίου 2000</DATE>, σ. 975. Οι νόμοι αυτοί θεσπίστηκαν για τη μεταφορά των κανόνων της οδηγίας 93/104 στο εσωτερικό δίκαιο, η οποία είχε ολοκληρωθεί εντός της σχετικής προθεσμίας, όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της <DATE ISO="20000608">8ης Ιουνίου 2000</DATE> στην υπόθεση <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-46799" YEAR="2000" PAGE.ECR="I-4379">C-46/99, Επιτροπή κατά Γαλλίας (Συλλογή 2000, σ. I-4379)</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>α)</NO.P><TXT>Χρόνος εργασίας</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>24.</NO.P><TXT>Το άρθρο L. 212-1 ορίζει ότι στα ιδρύματα ή στα <HT TYPE="ITALIC">επαγγέλματα</HT> που απαριθμούνται στο άρθρο L. 200-1, καθώς και στις χειροτεχνικές και συνεταιριστικές επιχειρήσεις και στα παραρτήματά τους, η νόμιμη διάρκεια πραγματικής εργασίας των εργαζομένων ορίζεται στις τριάντα πέντε ώρες την εβδομάδα (πρώτο εδάφιο), με την επιφύλαξη παρεκκλίσεων που ισχύουν υπό προϋποθέσεις καθοριζόμενες με διάταγμα (δεύτερο εδάφιο).</TXT></NP><NP><NO.P>25.</NO.P><TXT>Το άρθρο L. 212-2 εξουσιοδοτεί το υπουργικό συμβούλιο να εκδίδει διατάγματα με τά οποία καθορίζονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής του άρθρου L. 212-1 και ρυθμίζονται, μεταξύ άλλων, τα σχετικά με την οργάνωση και κατανομή του ωραρίου εργασίας, τις περιόδους <HT TYPE="ITALIC">αναπαύσεως,</HT> τις παρεκκλίσεις και τα μέτρα ελέγχου εφαρμογής των διατάξεων αυτών (πρώτο εδάφιο).</TXT></NP><NP><NO.P>26.</NO.P><TXT>Κατά το πρώτο εδάφιο του άρθρου L. 212-4, ως πραγματικός χρόνος εργασίας νοείται ο χρόνος κατά τον οποίον ο μισθωτός βρίσκεται στη διάθεση του εργοδότη και οφείλει να συμμορφώνεται προς τις οδηγίες του χωρίς να μπορεί ελεύθερα να ασχολείται με προσωπικές ενασχολήσεις. Κατά το δεύτερο εδάφιο, ο χρόνος του γεύματος, καθώς και ο χρόνος αναπαύσεως θεωρούνται πραγματικός χρόνος εργασίας εφόσον πληρούνται τα κριτήρια του πρώτου εδαφίου. Σε αντίθετη περίπτωση, μπορεί να προβλέπεται με ατομική ή συλλογική σύμβαση εργασίας η παροχή αμοιβής για τις περιόδους αυτές. Το τρίτο εδάφιο αφορά τον χρόνο που απαιτείται για την αλλαγή ενδυμασίας και το τέταρτο εδάφιο επιτρέπει τον υπολογισμό <QUOT.START ID="QS0042" REF.END="QE0042" CODE="00AB"/>ισοδύναμου προς τον νόμιμο χρόνου εργασίας για τα επαγγέλματα ή θέσεις εργασίας που περιλαμβάνουν περιόδους απραξίας<QUOT.END ID="QE0042" REF.START="QS0042" CODE="00BB"/>, για τις οποίες παρέχεται αμοιβή σύμφωνα με τα συναλλακτικά ήθη ή με τα οριζόμενα στις συλλογικές συμβάσεις και συμφωνίες.</TXT></NP><NP><NO.P>27.</NO.P><TXT>Το άρθρο L. 212-4 bis ρυθμίζει τα σχετικά με τις περιόδους κατ' οίκον επιφυλακής, κατά τις οποίες ο μισθωτός, χωρίς να είναι αμέσως και μονίμως στη διάθεση του εργοδότη, υποχρεούται να παραμένει στην κατοικία του ή να μην απομακρύνεται από<?PAGE NO="I-10265"?> αυτήν, προκειμένου να είναι σε θέση να αναλάβει εργασία ή υπηρεσία στην επιχείρηση, το δε διάστημα κατά το οποίο παρέχει τις υπηρεσίες του θεωρείται πραγματικός χρόνος εργασίας.</TXT></NP><NP><NO.P>28.</NO.P><TXT>Το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 212-7 ορίζει ότι η διάρκεια εργασίας ανά εβδομάδα, υπολογιζόμενη με βάση χρονικό διάστημα δώδεκα συνεχών εβδομάδων, δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τις σαράντα τέσσερις ώρες και ότι η διάρκεια της εργασίας που παρέχεται εντός μιας εβδομάδας δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τις σαράντα οκτώ ώρες.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>β)</NO.P><TXT>Χρόνος ανάπαυσης</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>29.</NO.P><TXT>Το άρθρο L. 220-1 επιβάλλει ημερήσια ανάπαυση τουλάχιστον ένδεκα συνεχών ωρών (πρώτο εδάψιο), επιτρέπονται όμως διαφορετικές ρυθμίσεις για ορισμένες δραστηριότητες (δεύτερο εδάφιο).</TXT></NP><NP><NO.P>30.</NO.P><TXT>Κατά το άρθρο L. 221-4, η εβδομαδιαία ανάπαυση πρέπει να διαρκεί τουλάχιστον είκοσι τέσσερις συνεχείς ώρες, στις οποίες προστίθενται οι ώρες συνεχούς ημερήσιας αναπαύσεως (πρώτο εδάφιο).</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Το διάταγμα 2001-1384</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>31.</NO.P><TXT>Το διάταγμα αυτό εκδόθηκε στις <DATE ISO="20011231">31 Δεκεμβρίου 2001</DATE>, προς εφαρμογή του άρθρου L. 212-4 του code du travail, με το οποίο καθορίζεται ο ισοδύναμος του νομίμου χρόνος εργασίας σε ιδρύματα κοινωνικής και ιατρικής μέριμνας που τα διαχειρίζονται νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα<NOTE NOTE.ID="E0028" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>JORF της <DATE ISO="20020103">3ης Ιανουαρίου 2002</DATE>, σ. 149.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>32.</NO.P><TXT>Το διάταγμα περιέχει τέσσερα άρθρα:</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>Με το άρθρο 1 ορίζεται ότι το πεδίο εφαρμογής του καλύπτει: 1) τα αναφερόμενα στις παραγράφους 1, 2, 4, 5 και 8 του άρθρου L. 312-1 του code de l'action sociale et des familles ιδρύματα, τη διαχείριση των οποίων έχουν νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και τα οποία παρέχουν φιλοξενία, και 2) τα πρόσωπα που κατέχουν θέσεις εργασίας πλήρους απασχολήσεως εκπαιδευτικού, νοσηλευτικού και βοηθητικού προσωπικού ή διαθέτουν αντίστοιχα προσόντα και καλούνται να αντικαταστήσουν τα πρώτα και ασκούν καθήκοντα εποπτείας κατά τη διάρκεια της νύχτας, διαμένοντας σε θάλαμο υπηρεσίας εντός του ιδρύματος.</P></ITEM><?PAGE NO="I-10266"?><ITEM><P>Κατά το άρθρο 2, για τον υπολογισμό του νομίμου χρόνου εργασίας, όσον αφορά τα ως άνω ιδρύματα και θέσεις εργασίας, το διάστημα ασκήσεως καθηκόντων εποπτείας κατά τη διάρκεια της νύχτας σε θάλαμο υπηρεσίας ισοδυναμεί με τρεις ώρες πραγματικού χρόνου εργασίας για τις πρώτες εννέα ώρες και σε μισή ώρα πραγματικού χρόνου εργασίας για κάθε ώρα πλέον των εννέα πρώτων.</P></ITEM><ITEM><P>Κατά το άρθρο 3, η παρουσία σε θάλαμο υπηρεσίας εκτείνεται μεταξύ κατακλίσεως και εγέρσεως των διαμενόντων στο ίδρυμα προσώπων, κατά τα οριζόμενα στους πίνακες υπηρεσίας και δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τις δώδεκα ώρες.</P></ITEM><ITEM><P>Τέλος, το άρθρο 4 αναθέτει την αρμοδιότητα εκτελέσεως των προηγούμενων διατάξεων στους Υπουργούς Εργασίας και Αλληλεγγύης, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών.</P></ITEM></LIST></P></NP></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>III —</NO.P><TXT>Τα πραγματικά περιστατικά, η κύρια δίκη και τα προδικαστικά ερωτήματα</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>33.</NO.P><TXT>Ο Abdelkader Dellas, η Confédération générale du travail, η Fédération nationale des syndicats des services de santé et des services sociaux CFDT και η Fédération nationale de l'action sociale Force Ouvrière άσκησαν ενώπιον του δικαιοδοτικού τμήματος του Conseil d'État προσφυγές κατά της εκδόσεως του διατάγματος 2001-1384, προβάλλοντας εσφαλμένη εφαρμογή του άρθρου L. 212-4 του code du travail/πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, αντίθεση προς τον σκοπό της μειώσεως του χρόνου εργασίας και παράβαση της αρχής της ισότητας μεταξύ δημοσίων οργανισμών, παράβαση του άρθρου 6, παράγραφος 1, της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και αντίθεση του συστήματος ισοδυναμίας προς τους σκοπούς της οδηγίας 93/104.