<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-819/19</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62019CC0819</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:373">EU:C:2021:373</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>23</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>23</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Konklużjonijiet Bobek – Kawża C‑819/19</HT></P><P><HT TYPE="SC">Stichting Cartel Compensation <HT TYPE="ITALIC">et</HT></HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali</HT></P><P><HT TYPE="UC">Bobek</HT></P><P>ippreżentati fis‑<DATE ISO="20210506">6 ta’ Mejju 2021</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Lingwa oriġinali: l-Ingliż.</P></NOTE></P></TI><STI><P>Kawża C‑819/19</P><P>Stichting Cartel Compensation,</P><P>Equilib Netherlands BV</P><P>vs</P><P>Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV,</P><P>Martinair Holland NV,</P><P>Deutsche Lufthansa AG,</P><P>Lufthansa Cargo AG,</P><P>British Airways plc,</P><P>Société Air France SA,</P><P>Singapore Airlines Ltd,</P><P>Singapore Airlines Cargo Pte Ltd,</P><P>Swiss International Air Lines AG,</P><P>Air Canada,</P><P>Cathay Pacific Airways Ltd,</P><P>Scandinavian Airlines System Denmark-Norway-Sweden<BR/>SAS AB<BR/>SAS Cargo Group A/S</P><P><HT TYPE="NORMAL">(talba għal deċiżjoni preliminari mir-Rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali, Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi))</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="”" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN="“"><KEYWORD>Rinviju għal deċiżjoni preliminari</KEYWORD><KEYWORD>Artikolu 101 TFUE u Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE</KEYWORD><KEYWORD>Regoli ta’ implimentazzjoni tal-Artikolu 103 TFUE</KEYWORD><KEYWORD>Sistema tranżitorja tal-Artikoli 104 u 105 TFUE</KEYWORD><KEYWORD>Ftehimiet u prattiki miftiehma dwar diversi elementi għall-iffissar tal-prezz ta’ servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija bl-ajru (impożizzjoni ta’ ħlasijiet supplimentari għal fjuwil u għas-sigurtà, rifjut ta’ ħlas ta’ kummissjoni fuq ħlasijiet supplimentari)</KEYWORD><KEYWORD>Azzjoni ta’ danni</KEYWORD><KEYWORD>Effett dirett</KEYWORD><KEYWORD>Kompetenza tal-qrati nazzjonali</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><?PAGE NO="2"?><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Introduzzjoni</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Stichting Cartel Compensation u Equilib Netherlands BV (iktar ’il quddiem ir-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0001" REF.END="QE0001"/>rikorrenti<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>) qegħdin jitolbu sentenza dikjaratorja u danni kontra l-konvenuti<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV; Martinair Holland NV; Deutsche Lufthansa AG; Lufthansa Cargo AG; British Airways plc; Société Air France SA; Singapore Airlines Ltd; Singapore Airlines Cargo Pte Ltd; Swiss International Air Lines AG; Air Canada; Cathay Pacific Airways Ltd; Scandinavian Airlines System Denmark-Norway-Sweden; SAS AB; u SAS Cargo Group A/S (flimkien, iktar ’il quddiem il-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0002" REF.END="QE0002"/>konvenuti<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/>).</P></NOTE> minħabba li aġixxew bi ksur tal-Artikolu 101(1) TFUE u tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (iktar ’il quddiem il-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0003" REF.END="QE0003"/>Ftehim ŻEE<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>) billi kkoordinaw diversi elementi tal-prezz li kellu jitħallas għal servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija bl-ajru fuq rotot bejn ajruporti fi u mill-Unjoni Ewropea u ż-ŻEE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Dik il-prattika allegatament seħħet fi żmien meta l-Kunsill kien għadu ma adottax dispożizzjonijiet ta’ implimentazzjoni għal ċerti partijiet tas-settur tat-trasport bl-ajru sabiex jagħti <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0004" REF.END="QE0004"/>effett sħiħ<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/> lill-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 101 TFUE. Għal dik ir-raġuni, il-konvenuti jsostnu li l-kompetenza għall-infurzar tal-Artikolu 101 TFUE baqgħet unikament għand l-awtoritajiet amministrattivi tal-Istati Membri u għand il-Kummissjoni Ewropea skont is-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0005" REF.END="QE0005"/>sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/> prevista fl-Artikoli 104 u 105 TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>Din il-kawża tqajjem il-kwistjoni tal-kompetenza ta’ qrati nazzjonali sabiex japplikaw l-Artikolu 101(1) TFUE u l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE għal prattiki antikompetittivi li kienu seħħew matul dik is-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0006" REF.END="QE0006"/>sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>. Madankollu, dik il-kwistjoni forsi teknika u limitata temporanjament, imbagħad, tagħti lok għal kwistjoni iktar fundamentali dwar l-(inter)dipendenza ta’ infurzar pubbliku (amministrattiv) u privat (ġudizzjarju) ta’ regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-kuntest ġuridiku</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">It-TFUE</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>L-Artikoli 101 sa 105 TFUE jistabbilixxu r-regoli dwar il-kompetizzjoni. Id-dispożizzjonijiet li ġejjin huma rilevanti għal din il-kawża:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201C" ID="QS0007" REF.END="QE0007"/>Artikolu 101</P><P>(ex Artikolu 81 TKE)</P><P>1. Is-segwenti għandhom ikunu inkompatibbli mas-suq intern u għandhom ikunu projbiti: l-akkordji kollha bejn impriżi, id-deċiżjonijiet kollha ta’ [deċiżjonijiet ta’] assoċjazzjonijiet bejn impriżi u l-prattiċi kollha miftiehma li jistgħu jolqtu l-kummerċ bejn l-Istati Membri u li jkollhom bħala għan jew riżultat tagħhom il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq intern, partikolarment dawk li jinvolvu:</P><P>[…]</P><P>2. L-akkordji jew deċiżjonijiet projbiti bid-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu jkunu awtomatikament nulli.</P><?PAGE NO="3"?><P>3. Madankollu, id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1 jistgħu jiġu dikjarati inapplikabbli fil-każ ta’ xi wieħed milli ġejjin, jiġifieri:</P><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>akkordji jew kategoriji ta’ akkordji bejn impriżi,</P></ITEM><ITEM><P>deċiżjonijiet ta’ assoċjazzjonijiet ta’ impriżi jew kategoriji ta’ assoċjazzjonijiet ta’ impriżi,</P></ITEM><ITEM><P>prattiċi miftiehma jew kategoriji ta’ prattiċi miftiehma,</P></ITEM></LIST></P><P>li jikkontribwixxu sabiex itejbu l-produzzjoni jew id-distribuzzjoni ta’ prodotti, jew sabiex jippromwovu progress tekniku jew ekonomiku waqt li fl-istess ħin, jassiguraw li l-konsumaturi jkollhom sehem ġust mill-benefiċċji li joħorġu minnhom, izda li ma:</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>(a)</NO.P><TXT>jimponux fuq l-impriżi interessati restrizzjonijiet li ma jkunux indispensabbli għall-kisba tal-għanijiet ta’ hawn fuq;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(b)</NO.P><TXT>jagħtux lil dawn l-impriżi l-possibiltà li jeliminaw il-kompetizzjoni f’parti sostanzjali tal-prodotti inkwistjoni.</TXT></NP></ITEM></LIST></P><P>[…]</P><P>Artikolu 103</P><P>(ex Artikolu 83 TKE)</P><P>1. Ir-regolamenti jew id-direttivi xierqa għall-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti fl-Artikoli 101 u 102 għandhom jiġu stabbiliti mill-Kunsill fuq proposta tal-Kummissjoni u wara li jikkonsulta l-Parlament Ewropew.</P><P>2. Id-dispożizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1 għandhom l-għan, partikolarment:</P><P>[…]</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>(b)</NO.P><TXT>biex jiddeterminaw il-modalitajiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3), b’kunsiderazzjoni xierqa għall-ħtieġa li jassiguraw superviżjoni adegwata flimkien mal-iktar simplifikazzjoni massima possibbli ta’ kontroll amministrattiv;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(c)</NO.P><TXT>fejn meħtieġ, sabiex jiddefinixxu l-ambitu tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet li jinsabu fl-Artikoli 101 u 102 dwar id-diversi setturi ekonomiċi;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]</P><P>Artikolu 104</P><P>(ex Artikolu 84 TKE)</P><P>Sa meta l-miżuri meħuda fl-applikazzjoni tal-Artikolu 103 jidħlu fis-seħħ, l-awtoritajiet tal-Istati Membri għandhom jiddeċiedu fuq l-ammissibbiltà ta’ akkordji u fuq kwistjonijiet dwar kull abbuż minn pożizzjoni dominanti fis-suq intern, skond il-liġijiet tal-pajjiżi tagħhom u d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 101, speċjalment il-paragrafu 3, u tal-Artikolu 102.</P><?PAGE NO="4"?><P>Artikolu 105</P><P>(ex Artikolu 85TKE)</P><P>1. Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 104, il-Kummissjoni għandha tissorvelja l-applikazzjoni tal-prinċipji li hemm fl-Artikoli 101 u 102. Fuq talba ta’ Stat Membru, jew fuq inizjattiva tagħha stess, hija għandha tinvestiga, flimkien mal-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri li jipprestaw l-assistenza tagħhom, kull ksur suspettat tal-prinċipji msemmija hawn fuq. Jekk issib li dak il-ksur ikun ġara, hija għandha tipproponi mezzi xierqa sabiex twaqqfu.</P><P>2. Jekk dak il-ksur ikompli, il-Kummissjoni għandha toħroġ deċiżjoni motivata li tirreġistra l-ksur tal-prinċipji. Il-Kummissjoni tista’ tippubblika d-deċiżjoni tagħha u tista’ tawtorizza lill-Istati Membri sabiex jieħdu l-miżuri meħtieġa sabiex jirrimedjaw is-sitwazzjoni skond il-kondizzjonijiet u fil-modalitajiet li jiġu preskritti mill-Kummissjoni.</P><P>3. Il-Kummissjoni tista’ tadotta regolamenti dwar il-kategoriji ta’ ftehim li fir-rigward tagħhom il-Kunsill ikun adotta regolament jew direttiva skond l-Artikolu 103(2)(b).