Moladh le haghaidh
MOLADH ÓN gCOMHAIRLE
maidir le beartais eacnamaíocha, shóisialta, fostaíochta, struchtúracha agus bhuiséadacha na Spáinne
TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,
Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagail 121(2) agus 148(4) de,
Ag féachaint do Rialachán (CE) 2024/1263 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2024 maidir le beartais eacnamaíocha a chomhordú go héifeachtach agus maidir le faireachas buiséadach iltaobhach agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, ón gComhairle, agus go háirithe Airteagal 3(3) de,
Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú, agus go háirithe Airteagal 6(1) de,
Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,
Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,
Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,
Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,
Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,
Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,
Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,
De bharr an mhéid seo a leanas:
(1)Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, tháinig sé i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Is rud í an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta a sholáthraíonn tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíocht a chur chun feidhme, ionas gurb é atá i gceist léi spreagadh airgeadais atá maoinithe ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, cuidíonn sí ó thaobh an téarnamh eacnamaíoch agus sóisialta a bhaint amach, agus ó thaobh athchóirithe agus infheistíochtaí inbhuanaithe a chur chun feidhme, go háirithe chun an t‑aistriú glas agus an t‑aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t‑airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta.
(2)Is é is aidhm do Rialachán REPowerEU, arna ghlacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur de réir a chéile le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Ba chuidiú é sin ó thaobh an tslándáil fuinnimh a bhaint amach agus soláthar fuinnimh an Aontais a éagsúlú, agus san am céanna, thiocfadh méadú dá bharr ar acmhainneachtaí stórála, ar ghlacadh foinsí in-athnuaite fuinnimh agus ar an éifeachtúlacht fuinnimh. Chuir an Spáinn caibidil nua REPowerEU lena plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach.
(3)An 16 Márta 2023 d’eisigh an Coimisiún Teachtaireacht maidir le ‘Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030’, ar mhaithe le bonn eolais a chur faoi chinntí beartais agus leis na creatdálaí a chruthú chun an fás a mhéadú. Déanann an Teachtaireacht an iomaíochas a bhunú ar naoi spreagadh a threisíonn a chéile. I measc na spreagthaí sin, is iad rochtain ar chaipiteal príobháideach, taighde agus nuálaíocht, oideachas agus scileanna, agus an margadh aonair na príomhthosaíochtaí beartais maidir le hathchóirithe agus infheistíocht chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin táirgiúlachta atá ann faoi láthair agus chun iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát a fhorbairt. An 14 Feabhra 2024, lean an Coimisiún an Teachtaireacht seo leis an Tuarascáil Bhliantúil maidir leis an Margadh Aonair agus an Iomaíochas. Déantar cur síos sa tuarascáil ar láidreachtaí agus dúshláin iomaíocha Mhargadh Aonair na hEorpa, agus rianú á dhéanamh ar fhorbairtí bliantúla de réir na naoi spreagthach maidir le hiomaíochas a sainaithníodh.
(4)An 21 Samhain 2023 ghlac an Coimisiún Suirbhé Bliantúil 2024 don Fhás Inbhuanaithe, rud a chuir tús le timthriall 2024 an tSeimeastair Eorpaigh um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 22 Márta 2024 d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tsuirbhé, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 21 Samhain 2023, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2024 maidir leis an Sásra Foláirimh inar shainaithin sé an Spáinn inti ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Spáinne 2024. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro, moladh a ghlac an Chomhairle an 12 Aibreán 2024, chomh maith leis an togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht 2024 lena ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus ar phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, a ghlac an Chomhairle an 11 Márta 2024.