</TXT></NP><NP><NO.P>34.</NO.P><TXT>Έγινε δεκτή η παρέμβαση που άσκησε η Union des fédérations et syndicats nationaux d'employeurs sans but lucratif du secteur sanitaire, social et médico-social (UNIFED), υπέρ του Δημοσίου.</TXT></NP><NP><NO.P>35.</NO.P><TXT>Το Conseil d'Etat αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0043" REF.END="QE0043" CODE="00AB"/>1)</NO.P><TXT>Πρέπει ο ορισμός του χρόνου εργασίας, με βάση την οδηγία 93/104/ΕΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19931123">23ης Νοεμβρίου 1993</DATE>, σκοπός της οποίας είναι, σύμφωνα με το άρθρο 1 αυτής, ο καθορισμός των στοιχειωδών προδιαγραφών ασφαλείας και υγείας, όσον αφορά την οργάνωση του χρόνου εργασίας, να εφαρμόζεται μόνο στα κοινοτικής ισχύος κατώτατα όρια που θεσπίζει η οδηγία ή πρέπει,<?PAGE NO="I-10267"?> προκειμένου ιδίως να διασφαλιστεί η μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο, να εφαρμόζεται γενικώς, καλύπτοντας και τα κατώτατα όρια που θεσπίζουν τα εθνικά δίκαια, ακόμη και όταν το εθνικό δίκαιο, μεριμνώντας για την προστασία των εργαζομένων, παρέχει, ενδεχομένως, όπως στην περίπτωση της Γαλλίας, μεγαλύτερη προστασία απ' ό,τι η οδηγία;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Κατά πόσο μπορεί να θεωρηθεί συμβατό προς τους σκοπούς της ως άνω οδηγίας ένα αυστηρά αναλογικό σύστημα ισοδυναμίας, το οποίο διαφοροποιείται σε σχέση με τις περιπτώσεις επί των οποίων έχει κατά το παρελθόν αποφανθεί το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, κατά το ότι λαμβάνει υπόψη το σύνολο των ωρών παρουσίας, εφαρμόζοντας παράλληλα ένα μηχανισμό σταθμίσεως για τον συνυπολογισμό της μειωμένης εντάσεως της εργασίας που παρέχεται σε περιόδους απραξίας;<QUOT.END ID="QE0043" REF.START="QS0043" CODE="00BB"/></TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>IV —</NO.P><TXT>Η ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>36.</NO.P><TXT>Έγγραφες παρατηρήσεις υπέβαλαν εντός της προθεσμίας του άρθρου 20 του Οργανισμού του Δικαστηρίου, ο Abelkader Dellas, η Fédération nationale des syndicats des services de santé et des services sociaux CFDT, η UNIFED, οι Κυβερνήσεις της Γερμανίας, των Κάτω Χωρών, της Γαλλίας, καθώς και η Επιτροπή.</TXT></NP><NP><NO.P>37.</NO.P><TXT>Κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση της <DATE ISO="20050512">12ης Μαΐου 2005</DATE> ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους οι εκπρόσωποι της Fédération nationale des syndicats des services de santé et des services sociaux CFDT, οι εκπρόσωποι των Κυβερνήσεων της Γαλλίας και των Κάτω Χωρών, καθώς και ο εκπρόσωπος της Επιτροπής.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>V —</NO.P><TXT>Ανάλυση των προδικαστικών ερωτημάτων</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>38.</NO.P><TXT>Το Conseil d'État προτείνει στο Δικαστήριο να εξετάσει δύο πλευρές της οδηγίας 93/104, ζητώντας να διευκρινιστεί αν οι ορισμοί της οδηγίας επηρεάζουν τα όρια που καθορίζονται με αυτήν ή με τις εθνικές διατάξεις που έχουν θεσπιστεί για την εφαρμογή της. Ζητεί, εν συνεχεία, να διευκρινιστεί αν η οδηγία επιτρέπει τη θέσπιση ενός συστήματος ισοδυναμίας στο πλαίσιο του οποίου λαμβάνεται υπόψη η ένταση της παρεχόμενης εργασίας.</TXT></NP><NP><NO.P>39.</NO.P><TXT>Πριν την ανάλυση της νομολογίας που ασκεί άμεση επιρροή για την υπόθεση, επιβάλλεται η ανάπτυξη ορισμένων σκέψεων περί της επιρροής που ασκεί ο χρόνος στην εργασία και στο υπολογισμό της διάρκειάς της, διότι τα στοιχεία αυτά θα διευκολύνουν την εξέταση των προδικαστικών ερωτημάτων. Θα ξεκινήσω από το δεύτερο ερώτημα, διότι μόνον εάν το αναλογικό σύστημα κριθεί συμβατό προς το κοινοτικό δίκαιο έχει νόημα να μελετηθούν τα όριά του· σε αντίθετη περίπτωση, η εξέταση των ορίων αυτών είναι αλυσιτελής<NOTE NOTE.ID="E0029" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Όπως επισημαίνουν οι Johansson, Α., και Meyer, F., <QUOT.START ID="QS0044" REF.END="QE0044" CODE="00AB"/>La légalité des Meures d'équivalence en question (Α propos de l'arrêt du Conseil d'État du <DATE ISO="20031203">3 décembre 2003</DATE>)<QUOT.END ID="QE0044" REF.START="QS0044" CODE="00BB"/>, Droit ouvrier, Απρίλιος 2004, σ. 157, το πρώτο ερώτημα είναι δευτερεύον.</P></NOTE>.</TXT></NP><?PAGE NO="I-10268"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>Α —</NO.P><TXT>Ο χρόνος εργασίας</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Ο περιορισμός του χρόνου εργασίας</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>40.</NO.P><TXT><QUOT.START ID="QS0045" REF.END="QE0045" CODE="00AB"/>Υπάρχει μία θεμελιώδης ισότητα. Ανεξαρτήτως των κοινωνικών παραμέτρων, η ημέρα περιλαμβάνει είκοσι τέσσερις ώρες για όλους. Από τεχνικής απόψεως, δεν νοείται κατασκευή χρόνου<QUOT.END ID="QE0045" REF.START="QS0045" CODE="00BB"/><NOTE NOTE.ID="E0030" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Anisi, D., <HT TYPE="ITALIC">Creadores de escasez,</HT> Alianza Ed., Μαδρίτη, 1995.</P></NOTE>. Η άποψη αυτή εξηγεί την ιδιαίτερη σπουδαιότητα του χρονικού παράγοντα στη σύμβαση εργασίας και στις σχετιζόμενες με αυτήν παροχές, διότι, αφενός, προσδιορίζει τη διάρκειά τους και, αφετέρου, καθορίζει σημαντικές πλευρές της νομικής καταστάσεως του εργαζομένου, είτε από ατομικής είτε από συλλογικής απόψεως<NOTE NOTE.ID="E0031" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Ο Supiot, Α., <QUOT.START ID="QS0046" REF.END="QE0046" CODE="00AB"/>À la recherche de la concordance des temps (à propos de la Directive européenne <QUOT.START ID="QS0047" REF.END="QE0047" CODE="201C"/>Temps de travail<QUOT.END ID="QE0047" REF.START="QS0047" CODE="201D"/> αριθ. 93/104 της <DATE ISO="19931123">23ης Νοεμβρίου 1993</DATE>)<QUOT.END ID="QE0046" REF.START="QS0046" CODE="00BB"/>, στο <HT TYPE="ITALIC">The Regulation, amm,</HT> σ. 108 έως 111, τονίζει ότι ο χρόνος επιτρέπει να περιορίζεται η εξουσία του εργοδότη επί του εργαζομένου και να αξιολογείται η απόδοση του τελευταίου- εν γένει, συμβάλλει στον καθορισμό του ρυθμού εργασίας.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>41.</NO.P><TXT>Η επαγγελματική δραστηριότητα, όπως και κάθε άλλη, εξελίσσεται συν τω χρόνω. Η διάρκειά της, ημερήσια ή εβδομαδιαία, περιορίζεται με βάση οικονομικά κριτήρια, διότι πρέπει να είναι επαρκής ώστε ο εργαζόμενος τα ικανοποιεί τις <QUOT.START ID="QS0048" REF.END="QE0048" CODE="00AB"/>βασικές του ανάγκες<QUOT.END ID="QE0048" REF.START="QS0048" CODE="00BB"/><NOTE NOTE.ID="E0032" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Καρλ Μαρξ, <QUOT.START ID="QS0049" REF.END="QE0049" CODE="00AB"/>Το Κεφάλαιο<QUOT.END ID="QE0049" REF.START="QS0049" CODE="00BB"/>, τ. Α', σ. 243, Σύγχρονη Εποχή-εμμένει στην άποψη αυτή στον τόμο III, τμήμα 7, κεχφάλαιο XLVIII: <QUOT.START ID="QS0050" REF.END="QE0050" CODE="00AB"/>όπως ο πρωτόγονος άνθρωπος πρέπει νκ παλέψει ενάντια στη φύση για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του, έτσι και ο πολιτισμένος άνθρωπος πρέπει να κάνει το ίδιο υπό οιοδήποτε σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και υπό οιοδήποτε σύστημα παραγωγής<QUOT.END ID="QE0050" REF.START="QS0050" CODE="00BB"/>.</P></NOTE>. Αντιθέτως, η επιχείρηση προσλαμβάνει τον εργαζόμενο για να αποκομίσει η ίδια κέρδος μέσω της διάθεσης αγαθών και της παροχής υπηρεσιών στην αγορά.</TXT></NP><NP><NO.P>42.