<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/></P></ALINEA></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Il-Ftehim ŻEE</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>Il-Ftehim ŻEE għandu l-għan li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0008" REF.END="QE0008"/>jippromwovi t-tisħiħ kontinwu u bilanċjat tal-kummerċ u tar-relazzjonijiet ekonomiċi bejn il-Partijiet Kontraenti b’kondizzjonijiet ugwali ta’ kompetizzjoni, u l-osservanza tal-istess regoli, bil-ħsieb li tinħoloq [ŻEE] omoġenea […]<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 52, p. 3), Artikolu 1(1).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>L-Artikolu 6 tal-Ftehim ŻEE jgħid:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" ID="QS0009" REF.END="QE0009"/>Minghajr pregudizzju ghal żviluppi futuri tal-gurisprudenza, id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim, sa fejn huma identici fis-sustanza ghar-regoli korrispondenti tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faham u l-Azzar u ghall-atti adottati fl-applikazzjoni taż-żewg Trattati, ghandhom, fl-implimentazzjoni u fl-applikazzjoni taghhom, jigu interpretati b’konformità mad-deciżjonijiet rilevanti tal-Qorti tal-Gustizzja tal-Komunitajiet Ewropej moghtija qabel id-data tal-firma ta’ dan il-Ftehim.<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>L-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE huwa essenzjalment identiku għall-Artikolu 101 TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>Skont Artikolu 55 tal-Ftehim ŻEE:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="055.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201C" ID="QS0010" REF.END="QE0010"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Minghajr pregudizzju ghad-dispożizzjonijiet li jaghtu effett lill-Artikoli 53 u 54 kif jinsabu fil-Protokoll Nru 21 u fl-Anness XIV ta’ dan il-Ftehim, il-Kummissjoni tal-KE u l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA msemmija fl-Artikolu 108(1) ghandhom jiżguraw l-applikazzjoni tal-principji stabbiliti fl-Artikoli 53 u 54.</ALINEA><ALINEA>L-awtorità kompetenti ta’ sorveljanza, kif previst fl-Artikolu 56, ghandha tinvestiga każijiet ta’ suspett ta’ infrazzjoni ta’ dawn il-principji, fuq inizjattiva taghha stess, jew wara applikazzjoni minn Stat fit-territorju rispettiv jew mill-awtorità l-ohra ta’ sorveljanza. L-awtorità kompetenti ta’ sorveljanza ghandha twettaq dawn l-investigazzjonijiet b’koperazzjoni mal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti fit-territorju rispettiv u b’koperazzjoni mal-awtorità l-ohra ta’ sorveljanza, li ghandha taghti l-ghajnuna taghha skond ir-regoli interni taghha.</ALINEA><?PAGE NO="5"?><ALINEA>Jekk issib li kien hemm infrazzjoni, ghandha tipproponi miżuri xierqa biex iggib l-infrazzjoni fi tmiem.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="055.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Jekk l-infrazzjoni ma tingiebx fi tmiem, l-awtorità kompetenti ta’ sorveljanza ghandha tirregistra din l-infrazzjoni tal-principji f’deciżjoni li fiha jinghataw ir-ragunijiet.</ALINEA><ALINEA>L-awtorità kompetenti ta’ sorveljanza tista’ tippubblika d-deciżjoni taghha u tawtorizza l-Istati fit-territorju rispettiv biex jiehdu l-miżuri, li dwarhom tiddetermina l-kondizzjonijiet u ddettalji, li jinhtiegu biex tigi rimedjata s-sitwazzjoni. Tista’ ukoll titlob lill-awtorità ta’ sorveljanza l-ohra biex tawtorizza Stati fit-territorju rispettiv biex jiehdu dawk il-miżuri.<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-fatti, il-proċeduri nazzjonali u d-domandi magħmula</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>Fid‑<DATE ISO="20101109">9 ta’ Novembru 2010</DATE>, il-Kummissjoni Ewropea adottat id-Deċiżjoni C(2010) 7694 finali li tirrigwarda proċedura skont l-Artikolu 101 [TFUE], l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Iktar ’il quddiem il-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0011" REF.END="QE0011"/>Ftehim Svizzeru<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>.</P></NOTE> (Kawża C.39258 – Trasport ta’ merkanzija bl-ajru) (iktar ’il quddiem id-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0012" REF.END="QE0012"/>Deċiżjoni 2010<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Kawża C.39258 – Trasport ta’ merkanzija bl-ajru (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="371" PAGE.FIRST="11" DATE.PUB="2014">ĠU 2014 C 371, p. 11</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>Skont l-Artikoli 1 sa 4 tad-Deċiżjoni 2010, instab li kien hemm għadd ta’ trasportaturi li kienu involuti fil-koordinazzjoni ta’ diversi elementi tal-prezz li kellu jintalab għal servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija bl-ajru fuq rotot bejn ajruporti fl-Unjoni u/jew fiż-ŻEE; bejn ajruporti fl-Unjoni u/jew fiż-ŻEE u pajjiżi terzi; u bejn ajruporti fl-Unjoni u fl-Isvizzera, bi ksur tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim Svizzeru, għal perijodi differenti (iktar ’il quddiem il-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0013" REF.END="QE0013"/>kondotta inkwistjoni<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>). Skont id-Deċiżjoni 2010, dak il-ksur dam b’kollox minn Diċembru 1999 sa Frar 2006.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>Fis-sentenzi tagħha tas‑<DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea annullat parzjalment id-Deċiżjoni 2010 fil-konfront tar-rikorrenti fil-kawżi quddiemha<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Sentenzi tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Air Canada vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑9/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:994">EU:T:2015:994</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Koninklijke Luchtvaart Maatschappij vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T-28/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:995">EU:T:2015:995</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Japan Airlines vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T-36/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:992">EU:T:2015:992</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Cathay Pacific Airways vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T-38/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:985">EU:T:2015:985</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Cargolux Airlines vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T-39/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:991">EU:T:2015:991</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Latam Airlines Group u Lan Cargo vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑40/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:986">EU:T:2015:986</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑43/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:989">EU:T:2015:989</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Deutsche Lufthansa <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑46/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:987">EU:T:2015:987</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>British Airways vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑48/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:988">EU:T:2015:988</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE><HT TYPE="ITALIC">SAS</HT> Cargo Group <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T-56/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:990">EU:T:2015:990</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Air France-KLM vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑62/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:996">EU:T:2015:996</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Air France vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T-63/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:993">EU:T:2015:993</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>) u tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Martinair Holland vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑67/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:984">EU:T:2015:984</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Essenzjalment, il-Qorti Ġenerali sabet li d-Deċiżjoni 2010 kienet ivvizzjata minn kontradizzjonijiet bejn il-motivi u d-dispożittiv tagħha<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Ara, pereżempju, is-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151216">16 ta’ Diċembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Air Canada vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑9/11</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:994">EU:T:2015:994</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0060">60</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>Fis‑<DATE ISO="20170317">17 ta’ Marzu 2017</DATE>, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C(2017) 1742 finali 2017 li tirrigwarda proċediment skont l-Artikolu 101 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru (Kawża AT.39258 – Trasport ta’ merkanzija<?PAGE NO="6"?> bl-ajru) (iktar ’il quddiem id-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0014" REF.END="QE0014"/>Deċiżjoni 2017<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Id-Deċiżjoni 2017 ma ġietx ippubblikata. Madankollu, hemm sommarju tal-konstatazzjonijiet. Ara s-Sommarju tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tas‑<DATE ISO="20170317">17 ta’ Marzu 2017</DATE> li tirrigwarda proċediment skont l-Artikolu 101 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="188" PAGE.FIRST="14" DATE.PUB="2017">ĠU 2017 C 188, p. 14</REF.DOC.OJ>) (iktar ’il quddiem is-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0015" REF.END="QE0015"/>Sommarju tad-Deċiżjoni 2017<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>).</P></NOTE>. Id-Deċiżjoni 2017 żammet is-sustanza tad-Deċiżjoni 2010. Hija kkonfermat ukoll li l-ksur kien dam b’kollox minn Diċembru 1999 sa Frar 2006.