(5)An 30 Aibreán 2024, tháinig creat rialachais eacnamaíoch nua an Aontais i bhfeidhm. Cuimsítear sa chreat Rialachán nua (AE) 2024/1263 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le beartais eacnamaíocha agus faireachas buiséadach iltaobhach a chomhordú go héifeachtach agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle. Cuimsítear ann freisin leasuithe ar Rialachán (CE) Uimh. 1467/97 maidir leis an nós imeachta um easnamh iomarcach a chur chun feidhme agus ar Threoir 2011/85/AE maidir le creataí buiséadacha na mBallstát. Leis an gcreat nua, tugtar tús áite d’inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí agus d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach trí chomhdhlúthú fioscach de réir a chéile mar aon le hathchóirithe agus infheistíochtaí. Cuireann sé úinéireacht náisiúnta chun cinn agus díríonn sé níos mó ar an meántéarma, agus ina theannta sin, tá forfheidhmiú níos éifeachtaí agus níos comhleanúnaí i gceist leis. Ba cheart do gach Ballstát plean fioscach struchtúrtha meántéarmach náisiúnta a chur faoi bhráid na Comhairle agus an Choimisiúin. Sna pleananna fioscacha-struchtúracha meántéarmacha náisiúnta atá ag Ballstát, tá a ghealltanais fhioscacha, athchóiriúcháin agus infheistíochta, lena gcumhdaítear tréimhse phleanála 4 bliana nó 5 bliana, de réir fhad rialta an reachtais náisiúnta. Ba cheart go mbeidh an chonair ghlanchaiteachais sa phlean fioscach struchtúrtha meántéarmach náisiúnta i gcomhréir le riachtanais Rialachán (AE) 2024/1263, lena n‑áirítear na riachtanais maidir leis an bhfiachas rialtais ghinearálta a chur nó a choinneáil ar chonair inchreidte anuas faoi dheireadh na tréimhse choigeartúcháin ar a dhéanaí, nó go bhfanfaidh sé ar leibhéal stuama faoi bhun 60 % de OTI, agus easnamh an rialtais a thabhairt agus/nó a choinneáil faoi bhun luach tagartha de 3 % de OTI go meántéarmach. I gcás ina ngeallann Ballstát sraith ábhartha athchóirithe agus infheistíochtaí a dhéanamh i gcomhréir leis na critéir a leagtar amach i Rialachán (AE) 2024/1263, féadfar síneadh 3 bliana ar a mhéad a chur leis an tréimhse choigeartaithe. Chun tacú le hullmhú na bpleananna sin, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún, an [21 Meitheamh] 2024, treoir a thabhairt do na Ballstáit maidir le hábhar na bpleananna agus na dtuarascálacha bliantúla ar dhul chun cinn a eiseofar ina dhiaidh sin a bheidh orthu a chur isteach agus, i gcomhréir le hAirteagal 5 de Rialachán (AE) 2024/1263, tarchuirfidh sé chucu treoir theicniúil maidir leis na coigeartuithe fioscacha (conairí tagartha agus faisnéis theicniúil i gcás inarb infheidhme). Ba cheart do na Ballstáit a bpleananna fioscacha-struchtúracha meántéarmacha a chur isteach faoin 20 Meán Fómhair 2024, mura gcomhaontóidh an Ballstát agus an Coimisiún síneadh ama réasúnta a chur leis an sprioc-am. Ba cheart do na Ballstáit rannpháirtíocht a bparlaimintí náisiúnta a áirithiú, agus go ndéantar comhairliúchán le hinstitiúidí fioscacha neamhspleácha, páirtithe sóisialta agus páirtithe leasmhara náisiúnta eile, de réir mar is iomchuí.
(6)In 2024 tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais atá ann faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go gcuidíonn na pleananna ó thaobh aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar na ndúshláin uile a sainaithníodh sna moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar sciar suntasach de na dúshláin sin. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020, 2022 agus 2023 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n‑athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.
(7)An 30 Aibreán 2021, chuir an Spáinn a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Spáinne, a leasaíodh an 10 Deireadh Fómhair 2023 de réir Airteagal 18(2) de Rialachán (AE) 2021/241 chun na ranníocaíochta uasta airgeadais le haghaidh tacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha a nuashonrú, agus chun an chaibidil REPowerEU a chur san áireamh. Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh ón gCoimisiún, arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, go bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle comhlíonta go sásúil ag an Spáinn. Ní féidir comhlíonadh sásúil a bheith i gceist ach sa chás nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.
(8)D'fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2024 maidir leis an Spáinn an 19 Meitheamh 2024. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Spáinne ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2023, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Spáinne. Ar bhonn na hanailíse sin, sainaithníodh sa tuarascáil tíre bearnaí atá ann i ndáil leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, mar aon le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Rinneadh measúnú inti freisin ar dhul chun cinn na Spáinne ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.