</NO.P><TXT>Στο πλαίσιο των δύο αυτών διαφορετικών επιδιώξεων, η διάρκεια της ημέρας εργασίας πρέπει να είναι τέτοια ώστε, σε συνδυασμό με τις άλλες παραμέτρους της παραγωγής, η αξία που προκύπτει από την παρεχόμενη εργασία να εξασφαλίζει την επιβίωση του ενός μέρους και να παρέχει οικονομικούς πόρους και κέρδη στο έτερο.</TXT></NP><NP><NO.P>43.</NO.P><TXT>Ωστόσο, ενώ, από οικονομικής απόψεως, είναι απαραίτητη η θέσπιση ενός κατωτάτου ορίου, πέραν του οποίου το κέρδος του εργοδότη μειώνεται μέχρις εξαλείψεως, εντούτοις, από κοινωνικής και νομικής απόψεως, απαιτείται να θεσπιστεί κάποιο ανώτατο όριο, προκειμένου να προστατευθεί η υγεία των εργαζομένων.</TXT></NP><NP><NO.P>44.</NO.P><TXT>Υπέρ της αναγκαιότητας αυτής συνηγορούν διάφορα στοιχεία: οικονομικής φύσεως στοιχεία, μεταξύ των οποίων και τα επίπεδα απασχολήσεως και αποδοχών τεχνικά στοιχεία, όπως ο βαθμός αυτοματισμού της βιομηχανίας, και θεσμικά στοιχεία, προκύπτοντα<?PAGE NO="I-10269"?> από συλλογικές διαπραγματεύσεις ή από τη νομοθεσία<NOTE NOTE.ID="E0033" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Montoya Melgar, A., <HT TYPE="ITALIC">Derecho dcl Trabajo,</HT> 22η έκδοση, Tecnos, Μαδρίτη, 2001, σ. 342.</P></NOTE>. Όσον αφορά τα θεσμικά στοιχεία, μία από τις πρώτες μορψές εκδηλώσεως του κρατικού παρεμβατισμού στις σχέσεις εργασίας αποτελεί η επιβολή ανωτάτου ορίου στην ημερήσια διάρκεια της εργασίας με τη θέσπιση γενικών ρυθμίσεων, ειδικών ρυθμίσεων και ορισμένων εξαιρέσεων. Κατά την ιστορική του εξέλιξη, από τις άνω των τεσσάρων χιλιάδων ώρες εργασίας ανά εργαζόμενο κατ' έτος κατά τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, ο χρόνος εργασίας έχει σήμερα μειωθεί στις χίλιες εξακόσιες έως χίλιες εννιακόσιες ώρες κατά μέσο όρο<NOTE NOTE.ID="E0034" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Riechmann, J., και Recio, A., <HT TYPE="ITALIC">Quien parte y reparte... (el</HT> <HT TYPE="ITALIC">debate sobre la redacción del tiempo de trabajo),</HT> Icaria, Βαρκελώνη, 1997, σ. 10.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>45.</NO.P><TXT>Εξάλλου, ο περιορισμός του χρόνου εργασίας συμβάλλει στον διαχωρισμό της τακτικής από την έκτακτη παροχή εργασίας, πράγμα που έχει σοβαρές συνέπειες δεδομένου ότι η εργασία που παρέχεται εκτός των συνήθων περιστάσεων υπόκειται σε ειδικό καθεστώς<NOTE NOTE.ID="E0035" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Merino Senovilla, H., <HT TYPE="ITALIC">El trabajo...a tiempo parcial,</HT> Lex Nova, Valladolid, 1994, σ. 166 και 167.</P></NOTE>.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Ο υπολογισμός του χρόνου εργασίας</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>46.</NO.P><TXT>Αφού κατέστη φανερή η σημασία του περιορισμού του χρόνου κατά τον οποίον ο εργαζόμενος εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του, επιβάλλεται να διευκρινιστούν τα χρονικά σημεία με τα οποία επιτυγχάνεται ο περιορισμός αυτός.</TXT></NP><NP><NO.P>47.</NO.P><TXT>Παραδοσιακά, ο υπολογισμός αυτός γινόταν βάσει χρονικών διαστημάτων, ως επί το πλείστον μακρών και συνεχών, κατά τη διάρκεια των οποίων παρεχόταν <QUOT.START ID="QS0051" REF.END="QE0051" CODE="00AB"/>πραγματική<QUOT.END ID="QE0051" REF.START="QS0051" CODE="00BB"/> εργασία, η οποία ταυτίζεται με την παραγωγικότητα και από την οποία εξαρτάται και η αμοιβή.</TXT></NP><NP><NO.P>48.</NO.P><TXT>Εν συνεχεία, συμπεριλήφθηκαν στον χρόνο εργασίας τα διαλείμματα των εργαζομένων για εστίαση και αλλαγή ενδυμασίας, όπως επίσης η απλή παραμονή στον χώρο εργασίας καθώς και οι ώρες κατά τις οποίες ο εργαζόμενος παραμένει στη διάθεση του εργοδότη, χωρίς όμως να προσδιοριστούν κατ' ορθό τρόπο τα χαρακτηριστικά των περιστάσεων αυτών<NOTE NOTE.ID="E0036" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>García Ninct, J. I., <QUOT.START ID="QS0052" REF.END="QE0052" CODE="00AB"/>La jornada de trabajo<QUOT.END ID="QE0052" REF.START="QS0052" CODE="00BB"/>, en Borrajo Dacruz, E. (dir.), <HT TYPE="ITALIC">El Estatuto de los trabajadores, Comentarios a las leyes laborales,</HT> tomo VII, Edersa, Μαδρίτη, 1982, σ. 90 επ.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>49.</NO.P><TXT>Ο συνυπολογισμός μόνον των περιόδων κατά τις οποίες η εργασία του εργαζομένου αποφέρει κέρδη στην επιχείρηση προκαλεί πολλές δυσκολίες, λόγω ποικιλομορφίας των τρόπων παροχής εργασίας, των διαφορετικών μεθόδων οργανώσεως της εργασίας και των συνεχών μεταβολών των τεχνικών μέσων, οι οποίες επηρεάζουν και τροποποιούν τον τρόπο παροχής της εργασίας.</TXT></NP><NP><NO.P>50.</NO.P><TXT>Το ίδιο ισχύει και όταν, για τον υπολογισμό του χρόνου εργασίας, λαμβάνονται υπόψη η συμμόρφωση προς τις οδηγίες του εργοδότη και η παρουσία στον χώρο εργασίας.</TXT></NP><?PAGE NO="I-10270"?><NP><NO.P>51.</NO.P><TXT>Για τους λόγους αυτούς, είναι προτιμότερος ένας μηχανισμός με ευρύ πεδίο εφαρμογής, που δεν απαιτεί λεπτομερή κατηγοριοποίηση και ορισμό της κάθε δραστηριότητας ή καθήκοντος και αποτρέπει την επιβολή δυσανάλογων και άδικων λύσεων<NOTE NOTE.ID="E0037" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Merino Senovilla, Η., όπ.π., σ. 168 έως 170.</P></NOTE>.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>β —</NO.P><TXT>Η εφαρμοστέα νομολογία</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>52.</NO.P><TXT>Το Δικαστήριο έχει εξετάσει κατά το παρελθόν ορισμένες πτυχές της οδηγίας 93/104: δεν έχει αποφανθεί μόνον επί της νομικής βάσεως της οδηγίας, με την προπα-ρατεθείσα απόφαση Ηνωμένο Βασίλειο κατά Συμβουλίου, αλλά έχει επιπλέον αποσαφηνίσει τον σκοπό της οδηγίας αυτής και ερμηνεύσει τις έννοιες <QUOT.START ID="QS0053" REF.END="QE0053" CODE="00AB"/>χρόνος εργασίας<QUOT.END ID="QE0053" REF.START="QS0053" CODE="00BB"/> και <QUOT.START ID="QS0054" REF.END="QE0054" CODE="00AB"/>περίοδος αναπαύσεως<QUOT.END ID="QE0054" REF.START="QS0054" CODE="00BB"/> του άρθρου 2<NOTE NOTE.ID="E0038" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Το Δικαστήριο έχει αναλύσει και άλλες διατάξεις της οδηγίας. Τα τελευταία έτη εξέδωσε, π.χ., την απόφαση της <DATE ISO="20011004">4ης Οκτωβρίου 2001</DATE>, <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-133/00" YEAR="2001" PAGE.ECR="I-7031">C-133/00, Borden κ.λπ. (Συλλογή 2001, σ. I-7031)</REF.DOC.ECR>, με την οποία εξέτασε την εφαρμογή του άρθρου 1, παράγραφος 3, στους εργαζομένους του τομέα των μεταφορών με την προπαρατεθείσα απόφαση BECTU, ανέλυσε το άρθρο 7, παράγραφος 1, σχετικά με τις ετήσιες άδειες, και αποφάνθηκε ότι το δικαίωμα αυτό δεν υπόκειται σε καμία εξαίρεση. Έκρινε, ως εκ τούτου, ασύμβατη προς το κοινοτικό δίκαιο εθνική κανονιστική ρύθμιση κατά την οποία ο εργαζόμενος αποκτά δικαίωμα για ετησία άδεια μετ' αποδοχών μόνο μετά τη συμπλήρωση ελάχιστης περιόδου συνεχούς εργασίας στον ίδιο εργοδότη (σκέψεις 43 επ.)· με την απόφαση της <DATE ISO="20011025">25ης Οκτωβρίου 2001</DATE>, C-49/98, C-50/98, C-52/98 έως C-54/98 και C-68/98 έως C-71/98, Finalarte κ.λπ., το Δικαστήριο αποφάνθηκε επί της διάρκειας της ετήσιας άδειας. Τέλος, με την απόφαση της <DATE ISO="20040318">18ης Μαρτίου 2004</DATE>, <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-342/01" YEAR="2004" PAGE.ECR="I-2605">C-342/01, Merino Gómez (Συλλογή 2004, σ. I-2605)</REF.DOC.ECR>, ερμήνευσε τη διάταξη αυτή υπό την έννοια ότι σε περίπτωση που συμπίπτουν οι ημερομηνίες άδειας μητρότητας μιας εργαζομένης με αυτές των ετήσιων αδειών για το σύνολο του προσωπικού, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι πληρούνται οι επιταγές της οδηγίας σχετικά με την ετήσια άδεια μετ' αποδοχών&#x00BB; (σκέψη 33).