Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Στήν υπόθεση 79/81 ,
πού έχει ως αντικείμενο αίτηση τού Cour du travail τής Mons πρός τό Δικαστήριο , δυνάμει τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ , μέ τήν οποία ζητείται , στό πλαίσιο τής διαφοράς πού εκκρεμεί ενώπιον τού αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
MARGHERITA BACCINI
καί
OFFICE NATIONAL DE L’EMPLOI ( ONEM )
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως πρός τήν ερμηνεία τού κανονισμού 1408/71 τού Συμβουλίου περί εφαρμογής τών συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στούς μισθωτούς καί τίς οικογένειές τους πού διακινούνται εντός τής Κοινότητος , καί τού κανονισμού 574/72 περί τού τρόπου εφαρμογής τού κανονισμού 1408/71 , επικουρικώς δέ , ως πρός τό κύρος τού κανονισμού 1408/71 εν σχέσει πρός τό άρθρο 51 τής συνθήκης ,
1 Μέ απόφαση τής 3ης Απριλίου 1981 , πού περιήλθε στό Δικαστήριο τήν 10η Απριλίου 1981 , τό Cour du travail τής Mons υπέβαλε , δυνάμει τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ , προδικαστικά ερωτήματα αφ’ ενός μέν ως πρός τήν ερμηνεία τού κανονισμού 1408/71 τού Συμβουλίου , τής 14ης Ιουνίου 1971 , περί εφαρμογής τών συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στούς μισθωτούς καί τίς οικογένειές τους πού διακινούνται εντός τής Κοινότητος ( ΕΕ ειδ . έκδ . 05/001 , σ . 73 ), καί τού κανονισμού 574/72 τού Συμβουλίου , τής 29ης Μαρτίου 1972 , περί τού τρόπου εφαρμογής τού κανονισμού 1408/71 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 05/001 , σ . 138 ), αφ’ ετέρου δέ , επικουρικώς , ως πρός τό κύρος τού κανονισμού 1408/71 σέ σχέση μέ τούς στόχους τής συνθήκης γενικώς καί τού άρθρου της 51 ειδικότερα .
2 Τά εν λόγω ερωτήματα υποβάλλονται στό πλαίσιο διαφοράς μεταξύ τής Baccini καί τού Office national de l’emploi ( ONEM — Εθνικής Υπηρεσίας Απασχολήσεως τού Βελγίου ).
3 Η Baccini , ιταλίδα υπήκοος , ειργάσθη διαδοχικά στήν Ιταλία καί τό Βέλγιο . Στήν δεύτερη αυτή χώρα τής εχορηγείτο επίδομα αναπηρίας από τήν 5η Ιουλίου 1973 .
4 Σύμφωνα μέ τίς διατάξεις τών κανονισμών 1408/71 καί 574/72 τού Συμβουλίου , τό Institut national d’assurance maladie-invalidite ( INAMI — Εθνικό Ίδρυμα Ασφαλίσεως Ασθενείας καί Αναπηρίας ) τού Βελγίου πληροφόρησε τό Istituto nazionale della previdenza sociale ( INPS — Εθνικό Ίδρυμα Κοινωνικής Προνοίας ) τής Ιταλίας γιά τήν αναπηρία τής Baccini . Σύμφωνα μέ τό άρθρο 40 παράγραφος 3 , η οποία κατόπιν έγινε παράγραφος 4 , τού κανονισμού 1408/71 «η απόφαση πού λαμβάνεται από τόν φορέα Κράτους μέλους ως πρός τόν βαθμό αναπηρίας τού αιτούντος δεσμεύει τόν φορέα οποιουδήποτε άλλου ενδιαφερομένου Κράτους μέλους , υπό τόν ορο οτι υπάρχει συμφωνία τών ορων τών σχετικών πρός τόν βαθμό αναπηρίας μεταξύ τών νομοθεσιών τών κρατών αυτών καί η συμφωνία αυτή έχει αναγνωρισθεί στό παράρτημα IV.» . Πρίν από τήν θέσπιση τήν 18η Σεπτεμβρίου 1981 τού κανονισμού 2793/81 ( ΕΕ L 275 , σ . 1 ) τού Συμβουλίου , ο οποίος ετροποποίησε τόν κανονισμό 1408/71 , τό εν λόγω παράρτημα IV εδέχετο τήν συμφωνία τών ορων σχετικά μέ τόν βαθμό αναπηρίας μεταξύ τών νομοθεσιών Βελγίου καί Ιταλίας .