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Skont is-Sommarju tad-Deċiżjoni 2017, il-Kummissjoni sabet li għadd ta’ trasportaturi kienu involuti f’kartell dwar il-kondotta inkwistjoni. Dik il-kondotta kienet tikser l-Artikolu 101 TFUE, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim Svizzeru. Hija kienet relatata ma’ (i) rotot bejn ajruporti fl-Unjoni (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0016" REF.END="QE0016"/>rotot intra-Unjoni<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/>); (ii) rotot bejn ajruporti fl-Unjoni u ajruporti barra ż-ŻEE (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0017" REF.END="QE0017"/>rotot Unjoni-pajjiżi terzi<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>); (iii) rotot bejn ajruporti fiż-ŻEE (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0018" REF.END="QE0018"/>rotot intra-ŻEE<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/>); (iv) rotot bejn ajruporti f’pajjiżi li huma partijiet kontraenti għall-Ftehim ŻEE, iżda li ma humiex Stati Membri tal-Unjoni, u ajruporti f’pajjiżi terzi (<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0019" REF.END="QE0019"/>rotot ŻEE mhux tal-Unjoni-pajjiżi terzi<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>) u (v) rotot bejn ajruporti fl-Unjoni u fl-Isvizzera (<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0020" REF.END="QE0020"/>rotot tal-Unjoni-Svizzeri<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>Is-Sommarju tad-Deċiżjoni 2017 jispeċifika l-ksur u l-impożizzjoni ta’ multi għal perijodi differenti fir-rigward ta’ rotot differenti kif ġej:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Għal rotot intra-Unjoni, il-Kummissjoni kienet kompetenti tistabbilixxi ksur u timponi multi għal kondotta fir-rigward ta’ trasport bl-ajru bejn ajruporti tal-Unjoni qabel l‑<DATE ISO="20040501">1 ta’ Mejju 2004</DATE>. Dan għaliex, <HT TYPE="ITALIC">qabel</HT> l‑<DATE ISO="20040501">1 ta’ Mejju 2004</DATE>, ir-Regolament (KEE) Nru 3975/87<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Regolament tal-Kunsill tal‑<DATE ISO="19871214">14 ta’ Diċembru 1987</DATE> li jistabbilixxi l-proċedura għall-applikazzjoni tar-Regoli dwar il-kompetizzjoni għall-impriżi fis-settur tat-trasport bl-ajru (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 262).</P></NOTE> kien ta lill-Kummissjoni setgħat ta’ implimentazzjoni sabiex tapplika l-Artikolu 101 TFUE fir-rigward ta’ trasport bl-ajru bejn ajruporti tal-Unjoni biss. Trasport bl-ajru bejn ajruporti tal-Unjoni u ajruporti f’pajjiżi terzi kien, madankollu, eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dak ir-regolament.</P></ITEM><ITEM><P>Għal rotot Unjoni-pajjiżi terzi, għall-istess raġunijiet, il-kompetenza tal-Kummissjoni kienet limitata għal kondotta li seħħet <HT TYPE="ITALIC">wara</HT> l‑<DATE ISO="20040501">1 ta’ Mejju 2004</DATE>.</P></ITEM><ITEM><P>Għal rotot intra-ŻEE, il-Kummissjoni kienet kompetenti tikkonstata ksur u timponi multi għall-perijodu kollu mill-1999 sal-2006.</P></ITEM><ITEM><P>Għal rotot ŻEE mhux tal-Unjoni-pajjiżi terzi, id-Deċiżjoni Nru 130/2004<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE tal‑<DATE ISO="20040924">24 ta’ Settembru 2004</DATE> li temenda l-Anness XIV (Kompetizzjoni), il-Protokoll 21 (dwar l-Implimentazzjoni ta’ Regoli tal-Kompetizzjoni Applikabbli għal Impriżi) u l-Protokoll 23 (dwar il-Kooperazzjoni bejn l-Awtoritajiet ta’ Sorveljanza) tal-Ftehim ŻEE (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="064" PAGE.FIRST="57" DATE.PUB="2005">ĠU 2005 L 64, p. 57</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> u d-Deċiżjoni Nru 40/2005<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt tal‑<DATE ISO="20050311">11 ta’ Marzu 2005</DATE> li temenda l-Anness XIII (Trasport) u l-Protokoll 21 (dwar l-Implimentazzjoni ta’ Regoli tal-Kompetizzjoni Applikabbli għal Impriżi) tal-Ftehim ŻEE (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="198" PAGE.FIRST="38" DATE.PUB="2005">ĠU 2005 L 198, p. 38</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> daħlu fis-seħħ fid‑<DATE ISO="20050519">19 ta’ Mejju 2005</DATE>. Minn dik id-data ’il quddiem bdew japplikaw ir-Regolament (KE) Nru 411/2004<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Regolament tal-Kunsill tas‑<DATE ISO="20040226">26 ta’ Frar 2004</DATE> li jirrevoka r-Regolament (KEE) Nru 3975/87 u jemenda r-Regolamenti (KEE) Nru 3976/87 u (KE) Nru 1/2003, f’konnessjoni ma’ trasport bl-ajru bejn il-Komunità u pajjiżi terzi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 8, p. 17).</P></NOTE> u r-Regolament (KE) Nru 1/2003<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Regolament tal-Kunsill tas‑<DATE ISO="20021216">16 ta’ Diċembru 2002</DATE> fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205).</P></NOTE> fil-qafas tal-Ftehim ŻEE. Għalhekk, il-Kummissjoni ma kkonstatatx ksur u ma imponietx multi għal kondotta fir-rigward ta’ rotot bejn pajjiżi taż-ŻEE li ma kinux Stati Membri tal-Unjoni u li kienu pajjiżi terzi qabel id‑<DATE ISO="20050519">19 ta’ Mejju 2005</DATE>.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>Id-Deċiżjoni 2017 ġiet ukoll ikkontestata quddiem il-Qorti Ġenerali<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Kawżi Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑326/17), Koninklijke Luchtvaart Maatschappij vs Il‑Kummissjoni (T‑325/17), Japan Airlines vs Il‑Kummissjoni (T‑340/17), Cathay Pacific Airways vs IlKummissjoni (T‑343/17), Cargolux Airlines vs Il-‑Kummissjoni (T‑334/17), Latam Airlines Group u Lan Cargo vs Il‑Kummissjoni (T‑344/17), Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo PTE vs Il‑Kummissjoni (T‑350/17), Deutsche Lufthansa <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni (T‑342/17), British Airways vs Il‑Kummissjoni (T‑341/17), <HT TYPE="ITALIC">SAS</HT> Cargo Group <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni (T‑324/17), Air France – KLM vs Il‑Kummissjoni (T‑337/17), Air France vs Il‑Kummissjoni (T‑338/17) u Martinair Holland vs Il‑Kummissjoni (T‑323/17).</P></NOTE> Dawk il-kawżi għadhom pendenti.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>Fl-istess waqt, ir-rikorrenti bdew proċeduri ċivili kontra l-konvenuti quddiem ir-Rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali, Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi). Dik il-qorti tispjega li dawk il-kumpanniji rikorrenti kienu nħolqu speċifikament sabiex isegwu t-talbiet assenjati lilhom għal danni li jirriżultaw minn dak li kkonstatat il-Kummissjoni dwar ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>Ir-rikorrenti jitolbu sentenza dikjaratorja u danni. L-ewwel nett, huma jitolbu lill-qorti tikkonstata li l-konvenuti aġixxew illegalment bejn l-1999 u l-2006. Jiġifieri, anki qabel (i) l‑<DATE ISO="20040501">1 ta’ Mejju 2004</DATE> (għal rotot Unjoni-pajjiżi terzi); (ii) id‑<DATE ISO="20050519">19 ta’ Mejju 2005</DATE> (għal rotot ŻEE mhux tal-Unjoni-pajjiżi terzi) u (iii) l‑<DATE ISO="20020601">1 ta’ Ġunju 2002</DATE> għal rotot Unjoni-Svizzera (iktar ’il quddiem il-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0021" REF.END="QE0021"/>perijodi kkontestati<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/>). It-tieni nett, huma jitolbu lill-qorti tar-rinviju tikkundanna lill-konvenuti jħallsu danni u mgħax <HT TYPE="ITALIC">in solidum</HT> għall-kondotta antikompetittiva inkwistjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>Skont il-qorti tar-rinviju, fit-talbiet tagħhom, ir-rikorrenti jinvokaw l-effett dirett tal-Artikolu 101 TFUE li jistabbilixxi l-kompetenza għall-qorti nazzjonali, u għall-perijodi kkontestati, irrispettivament mill-infurzar amministrattiv tal-liġi tal-kompetizzjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Fid-digriet tagħha, il-qorti tar-rinviju tqis li għandha l-kompetenza tapplika l-Artikolu 101 TFUE għall-kondotta inkwistjoni u għall-perijodi kkontestati. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tinnota espressament li dik il-pożizzjoni titbiegħed mis-sentenza tal-Qorti Għolja tal-Ġustizzja (Ingilterra u Wales) fil-kawża Emerald Supplies Ltd vs British Airways Plc<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Sentenza tal-Qorti Għolja tal-Ingilterra u Wales (Sezzjoni tal-Ekwità), tal‑<DATE ISO="20171004">4 ta’ Ottubru 2017</DATE> fil-kawża Emerald Supplies Ltd vs British Airways Plc [2017] EWHC 2420 (Ch).</P></NOTE>, kif ikkonfermata mill-Qorti tal-Appell (Ingilterra u Wales) fil-kawża La Gaitana Farms SA <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs British Airways Plc<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Sentenza tal-Qorti Għolja tal-Ingilterra u Wales (Sezzjoni Ċivili) tad‑<DATE ISO="20190129">29 ta’ Jannar 2019</DATE> fil-kawża La Gaitana Farms SA <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs British Airways Plc [2019] EWCA Civ 37.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>Filwaqt li kellha dubji dwar il-kompetenza tagħha li tapplika l-Artikolu 101(1) TFUE u l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE għall-perijodi kkkontestati, ir-Rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali, Amsterdam) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tirrinvija d-domanda li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" ID="QS0022" REF.END="QE0022"/>F’tilwima bejn partijiet leżi (f’dan il-każ, l-ispedituri, riċevituri ta’ servizzi ta’ merkanzija bl-ajru) u kumpanniji tal-ajru, il-qorti nazzjonali għandha ġurisdizzjoni – minħabba l-effett dirett tal-Artikolu 101 TFUE, jew mill-inqas tal-Artikolu 53 ŻEE, jew abbażi (l-effett immedjat tal-)Artikolu 6 tar-Regolament 1/2003 – sabiex tapplika b’mod sħiħ l-Artikolu 101 TFUE, jew mill-inqas l-Artikolu 53 ŻEE, fir-rigward tal-ftehimiet/prattiki miftiehma ta’ kumpanniji tal-ajru f’dak li għandu x’jaqsam ma’ servizzi ta’ merkanzija fuq titjiriet operati qabel l‑<DATE ISO="20040501">1 ta’ Mejju 2004</DATE> fuq rotot bejn ajruporti fl-Unjoni Ewropea u ajruporti barra ż-ŻEE, jew, qabel id‑<DATE ISO="20050519">19 ta’ Mejju 2005</DATE>, fuq rotot bejn l-Islanda, il-Liechtenstein, in-Norveġja u ajruporti barra ż-ŻEE, jew, fuq titjiriet operati qabel l‑<DATE ISO="20020601">1 ta’ Ġunju 2002</DATE>, bejn ajruporti fl-Unjoni u l-Isvizzera, ukoll għall-perijodu li fih kienet tapplika s-sistema tranżitorja tal-Artikoli 104 u 105 TFUE, jew is-sistema tranżitorja tipprekludi dan?