</P></NOTE>. Ιδιαίτερη σημασία έχουν η προπαρατε-θείσα απόφαση BECTU, καθώς και οι αποφάσεις Simap<NOTE NOTE.ID="E0039" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Απόφαση της <DATE ISO="20001003">3ης Οκτωβρίου 2000</DATE>, <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-303/98" YEAR="2000" PAGE.ECR="I-7963">C-303/98, Simap (Συλλογή 2000, σ. I-7963)</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, Jaeger<NOTE NOTE.ID="E0040" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Απόφαση της <DATE ISO="20030909">9ης Σεπτεμβρίου 2003</DATE>, <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-151/02" YEAR="2003" PAGE.ECR="I-8389">C-151/02, Jaeger (Συλλογή 2003, σ. I-8389)</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> και, σε μικρότερο βαθμό, Wippel<NOTE NOTE.ID="E0041" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Απόφαση της <DATE ISO="20041012">12ης Οκτωβρίου 2004</DATE>, <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-313/02" YEAR="2004" PAGE.ECR="I-9483">C-313/02, Wippel (Συλλογή 2004, σ. I-9483)</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Ο σκοπός της οδηγίας 93/104</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>53.</NO.P><TXT>Εν γένει, η οδηγία 93/104 αποσκοπεί στη βελτίωση των συνθηκών διαβιώσεως και εργασίας των εργαζομένων με την προσέγγιση των εθνικών διατάξεων, ιδίως όσον αφορά τη διάρκεια του χρόνου εργασίας. Αυτό προκύπτει τόσο και από την πρώτη, την τέταρτη, την έβδομη και την όγδοη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας, όσο και από το άρθρο 118 Α της Συνθήκης ΕΚ, που αποτελεί τη νομική της βάση<NOTE NOTE.ID="E0042" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Αποφάσεις BECTU, σκέψη 37, Jaeger, σκέψη 45, Wippel, σκέψη 46.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>54.</NO.P><TXT>Σκοπός της εναρμονίσεως είναι η καλύτερη προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, διά της παροχής σε αυτούς, ιδίως, ελάχιστων περιόδων ημερήσιας και εβδομαδιαίας αναπαύσεως, καθώς και επαρκών διαλειμμάτων, και δια της καθιερώσεως μέγιστης εβδομαδιαίας διάρκειας εργασίας<NOTE NOTE.ID="E0043" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Αποφάσεις Simap, σκέψη 49, BECTU, σκέψη 38, Jaeger, σκέψη 46, και Wippel, σκέψη 47.</P></NOTE>. Οι εγγυήσεις αυτές αποτελούν κοινωνικό δικαίωμα που η οδηγία απονέμει σε όλους τους εργαζομένους ως ελάχιστη αναγκαία προδιαγραφή για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας τους<NOTE NOTE.ID="E0044" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Αποφάσεις BECTU, σκέψη 47, και Wippel, σκέψη 47.</P></NOTE>, δικαίωμα το οποίο απολαύουν αδιακρίτως όλοι οι εργαζόμενοι, είτε πλήρους είτε μερικής απασχολήσεως<NOTE NOTE.ID="E0045" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Απόφαση Wippel, σκέψη 48.</P></NOTE>.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-10271"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Οι έννοιες <QUOT.START ID="QS0055" REF.END="QE0055" CODE="00AB"/>χρόνος εργασίας<QUOT.END ID="QE0055" REF.START="QS0055" CODE="00BB"/> και <QUOT.START ID="QS0056" REF.END="QE0056" CODE="00AB"/>περίοδος αναπαύσεως<QUOT.END ID="QE0056" REF.START="QS0056" CODE="00BB"/></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>55.</NO.P><TXT>Με αφορμή τις εφημερίες των ιατρών που εργάζονται σε ομάδες πρώτων βοηθειών, είτε αυτοί υποχρεούνται να είναι παρόντες στα νοσοκομεία είτε απλώς να είναι εύκολος ο εντοπισμός τους ανά πάσα στιγμή, το Δικαστήριο επεξεργάστηκε ορισμένα κριτήρια σχετικά με το περιεχόμενο των εννοιών της οδηγίας 93/104.</TXT></NP><NP><NO.P>56.</NO.P><TXT>Με την απόφαση Simap, το Δικαστήριο αφενός αποφάνθηκε ότι οι έννοιες στο άρθρο 2, σημεία 1 και 2, είναι αντίθετες μεταξύ τους και αλληλοαποκλείονται (σκέψη 47) και αφετέρου προέβη σε διάκριση μεταξύ των ιατρών των οποίων η εφημερία απαιτεί φυσική παρουσία στις κλινικές, με συνέπεια ο χρόνος της εφημερίας να θεωρείται <QUOT.START ID="QS0057" REF.END="QE0057" CODE="00AB"/>στο σύνολο του<QUOT.END ID="QE0057" REF.START="QS0057" CODE="00BB"/> χρόνος εργασίας (σκέψεις 48, 49 και 52), και εκείνων οι οποίοι, ενώ είναι διαθέσιμοι και εύκολο να εντοπιστούν, δεν υποχρεούνται να είναι παρόντες στους χώρους περίθαλψης, με συνέπεια να θεωρείται ως χρόνος εργασίας <QUOT.START ID="QS0058" REF.END="QE0058" CODE="00AB"/>μόνον ο χρόνος της πραγματικής παροχής πρώτων βοηθειών<QUOT.END ID="QE0058" REF.START="QS0058" CODE="00BB"/> (σκέψη 50).</TXT></NP><NP><NO.P>57.</NO.P><TXT>Το Δικαστήριο προέβη για πρώτη φορά σε γενίκευση των κριτηρίων αυτών με τη διάταξη της <DATE ISO="20010703">3ης Ιουλίου 2001</DATE>, CIG<NOTE NOTE.ID="E0046" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Υπόθεση <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-241/99" YEAR="2001" PAGE.ECR="I-5139">C-241/99, Συλλογή 2001, σ. I-5139</REF.DOC.ECR>, σκέψεις 33 και 34.</P></NOTE>, με την οποίαν αποφάνθηκε ότι, από υποκειμενικής απόψεως, τα κριτήρια αυτά έχουν εφαρμογή στους ιατρούς και στο νοσηλευτικό προσωπικό που απασχολείται στις εφημερίες, στις ομάδες πρώτων βοηθειών και σε άλλες εξωνοσοκομειακές υπηρεσίες επειγόντων περιστατικών, με συνέπεια ο χρόνος φυσικής παρουσίας τους σε οποιονδήποτε από τους χώρους αυτούς να <QUOT.START ID="QS0059" REF.END="QE0059" CODE="00AB"/>θεωρείται στο σύνολό του χρόνος εργασίας και, ενδεχομένως, υπερωριακή απασχόληση υπό την έννοια της οδηγίας 93/104<QUOT.END ID="QE0059" REF.START="QS0059" CODE="00BB"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>58.</NO.P><TXT>Με την απόφαση Jaeger το Δικαστήριο επανέλαβε την άποψη αυτή σχετικά με τις εφημερίες των ιατρών στα νοσοκομεία, κατά τις οποίες τους επιτρέπεται να κοιμούνται όταν δεν τους ζητείται να παράσχουν τις υπηρεσίες τους. Αφού επανέλαβε πολλές από τις σκέψεις που διατύπωσε στην απόφαση Simap και επισήμανε τις αναλογίες μεταξύ των δραστηριοτήτων που εξετάστηκαν στη μία και στην άλλη περίπτωση, έκρινε ότι οι υπό εξέταση έννοιες <QUOT.START ID="QS0060" REF.END="QE0060" CODE="00AB"/>δεν πρέπει να ερμηνεύονται βάσει των επιταγών των διαφόρων νομοθετικών ρυθμίσεων των κρατών μελών, αλλά συνιστούν έννοιες κοινοτικού δικαίου που επιβάλλεται να οριστούν βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, με αναφορά στο σύστημα και τον σκοπό<QUOT.END ID="QE0060" REF.START="QS0060" CODE="00BB"/> της οδηγίας, την πλήρη αποτελεσματικότητα της οποίας διασφαλίζει μόνο <QUOT.START ID="QS0061" REF.END="QE0061" CODE="00AB"/>μία τέτοια αυτοτελής ερμηνεία<QUOT.END ID="QE0061" REF.START="QS0061" CODE="00BB"/> (σκέψη 58), και προσέθεσε ότι δεν επιτρέπεται καμία παρέκκλιση (σκέψεις 81 και 91). Κατά συνέπεια, <QUOT.START ID="QS0062" REF.END="QE0062" CODE="00AB"/>το γεγονός ότι ο ορισμός της έννοιας του χρόνου εργασίας παραπέμπει στις <QUOT.START ID="QS0063" REF.END="QE0063" CODE="201C"/>εθνικές νομοθεσίες και/ή πρακτικές<QUOT.END ID="QE0063" REF.START="QS0063" CODE="201D"/> δεν σημαίνει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να ορίζουν μονομερώς το περιεχόμενο αυτής της έννοιας<QUOT.END ID="QE0062" REF.START="QS0062" CODE="00BB"/> και, επομένως, δεν επιτρέπεται <QUOT.START ID="QS0064" REF.END="QE0064" CODE="00AB"/>να εξαρτούν από οποιαδήποτε προϋπόθεση το δικαίωμα των εργαζομένων να λαμβάνονται<?PAGE NO="I-10272"?