5 Τό INPS , βάσει τών πληροφοριών πού έλαβε από τό INAMI ως πρός τόν βαθμό αναπηρίας τής Baccini καί οι οποίες ηταν δεσμευτικές γιά αυτό , λόγω τών προαναφερθεισών διατάξεων τού κανονισμού 1408/71 καί τού παραρτήματός του IV , χορήγησε στήν ενδιαφερομένη από τήν 1η Αυγούστου 1974 σύνταξη αναπηρίας , η οποία , επειδή η Baccini ειχε εργασθεί στήν Ιταλία καί τό Βέλγιο , ειχε καθορισθεί κατά τό σύστημα τού συνυπολογισμού καί τού κατ’ αναλογία επιμερισμού , σύμφωνα μέ τούς κανόνες πού καθορίζονται στούς κανονισμούς 1408/71 καί 574/72 .
6 Στήν συνέχεια , ο σύμβουλος-ιατρός τού αρμοδίου βελγικού φορέως διέγνωσε οτι η ανικανότης πρός εργασία τής Baccini έληξε , οπότε οι βελγικές παροχές αναπηρίας έπαυσαν νά καταβάλλονται στήν ενδιαφερομένη . Κατά τό άρθρο 141 εδάφιο 1 τού βελγικού βασιλικού διατάγματος τής 20ής Δεκεμβρίου 1963 , περί απασχολήσεως καί ανεργίας , οπως ετροποποιήθη τήν 11η Σεπτεμβρίου 1969 , τό οποίο ορίζει οτι «δέν δικαιούται επιδομάτων ανεργίας λόγω ανικανότητος πρός εργασία ο εργαζόμενος ο οποίος λαμβάνει επιδόματα δυνάμει ενός βελγικού συστήματος ασφαλίσεως κατά ασθενείας-αναπηρίας» , η Baccini , η οποία δέν ελάμβανε πλέον βελγικά επιδόματα αναπηρίας , απέκτησε δικαίωμα επί βελγικού επιδόματος ανεργίας , τό οποίο εισέπραξε από τήν 28η Απριλίου 1975 εως τήν 4η Ιουνίου 1975 , κατόπιν δέ , εκ νέου , από τήν 1η Σεπτεμβρίου 1977 .
7 Τό τροποποιηθέν βελγικό βασιλικό διάταγμα τής 20ής Δεκεμβρίου 1963 ορίζει στό άρθρο του 141 εδάφιο 3 οτι «δέν δικαιούται επιδομάτων ανεργίας λόγω ανικανότητος πρός εργασία ο εργαζόμενος ο οποίος λαμβάνει επιδόματα δυνάμει αλλοδαπού συστήματος ασφαλίσεως κατά ασθενείας-αναπηρίας , λόγω ανικανότητος πρός εργασία πού δέν οφείλεται σέ εργατικό ατύχημα ή σέ επαγγελματική ασθένεια , εφ’ οσον ο βαθμός τής εν λόγω ανικανότητος ειναι ίσος ή ανώτερος τού 50 %» . Στηριζόμενος στίς εν λόγω διατάξεις , ο διευθυντής τού περιφερειακού γραφείου τού ONEM στήν Louviere έκρινε στίς 8 Δεκεμβρίου 1978 , μέ τό επιχείρημα οτι η Baccini ελάμβανε σύνταξη αναπηρίας από τό ιταλικό INPS , οτι δέν εδικαιούτο τών βελγικών επιδομάτων ανεργίας από τήν 28η Απριλίου εως τήν 4η Ιουνίου 1975 , καθώς καί μετά τήν 1η Σεπτεμβρίου 1977 , καί απήτησε τήν επιστροφή τών επιδομάτων πού ειχαν καταβληθεί κατά τήν διάρκεια τών εν λόγω περιόδων .