<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><?PAGE NO="8"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>Osservazzjonijiet bil-miktub kienu sottomessi mir-rikorrenti, mill-konvenuti, mill-Gvern Norveġiż, mill-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA, kif ukoll mill-Kummissjoni. Ħlief għall-Gvern Norveġiż, dawk il-partijiet ippreżentaw argumentazzjoni orali fis-seduta li saret fil‑<DATE ISO="20210121">21 ta’ Jannar 2021</DATE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Analiżi</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>Dawn il-konklużjonijiet huma strutturati kif ġej. L-ewwel, nibda b’diskussjoni dwar il-kuntest legali ta’ dan il-każ (A). Sussegwentement, ngħaddi għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE mill-qorti tar-rinviju (B). Wara dan, nindirizza r-regoli ekwivalenti skont il-Ftehim ŻEE (C). Fl-aħħar nett, nikkonkludi b’osservazzjonijiet iktar ġenerali dwar l-infurzar ġudizzjarju ta’ regoli tal-kompetizzjoni (D).</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Il-qafas tat-Trattat u s-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0023" REF.END="QE0023"/>sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/></HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>Minħabba l-importanza tal-qafas tat-Trattat dwar ir-regoli tal-kompetizzjoni f’dan il-każ, insib li jeħtieġ nibda dawn il-konklużjonijiet billi niddeskrivi d-diversi elementi tal-Artikolu 101 TFUE u li neżamina bir-reqqa <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0024" REF.END="QE0024"/>t-tranżizzjonalità<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/> preżunta tas-sistema ta’ infurzar stabbilita fl-Artikoli 104 u 105 TFUE (1). Wara dan, ser niġbor fil-qosor l-argumenti tal-partijiet u nqegħidhom fil-kuntest tad-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju (2).</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC"><QUOT.START CODE="201C" ID="QS0025" REF.END="QE0025"/>Tranżizzjonalità<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/> dwar xiex?</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>L-Artikolu 101 TFUE għandu struttura sempliċi. L-ewwel paragrafu tiegħu jipprojbixxi <HT TYPE="ITALIC">kull</HT> ftehim li jkollu bħala l-għan jew l-effett tiegħu r-restrizzjoni tal-kompetizzjoni. It-tieni paragrafu jispjega l-konsegwenzi ta’ dik il-projbizzjoni: li <HT TYPE="ITALIC">kull</HT> ftehim li jinqabad bl-ewwel paragrafu jkun awtomatikament null. It-tielet paragrafu mbagħad jagħti eċċezzjoni għall-projbizzjoni tal-ewwel paragrafu: <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0026" REF.END="QE0026"/>[…] id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1 jistgħu jiġu ddikjarati inapplikabbli<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/> f’ċerti każijiet.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>L-Artikolu 101 TFUE huwa dispożizzjoni essenzjalment kompluta u awtonoma. Huwa fformulat f’termini ġenerali. Ma jirreferi għal ebda miżura ta’ implimentazzjoni, lanqas ma hemm xi ħaġa inerenti fl-Artikolu 101 TFUE li tista’ tissuġġerixxi li huwa ta’ għan jew applikazzjoni limitata. L-iktar importanti għal dan il-każ huwa li l-Artikolu 101 TFUE huwa istituzzjonalment għami. Ma jiffavorixxix istituzzjoni (partikolari) minn oħra. F’dan ir-rigward, wieħed ma jistax jislet kuntrast bejn il-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni u l-Artikolu 65(4) tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar. Dan tal-aħħar jispeċifika li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0027" REF.END="QE0027"/>l-Awtorità Għolja biss għandu jkollha l-ġurisdizzjoni<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/> tiddetermina jekk ftehim ipprojbit ikunx kompatibbli ma’ dik id-dispożizzjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>Mill-formulazzjoni tiegħu biss huwa għalhekk diffiċli s-suġġeriment li l-Artikolu 101 TFUE għandu jiġi applikat b’mod differenti għal <HT TYPE="ITALIC">kull</HT> dispożizzjoni <HT TYPE="ITALIC">oħra</HT> tat-Trattat li tirreferi għal istituzzjoni li tapplika d-dritt tal-Unjoni, tkunx istituzzjoni tal-Istati Membri jew tal-Unjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>Huwa biss bis-saħħa tal-Artikoli 103 sa 105 TFUE li elementi ta’ distinzjoni u <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0028" REF.END="QE0028"/>tranżizzjonalità<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/> jiddaħħlu fl-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Għalhekk, fl-ewwel paragrafu tiegħu, l-Artikolu 103 TFUE jispjega li huwa l-Kunsill li jistabbilixxi <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0029" REF.END="QE0029"/>ir-regolamenti jew id-direttivi xierqa għall-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/> fl-Artikolu 101 TFUE. It-tieni paragrafu jagħti eżempji mhux eżawrjenti dwar kif tista’ tiġi eżerċitata dik is-setgħa. Għall-finijiet ta’ din il-kawża, il-paragrafi (b) u (c) huma tal-ikbar interess. Dawk il-paragrafi jittrattaw, rispettivament, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0030" REF.END="QE0030"/>regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3), meqjusa l-ħtieġa li tkun assigurata s-superviżjoni effettiva […] u s-simplifikazzjoni tal-amministrazzjoni<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/>, u d-definizzjoni ta’, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0031" REF.END="QE0031"/>fid-diversi fergħat tal-ekonomija, il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/> tal-Artikolu 101 TFUE. Fi kliem ieħor, bl-Artikolu 103 TFUE, ir-responsabbiltà hija tal-Kunsill li jiddetermina l-għan tal-applikazzjoni u tas-superviżjoni amministrattiva tal-Artikolu 101 TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>Madankollu, x’jiġri sakemm il-Kunsill jiddeċiedi li jeżerċita s-setgħat tiegħu, kif previst fl-Artikolu 103 TFUE?</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Dan huwa fejn l-Artikoli 104 u 105 TFUE huma rilevanti. Dawk id-dispożizzjonijiet jistabbilixxu <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0032" REF.END="QE0032"/>is-sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/>. Skont dik is-sistema, l-awtoritajiet amministrattivi tal-Istati Membri kienu inkarigati jinfurzaw il-prinċipji li (preżentement) jinsabu fl-Artikolu 101 TFUE. Dan kien jinkludi l-għoti ta’ eżenzjonijiet skont l-Artikolu 101(3) TFUE. Fiż-żmien li fih kienet applikata dik is-sistema, il-Kummissjoni kellha biss funzjoni minuri fl-infurzar tar-regoli tal-kompetizzjoni, u biss <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0033" REF.END="QE0033"/>bla ħsara<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/> għall-impenji tal-awtoritajiet nazzjonali tal-Istati Membri.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Minħabba l-qafas kostituzzjonali, il-kunċett ta’ sistema <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0034" REF.END="QE0034"/>tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/> huwa kważi terminu żbaljat. Huwa minnu li, fil-formulazzjoni <HT TYPE="ITALIC">oriġinali</HT> tiegħu, l-Artikolu 87 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ekonomika Ewropea (iktar ’il quddiem it-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0035" REF.END="QE0035"/>Trattat KEE<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/>) kien jistipula li l-Kunsill kellu jeżerċita s-setgħat tiegħu skont (dak li llum huwa) l-Artikolu 103 TFUE <HT TYPE="ITALIC">fi żmien tliet snin</HT>. Dak il-perijodu skada mingħajr ma l-Kunsill eżerċita dawk is-setgħat. Minkejja dan, it-Trattat ta’ Amsterdam issostitwixxa r-riferiment (li kien għadda żmienu) għal-limitu ta’ tliet snin għall-implimentazzjoni b’obbligu ġenerali għall-Kunsill li jistabbilixxi r-regolamenti u d-direttivi xierqa sabiex <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0036" REF.END="QE0036"/>jimplimenta<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/> (dak li llum huwa) l-Artikolu 101 TFUE<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Artikolu 6(46) tat-Trattat ta’ Amsterdam li jemenda t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, it-Trattati li jistabbilixxu l-Komunitajiet Ewropej u ċerti atti relatati (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="340" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="1997">ĠU 1997, C 340, p. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> B’dan il-mod, il-fatt li saret konferma <HT TYPE="ITALIC">de iure</HT> ta’ dak li <HT TYPE="ITALIC">de facto</HT> kien il-każ għal xi żmien, dik li suppost kienet <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0037" REF.END="QE0037"/>it-tranżizzjonalità<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/> tas-sistema <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0038" REF.END="QE0038"/>tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/> stabbilita skont (dak li llum huma) l-Artikoli 104 u 105 TFUE sparixxiet.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>Meqjus f’dan il-kuntest, l-Artikolu 104 TFUE fil-fatt veru pprovda <HT TYPE="ITALIC">regola ta’ inadempjenza</HT> dwar kif tkun ittrattata l-ammissibbiltà ta’ ftehimiet li jkunu jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE. Skont din id-dispożizzjoni, l-awtoritajiet tal-Istati Membri jkunu kompetenti jiżguraw konformità mar-regoli tat-Trattat dwar il-kompetizzjoni għall-perijodu indefinit <HT TYPE="ITALIC">sakemm</HT> il-Kunsill jieħu l-inkarigu billi jagħmel arranġament amministrattiv differenti ta’ infurzar tar-regoli tat-Trattat dwar il-kompetizzjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>Fi kliem ieħor, filwaqt li tabilħaqq hija kienet stabbilita għal żmien limitat, is-sistema <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0039" REF.END="QE0039"/>tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/> sfat inqas u inqas <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0040" REF.END="QE0040"/>tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/> maż-żmien, minħabba li ma kienx hemm <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0041" REF.END="QE0041"/>tranżizzjoni<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/> fis-sens ordinarju ta’ dik il-kelma minn sitwazzjoni għal oħra. Minflok, dik is-sistema kienet aktarx waħda <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0042" REF.END="QE0042"/>potenzjalment modulari<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="201D" ID="QE0042"/> fir-rigward ta’ elementi speċifiċi ta’ deċentralizzazzjoni (u riallokazzjoni) tal-kompetenza ta’ infurzar ta’ ċerti partijiet tal-Artikolu 101 TFUE. Dan l-aħħar aspett huwa kkonfermat bl-iżvilupp tas-sistema kollha kemm hi, li baqgħet għaddejja, tul is-snin, lura u ’l quddiem: minn deċentralizzazzjoni għal<?PAGE NO="10"?