(9)Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Spáinn, agus príomhthorthaí an mheasúnaithe a rinne foireann an Choimisiúin chun críoch an Rialacháin sin, ar measúnú é ar leochaileachtaí maicreacnamaíocha atá ann i gcás na Spáinne, foilsíodh iad i Márta 2024. An 19 Meitheamh 2024, tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Spáinn a thuilleadh. Rinneadh dul chun cinn suntasach maidir le leochaileachtaí a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leo a laghdú, leochaileachtaí a raibh baint acu le fiachas ard príobháideach agus seachtrach, agus laghdaíodh fiachas an rialtais chomh maith. Tar éis briseadh de bharr phaindéim COVID-19, thosaigh cóimheasa fhiachas na hearnála príobháidí agus na staide diúltaí glaninfheistíochta idirnáisiúnta ag laghdú arís in 2021, rud a chabhraigh fás láidir OTI ainmniúil leis. Meastar go leanfaidh siad ag feabhsú sna blianta amach romhainn, ach go mbeidh an fás sin níos moille ná mar a bhí le déanaí ós rud é go bhfuiltear ag súil leis nach mbeidh an fás OTI ainmniúil chomh tacúil. Tá an cuntas reatha ina bharrachas le 10 mbliana anuas agus mhéadaigh sé a thuilleadh in 2023, rud a léiríonn an fás tapa atá ag teacht ar onnmhairí mar aon le praghsanna fuinnimh níos ísle. Tá an cóimheas ard fiachais rialtais ghinearálta–OTI ag dul in ísle, mar gheall ar fhás láidir OTI ainmniúil, ach meastar go dtiocfaidh feabhas níos maolaithe ar an staid i mbliana agus an bhliain seo chugainn, rud a léiríonn easnaimh fhioscacha atá fós suntasach agus fás OTI ainmniúil nach bhfuil chomh tacúil. Tá an ráta dífhostaíochta ag dul i laghad le deich mbliana anuas, agus meastar go leanfaidh sé ag titim. Tá an earnáil baincéireachta athléimneach go fóill, cé go bhfuil dálaí déine maoiniúcháin ann d’iasachtóirí. Tá dul chun cinn suntasach déanta ó thaobh beartais de chun aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí arna n‑aithint, lena n‑áirítear le blianta beaga anuas a bhuí le cur i bhfeidhm an phlean téarnaimh agus athléimneachta, ach tá tuilleadh oibre de dhíth, go háirithe chun an t‑ardfhiachas rialtais a laghdú.
(10)Bunaithe ar shonraí atá fíoraithe ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta na Spáinne ó 4,7 % de OTI in 2022 go dtí 3,6 % de OTI in 2023, agus tháinig laghdú ar an bhfiachas rialtais ghinearálta ó 111,6 % de OTI ag deireadh 2022 go dtí 107,7 % ag deireadh 2023. Mar a fógraíodh sa treoraíocht maidir leis an mbeartas fioscach le haghaidh 2024, tá an chéad chéim á glacadh ag an gCoimisiún maidir leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh a oscailt, ar bhonn na sonraí olltoraidh le haghaidh 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. An 19 Meitheamh 2024 ghlac an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) de CFAE. Sa tuarascáil sin, rinneadh measúnú ar staid bhuiséadach na Spáinne, toisc go raibh a heasnamh rialtais ghinearálta in 2023 níos mó ná an luach tagartha de 3 % de OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil, i bhfianaise an mheasúnaithe sin, agus tar éis an tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais arna bhunú faoi Airteagal 126(4) CFAE a mheas, ní mholfaidh an Coimisiún tús a chur le nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach don Spáinn i mí Iúil.
(11)An 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Spáinn beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine atá ag teitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, moladh don Spáinn a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Spáinn freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n‑áirítear é sin a dhéanamh trí leas a bhaint as an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus as cistí eile de chuid an Aontais. De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach neodrach tríd is tríd a bhí ann in 2023, ag -0,2 % de OTI. Leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, soláthraíodh rannchuidiú crapthach 0,3 % de OTI leis an staid fhioscach, rud a bhí i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. Bhí an rannchuidiú crapthach de phríomhchaiteachas reatha a mhaoinítear go náisiúnta mar thoradh ar costais níos ísle na mbearta tacaíochtaí (spriocdhírithe agus neamhdhírithe) do theaghlaigh agus gnólachtaí mar fhreagairt ar arduithe ar phraghsanna fuinnimh (le 0.6 pointe céatadáin de OTI). Sochair shóisialta seachas aistrithe sóisialta comhchineáil, bunaithe ar an athmheasúnú ar phinsin, agus tomhaltas idirmheánach, bunaithe ar an gcaiteachas ar an gcosaint, ba iad ba chúis leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim). In 2023, 1,3 % de OTI a bhí sa chaiteachas arna mhaoiniú le deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus cistí eile de chuid an Aontais. Is éard a bhí i gceist leis an infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta 2,3 % de OTI in 2023, le méadú bliantúil 0,1 pointe céatadáin. Mhaoinigh an Spáinn infheistíocht bhreise tríd an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus trí chistí eile de chuid an Aontais. Chuir an Liotuáin maoiniú poiblí ar fáil don aistriú glas agus don aistriú digiteach, agus don tslándáil fuinnimh, amhail an tsraith uirlisí digiteacha, an PERTE le haghaidh feithiclí leictreacha agus nasctha, áiteanna agus infheistíochtaí gairmoideachais agus gairmoiliúna i réimse na hidrigine glaise, a mhaoinítear leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus le cistí eile de chuid an Aontais.