8 Η ενδιαφερομένη προσέφυγε κατά τής εν λόγω αποφάσεως ενώπιον τού Tribunal du travail τού Charleroi , κατόπιν δέ , κατ’ έφεση , ενώπιον τού Cour du travail τής Mons , τό οποίο ερωτά κυρίως :
— αφ’ ενός μέν άν τό άρθρο 51 τής συνθήκης ΕΟΚ καί οι κανονισμοί 1408/71 καί 574/72 έχουν τήν έννοια οτι συμβιβάζεται μέ τούς σκοπούς τής συνθήκης η άρνηση , κατ’ εφαρμογή τών εθνικών κανόνων περί απαγορεύσεως τής σωρεύσεως , χορηγήσεως επιδόματος ανεργίας σέ διακινούμενο εργαζόμενο στό κράτος στό οποίο δέν αναγνωρίζεται πλέον ως ανίκανος πρός εργασία , γιά τόν λόγο οτι εισπράττει από άλλο Κράτος μέλος σύνταξη αναπηρίας πού χορηγείται κατόπιν αναλογικού επιμερισμού , βάσει τών κοινοτικών κανονισμών·
— αφ’ ετέρου δέ άν , σέ περίπτωση καταφατικής απαντήσεως , η κατάσταση αυτή δέν ειναι «η ίδια αποτέλεσμα τής χορηγήσεως τής παροχής αναπηρίας δυνάμει τού κανονισμού 1408/71 , κατά τρόπο ωστε ο εν λόγω κανονισμός νά μή έχει τό προστατευτικό αποτέλεσμα πού αναφέρεται στό άρθρο 51 τής συνθήκης καί νά ειναι αντίθετος πρός τούς αντικειμενικούς στόχους της» .
9 Τόσο από τήν διατύπωση τού πρώτου ερωτήματος τού Cour du travail τής Mons , οσο καί από τό σκεπτικό τής αποφάσεώς του , προκύπτει οτι η χορήγηση τού επιδόματος ανεργίας στόν διακινούμενο εργαζόμενο εν προκειμένω εξαρτάται από τήν ικανότητά του πρός εργασία , η ικανότης δέ αυτή αναγνωρίζεται από τίς αρχές τού κράτους από τό οποίο ζητείται η παροχή .
10 Επειδή η ενδιαφερομένη εισπράττει από άλλο Κράτος μέλος σύνταξη αναπηρίας , η οποία χορηγείται σύμφωνα μέ τούς κανονισμούς 1408/71 καί 574/72 , οι αρμόδιες υπηρεσίες τού κράτους πού θά έπρεπε νά χορηγήσει τά επιδόματα ανεργίας στόν εν λόγω εργαζόμενο , γιά τόν λόγο αυτό καί μόνο ηρνήθησαν τήν χορήγησή τους , κατ’ εφαρμογή διατάξεως τής εθνικής τους νομοθεσίας .
11 Η απάντηση στό πρώτο ερώτημα τού Cour du travail τής Mons εξαρτάται συνεπώς από τό άν , εν όψει τών σκοπών τής συνθήκης , τό γεγονός οτι σέ ενα διακινούμενο εργαζόμενο χορηγείται από άλλο πλήν αυτού στό οποίο εργάζεται Κράτος μέλος σύνταξη αναπηρίας , η οποία χορηγείται καί υπελογίσθη βάσει καί υπό τούς ορους τών σχετικών κοινοτικών κανονισμών , δύναται νά έχει ως αποτέλεσμα νά στερηθεί ο εν λόγω εργαζόμενος τό δικαίωμα πού θά ειχε επί παροχής διαφορετικής φύσεως βάσει τής νομοθεσίας τού κράτους στό οποίο εργάζεται , άν στήν περίπτωσή του δέν εφηρμόζοντο οι κοινοτικοί κανονισμοί .