> δεόντως υπόψη αυτός ο χρόνος εργασίας και, επομένως, ο χρόνος αναπαύσεως<QUOT.END ID="QE0064" REF.START="QS0064" CODE="00BB"/> (σκέψεις 59 και 82).</TXT></NP><NP><NO.P>59.</NO.P><TXT>Το Δικαστήριο προσέθεσε ότι <QUOT.START ID="QS0065" REF.END="QE0065" CODE="00AB"/>το καθοριστικό στοιχείο<QUOT.END ID="QE0065" REF.START="QS0065" CODE="00BB"/> προκειμένου να κριθεί εάν οι εφημερίες των ιατρών στο νοσοκομείο εμφανίζουν τα χαρακτηριστικά της έννοιας του χρόνου εργασίας υπό την έννοια της οδηγίας 93/104 είναι το γεγονός ότι υποχρεούνται να είναι φυσικά παρόντες στον καθορισμένο από τον εργοδότη τόπο και να βρίσκονται στη διάθεση του προκειμένου να μπορούν να παράσχουν τις υπηρεσίες τους άμεσα σε περίπτωση ανάγκης (σκέψη 63), και δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ο εργαζόμενος αναπαύεται, όταν κατά τη διάρκεια της εφημερίας δεν ασκεί πράγματι επαγγελματική δραστηριότητα (σκέψη 65). Αφετέρου, οι <QUOT.START ID="QS0066" REF.END="QE0066" CODE="00AB"/>ισοδύναμες περίοδοι αντισταθμιστικής αναπαύσεως<QUOT.END ID="QE0066" REF.START="QS0066" CODE="00BB"/> κατά την έννοια του άρθρου 17, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας πρέπει να χαρακτηρίζονται από το γεγονός ότι, στη διάρκειά τους, ο εργαζόμενος <QUOT.START ID="QS0067" REF.END="QE0067" CODE="00AB"/>δεν υπέχει, έναντι του εργοδότη του, καμία υποχρέωση ικανή να τον εμποδίσει να ασχοληθεί, ελεύθερα και αδιαλείπτως, με τα ενδιαφέροντά του<QUOT.END ID="QE0067" REF.START="QS0067" CODE="00BB"/> (σκέψη 94).</TXT></NP><NP><NO.P>60.</NO.P><TXT>Το Δικαστήριο επικύρωσε την άποψη αυτή με την απόφαση Pfeiffer<NOTE NOTE.ID="E0047" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Απόφαση της <DATE ISO="20041005">5ης Οκτωβρίου 2004</DATE>, <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-397/01—C-403/01" YEAR="2004" PAGE.ECR="I-8835">C-397/01 έως C-403/01 (Συλλογή 2004, σ. I-8835)</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, η οποία αφορούσε τις περιόδους επιφυλακής των ειδικευμένων στην παροχή πρώτων βοηθειών νοσοκόμων σε υπηρεσίες πρώτων βοηθειών, εφημερίες στο πλαίσιο των οποίων υπάρχουν και μεγαλύτερες ή μικρότερες περίοδοι απραξίας μεταξύ των επειγουσών επεμβάσεων. Το Δικαστήριο έκρινε ότι αυτές οι περίοδοι επιφυλακής πρέπει <QUOT.START ID="QS0068" REF.END="QE0068" CODE="00AB"/>να λαμβάνονται στο ακέραιο υπόψη κατά τον καθορισμό της μέγιστης ημερήσιας και εβδομαδιαίας διάρκειας εργασίας<QUOT.END ID="QE0068" REF.START="QS0068" CODE="00BB"/> (σκέψεις 93 έως 95).</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Συμπέρασμα</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>61.</NO.P><TXT>Κατά το Δικαστήριο, σκοπός της οδηγίας 93/104 αποσκοπεί στη βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων και, για τον λόγο αυτόν, στηρίζεται στον διαχωρισμό του χρόνου σε χρόνο εργασίας και χρόνο αναπαύσεως· χαρακτηριστικό του πρώτου είναι ότι πρέπει να πληρούνται σωρευτικώς ορισμένα κριτήρια, ήτοι ότι ο εργαζόμενος πρέπει να είναι παρών στον χώρο εργασίας, να είναι στη διάθεση του εργοδότη και να ασκεί τα καθήκοντά του<NOTE NOTE.ID="E0048" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Στη Γαλλία, υπάρχουν αποκλίνουσες απόψεις ως προς το αν το Cour de cassation συμμερίζεται την αντίληψη αυτή (Barthélémy, J., La notion de durée du travail et la civilisation de l'information, JCP éd. G 1998 — I — 114, σ. 375 έως 379) ή αν έχει υιοθετήσει μία ευρύτερη αντίληψη κατά την οποία δεν απαιτείται η σωρευτική πλήρωση των κριτηρίων αυτών (Bélier, Β., <QUOT.START ID="QS0069" REF.END="QE0069" CODE="00AB"/>Temps de travail effectif et permanence du lien de subordination<QUOT.END ID="QE0069" REF.START="QS0069" CODE="00BB"/>, Droit social, 1998, σ. 5340 en., Moizard, N., Droit du travail communautaire et protection nationale renforcée (L'exemple du droit du travail français), τόμος II, Presses Universitaires d'Aix-Marseille, Μασσαλία, 2000, σ. 583).</P></NOTE>, ενώ ο χρόνος αναπαύσεως ορίζεται κατ' αντιδιαστολή προς τον χρόνο εργασίας.</TXT></NP><NP><NO.P>62.</NO.P><TXT>Όσον αφορά τον χρόνο εργασίας, υπογραμμίζω ότι πρόκειται για ρύθμιση η οποία καθορίζεται καταρχήν, αλλά όχι αποκλειστικά<NOTE NOTE.ID="E0049" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Arrigo, G., όπ.π., σ. 216.</P></NOTE>, σε συνάρτηση με αξίες στις οποίες<?PAGE NO="I-10273"?> αναφέρεται με σκοπό να παράσχει στους εργαζομένους προστασία κατά των κινδύνων που απορρέουν από την ανεπαρκή ανάπαυση, την υπέρμετρη προσπάθεια ή την πλημμελή οργάνωση της.</TXT></NP><NP><NO.P>63.</NO.P><TXT>Αντιθέτως, χαρακτηριστικό του χρόνου αναπαύσεως είναι ότι ο εργαζόμενος δεν συμμορφώνεται προς τις οδηγίες του εργοδότη.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>Γ —</NO.P><TXT>Το σύστημα ισοδυναμίας υπό το πρίσμα της νομολογίας</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>64.</NO.P><TXT>Το γαλλικό σύστημα σταθμίσεως του χρόνου εργασίας<NOTE NOTE.ID="E0050" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Ορισμένοι συγγραφείς εντοπίζουν την προέλευση του στον νόμο περί σαράντα ωρών εργασίας της <DATE ISO="19360621">21ης Ιουνίου 1936</DATE>, όπως, π.χ., ο Morand, Μ., <QUOT.START ID="QS0070" REF.END="QE0070" CODE="00AB"/>Temps dc presence, temps d'équivalence et droit communautaire<QUOT.END ID="QE0070" REF.START="QS0070" CODE="00BB"/>, Semaine sociale Lamy, αριθ. 1138, <DATE ISO="20031006">6, Οκτώβριος 2003</DATE>, σ. 6· άλλοι, οίκος ο Johansson, A., και Meyer, F., όπ.π., σ. 154, θεωρούν ότι προέρχεται από σχετική ρύθμιση που εισήγαγε το 1942η κυβέρνηση του Vieny, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι δεν υπάρχουν αντιστοιχίες προς στο εθνικό δίκαιο, υπό το πρίσμα του ορισμού της έννοιας της πραγματικής εργασίας στον code du travail (σ. 155 και 156).</P></NOTE> επιτρέπει σε περιορισμένο βαθμό να λαμβάνεται υπόψη ως <QUOT.START ID="QS0071" REF.END="QE0071" CODE="00AB"/>πραγματική εργασία<QUOT.END ID="QE0071" REF.START="QS0071" CODE="00BB"/> ο χρόνος αναμονής ορισμένων εργαζομένων σε ορισμένους χώρους εργασίας<NOTE NOTE.ID="E0051" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Morel, F., Temps ile travail — Durée, réduction et aménagement, éd. Revue fiduciaire, Παρίσι, 2003, σ. 58 επ.</P></NOTE>. Δικαιολογείται από την ύπαρξη σύμψυτων προς την εργασία περιόδων απραξίας<NOTE NOTE.ID="E0052" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Βλ., κατά την έννοια αυτή, Galumel, D., Le droit du travail en France (principes et approche pratique du droit du travail), Édition Francis Lefcbvre, 4η έκδοση ed., Παρίσι, 1993, σ. 215.</P></NOTE> ή, σύμφωνα με τη διατύπωση του Conseil d'État, από τον carácter intermitente ή τη μειωμένη ένταση της εργασίας που χαρακτηρίζει ορισμένους τομείς<NOTE NOTE.ID="E0053" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Ο Morand, Μ., όπ.π., σ. 6, υποστηρίζει, υπό το πρίσμα της αποφάσεως Jaeger, ότι το γαλλικό σύστημα ισοδυναμίας ομοιάζει προς το γερμανικό δίκαιο κατά το ότι εξομοιώνει το χρόνο εφημερίας προς χρόνο εργασίας σε συνάρτηση με τη μέση διάρκεια των ζητούμενων υπηρεσιών (σ. 8).