> ċentralizzazzjoni ta’ ċerti elementi, u mbagħad lura għal darba oħra għal deċentralizzazzjoni parzjali, bir-regoli ta’ kompetenza stabbiliti fl-Artikolu 103(2) TFUE jakkomodaw testwalment dawk il-bidliet mingħajr ebda problema.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Il-funzjoni tal-qrati nazzjonali fis-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0043" REF.END="QE0043"/>sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="201D" ID="QE0043"/></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>L-Artikoli 103 sa 105 TFUE huma siekta dwar il-funzjoni tal-qrati nazzjonali fl-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE, ikunx fil-kuntest tas-sistema <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0044" REF.END="QE0044"/>tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="201D" ID="QE0044"/> jew le. Dan huwa l-għan ta’ din il-kawża. Effettivament, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-projbizzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE tistax tkun applikata mill-qrati nazzjonali, fejn seħħew il-prattiki antikompetittivi inkwistjoni, għall-parti l-kbira minnhom, fiż-żmien tal-applikazzjoni tas-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0045" REF.END="QE0045"/>sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>Mal-ewwel daqqa ta’ għajn, dik id-diskussjoni jista’ jkollha rabta ma’ żmien fl-imgħoddi. Il-partijiet kollha f’din il-kawża jaqblu li r-Regolament (KE) Nru 1/2003 jew ta lill-qrati nazzjonali s-setgħa japplikaw l-Artikolu 101 TFUE b’mod sħiħ, jew għall-inqas ikkonferma li din kienet teżisti. Madankollu, konkretament, meta l-kwistjoni mqajma mir-Rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali, Amsterdam) tiġi riżolta, dan għandu jolqot l-invokazzjoni iktar wiesgħa tad-drittijiet privati bil-ħsieb li jkun żgurat li jingħataw danni għal telf minħabba kondotta li setgħet tirrestrinġi jew toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni – indipendentement minn meta tkun seħħet dik il-kondotta u indipendentement minn liema awtorità amministrattiva tkun investigat dik il-kondotta.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali qegħdin jippruvaw jinvokaw drittjiet privati b’dan il-mod. Dan huwa għaliex, fid-Deċiżjoni tagħha tal-2017, il-Kummissjoni sabet evidenza ta’ prattiki ta’ koordinazzjoni kontinwi tal-prezzijiet mill-1999 sal-2006 fis-settur tat-trasport ta’ merkanzija bl-ajru. Madankollu, minħabba s-sistema ta’ leġiżlazzjoni sekondarja stabbilita mill-Kunsill skont l-Artikolu 103 TFUE, il-Kummissjoni llimitat dak li sabet dwar ksur tal-Artikolu 101(1) TFUE u tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE rispettivament, għal rotot Unjoni-pajjiżi terzi mill‑<DATE ISO="20040501">1 ta’ Mejju 2004</DATE>, u għal rotot ŻEE mhux tal-Unjoni-pajjiżi terzi mid‑<DATE ISO="20050519">19 ta’ Mejju 2005</DATE>. Konsegwentement, jekk l-oġġezzjonijiet tal-konvenuti għall-kompetenza tal-qorti nazzjonali jintlaqgħu, il-perijodu qabel dawk id-dati jkun, effettivament, eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ kawżi privati għal rimedju għal kondotta antikompetittiva skont l-Artikolu 101(1) TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Bil-bosta, il-kwistjoni bażika u ġenerali ta’ din il-kawża hija, għalhekk, jekk l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE mill-qrati nazzjonali tistax tkun limitata jew eskluża għalkollox b’leġiżlazzjoni sekondarja li tirrestrinġi infurzar amministrattiv tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>Fis-sottomissjonijiet tal-partijiet interessati r-risposta għal dik id-domanda tinsab moħbija taħt ħafna safef ta’ ġurisprudenza u leġiżlazzjoni sekondarja. Essenzjalment, ir-rikorrenti, l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA u l-Gvern Norveġiż jispjegaw li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0046" REF.END="QE0046"/>is-sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/> rrestrinġiet l-infurzar tal-prinċipji bażiċi tal-Artikolu 101(1) TFUE biss permezz <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0047" REF.END="QE0047"/>tar-rotta amministrattiva<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/>. Dak, madankollu, ma llimitax l-effett dirett tal-Artikolu 101(1) TFUE u tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE waqt li jiġu invokati quddiem il-qrati nazzjonali, jiġifieri <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0048" REF.END="QE0048"/>r-rotta ġudizzjarja<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/> indipendenti.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>Il-konvenuti, il-parti l-kbira minnhom sostnuti mill-Kummissjoni, jikkontestaw dan. Fis-sottomissjonijiet tagħhom, il-qrati nazzjonali ma kellhomx kompetenza japplikaw l-Artikolu 101(1) TFUE għal żewġ raġunijiet. L-ewwel, il-Kunsill, meta aġixxa skont l-Artikolu 103 TFUE, illimita l-għan tal-applikazzjoni <HT TYPE="ITALIC">ratione materiae</HT> tal-Artikolu 101 TFUE.<?PAGE NO="11"?> Għalhekk is-settur tat-trasport bl-ajru ma kienx espost kompletament għall-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0049" REF.END="QE0049"/>prinċipji<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/> li hemm f’dik id-dispożizzjoni qabel id-data ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1/2003. It-tieni, skont <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0050" REF.END="QE0050"/>is-sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/>, tkun biss awtorità nazzjonali dwar il-kompetizzjoni, u f’xi każijiet il-Kummissjoni, li tista’ tieħu pożizzjoni dwar il-kompatibbiltà ta’ ftehim antikompetittivi mal-Artikolu 101 TFUE. Minħabba dawk il-limitazzjonijiet tal-Artikolu 101(1) TFUE, il-prinċipju ta’ omoġeneità jitlob li l-effett dirett tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE jiġi limitat bl-istess mod.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>Fil-fehma tiegħi, ir-risposta korretta għal dak il-ħsieb tirriżulta direttament mill-Artikolu 101 TFUE, mill-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u mir-regoli dwar il-kompetizzjoni f’sens wiesa’. Għalhekk, ngħaddi issa għal dik id-diskussjoni.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">L-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE mill-qorti tar-rinviju f’din il-kawża</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>B’mod ġenerali, għandhom jiġu diskussi tliet kwistjonijiet dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE mill-qrati nazzjonali. L-ewwel, l-effetti ta’ limitazzjoni potenzjali tas-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0051" REF.END="QE0051"/>sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/> stabbilita fl-Artikoli 104 u 105 TFUE fuq l-Artikolu 101 TFUE dwar il-kompetenzi standard ta’ qrati nazzjonali (1). It-tieni, l-estent sa fejn l-effett dirett ta’ prinċipji li issa jinsabu fl-Artikolu 101(1) TFUE huwa invokat mil-parti li titlob l-infurzar tad-drittijiet tagħha quddiem il-qrati nazzjonali (2). It-tielet, l-għan tal-applikazzjoni <HT TYPE="ITALIC">ratione materiae</HT> tal-Artikolu 101(1) TFUE għall-każ partikolari inkwistjoni, jiġifieri għas-settur tat-trasport bl-ajru (3). Ser nindirizza kull kwistjoni waħda wara l-oħra.</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">L-effett tas-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0052" REF.END="QE0052"/>sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/> fuq l-Artikolu 101 TFUE</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>Fis-sottomissjonijiet tagħhom, il-konvenuti jargumentaw, essenzjalment, li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0053" REF.END="QE0053"/>is-sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/> tal-Artikoli 104 u 105 TFUE tiċħad lill-qrati nazzjonali mill-kompetenza tagħhom li japplikaw l-Artikolu 101 TFUE. B’risposta għal domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni ħadet l-istess pożizzjoni. Fi kliemha, l-Artikoli 104 u 105 TFUE jista’ jkollhom l-effett ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0054" REF.END="QE0054"/>pawża<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/> għall-kompetenza tal-qrati nazzjonali fl-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE f’ċerti ċirkustanzi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Ma naqbilx.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Mill-formulazzjoni tal-Artikoli 104 u 105 TFUE, ma nsib xejn li jammonta għal <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0055" REF.END="QE0055"/>buttuna pawsa<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/> fir-rigward tal-kompetenza ta’ qrati nazzjonali. Fil-fatt, ebda waħda miż-żewġ dispożizzjonijiet ma tirrestrinġi l-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE għal qrati nazzjonali. L-Artikoli 104 u 105 TFUE sempliċement jistabbilixxu kif għandu jsir l-infurzar amministrattiv tal-Artikolu 101 TFUE matul iż-żmien sakemm il-Kunsill ikun ħa azzjoni skont l-Artikolu 103 TFUE. Madankollu, din l-azzjoni ma tindirizzax l-applikazzjoni <HT TYPE="ITALIC">ġudizzjarja</HT> tal-Artikolu 101 TFUE minn qrati nazzjonali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Sabiex inkun preċiż: fil-fehma tiegħi, l-applikazzjoni ġudizzjarja tal-Artikolu 101(1) TFUE ovvjament <HT TYPE="ITALIC">ma hijiex limitata għall-istħarriġ ġudizzjarju</HT> ta’ deċiżjonijiet amministrattivi li qabel kienu applikaw u infurzaw regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. L-istħarriġ ta’ deċiżjoni amministrattiva li tapplika l-Artikolu 101(1) TFUE ċertament huwa mod li bih qrati nazzjonali jistgħu jintalbu japplikaw dik id-dispożizzjoni. Hemm madankollu oqsma oħra tal-liġi jew mezzi<?PAGE NO="12"?