12 Τά άρθρα 48 εως 51 τής συνθήκης επιδιώκουν τήν εξασφάλιση τής ελεύθερης κυκλοφορίας τών εργαζομένων εντός τής Κοινότητος . Οι κανονισμοί 1408/71 καί 574/72 , πού εθεσπίσθησαν δυνάμει τού άρθρου 51 τής συνθήκης , θέτουν σέ εφαρμογή στόν τομέα τής κοινωνικής ασφαλίσεως τίς αρχές τού εν λόγω άρθρου .
13 Σύμφωνα μέ τήν νομολογία τού Δικαστηρίου , δύνανται μέν νά επιβληθούν ορισμένοι περιορισμοί στούς διακινουμένους εργαζομένους έναντι τών πλεονεκτημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως πού απολαύουν από τούς κοινοτικούς κανονισμούς καί τά οποία δέν θά ηδύναντο νά έχουν χωρίς αυτούς , ο επιδιωκόμενος ομως από τά άρθρα 48 εως 51 τής συνθήκης σκοπός δέν θά επετυγχάνετο άν η εφαρμογή τών εν λόγω κανονισμών ειχε ως συνέπεια τήν κατάργηση ή τήν μείωση τών πλεονεκτημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως πού ο εργαζόμενος θά εδικαιούτο από μόνη τήν νομοθεσία ενός Κράτους μέλους .
14 Ειναι , όντως , αντίθετες πρός τούς σκοπούς τών άρθρων 48 εως 51 τής συνθήκης οι διατάξεις πού , ενώ αποσκοπούν στήν διευκόλυνση τής κυκλοφορίας τών διακινουμένων εργαζομένων , τήν καθιστούν , στήν πραγματικότητα , δυσχερέστερη , στερώντας από τούς ενδιαφερομένους τά πλεονεκτήματα πού θά ηδύναντο νά έχουν ελλείψει τών εν λόγω διατάξεων τής συνθήκης καί τών διατάξεων πού εξεδόθησαν από τό Συμβούλιο γιά τήν εφαρμογή τους .
15 Ειναι αληθές οτι τό άρθρο 12 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1408/71 ορίζει οτι «οι διατάξεις περί μειώσεως , αναστολής ή καταργήσεως , πού προβλέπονται από τήν νομοθεσία Κράτους μέλους σέ περίπτωση σωρεύσεως μιάς παροχής μέ άλλες παροχές κοινωνικής ασφαλίσεως ή μέ άλλα εισοδήματα , εφαρμόζονται εις βάρος τού δικαιούχου , ακόμη καί άν πρόκειται περί παροχών πού εκτήθησαν δυνάμει τής νομοθεσίας άλλου Κράτους μέλους ή περί εισοδημάτων πού εκτήθησαν στό έδαφος άλλου Κράτους μέλους» . Άν ομως , ληφθούν υπ’ όψη οι σκοποί τών άρθρων 48 εως 51 , πού έχουν μόλις υπομνησθεί , η εν λόγω διάταξη δέν δύναται νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι καλύπτει καί τίς διατάξεις τής νομοθεσίας Κράτους μέλους οι οποίες , γιά τήν χορήγηση επιδόματος ανεργίας , η αναγνώριση τού οποίου εξαρτάται από τήν ικανότητα πρός εργασία τού ενδιαφερομένου , δέν λαμβάνουν υπ’ όψη τήν πραγματική φυσική κατάσταση τού εργαζομένου κατά τόν χρόνο πού καθίσταται άνεργος , αλλά συνάγουν τήν απόδειξη περί τής ανικανότητος πρός εργασία εκ τού γεγονότος οτι στόν διακινούμενο εργαζόμενο έχει χορηγηθεί προηγουμένως σύνταξη αναπηρίας σέ άλλο Κράτος μέλος , κατ’ εφαρμογή τών κανόνων τού κοινοτικού δικαίου καί βάσει τών πληροφοριών πού παρεσχέθησαν από τό πρώτο Κράτος μέλος .