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>65.</NO.P><TXT>Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίον η εξομοίωση αυτή γίνεται λαμβανομένου υπόψη του διωνύμου χρόνος εργασίας/περίοδος αναπαύσεως, δεδομένου ότι ο χρόνος στους θαλάμους υπηρεσίας δεν θεωρείται, από νομικής απόψεως, ως χρόνος αναπαύσεως και, ως εκ τούτου, προσμετράται με μειωμένο συντελεστή.</TXT></NP><NP><NO.P>66.</NO.P><TXT>Ο τρόπος αυτός υπολογισμού του χρόνου στον χώρο εργασίας δεν είναι συμβατός με την ερμηνεία της οδηγίας 93/104 από τη νομολογία, η οποία επιτάσσει οι ώρες ασκήσεως επαγγελματικής δραστηριότητας να συνυπολογίζονται στο ακέραιο στον χρόνο εργασίας, χωρίς καμία εξαίρεση<NOTE NOTE.ID="E0054" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Την Ιδια άποψη έχουν, μεταξύ άλλων, οι Morel, F., όπ.π., σ. 342, Morand, Μ., όπ.π., σ. 144 και Johansson, Λ. και Meyer, F., όπ.π., σ. 157 και 158.</P></NOTE>.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>Δ —</NO.P><TXT>Η προτεινόμενη λύση</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>67.</NO.P><TXT>Η αδυναμία υπολογισμού των ωρών στον χώρο εργασίας κατά διαφορετικό<?PAGE NO="I-10274"?> τρόπο, σε συνάρτηση με την απόδοση του εργαζομένου, οφείλεται στο ότι η νομολογία του Δικαστηρίου επιτάσσει να θεωρείται χρόνος εργασίας μόνον ο χρόνος κατά τον οποίον πληρούνται σωρευτικώς τα τρία κριτήρια του άρθρου 2, σημείο 1, της οδηγίας. Η επιταγή αυτή οδηγεί σε έναν διπολισμό μεταξύ των αντιπαρατιθέμενων αυτών εννοιών, ο οποίος δεν επιτρέπει την ανάδειξη νέων εννοιών και δεν λαμβάνει υπόψη τις εξελίξεις στις σχέσεις εργασίας, πράγμα που προκαλεί πρόσθετα προβλήματα, τα οποία τα παρεμβαίνοντα κράτη μέλη εξήγησαν με τις έγγραφες παρατηρήσεις τους, προβλήματα που οφείλονται στο ότι δεν λαμβάνονται υπόψη οι περίοδοι απραξίας κατά την παροχή της εργασίας, ούτε το αποτέλεσμα της εργασίας ή άλλες παράμετροι, με αποτέλεσμα να μην καθίσταται εφικτή η ρύθμιση κατηγορίας χρόνου, η οποία χαρακτηρίζεται ως ενδιάμεση ή <QUOT.START ID="QS0072" REF.END="QE0072" CODE="00AB"/>γκρίζα<QUOT.END ID="QE0072" REF.START="QS0072" CODE="00BB"/><NOTE NOTE.ID="E0055" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Ο Waquet, P., <QUOT.START ID="QS0073" REF.END="QE0073" CODE="00AB"/>Le temps de repos<QUOT.END ID="QE0073" REF.START="QS0073" CODE="00BB"/>, Droit social, 2000, σ. 288, κάνει λόγο για <QUOT.START ID="QS0074" REF.END="QE0074" CODE="00AB"/>τρίτο είδος χρόνου<QUOT.END ID="QE0074" REF.START="QS0074" CODE="00BB"/>· βλ. επίσης Ray, V. J.-E., <QUOT.START ID="QS0075" REF.END="QE0075" CODE="00AB"/>Les astreintes, un temps du troisième type<QUOT.END ID="QE0075" REF.START="QS0075" CODE="00BB"/>, Droit social, 1999, σ. 250. Από την πλευρά του ο Barthélémy, J., <QUOT.START ID="QS0076" REF.END="QE0076" CODE="00AB"/>Temps de travail et de repos: l'apport du droit communautaire<QUOT.END ID="QE0076" REF.START="QS0076" CODE="00BB"/>, Droit social, 2001, σ. 78, κάνει λόγο για <QUOT.START ID="QS0077" REF.END="QE0077" CODE="00AB"/>γκρίζα χρονικά διαστήματα<QUOT.END ID="QE0077" REF.START="QS0077" CODE="00BB"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>68.</NO.P><TXT>Εμμένοντας στην ερμηνεία αυτή, το Δικαστήριο δεν ακολούθησε την ερμηνεία που πρότειναν οι γενικοί εισαγγελείς στις υποθέσεις SIMAP και Jaeger, οι οποίοι είχαν προτείνει να εξεταστούν αυτοτελώς τα στοιχεία του άρθρου 2, σημείο 1, της οδηγίας.</TXT></NP><NP><NO.P>69.</NO.P><TXT>Στην πρώτη από τις υποθέσεις αυτές, ο γενικός εισαγγελέας Saggio εξέφρασε την άποψη<NOTE NOTE.ID="E0056" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Κατά τον Baron, F., <QUOT.START ID="QS0078" REF.END="QE0078" CODE="00AB"/>La notion de temps de travail en droit communautaire<QUOT.END ID="QE0078" REF.START="QS0078" CODE="00BB"/>, Droit social, 2001, σ. 1098, προέβαλε <QUOT.START ID="QS0079" REF.END="QE0079" CODE="00AB"/>πολύ καίρια<QUOT.END ID="QE0079" REF.START="QS0079" CODE="00BB"/> επιχειρήματα. Ο Ιδιος συγγραφέας επικρίνει το ότι το Δικαστήριο δεν ακολούθησε την άποψη του γενικού εισαγγελέα, η οποία είναι προτιμότερη λόγω της σαφήνειας της, δεδομένου ότι πρωταρχικός σκοπός της οδηγίας 93/104 είναι η προστασία των εργαζομένων. Ο Morel, F., <QUOT.START ID="QS0080" REF.END="QE0080" CODE="00AB"/>Travail et repos: quelle articulation entre le droit communautaire et le droit national?<QUOT.END ID="QE0080" REF.START="QS0080" CODE="00BB"/>, Droit social, 2004, σ. 143, συμμερίζεται και αυτός την άποψη του γενικού εισαγγελέα.</P></NOTE> ότι, ενώ η διατύπωση του άρθρου 2 φαίνεται να οδηγεί στο συμπέρασμα ότι για τον υπολογισμό του χρόνου εργασίας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη μόνον οι περίοδοι κατά τις οποίες πληρούνται σωρευτικώς τα τρία απαριθμούμενα κριτήρια, εντούτοις το νόημα των γενικών εκφράσεων της διατάξεως αυτής στη διάταξη οδηγεί σε διαφορετικό συμπέρασμα, διότι η σωρευτική εφαρμογή των τριών κριτηρίων δύσκολα συμβιβάζεται με τους σκοπούς της οδηγίας (σημείο 34). Ο γενικός εισαγγελέας επισήμανε επίσης τις σε πρακτικό επίπεδο επιπτώσεις της επιταγής περί σωρευτικής εφαρμογής των εν λόγω κριτηρίων (σκέψη 35).</TXT></NP><NP><NO.P>70.</NO.P><TXT>Με τις προτάσεις μου στην υπόθεση Jaeger συμφώνησα με την άποψη αυτή (σημείο 28), διευκρινίζοντας όμως ότι δεν αρκεί η πλήρωση ενός μόνον κριτηρίου για να συνυπολογιστούν ορισμένες περίοδοι στον χρόνο εργασίας (σημείο 29). Εξέφρασα την άποψη ότι ο χρόνος κατά τον οποίο ο εργαζόμενος βρίσκεται στον χώρο εργασίας και στη διάθεση του εργοδότη του συνιστά χρόνο εργασίας, ακόμη και όταν δεν ασκεί τα καθήκοντα του, διότι η κατανομή καθηκόντων μεταξύ του προσωπικού εξαρτάται ανά πάσα στιγμή από τον εργοδότη. Το ίδιο ισχύει για τον χρόνο κατά τον οποίο ο υπάλληλος βρίσκεται στον χώρο εργασίας του και ασκεί τη δραστηριότητα του, χωρίς<?PAGE NO="I-10275"?> να βρίσκεται στη διάθεση του εργοδότη του, διότι του παρέχεται αρκετή αυτονομία ως προς την επίτευξη συγκεκριμένου αποτελέσματος, καθώς και για τον χρόνο κατά τον οποίον, ενώ βρίσκεται στη διάθεση του εργοδότη του, εντούτοις εκτελεί τα καθήκοντα του εκτός του χώρου εργασίας (σημείο 30)<NOTE NOTE.ID="E0057" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Κατά τον Morel, F., óπ.π., σ. 143, η συλλογιστική αυτή είναι πιο ευέλικτη και πιο λογική.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>71.</NO.P><TXT>Η νομολογία του Δικαστηρίου ανησύχησε τον κοινοτικό νομοθέτη, οποίος ορθώς αποφάσισε να τροποποιήσεις τις ισχύουσες διατάξεις<NOTE NOTE.ID="E0058" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Βλ. την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών όσον αφορά την επανεξέταση της οδηγίας 93/104/ΕΚ σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου εργασίας [COM(2003) 843 τελικό], και, ειδικότερα, το σημείο 3.2, <QUOT.START ID="QS0081" REF.END="QE0081" CODE="00AB"/>επίδραση της νομολογίας του Δικαστηρίου<QUOT.END ID="QE0081" REF.START="QS0081" CODE="00BB"/> (σ. 22 και 23). Με τη γνώμη που διατύπωσε επί της ανακοινώσεως αυτής (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="302" DATE.PUB="2004" PAGE.FIRST="74">ΕΕ 2004, C 302, σ. 74</REF.DOC.OJ>), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή απέδωσε <QUOT.START ID="QS0082" REF.END="QE0082" CODE="00AB"/>την έκπληξη που προκάλεσαν οι αποφάσεις του Δικαστηρίου τόσο στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στα κράτη μέλη<QUOT.END ID="QE0082" REF.START="QS0082" CODE="00BB"/> στο ότι <QUOT.START ID="QS0083" REF.END="QE0083" CODE="00AB"/>το πεδίο αναφοράς του ορισμού της έννοιας του <QUOT.START ID="QS0084" REF.END="QE0084" CODE="201C"/>χρόνου εργασίας<QUOT.END ID="QE0084" REF.START="QS0084" CODE="201D"/> στο άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας δεν φαίνεται ούτε να έχει αναλυθεί ούτε να έχει συζητηθεί σε ικανοποιητικό βαθμό<QUOT.END ID="QE0083" REF.START="QS0083" CODE="00BB"/> (σημείο 3.2.4).