(12)Is féidir achoimre a dhéanamh ar an Uasdátú ar na Réamh-mheastacháin Mhaicreacnamaíocha agus Fhioscacha a sheol an Spáinn chuig an gCoimisiún an 30 Aibreán mar seo a leanas. Sa chás maicreacnamaíoch atá mar bhonn taca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha, tuartar go bhfásfaidh an fíor-OTI 2,0 % in 2024 agus 1,9 % in 2025, agus tuartar dtiocfaidh fás 3,5 % ar an díbhoilsceoir OTI in 2024 agus 2,8 % in 2025. Meastar go dtiocfaidh laghdú ar an easnamh rialtais ghinearálta go 3,0 % de OTI in 2024 agus go 2,5 % de OTI in 2025, agus tá an cóimheas fiachais rialtais ghinearálta–OTI le méadú go 105,5 % faoi dheireadh 2024 agus go 104,1 % faoi dheireadh 2025. Ní áirítear réamh‑mheastacháin bhuiséadacha tar éis 2025 leis na réamh-mheastacháin a chuir an Spáinn isteach.
(13)Tuartar i Réamhaisnéis an Earraigh 2024 ón gCoimisiún go bhfásfaidh fíor-OTI le 2,1 % in 2024 agus le 1,9 % in 2025, agus go mbeidh boilsciú ICPT ar 3,1 % in 2024 agus ar 2,3 % in 2025.
(14)Tuartar i Réamhaisnéis Earraigh 2024 ón gCoimisiún easnamh rialtais 3,0 % de OTI in 2024, agus tá an cóimheas fiachais rialtais ghinearálta–OTI le laghdú go 105,5 % faoi dheireadh 2024. Léiríonn an laghdú san easnamh in 2024 céimniú amach de réir a cheile na mbeart arna nglacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a bhí ann roimhe seo a mhaolú. Ar bhonn mheastacháin an Choimisiúin, réamh-mheastar go mbeidh an staid fhioscach neodrach ag 0,0 % de OTI in 2024.
(15)Meastar go maoineofar caiteachas ar fiú 1,3 % de OTI le tacaíocht neamh-inaisíoctha (“deontais”) ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta in 2024, i gcomparáid le 0,7 % de OTI in 2023, de réir Réamhaisnéis an Earraigh 2024 ón gCoimisiún. Le caiteachas a mhaoinítear le deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, beifear in ann infheistíocht ardcháilíochta agus athchóirithe a dhéanamh lena gcuirfear leis an táirgiúlacht gan tionchar díreach a bheith aige ar chomhardú rialtais ghinearálta agus fiachas na Spáinne. Meastar go maoineofar caiteachas ar fiú 1,0 % de OTI le deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta in 2024, i gcomparáid le 0,0 % de OTI in 2023, de réir Réamhaisnéis an Earraigh 2024 ón gCoimisiún.
(16)An 14 Iúil 2023 mhol an Chomhairle don Spáinn beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe tríd an méadú ainmniúil ar an nglanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta in 2024 a theorannú go méid nach mó ná 2,6 %. Agus a gcuid buiséad do 2023 á gcur i bhfeidhm agus a gcuid Dréachtphleananna Buiséadacha do 2024 á n‑ullmhú, tugadh cuireadh do na Ballstáit é a chur san áireamh go gcuirfeadh an Coimisiún moladh faoi bhráid na Comhairle go n‑osclófar nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnamh bunaithe ar na sonraí olltoraidh le haghaidh 2023. De réir Réamhaisnéis an Earraigh 2024 ón gCoimisiún, réamh-mheastar go dtiocfaidh méadú 3,8 % ar ghlanchaiteachas príomhúil na Spáinne a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, figiúr atá os cionn an uasráta fáis a mholtar. An caiteachas breise sin thar an ráta uasta fáis a moladh sa ghlanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta, comhfhreagraíonn sé do 0,5 % de OTI in 2024. Tá an baol ann nach bhfuil sé sin i gcomhréir leis an méid a mhol an Chomhairle.