16 Από τά ανωτέρω συνάγεται οτι στό πρώτο ερώτημα πού υπεβλήθη από τό Cour du travail τής Mons πρέπει νά δοθεί η απάντηση οτι τό άρθρο 51 τής συνθήκης ΕΟΚ καί οι κανονισμοί τού Συμβουλίου 1408/71 καί 574/72 έχουν τήν έννοια οτι , εφ’ οσον κατά τήν νομοθεσία ενός Κράτους μέλους η κτήση τού δικαιώματος επί τού επιδόματος ανεργίας από διακινούμενο εργαζόμενο εξαρτάται από τήν ικανότητά του πρός εργασία , η ικανότης δέ αυτή πρός εργασία ανεγνωρίσθη από τίς αρμόδιες αρχές τού εν λόγω Κράτους μέλους , οι αρχές αυτές δέν δύνανται νά αρνηθούν στόν ενδιαφερόμενο εργαζόμενο τήν παροχή τού επιδόματος ανεργίας λόγω τού οτι λαμβάνει , σέ άλλο Κράτος μέλος , σύνταξη αναπηρίας πού εχορηγήθη σύμφωνα μέ τούς κοινοτικούς κανόνες κατά τό σύστημα τού συνυπολογισμού καί τού κατ’ αναλογία επιμερισμού .
17 Εν όψει τής απαντήσεως πού εδόθη στό πρώτο ερώτημα πού υπέβαλε τό Cour du travail τής Mons , παρέλκει η απάντηση στό δεύτερο ερώτημα , τό οποίο αναφέρεται στό κύρος τού κανονισμού 1408/71 σέ σχέση μέ τούς σκοπούς τής συνθήκης καί έχει επικουρικό χαρακτήρα .
Επί τών δικαστικών εξόδων
18 Τά έξοδα στά οποία υπεβλήθησαν η ιταλική κυβέρνηση , η βελγική κυβέρνηση καί η Επιτροπή , οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στό Δικαστήριο , δέν αποδίδονται .
19 Δεδομένου οτι η παρούσα διαδικασία έχει , ως πρός τούς διαδίκους τής κυρίας δίκης , τόν χαρακτήρα παρεμπίπτοντος πού ανέκυψε ενώπιον τού εθνικού δικαστηρίου , σ’ αυτό εναπόκειται νά αποφανθεί επί τών δικαστικών εξόδων .
Διά ταύτα
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
κρίνοντας επί τών ερωτημάτων πού τού υπέβαλε μέ απόφαση τής 3ης Απριλίου 1981 τό Cour du travail τής Mons αποφαίνεται :
Τό άρθρο 51 τής συνθήκης ΕΟΚ , ο κανονισμός 1408/71 τού Συμβουλίου , τής 14ης Ιουνίου 1971 , περί εφαρμογής τών συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στούς μισθωτούς καί τίς οικογένειές τους πού διακινούνται εντός τής Κοινότητος , καί ο κανονισμός 574/72 , περί τού τρόπου εφαρμογής τού κανονισμού 1408/71 , έχουν τήν έννοια οτι εφ’ οσον κατά τήν νομοθεσία ενός Κράτους μέλους η κτήση τού δικαιώματος επί τού επιδόματος ανεργίας από διακινούμενο εργαζόμενο εξαρτάται από τήν ικανότητά του πρός εργασία , η ικανότης δέ αυτή πρός εργασία ανεγνωρίσθη από τίς αρμόδιες αρχές τού εν λόγω Κράτους μέλους , οι αρχές αυτές δέν δύνανται νά αρνηθούν στόν ενδιαφερόμενο εργαζόμενο τήν παροχή τού επιδόματος ανεργίας λόγω τού οτι λαμβάνει , σέ άλλο Κράτος μέλος , σύνταξη αναπηρίας πού εχορηγήθη σύμφωνα μέ τούς κοινοτικούς κανόνες κατά τό σύστημα τού συνυπολογισμού καί τού κατ’ αναλογία επιμερισμού .