> oħra ta’ rimedju li fihom qrati nazzjonali jistgħu, possibbilment, bis-saħħa tad-dritt tal-Unjoni jew nazzjonali, jintalbu japplikaw l-istess dispożizzjoni: qis, pereżempju, tipi oħra ta’ stħarriġ amministrattiv, kawżi skont il-liġi ċivili jew anki prosekuzzjonijiet kriminali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>Inqis li huwa importanti nenfasizza dan l-element mill-bidu nett. Dan għaliex jidher li teżisti tendenza riduzzjonista distinta fis-sottomissjonijiet tal-konvenuti u tal-Kummissjoni dwar dan. Fil-fehma tagħhom, essenzjalment, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0056" REF.END="QE0056"/>l-applikazzjoni<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="201D" ID="QE0056"/> tal-Artikolu 101 TFUE tfisser <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0057" REF.END="QE0057"/>l-infurzar<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/> ta’ dik id-dispożizzjoni, li mbagħad għandha rabta <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0058" REF.END="QE0058"/>mal-investigazzjoni u l-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet amministrattivi<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="201D" ID="QE0058"/>. Dawn ġew fdati lill-Kummissjoni jew lil awtoritajiet amministrattivi nazzjonali biss. B’dik il-loġika, il-qrati nazzjonali, impliċitament, ikunu qegħdin jingħataw biss kompetenza skont <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0059" REF.END="QE0059"/>is-sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="201D" ID="QE0059"/> jekk jintalbu jistħarrġu ġudizzjarjament l-infurzar amministrattiv imwettaq minn awtorità amministrattiva nazzjonali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Ma naqbilx. Kieku qorti nazzjonali kienet ntalbet tapplika l-Artikolu 101(1) TFUE fi ħdan il-kompetenza u l-proċeduri eżistenti tagħha qabel ma l-Kunsill kien għamel leġiżlazzjoni sekondarja sabiex <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0060" REF.END="QE0060"/>jagħti effett<QUOT.END REF.START="QS0060" CODE="201D" ID="QE0060"/> lill-prinċipji bażiċi tal-Artikolu 101 TFUE, allura, <HT TYPE="ITALIC">dażgur</HT>, dik il-qorti nazzjonali kien ikollha tapplika b’mod sħiħ dik id-dispożizzjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Konformement mas-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19761216">16 ta’ Diċembru 1976</DATE>, <NAME.CASE>Rewe-Zentralfinanz and Rewe-Zentral</NAME.CASE> (<NO.CASE>33/76</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1976:188">EU:C:1976:188</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0005">5</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Dan huwa eżempju ta’ karatteristika komuni li l-Artikolu 101 TFUE jikkondividi ma’ għadd ta’ dispożizzjonjiet oħra tat-Trattat, bħall-Artikoli 45 u 46 TFUE (il-moviment liberu tal-ħaddiema), l-Artikolu 49 u l-Artikolu 50(2) TFUE (il-libertà tal-istabbiliment) u l-Artikolu 157 TFUE (il-prinċipju ta’ paga ugwali għal xogħol ugwali). F’dawk il-każijiet kollha, kif ukoll f’oħrajn, id-dispożizzjoni tat-Trattat inkwistjoni l-ewwel issemmi l-prinċipju u sussegwentement tindika l-istituzzjoni(jiet) xierqa tal-Unjoni li ser <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0061" REF.END="QE0061"/>ilaħħmu<QUOT.END REF.START="QS0061" CODE="201D" ID="QE0061"/> dak il-prinċipju billi jadottaw regoli addizzjonali u speċifiċi li xi drabi jindikaw ukoll eżattament x’għandhom ikopru dawk ir-regoli ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0062" REF.END="QE0062"/>implimentazzjoni<QUOT.END REF.START="QS0062" CODE="201D" ID="QE0062"/>. Madankollu, għal għexieren ta’ snin, din il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li, anki fejn ma jkunx għad hemm ir-regoli <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0063" REF.END="QE0063"/>ta’ implimentazzjoni<QUOT.END REF.START="QS0063" CODE="201D" ID="QE0063"/> meħtieġa, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0064" REF.END="QE0064"/>il-prinċipju bażi<QUOT.END REF.START="QS0064" CODE="201D" ID="QE0064"/>, kif previst fid-dispożizzjoni tat-Trattat, għandu, jekk ikun minnu nnifsu effettiv direttament, jiġi applikat indipendentement permezz tal-awtoritajiet kompetenti nazzjonali kollha, inklużi, u b’mod partikolari, il-qrati nazzjonali, meta jintalbu japplikaw dawk id-dispożizzjonijiet għall-każijiet quddiemhom.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>L-Artikolu 157 TFUE u l-prinċipju ta’ paga ugwali għal xogħol ugwali jistgħu jkunu ta’ eżempju f’dan ir-rigward: anki qabel ma kienu saru liġijiet sekondarji għal dan il-għan mil-leġiżlatur tal-Unjoni, kien ċar li l-qrati nazzjonali kienu responsabbli għall-ħarsien tal-effikaċja sħiħa tagħhom u kellhom japplikaw dak il-prinċipju indipendentement minn kull <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0065" REF.END="QE0065"/>infurzar amministrattiv<QUOT.END REF.START="QS0065" CODE="201D" ID="QE0065"/> għal kawżi (ċivili) quddiemhom<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Diġà fis-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19760408">8 ta’ April 1976</DATE>, <NAME.CASE>Defrenne</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑43/75</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1976:56">EU:C:1976:56</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0012">12</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0024">24</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0039">39</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Dik il-konklużjoni ma għandhiex tkun sorprendenti: il-Qorti tal-Ġustizzja konsistentement iddeċidiet li l-assenza ta’ miżuri ta’ implimentazzjoni, irrispettivament mill-forma, ma tipprekludix lil dak li jkun milli jinvoka dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li għandhom effett dirett<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Ara, pereżempju, is-sentenzi tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19780309">9 ta’ Marzu 1978</DATE>, <NAME.CASE>Simmenthal</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑106/77</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1978:49">EU:C:1978:49</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0019">19</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0020">20</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20020917">17 ta’ Settembru 2002</DATE>, <NAME.CASE>Baumbast u R</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑413/99</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2002:493">EU:C:2002:493</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0080">80</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160204">4 ta’ Frar 2016</DATE>, <NAME.CASE>Ince</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑336/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:72">EU:C:2016:72</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0059">59</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Għaldaqstant, mill-aspett strutturali tat-Trattat, l-applikabbiltà ta’ (dak li issa huwa) l-Artikolu 101 TFUE mill-qrati nazzjonali kienet teżisti mid-dħul fis-seħħ tat-Trattat KEE. Barra minn hekk, l-ewwel u t-tieni paragrafu ta’ dak li llum huwa l-Artikolu 101 TFUE ħallew effetti sħaħ anki qabel ma l-Kunsill aġixxa skont <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0066" REF.END="QE0066"/>is-setgħa tiegħu<QUOT.END REF.START="QS0066" CODE="201D" ID="QE0066"/> prevista fl-Artikolu 103(1) TFUE<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Kif spjegat ukoll iktar ’il quddiem, fil-punti 58 u 70 sa 78 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-Kunsill qatt ma rrestrinġa dawk l-effetti.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="13"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>F’dan il-kuntest, huwa madankollu meħtieġ li jiġi eżaminat kemm l-Artikolu 101(1) TFUE kien, tabilħaqq, <HT TYPE="ITALIC">direttament effettiv</HT> qabel ma l-Kunsill stabbilixxa <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0067" REF.END="QE0067"/>ir-regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3) TFUE<QUOT.END REF.START="QS0067" CODE="201D" ID="QE0067"/>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">L-effett dirett tal-Artikolu 101(1) TFUE</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>B’risposta għad-domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-konvenuti u l-Kummissjoni kienu tal-fehma li ma kienx hemm effett dirett tal-Artikolu 101(1) TFUE qabel ma l-Kunsill aġixxa skont l-Artikolu 103(2)(b) TFUE. Ma tista’ tinsilet ebda konklużjoni oħra minħabba li, diġà fl-1962, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet interpretat l-Artikolu 101 TFUE bħala li jikkostitwixxi <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0068" REF.END="QE0068"/>kollox indivisibbli<QUOT.END REF.START="QS0068" CODE="201D" ID="QE0068"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19620406">6 ta’ April 1962</DATE>, <NAME.CASE>de Geus</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑13/61</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1962:11">EU:C:1962:11</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, p. 52).</P></NOTE>. Barra minn hekk, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Courage u Crehan<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Sentenza tal‑<DATE ISO="20010920">20 ta’ Settembru 2001</DATE>, <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Courage u Crehan</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑453/99</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2001:465">EU:C:2001:465</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>) (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0069" REF.END="QE0069"/>Courage<QUOT.END REF.START="QS0069" CODE="201D" ID="QE0069"/>).