(17)Thairis sin, mhol an Chomhairle don Spáinn gníomhaíocht a dhéanamh chun na bearta tacaíochta fuinnimh éigeandála atá i bhfeidhm a fhoirceannadh, agus úsáid á baint as an gcoigilteas gaolmhar chun an t‑easnamh rialtais a laghdú, a luaithe is féidir in 2023 agus 2024. Shonraigh an Chomhairle thairis sin, dá mbeadh gá le bearta tacaíochta nua nó leantacha chun dul i ngleic le méaduithe a thiocfadh an athuair ar phraghsanna fuinnimh, gur cheart don Spáinn a áirithiú go spriocdhírítear na bearta tacaíochta sin ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha a chosaint, go mbeidís inacmhainne go fioscach, agus go gcaomhnófaí leo dreasachtaí le haghaidh coigilteas fuinnimh. De réir Réamhaisnéis Earraigh 2024 ón gCoimisiún, meastar gurb é 0,9 % de OTI a bhí i nglanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta fuinnimh in 2023, agus réamh-mheastar gurb é 0,2 % a bheidh ann in 2024, agus -0,1 % in 2025. I measc rudaí eile, táthar ag súil leis go bhfanfaidh an laghdú CBL ar ghás, an cáin speisialta ar leictreachas, na fóirdheontais iompair phoiblí agus an cúiteach leis na soláthraithe leictreachais chun costais a chumhdach agus easnamh a chosc i bhfeidhm ar feadh cuid de 2024. Dá n‑úsáidfí an coigilteas gaolmhar chun an t‑easnamh rialtais a laghdú, mar a mhol an Chomhairle, thuigfí as na réamh-mheastacháin sin go mbeidh coigeartú fioscach 0,7 % de OTI ann in 2024, ach soláthraítear rannchuidiú crapthach ó ghlanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta leis an staid fhioscach 0,3 % de OTI sa bhliain sin. Meastar go ndéanfar na bearta éigeandála tacaíochta fuinnimh a fhoirceannadh a luaithe is féidir in 2023 agus in 2024. Tá sé sin i gcomhréir leis an méid a mhol an Chomhairle. Mar sin féin, ní mheastar go n‑úsáidfear an coigilteas gaolmhar go hiomlán chun an t‑easnamh rialtais a laghdú. Tá an baol ann nach mbeidh sé sin i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle.
(18)Ina theannta sin, mhol an Chomhairle freisin don Spáinn infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú, agus a áirithiú go n‑ionsúfar deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus ó chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t‑aistriú glas agus an t‑aistriú digiteach a chothú. De réir Réamhaisnéis an Earraigh 2024 ón gCoimisiún, maidir le hinfheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go dtiocfaidh laghdú uirthi go 2,4 % de OTI in 2024, ó 2,3 % de OTI in 2023. Tá sé sin i gcomhréir leis an méid a mhol an Chomhairle. Dá réir sin, maidir le caiteachas poiblí a mhaoinítear le hioncam ó chistí an Aontais, lena n‑áirítear deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, meastar go méadóidh sé go 1,6 % de OTI in 2024 (ó 1,3 % de OTI in 2023).
(19)Bunaithe ar bhearta beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise agus ar an mbonn nach mbeidh aon athrú beartais ann, tuartar i Réamhaisnéis Earraigh 2024 ón gCoimisiún easnamh rialtais 2,8 % de OTI in 2025, agus go bhfásfaidh an glanchaiteachas 4,0 % in 2025. Meastar go dtiocfaidh laghdú go 104,8 % ar an gcóimheas fiachais rialtais ghinearálta–OTI faoi dheireadh 2025.