</P></NOTE>. Κατά την έννοια αυτή, η πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας<NOTE NOTE.ID="E0059" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>COM(2004) 607 τελικό. Στην αιτιολογική έκθεση αναφέρεται ότι <QUOT.START ID="QS0085" REF.END="QE0085" CODE="00AB"/>η ερμηνεία ορισμένων διατάξεων της οδηγίας από το Δικαστήριο, με την ευκαιρία διαφόρων προδικαστικών υποθέσεων βάσει του άρθρου 234 της Συνθήκης, επηρέασε σημαντικά την έννοια <QUOT.START ID="QS0086" REF.END="QE0086" CODE="201C"/>χρόνος εργασίας<QUOT.END ID="QE0086" REF.START="QS0086" CODE="201D"/> και, κατά συνέπεια, και τις θεμελιώδεις διατάξεις της οδηγίας. Επομένως, η Επιτροπή έκρινε απαραίτητο και σκόπιμο να αναλυθούν τα αποτελέσματα της νομολογίας αυτής και κυρίως των αποφάσεων στις υποθέσεις SIMAP και Jaeger σχετικά με το χαρακτηρισμό των περιόδων εφημερίας των ιατρών ως χρόνου εργασίας, υπό το καθεστώς της φυσικής παρουσίας τους στα κέντρα υγείας<QUOT.END ID="QE0085" REF.START="QS0085" CODE="00BB"/> (αιτιολογική σκέψη 3), χωρίς βέβαια αυτό να αναιρείται από το γεγονός ότι, όπως παραδέχθηκε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, οι προτεινόμενες τροποποιήσεις υπαγορεύονται από πολιτική βούληση: να παραχωρηθεί στα κράτη μέλη μεγαλύτερο ελευθερία κινήσεων. Σήμερα, το κείμενο αυτό έχει τροποποιηθεί μετά την πρώτη ανάγνωση από το Κοινοβούλιο και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίον αναφέρομαι στην εκδοχή που το όργανο αυτό ενέκρινε στις <DATE ISO="20050511">11 Μαΐου 2005</DATE> [νομοθετικό ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/88/ΕΚ, σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου εργασίας (COM(2001) 607 — C6-122/2004 - 2004/209(COD)], το οποίο μπορεί κανείς να συμβουλευθεί στο mvw.europnrl.eu.int.</P></NOTE> αποσκοπεί στην εισαγωγή νέων εννοιών: του <QUOT.START ID="QS0087" REF.END="QE0087" CODE="00AB"/>χρόνου εφημερίας<QUOT.END ID="QE0087" REF.START="QS0087" CODE="00BB"/> κατά τον οποίον ο εργαζόμενος υποχρεούται να είναι διαθέσιμος στον χώρο εργασίας του ή σε οποιονδήποτε άλλον χώρο του υποδείξει ο εργοδότης, προκειμένου να ασκήσει τη συνήθη δραστηριότητά του ή ορισμένες εργασίες ή καθήκοντά σχετιζόμενες με την εργασία του (άρθρο 2, σημείο Ια), και της <QUOT.START ID="QS0088" REF.END="QE0088" CODE="00AB"/>ανενεργού περιόδου του χρόνου εφημερίας<QUOT.END ID="QE0088" REF.START="QS0088" CODE="00BB"/> κατά την οποία ο εργαζόμενος είναι εξίσου διαθέσιμος, χωρίς όμως να ασκεί δραστηριότητα ή καθήκοντα σχετικά με την εργασία του (άρθρο 2, σημείο 1β). <QUOT.START ID="QS0089" REF.END="QE0089" CODE="00AB"/>Ολόκληρη η περίοδος εφημερίας<QUOT.END ID="QE0089" REF.START="QS0089" CODE="00BB"/> θεωρείται ως χρόνος εργασίας, ωστόσο <QUOT.START ID="QS0090" REF.END="QE0090" CODE="00AB"/>μέσω συλλογικών συμβάσεων ή συμφωνίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων ή μέσω νομοθεσίας ή κανονισμών, οι ανενεργοί περίοδοι εφημερίας μπορούν να υπολογίζονται με ειδικό τρόπο για να συμφωνούν με τη μέγιστη εβδομαδιαίας διάρκειας εργασία που προβλέπεται στο άρθρο 6<QUOT.END ID="QE0090" REF.START="QS0090" CODE="00BB"/> (άρθρο 2α)<NOTE NOTE.ID="E0060" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>En este mismo sentido, Barthélémy, J., <QUOT.START ID="QS0091" REF.END="QE0091" CODE="00AB"/>Temps de travail...<QUOT.END ID="QE0091" REF.START="QS0091" CODE="00BB"/>, όπ.π. 77 και 78.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>72.</NO.P><TXT>Μία νομοθετική ή συμβατική ρύθμιση για υπολογισμό των <QUOT.START ID="QS0092" REF.END="QE0092" CODE="00AB"/>ανενεργών<QUOT.END ID="QE0092" REF.START="QS0092" CODE="00BB"/> περιόδων με συγκεκριμένο τρόπο θα κάλυπτε το σύστημα ισοδυναμίας χρόνου εργασίας.</TXT></NP><NP><NO.P>73.</NO.P><TXT>Για όλους αυτούς τους λόγους, θα επαναλάβω την άποψη που είχα υποστηρίξει με τις προηγούμενες προτάσεις μου, όπου πρότεινα στο Δικαστήριο να ακολουθήσει λιγότερο αυστηρή ερμηνεία των εννοιών αυτών, προκειμένου μία περίοδος να θεωρείται χρόνος εργασίας χωρίς να απαιτείται πλήρωση όλως των κριτηρίων του άρθρου 2, σημείο 1, της οδηγίας 93/104, αλλά και χωρίς να αρκεί η πλήρωση ενός μόνον εξ αυτών.</TXT></NP><?PAGE NO="I-10276"?><NP><NO.P>74.</NO.P><TXT>Αν το Δικαστήριο δεχόταν την πρόταση αυτή, ο υπολογισμός του χρόνου εργασίας θα επηρεαζόταν κατά τρόπον ώστε το αναλογικό σύστημα θα υπαγόταν στην κοινοτική ρύθμιση και δεν θα χρειαζόταν να αναμένουμε την αναγγελθείσα τροποποίηση του νομοθετικού πλαισίου.</TXT></NP><NP><NO.P>75.</NO.P><TXT>Τα επιχειρήματα που παρέθεσα δεν αίρουν ορισμένες αδυναμίες του συστήματος ισοδυναμίας του χρόνου εργασίας, διότι, καθόσον περιέχει πλάσμα δικαίου (με σκοπό η απλή παρουσία του εργαζομένου στον χώρο εργασίας του, ενόσω αναμένει να του ζητηθεί να παράσχει τις υπηρεσίες του, να έχει μικρότερη σημασία λόγω της μειωμένης παραγωγικής αξίας της), πρέπει να διευκρινιστούν οι κανόνες βάσει των οποίων καθορίζεται το ποσοστό μειώσεως της διάρκειας εργασίας.</TXT></NP><NP><NO.P>76.</NO.P><TXT>Αφετέρου, η υπερβολική μείωση της αυστηρότητας με την οποία ερμηνεύονται οι έννοιες αυτές θα αποδυνάμωνε τα όρια που τις διαχωρίζουν, διότι, έστω και αν οι επιβαλλόμενοι περιορισμοί τηρούνταν τυπικώς — ο χρόνος πραγματικής εργασία, υπό οποιαδήποτε μορφή της<NOTE NOTE.ID="E0061" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Favennec-Héry, F., <QUOT.START ID="QS0093" REF.END="QE0093" CODE="00AB"/>Les 35 heures: injonction ou incitation<QUOT.END ID="QE0093" REF.START="QS0093" CODE="00BB"/>, <HT TYPE="ITALIC">Droit social,</HT> 1997, σ. 1073 en.</P></NOTE>, δεν θα αυξανόταν— στην πράξη, τα όρια αυτά θα καταλύονταν, με αποτέλεσμα να κινδυνεύει η ασφάλεια των εργαζομένων. Συναφώς, ο εκπρόσωπος της Γαλλικής Κυβερνήσεως παραδέχθηκε κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση ότι ενίοτε σημειώνονται υπερβάσεις του ανωτάτου ορίου που προβλέπει η οδηγία.</TXT></NP><NP><NO.P>77.</NO.P><TXT>Επιπλέον, ο εργαζόμενος, όταν βρίσκεται σε θάλαμο υπηρεσίας, δεν έχει απερίσπαστος στη διάθεση του τον χρόνο αυτόν, διότι μπορεί, κατά περίπτωση, να κληθεί να παράσχει τις υπηρεσίες τους στο πλαίσιο της συμβάσεως εργασίας του, χωρίς να είναι δυνατόν να γνωρίζει εκ των προτέρων πόσες φορές θα συμβεί αυτό. Ενδέχεται, μάλιστα, να περάσει ολόκληρες νύχτες χωρίς να χρειαστεί να επέμβει. Είναι δύσκολο να καθοριστεί ένα αναλογικό και εύλογο ποσοστό με το οποίο θα ενσωματώνει όλες τις περιπτώσεις και παράμέτρους.</TXT></NP><NP><NO.P>78.