</P></NOTE> hija xhieda tal-ħtieġa li għandha tittieħed azzjoni minn qabel mill-Kunsill, minħabba li dik il-kawża kienet fil-fatt irrikonoxxiet li kien jeżisti effett dirett biss <HT TYPE="ITALIC">wara</HT> li l-Kunsill kien adotta miżuri ta’ implimentazzjoni fir-rigward tal-Artikolu 101 TFUE. Dik id-dispożizzjoni ma setgħetx, għalhekk, tkun, minnha nnifisha, direttament effettiva.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Għall-kuntrarju, ir-rikorrenti jikkontestaw dik il-pożizzjoni billi jinvokaw primarjament fuq is-sentenza SABAM<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19740130">30 ta’ Jannar 1974</DATE>, <NAME.CASE>BRT u Société belge des auteurs, compositeurs et éditeurs</NAME.CASE> (<NO.CASE>127/73</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1974:6">EU:C:1974:6</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>) (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0070" REF.END="QE0070"/><HT TYPE="ITALIC">SABAM</HT><QUOT.END REF.START="QS0070" CODE="201D" ID="QE0070"/>).</P></NOTE> sabiex jargumentaw li l-effett dirett tal-Artikolu 101(1) TFUE ma jeħtiġlux miżuri ta’ implimentazzjoni minn qabel.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Naqbel mar-rikorrenti. Fil-fehma tiegħi, il-pożizzjoni tal-konvenuti u tal-Kummissjoni b’mod figurattiv tqiegħed <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0071" REF.END="QE0071"/>il-karettun qabel iż-żiemel<QUOT.END REF.START="QS0071" CODE="201D" ID="QE0071"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Hija ġurisprudenza stabbilita li effett dirett għandu jiġi eżaminat fid-dawl tan-natura, tal-iskema ġenerali u tal-formulazzjoni tad-dispożizzjoni inkwistjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>Ara, pereżempju, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19741204">4 ta’ Diċembru 1974</DATE>, <NAME.CASE>Van Duyn</NAME.CASE> (<NO.CASE>41/74</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1974:133">EU:C:1974:133</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0012">12</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Dispożizzjoni jkollha effett dirett jekk tkun ċara u preċiża biżżejjed<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Ara, pereżempju, is-sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20100701">1 ta’ Lulju 2010</DATE>, <NAME.CASE>Gassmayr</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑194/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:386">EU:C:2010:386</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170907">7 ta’ Settembru 2017</DATE>, <NAME.CASE>H.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑174/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:637">EU:C:2017:637</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0069">69</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20181106">6 ta’ Novembru 2018</DATE>, <NAME.CASE>Bauer u Willmeroth</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑569/16 u C-570/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:871">EU:C:2018:871</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0072">72</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> u inkondizzjonata<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>Ara, pereżempju, is-sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140515">15 ta’ Mejju 2014</DATE>, <NAME.CASE>Almos Agrárkülkereskedelmi</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑337/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:328">EU:C:2014:328</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0032">32</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171012">12 ta’ Ottubru 2017</DATE>, <NAME.CASE>Lombard Ingatlan Lízing</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑404/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:759">EU:C:2017:759</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210114">14 ta’ Jannar 2021</DATE>, <NAME.CASE>RTS infra BVBA u Aannemingsbedrijf Norré-Behaegel</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑387/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:13">EU:C:2021:13</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0046">46</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Bħala tali, dispożizzjoni kollha hemm hi ma jeħtiġilhiex tkun direttament effettiva jew applikabbli <HT TYPE="ITALIC">verbatim</HT>. Minflok, il-Qorti tal-Ġustizzja tipproċedi b’estrazzjoni: jiġifieri, tipprova tiddetermina jekk regola speċifika u direttament applikabbli ta’ kondotta tkunx tista’ tiġi estratta mid-dispożizzjoni (x’aktarx itwal u iktar kumplessa) tad-dritt tal-Unjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>Sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19760408">8 ta’ April 1976</DATE>, <NAME.CASE>Defrenne</NAME.CASE> (<NO.CASE>43/75</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1976:56">EU:C:1976:56</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0030">30</REF.NP.ECR> sa <REF.NP.ECR REF="NP0039">39</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Trabucchi fil-kawża <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Defrenne</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑43/75</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1976:39">EU:C:1976:39</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, id-dispożittiv) u l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Klohn</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑167/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:387">EU:C:2018:387</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>Is-sentenzi SABAM u Courage u Crehan huma eżempji adatti għal dak il-mod <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0072" REF.END="QE0072"/>relazzjonali<QUOT.END REF.START="QS0072" CODE="201D" ID="QE0072"/> għal effett dirett. Fil-kawża SABAM, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-projbizzjoni tal-Artikolu 85(1) tat-Trattat KEE (illum l-Artikolu 101(1) TFUE) tista’ tintuża bħala <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0073" REF.END="QE0073"/>tarka<QUOT.END REF.START="QS0073" CODE="201D" ID="QE0073"/> <HT TYPE="ITALIC">b’rabta</HT> mad-drittijiet speċifiċi ta’ kompożitur ta’ kanzunetti li, f’kuntratt ma’ soċjetà ta’ ġbir ta’ royalties ta’ awturi, ma jkunx hemm klawżola esklużiva ta’ assenjazjoni li tkun infurzata kontrih<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>SABAM, punt 16.</P></NOTE>. Bl-istess mod, fil-kawża Courage u Crehan, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li dik l-istess<?PAGE NO="14"?> dispożizzjoni setgħet tintuża bħala <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0074" REF.END="QE0074"/>tarka<QUOT.END REF.START="QS0074" CODE="201D" ID="QE0074"/> <HT TYPE="ITALIC">b’rabta</HT> ma’ talba għal danni li rriżultaw minn klawżola kuntrattwali kuntrarja għall-Artikolu 85 tat-Trattat KEE (illum l-Artikolu 101 TFUE)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Courage, punti 24 sa 26.</P></NOTE>. Fiż-żewġ kawżi, il-Qorti tal-Ġustizzja, għalhekk, għażlet mill-Artikolu 101 TFUE <HT TYPE="ITALIC">kollu</HT> l-parti tad-dispożizzjoni li tipproduċi effett dirett bejn individwi: il-projbizzjoni ta’ ċerti ftehimiet antikompetittivi, liema projbizzjoni tinsab fl-ewwel paragrafu ta’ dik id-dispożizzjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>SABAM, punt 16 u Courage, punti 23 u 24.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Dik il-projbizzjoni hija inekwivoka, u tistabbilixxi obbligu legali ċar u eżegwibbli: <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0075" REF.END="QE0075"/>ma għandekx twettaq akkordju<QUOT.END REF.START="QS0075" CODE="201D" ID="QE0075"/>. Ma hemm ebda kundizzjoni mehmuża ma’ dik id-direzzjoni: kull ftehim bħal dak bejn impriżi jkun <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0076" REF.END="QE0076"/>inkompatibbli mas-suq intern<QUOT.END REF.START="QS0076" CODE="201D" ID="QE0076"/>. Huwa dak id-dritt awtoeżegwibbli li individwi jgawdu direttament mit-Trattat, li huma jistgħu jiċċitaw sabiex jinvokaw it-talbiet tagħhom, u li l-qrati nazzjonali għandhom jissalvagwardjaw<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>F’dan is-sens, ara s-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140605">5 ta’ Ġunju 2014</DATE>, <NAME.CASE>Kone <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑557/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:1317">EU:C:2014:1317</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0020">20</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0022">22</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>Kuntrarjament għal dak li argumentat il-Kummissjoni fis-seduta, in-natura tad-drittijiet protetti bl-Artikolu 101(1) TFUE ma hijiex affettwata mill-<HT TYPE="ITALIC">assenjazzjoni proċedurali</HT> (skont l-Artikolu 103(2)(b) TFUE) li biha istituzzjoni tista’ proċeduralment <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0077" REF.END="QE0077"/>tapprova<QUOT.END REF.START="QS0077" CODE="201D" ID="QE0077"/> ftehim skont l-Artikolu 101(3) TFUE. Tabilħaqq, huwa ċar minnu nnifsu li, f’ċerti każijiet, qorti jkun jeħtiġilha biss tapplika l-Artikolu 101(1) TFUE sabiex tagħti danni ċivili fil-każ ta’ attività antikompetittiva<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>Ara, pereżempju, Courage, punt 26.