(20)Faoi rialacha nua an Aontais maidir le rialachas eacnamaíoch, beidh ar an Spáinn plean struchtúrach fioscach meántéarmach a fhorbairt chun an t‑easnamh agus fiachas an rialtais a laghdú. Sa phlean sin, d’fhéadfaí glacadh bearta ioncaim agus caiteachais a chomhcheangal le hinfheistíochtaí agus athcóirithe chun fás eacnamaíoch níos láidre agus níos inbhuanaithe a chur chun cinn. Is tír ardfhiachais í an Spáinn, a bhfuil struchtúr rialachais díláraithe aici. I gcreat náisiúnta fioscach an rialtas láir, leagtar amach spriocanna do na réigiúin i ndáil le cothromaíocht struchtúrtha agus an cóimheas fiachais-OTI, agus i ndáil le huasráta fáis an chaiteachais ainmniúil (riail an chaiteachais). Chun a áirithiú go gcomhlíonfar rialacha nua an Aontais maidir le rialachas eacnamaíoch, d’fhéadfadh sé gur ghá an creat buiséadach náisiúnta a uasdátú. Meastar go dtiocfaidh méadú suntasach ar an gcaiteachas a bhaineann le cúram sláinte, cúram fadtéarmach agus pinsin de bharr forbairtí déimeagrafacha. Maidir le pinsin, is féidir aghaidh a thabhairt ar na heasnaimh inbhuanaitheachta fioscaí go meántéarmach agus go fadtéarmach ach an ‘clásal clabhsúir’ a tugadh isteach le hathchóiriú 2023 a chur i bhfeidhm. Ba cheart go mbeidh athchóirithe cánach ina gcuid lárnach den straitéis comhdhlúthaithe fhioscaigh. Ina leith sin, na hathchóirithe a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, lena dtógtar ar na moltaí ó shaineolaithe a bhfuarthas idir an dá linn, tá sé d’aidhm acu na nithe seo a leanas a dhéanamh: (i) an córas cánachais a dhéanamh níos éifeachtaí agus níos nua-aimseartha, agus é a chur in oiriúint do threochtaí nua; (ii) tacú leis an aistriú glas; agus (iii) ioncam a mhéadú agus cothromas a chur chun cinn. Ina theannta sin, bheadh deis ag an Spáinn tuilleadh ioncaim chánach a bhaineann leis an gcomhshaol a bhailiú (1,5 % de OTI in 2022 i gcomparáid le 2,0 % ráta comhiomlán an Aontais), lena n‑áirítear tríd an prionsabal ‘gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as’ a neartú. Féadfar méadú ar an cáin tomhaltais agus daoine leochaileacha á gcosaint le bearta cúiteacha spriocdhírithe a áireamh ar an gníomhaíochtaí chun spriocanna an phlean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach; leis sin, neartófaí acmhainneacht aistrithe sóisialta chun laghdú a dhéanamh ar neamhionannas agus ar an mbochtaineacht, atá fós ard agus a mbíonn tionchar ar leith acu ar leanaí. Tá chur chun feidhme moltaí údarás fioscach neamhspleách na Spáinne (AIReF) ríthábhachtach maidir le cáilíocht agus éifeachtúlacht chaiteachas an rialtais a fheabhsú, agus bheadh buntáistí ann freisin dá gcuirfí an creat um athbhreithnithe ar chaiteachas chun feidhme ar bhealach uaillmhianach. Tá an méid sin ábhartha go háirithe maidir leis an gcúram sláinte, chun costéifeachtúlacht a fheabhsú agus chun aghaidh a thabhairt ar éagothromaíochtaí sa rochtain agus cáilíocht réigiúnach, mar aon leis an infheistíocht shuntasach atá de dhíth sa chúram príomhúil.
(21)Ina theannta sin, anuas ar na bearta sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, d’fhéadfaí athléimneacht eacnamaíoch a neartú agus tacú le fás féideartha le hiarrachtaí breise, rud a chabhródh le bonn taca a chur faoi ghlacadh conair fhioscach níos céimsí. Tá réimse an ualaigh rialála agus an timpeallacht infheistíochta san áireamh leis sin. Go háirithe, athchóiriú ar an rialáil bunaithe ar mhéid i réimsí an tsaothair, na hiniúchóireachta agus an chánachais agus é mar aidhm sannadh caipitil agus lucht saothair a dhéanamh níos éifeachtúla, tacú le hinfheistíocht agus cuidiú le táirgiúlacht a fheabhsú. Laghdófaí saobhadh eacnamaíoch a thuilleadh ach aghaidh a thabhairt ar easnaimh san éifeachtúlacht bhreithiúnach. Bíonn go leor ama fós de dhíth chun cásanna sibhialta agus tráchtála a réiteach agus ní dhearnadh athnuachana ar Chomhairle na mBreithiúna fós, rud a chuireann bac ar bhreithimh ar ardleibhéal a ainmniú. Tá deis ann freisin tacú le tuilleadh athnuachana. Is féidir táirgiúlacht gnólachtaí a fheabhsú le tuilleadh infheistíochta a dhéanamh i T&F agus le naisc níos láidre leis an éiceachóras eolaíochta. Tá déine T&F na Spáinne, 1,4 % de OTI in 2022, fós marbhánta i gcomparáid le 2021 agus tá sé fós i bhfad faoi bhun mheán an Aontais, 2,2 %, go príomha mar gheall ar an mbearna sa chaiteachas príobháideach (0,8 % de OTI, i bhfad faoi bhun mheán an Aontais, 1,5 %). In ainneoin na mbeart sa phlean athbhreithnithe téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa arna nglacadh, is cosúil go bhfuil tuilleadh iarrachtaí fós de dhíth chun tacú le caiteachas príobháideach T&F agus aistriú eolais idir comhlachtaí taighde príobháideacha agus poiblí. D’fhéadfaí na nithe seo a leanas a áireamh i measc na mbeart sonrach: (i) eagraíochtaí taighde phoiblí a dhíriú a thuilleadh ar an bhfeidhmíocht agus iad a dhéanamh níos proifisiúnta; agus (ii) comhordú an chórais eolaíochta, teicneolaíochta agus nuálaíochta a fheabhsú maidir le taighde agus beartas nuálaíochta a dhearadh agus a chur i bhfeidhm thar leibhéil éagsúla rialtais.