</NO.P><TXT>Υπό το πρίσμα αυτό, ο υπολογισμός του χρόνου εργασίας δεν είναι μια απλή αριθμητική πράξη. Ο τρόπος υπολογισμού συμβάλλει στην προστασία του πλέον αδύναμου συμβαλλόμενου μέρους και φέρει τα χαρακτηριστικά ενός νομοθετικού συστήματος το οποίο αντανακλά τη διαρκή βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Με τον καθορισμό των παραμέτρων της ισοδυναμίας, παύει ο προστατευτισμός και οι παροχές των συμβαλλομένων σταθμίζονται υπό καθεστώς απόλυτης ισοτιμίας, πράγμα που προϋποθέτει ισότητα από υλικής απόψεως<NOTE NOTE.ID="E0062" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Σχετικό με τη μερική απασχόληοη, βλ. Merino Senovilia, Η., όπ.π., σ. 173 και 174.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>79.</NO.P><TXT>Τέλος, δεδομένου του περιορισμένου πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 93/104, δεν είναι σκόπιμο να θιγούν εδώ άλλα <HT TYPE="ITALIC">επίμαχα</HT><?PAGE NO="I-10277"?> ζητήματα, όπως η χρησιμότητα του αναλογισμού συστήματος για τον καθορισμό του ύψους των αποδοχών<NOTE NOTE.ID="E0063" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Όσον αφορά τον υπολογισμό στις περιπτώσεις αυτές, βλ. Morand Μ., όπ.π., σ. 9, και Morel, F., όπ.π., σ. 144, οι οποίοι επεκτείνουν τη σχετική προβληματική και σε άλλους τομείς, όπως οι υπερωρίες και η αντισταθμιστική περίοδος αναπαύσεως. Κατά τους Ιδιους συγγραφείς, το άρθρο 212-4 του codo du travail δεν επιβάλλει τη χορήγηση αμοιβής για όλες τις ώρες αντισταθμιστικής αναπαύσεως ούτε τον συνυπολογισμό τους για τον καθορισμό του ελάχιστου μισθού.</P></NOTE>, για την οποίαν έγινε λόγος σε ορισμένες από τις παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο στο πλαίσιο της παρούσας υποθέσεως. Δεν κρίνεται εν προκειμένω η αρμοδιότητα καθορισμού του τρόπου υπολογισμού της αμοιβής των περιόδων με περιορισμένη ένταση εργασίας<NOTE NOTE.ID="E0064" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Όπως επισήπανε ο εκπρόσωπος της Κυβερνήσεως των Κάτω Χωρών κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, πρόκειται για πτυχή που δεν ενδιαφέρει εν προκειμένω.</P></NOTE>. Σε κάθε περίπτωση, όπως επισήμανε το Δικαστήριο με τις προπαρατεθείσες αποφάσεις του, οι οικονομικές συνέπειες δεν εμποδίζουν την εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων στην πέμπτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας, ο νομοθέτης ρητώς αναφέρει ότι <QUOT.START ID="QS0094" REF.END="QE0094" CODE="00AB"/>η βελτίωση της ασφάλειας, της υγιεινής και της υγείας των εργαζομένων [...] δεν μπορεί να εξαρτάται από καθαρά οικονομικές εκτιμήσεις<QUOT.END ID="QE0094" REF.START="QS0094" CODE="00BB"/>.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>Ε —</NO.P><TXT>Η εφαρμογή των κοινοτικών εννοιών</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>80.</NO.P><TXT>Η οδηγία 93/104 ορίζει ως ανώτατο όριο της εβδομαδιαίας εργασίας τις σαράντα οκτώ ώρες σε επτά ημέρες (άρθρο 6). Οι λοιπές διατάξεις αφορούν την ανάπαυση, και ειδικότερα τα διαλείμματα (άρθρο 4), την εβδομαδιαία ανάπαυση (άρθρο 5) και την ετήσια άδεια (άρθρο 7), πράγμα που εξηγείται από τη μέριμνα να προστατευθεί ο εργαζόμενος από ίδιες πράξεις του και να περιοριστεί η φυσική του τάση να εργάζεται περισσότερο προς αύξηση των εισοδημάτων του<NOTE NOTE.ID="E0065" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Waquet, P., <QUOT.START ID="QS0095" REF.END="QE0095" CODE="00AB"/>Εn marge de la loi Aubry: travail effectif et vie personnelle du salarie<QUOT.END ID="QE0095" REF.START="QS0095" CODE="00BB"/>, <HT TYPE="ITALIC">Droit social,</HT> 1998, σ. 963 έως 969.</P></NOTE>. Όσον αφορά τη νυκτερινή εργασία, οι διατάξεις της οδηγίας είναι αυστηρότερες, καθόσον ορίζουν ότι αυτή δεν μπορεί υπερβαίνει <QUOT.START ID="QS0096" REF.END="QE0096" CODE="00AB"/>κατά μέσον όρο, τις οκτώ ώρες ανά εικοσιτετράωρο<QUOT.END ID="QE0096" REF.START="QS0096" CODE="00BB"/> και καθιερώνουν και άλλες δικλείδες προστασίας (άρθρα 8 έως 11).</TXT></NP><NP><NO.P>81.</NO.P><TXT>Κατά τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο, τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν κανόνες που διασφαλίζουν υψηλότερο επίπεδο προστασίας. Ωστόσο, ο έλεγχος των κανόνων αυτών γίνεται συνολικά και όχι αναλυτικά —ανά κανόνα— διότι χωρίς τέτοιο έλεγχο θα υπάρξει νόθευση του συστήματος και αλλοίωση των στοιχείων του.</TXT></NP><NP><NO.P>82.</NO.P><TXT>Επομένως, η έννοια του χρόνου εβδομαδιαίας εργασίας καθορίζεται βάσει των αντίστοιχων κοινοτικών εννοιών, οι οποίες έχουν δομικό χαρακτήρα· δεν πρέπει να επιτραπεί στα κράτη μέλη να καταφεύγουν σε πλάγια μέσα, προκειμένου να περιορίσουν και, εν τέλει, να διαστρεβλώσουν τις έννοιες αυτές.</TXT></NP><NP><NO.P>83.</NO.P><TXT>Καίτοι υπάρχουν αποκλίσεις από τους κοινοτικούς κανόνες<NOTE NOTE.ID="E0066" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Πρόκειται για αποκλίσεις γενικές (που απορρέουν από νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις), σε συλλογικό επίπεδο (απορρέουν από συλλογικές συμβάσεις) ή σε ατομικό επίπεδο (απορρέουν από συμφωνίες με τους εργαζομένους) —άρθρο 17.</P></NOTE>, ουδεμία από αυτές<?PAGE NO="I-10278"?> αφορά το άρθρο 2, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη δεν διαθέτουν κανένα περιθώριο εκτιμήσεως που να τους επιτρέπει να τροποποιούν τις έννοιες της διατάξεως αυτής. Ομοίως, η δυνατότητα να παρέχουν υψηλότερο επίπεδο προστασίας δεν δικαιολογεί νόθευση των βασικών στοιχείων της κανονιστικής ρυθμίσεως.</TXT></NP><NP><NO.P>84.</NO.P><TXT>Συνοψίζοντας, οι ορισμοί των εννοιών του <QUOT.START ID="QS0097" REF.END="QE0097" CODE="00AB"/>χρόνου εργασίας<QUOT.END ID="QE0097" REF.START="QS0097" CODE="00BB"/> και της <QUOT.START ID="QS0098" REF.END="QE0098" CODE="00AB"/>περιόδου αναπαύσεως<QUOT.END ID="QE0098" REF.START="QS0098" CODE="00BB"/> έχουν θεμελιώδη χαρακτήρα και τυγχάνουν γενικής εφαρμογής, καθορίζοντας το περιεχόμενο των λοιπών προστατευτικών διατάξεων της οδηγίας. Επομένως, εκφεύγουν της βουλήσεως του εθνικού νομοθέτη, ο οποίος, καίτοι μπορεί να ρυθμίσει ορισμένες πτυχές του χρόνου εργασίας, εντούτοις υποχρεούται να σέβεται ορισμένα θεμελιώδη αξιώματα του κοινοτικού κεκτημένου.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>VI —</NO.P><TXT>Πρόταση</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>85.</NO.P><TXT>Υπό το πρίσμα των σκέψεων που ανέπτυξα, προτείνω στο Δικαστήριο να δώσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Conseil d'État (Γαλλία) την εξής απάντηση:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0099" REF.END="QE0099" CODE="00AB"/>1)</NO.P><TXT>Δεν αντίκειται στην οδηγία 93/104/ΕΚ του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19931123">23ης Νοεμβρίου 1993</DATE>, σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου εργασίας, σύστημα ισοδυναμίας του χρόνου εργασίας, στο πλαίσιο του οποίου, προκειμένου να προστατευθεί η ασφάλεια και η υγεία του εργαζομένου, λαμβάνονται υπόψη όλες οι ώρες φυσικής παρουσίας του εργαζομένου στον χώρο εργασίας του, αντισταθμιζόμενες με τη μειωμένη ένταση της εργασίας που παρέχεται κατά τις περιόδους απραξίας.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Οι εθνικές διατάξεις που θεσπίζονται για τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο πρέπει, σε κάθε περίπτωση, να είναι συμβατές προς τις έννοιες του άρθρου 2 της εν λόγω οδηγίας.<QUOT.END ID="QE0099" REF.START="QS0099" CODE="00BB"/></TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>