(22)I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b) de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Meastar go gcuideoidh na nithe sin ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na dúshláin uile a sainaithníodh sna moltaí tírshonracha ábhartha, nó ar scair suntasach de na dúshláin sin. Laistigh den tréimhse dhocht sin, tá sé ríthábhachtach dul ar aghaidh go pras le cur chun feidhme éifeachtach an phlean, lena n‑áirítear an chaibidil REPowerEU, chun borradh a chur faoi iomaíochas fadtéarmach na Spáinne tríd an aistriú glas agus an t‑aistriú digiteach, agus cothroime shóisialta a áirithiú san am céanna. Chun gealltanais an phlean a chomhlíonadh faoi mhí Lúnasa 2026, tá sé ríthábhachtach don Spáinn leanúint d’athchóirithe a chur chun feidhme agus dlús a chur le hinfheistíochtaí trí aghaidh a thabhairt ar mhoilleanna atá ag teacht chun cinn agus cumas láidir riaracháin á chinntiú san am céanna. De bharr mhéid agus chastacht an phlean, tá gá le bearta sonracha chun a áirithiú go mbeifear in ann athchóirithe agus infheistíochtaí a chur i gcrích in am. Tá an rud céanna amhlaidh maidir le dúshláin a bhaineann le cumas ionsúcháin. Tá infheistíochtaí an‑chomhchruinnithe i dtreo dheireadh na tréimhse chun an plean téarnaimh agus athléimneachta a chur i bhfeidhm agus is fiú aird ar leith a thabhairt orthu. Tá deis ann freisin an comhordú idir na leibhéil éagsúla sa riarachán a neartú, agus chuirfeadh nósanna imithe cuíchóirithe dlús le glacadh cistí ag tairbhithe deiridh. Tá tábhacht ar leith ag baint leis na nithe sin chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bhaineann leis an méid suntasach cistí a bhainistítear le huirlisí airgeadais a leagtar amach sa phlean modhnaithe téarnaimh agus athléimneachta a ionsú. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus páirtithe leasmhara ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.
(23)Mar chuid den athbhreithniú meántéarma ar na cistí beartais comhtháthaithe, i gcomhréir le hAirteagal 18 de Rialachán (AE) 2021/1060, ceanglaítear ar an Spáinn athbhreithniú a dhéanamh ar gach clár faoi Mhárta 2025, agus aghaidh á thabhairt, i measc nithe eile, ar na dúshláin arna n‑aithint sna moltaí tírshonracha ábhartha, 2024, mar aon lena plean náisiúnta fuinnimh agus aeráide. Is é an t‑athbhreithniú sin is bunús le leithdháileadh críochnaitheach an chistithe ón Aontas atá san áireamh i ngach clár. Tá dul chun cinn déanta ag an Spáinn maidir leis an mbeartas comhtháthaithe agus Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme, ach tá dúshláin ann fós. Tá OTI faoi bhun 75 % de mheán an Aontais in ocht réigiún de chuid na Spáinne. Tá sé ríthábhachtach dlús a chur le cur chun feidhme clár beartais comhtháthaithe agus acmhainneacht riaracháin a neartú ar gach leibhéal. Tá na tosaíochtaí a chomhaontaíodh sna cláir fós ábhartha. Anuas ar bhearta maidir le hacmhainneacht riaracháin, tá sé an-tábhachtach go gcuirfear infheistíochtaí chun feidhme go tapa i ndáil le cumais nuálaíochta gnó agus T&F, go háirithe sna hearnálacha a sainaithníodh i straitéis réigiúnacha um speisialtóireacht chliste. Tá infheistíocht san aistriú glas, i gcomhréir leis an bplean náisiúnta fuinnimh agus aeráide, go háirithe infheistíochtaí i mbainistiú uisce, fós ríthábhachtach, go háirithe sna réigiúin is mó a ndéantar difear dóibh amhail Canarias agus na limistéir chósta in oirthear agus i ndeisceart na Spáinne. Tá infheistíochtaí chun réigiúin atá thíos leis an meath déimeagrafacha a dhéanamh níos tarraingtí agus níos iomaíche riachtanach don chóineasú. Thairis sin, is gá fós daoine atá dífhostaithe go fadtéarmach nó oibrithe scothaosta a imeascadh nó a ath-imeascadh sa mhargadh saothair, aghaidh a thabhairt ar neamhréir scileanna agus an Ráthaíocht Eorpach do Leanaí a chur chun feidhme. Trí aghaidh a thabhairt ar na dúshláin sin, thacófaí freisin leis an gcóineasú sóisialta aníos, i gcomhréir le hanailís tíre dara chéime de chuid sheirbhísí an Choimisiúin, bunaithe ar ghnéithe an Chreata um Chóineasú Sóisialta. D’fhéadfadh an Spáinn úsáid a bhaint freisin as an Ardán um Theicneolaíochtaí Straitéiseacha don Eoraip chun tacú le claochlú na tionsclaíochta, go háirithe trí infheistíocht a dhéanamh i bhforbairt agus monarú teicneolaíochtaí straitéiseacha agus ina slabhraí luacha faoi seach, go háirithe i réimsí na nuálaíochta sa theicneolaíocht dhomhain, an fhuinnimh ghlain, na héifeachtúlachta acmhainní, na talmhaíochta agus na dteicneolaíochtaí a bhaineann le sláinte.
(24)Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus le cistí eile ón Aontas, tá roinnt dúshláin bhreise roimh an Spáinn a bhaineann le ganntanas uisce agus brú uisce atá sonrach agus méadaitheach. Mar a chonacthas in 2023 agus 2024, tá stádas triomaigh éigeandála ag tarlú níos minice i réigiúin airithe agus níl sé teoranta do mhíonna an tsamhraidh a thuilleadh. Éifeachtaí díobhálacha an athraithe aeráide, amhail tuilte, creimeadh cósta agus ithreach, fairsingiú fásaigh, triomaigh, tonnta teasa agus dóiteáin foraoise, a réamh-mheas agus a chosc, tá an méid sin fós ar cheann de na dúshláin is mó sa Spáinn, atá ar cheann de na tíortha is mó a ndéantar difear dóibh san Aontas. Meastar go dtiocfaidh méadú ar mhinicíocht agus ar dhéine triomach agus tuilte, rud a dhéanfadh difear diúltach do dhaoine, bithéagsúlacht, airgeadas poiblí agus iomaíochas. Cé go bhfuil bearta sa phlean modhnaithe téarnaimh agus athléimneachta agus cistí eile ón Aontas chun staid earnáil an uisce a fheabhsú sa Spáinn, tá gá ann le tuilleadh iarrachtaí, go háirithe i ndáil le bainistiú inbhuanaithe uisce. Le tuilleadh infheistíochta sa bhonneagar, chuideofaí leis an mbainistiú uisce a fheabhsú, lena n‑áirítear in earnáil na talmhaíochta, an príomh-thomhaltóir uisce, i gcomhréir le Plean Straitéiseach CBT na Spáinne. I measc na mbeart a bhféadfaí a uas-scálú, tá infheistíocht i mbailiú agus cóireáil fuíolluisce, athúsáid uisce, sceitheadh uisce i líonraí agus sa soláthar uisce ginearálta a laghdú, úsáid barr atá athléimneach ó thaobh na haeráide de, faireachán níos fearr, réitigh dhúlrabhunaithe, cosc ar thuilte agus athshlánú aibhneacha a chur chun cinn. Ina theannta sin, chabhrófaí leis an leas is fearr a bhaint as na bearta atá ann cheana a bhaint amach le sásraí le haghaidh comhordú níos fearr idir leibhéil éagsúla an rialtais, lena n‑áirítear sásraí i ndáil le cur chun feidhme agus forfheidhmiú éifeachtach.