</P></NOTE>. Bl-istess mod, qorti jista’ jkun jeħtiġilha biss tapplika l-Artikolu 101(2) TFUE sabiex tiddetermina s-separazzjoni ta’ klawżoli kuntrattwali inkompatibbli<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0034"><P>Ara s-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19861218">18 ta’ Diċembru 1986</DATE>, <NAME.CASE>VAG France</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑10/86</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1986:502">EU:C:1986:502</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0015">15</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Fi kliem ieħor, minħabba <HT TYPE="ITALIC">n-natura speċifika ta’ ċerti talbiet</HT> quddiem qorti nazzjonali, il-komponenti individwali tal-Artikolu 101 TFUE jistgħu tabilħaqq ikunu <HT TYPE="ITALIC">separabbli</HT>. F’tali ċirkustanzi, il-qrati nazzjonali ma jkunx jeħtiġilhom japplikaw l-Artikolu 101(3) TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>Fil-fatt, is-sentenzi SABAM u Courage u Crehan huma xhieda perfetta tar-relazzjoni indipendenti tal-ewwel u tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 101 TFUE. Iż-żewġ kawżi seħħew fi żmien meta l-Kunsill kien eżerċita s-setgħat tiegħu skont l-Artikolu 103(2)(b) TFUE u kien assenja lill-Kummissjoni l-kompetenza unika li tiddeċiedi skont l-Artikolu 85(3) tat-Trattat KEE (illum l-Artikolu 101(3) TFUE). Il-fatt li istituzzjoni (il-Kummissjoni) kienet responsabbli tiddeċiedi dwar jekk kienx japplika dak li qabel kien l-Artikolu 85(3) tat-Trattat KEE ma kienx rilevanti għall-infurzar tad-drittijiet imsemmija fl-Artikolu 85(1) tat-Trattat KEE<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0035"><P>Ara wkoll SABAM, punt 21 u Courage, punti 22 u 28.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Dik il-konklużjoni ma hijiex affettwata mid-deskrizzjoni ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0078" REF.END="QE0078"/>kollox indivisibbli<QUOT.END REF.START="QS0078" CODE="201D" ID="QE0078"/> tal-Artikolu 85 tat-Trattat KEE fil-kawża de Geus<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0036"><P>Ara s-sentenzi tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19620406">6 ta’ April 1962</DATE>, <NAME.CASE>de Geus</NAME.CASE> (<NO.CASE>13/61</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1962:11">EU:C:1962:11</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0052">52</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19690709">9 ta’ Lulju 1969</DATE>, <NAME.CASE>Portelange</NAME.CASE> (<NO.CASE>10/69</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1969:36">EU:C:1969:36</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0010">10</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0013">13</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. F’dik il-kawża, distributur Ġermaniż ta’ friġġijiet Bosch kien iċċita l-Artikolu 85 tat-Trattat KEE għad-difiża tiegħu sabiex jannulla klawżola ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0079" REF.END="QE0079"/>projbizzjoni ta’ esportazzjoni<QUOT.END REF.START="QS0079" CODE="201D" ID="QE0079"/> fi ftehim ta’ distribuzzjoni esklużiva li huwa kellu ma’ Bosch. Madankollu, il-fatti ta’ dak il-każ kienu seħħew qabel ma daħal fis-seħħ ir-Regolament Nru 17/62. Dan kien ifisser li ma kienx hemm <HT TYPE="ITALIC">proċedura</HT> <HT TYPE="ITALIC">amministrattiva</HT> sabiex ikunu ttrattati l-effetti riżultanti mill-Artikolu 85(1) u (2) tat-Trattat KEE (illum l-Artikolu 101(1) u (2) TFUE). F’dak il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ma kellhiex għażla oħra ħlief li tissokta tapplika l-ftehim inkwistjoni, sakemm <HT TYPE="ITALIC">kien hemm proċedura amministrattiva</HT> sabiex tittratta possibbilment applikazzjoni tal-Artikolu 85(3) Trattat KEE (illum l-Artikolu 101(3) TFUE)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0037"><P>Sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19620406">6 ta’ April 1962</DATE>, <NAME.CASE>de Geus</NAME.CASE> (<NO.CASE>13/61</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1962:11">EU:C:1962:11</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, p. 51 sa 53).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="15"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>Kien f’dawk il-limiti fattwali li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 85 tat-Trattat KEE kien <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0080" REF.END="QE0080"/>kollu indiviżibbli<QUOT.END REF.START="QS0080" CODE="201D" ID="QE0080"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0038"><P><HT TYPE="ITALIC">Ibid</HT>., p. 52.</P></NOTE>. L-interpretazzjoni opposta kienet twassal għal riżultat inammissibbli: <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0081" REF.END="QE0081"/>li ftehimiet jisfaw awtomatikament nulli mingħajr ma jkun anki possibbli li jingħad liema jkunu l-ftehimiet li għalihom l-Artikolu 85 japplika kollu kemm hu<QUOT.END REF.START="QS0081" CODE="201D" ID="QE0081"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0039"><P><HT TYPE="ITALIC">Ibid.</HT></P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Is-sentenza de Geus kienet, għalhekk, ingħatat meta kien hemm nuqqas istituzzjonali li ma kienx hemm arranġament amministrattiv sabiex jittratta l-effetti <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0082" REF.END="QE0082"/>tal-applikabbiltà [tal-Artikolu 85 tat-Trattat KEE] minn meta kien daħal fis-seħħ it-Trattat<QUOT.END REF.START="QS0082" CODE="201D" ID="QE0082"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0040"><P><HT TYPE="ITALIC">Ibid</HT>., p. 51.</P></NOTE>. Kif l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA sewwa tgħid, f’dak il-waqt il-kwistjoni ta’ effett dirett (u, għalhekk, ir-riferiment individwali għall-Artikolu 85(1) tat-Trattat KEE quddiem il-qrati nazzjonali) ma kienx hemm lok għalih, minħabba li de Geus kienet deċiża <HT TYPE="ITALIC">qabel</HT> ma l-Qorti tal-Ġustizzja kienet l-ewwel ikkjarifikat il-kunċett tal-effett dirett ta’ dispożizzjonijiet tat-Trattat KEE<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0041"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19630205">5 ta’ Frar 1963</DATE>, <NAME.CASE>van Gend &amp; Loos</NAME.CASE> (<NO.CASE>26/62</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1963:1">EU:C:1963:1</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, p. 13).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>Għal dawn ir-raġunijiet kollha, nikkonstata li wieħed jista’ tabilħaqq jislet biss gwida limitata ħafna minn sentenza ta’ din il-Qorti tal-Ġustizzja mogħtija fl-1962 f’ċirkustanzi legali u kostituzzjonali differenti ħafna. B’mod partikolari, fl-assenza ta’ kull effett dirett ta’ dispożizzjonijiet tat-Trattat, naturalment il-kwistjoni biss ta’ kompetenza ta’ infurzar amministrattiv attribwita espressament, jew pjuttost l-assenza tagħha, kienet, tabilħaqq, tkun konklużiva.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Jiena wkoll ma iniex konvint mis-sottomissjonijiet tal-konvenuti dwar Asjes <HT TYPE="ITALIC">et</HT><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0042"><P>Sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19860430">30 ta’ April 1986</DATE>, <NAME.CASE>Asjes <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>209/84 sa 213/84</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1986:188">EU:C:1986:188</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>). (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0083" REF.END="QE0083"/>Asjes<QUOT.END REF.START="QS0083" CODE="201D" ID="QE0083"/>).</P></NOTE> u Saeed Flugreisen u Silver Line Reisebüro<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0043"><P>Sentenza tal‑<DATE ISO="19890411">11 ta’ April 1989</DATE>, <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Saeed Flugreisen u Silver Line Reisebüro</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑66/86</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1989:140">EU:C:1989:140</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>) (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0084" REF.END="QE0084"/>Saeed<QUOT.END REF.START="QS0084" CODE="201D" ID="QE0084"/>).</P></NOTE>, li l-konvenuti invokaw sabiex isostnu l-pożizzjoni tagħhom dwar il-kwistjoni ta’ effett dirett tal-Artikolu 101(1) TFUE. Dawk il-kawżi ma kinux deċiżi fil-kuntest ta’ parti li ssemmi l-effett dirett ta’ dik id-dispożizzjoni. Minflok, il-kwistjoni kienet tikkonċerna <HT TYPE="ITALIC">n-nullità</HT> awtomatika skont l-Artikolu 85(2) tat-Trattat KEE ta’ tariffi tal-ajru approvati mill-gvern qabel ma awtorità amministrattiva kienet ħadet deċiżjoni dwar il-kompatibbiltà tagħhom mal-Artikolu 85(3) tat-Trattat KEE, kienx dak skont is-sistema applikabbli matul <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0085" REF.END="QE0085"/>il-perijodu tranżitorju<QUOT.END REF.START="QS0085" CODE="201D" ID="QE0085"/> tal-Artikoli 88 u 89 tat-Trattat KEE (illum l-Artikoli 104 u 105 TFUE) jew skont ir-Regolament (KEE) Nru 3975/87)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0044"><P>Saeed, punt 29, u Asjes, punti 52 sa 56 u 59.</P></NOTE>. Minħabba li la <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0086" REF.END="QE0086"/>l-awtoritajiet tal-Istati Membri<QUOT.END REF.START="QS0086" CODE="201D" ID="QE0086"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0045"><P>Saeed, punti 4 u 29, u Asjes, punt 57.</P></NOTE> u l-anqas il-Kummissjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0046"><P>Saeed, punti 4 u 29, u Asjes, punt 59.</P></NOTE> ma kienu ddeċidew dwar l-applikabbiltà tal-Artikolu 85 tat-Trattat KEE għall-ftehimiet inkwistjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li kull nullità ta’ tali ftehimiet ma setgħetx tkun preżunta awtomatikament minħabba l-fatt biss li l-Artikolu 85 tat-Trattat KEE seta’ possibbilment ikun applikabbli għall-ftehimiet inkwistjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>Is-sentenzi Asjes <HT TYPE="ITALIC">et</HT> u Saeed Flugreisen u Silver Line Reisebüro, għalhekk, inqabdu f’nassa ta’ loġika ta’ żmienhom: f’ċirkustanzi fejn ma kienet ittieħdet ebda deċiżjoni amministrattiva mill-awtoritajiet tal-Istati Membri jew mill-Kummissjoni dwar ftehimiet allegatament antikompetittivi skont l-Artikolu 85(3) tat-Trattat KEE, iżda <HT TYPE="ITALIC">approvazzjoni retroattiva futura baqgħet possibbli</HT> skont is-sistema fis-seħħ dak iż-żmien; kien ovvju li operaturi ekonomiċi kien<?PAGE NO="16"?> jeħtiġilhom ikunu jistgħu jassumu, <HT TYPE="ITALIC">in bona fide</HT>, li r-relazzjonijiet kummerċjali tagħhom ma jkunux awtomatikament nulli <HT TYPE="ITALIC">sakemm</HT> l-awtoritajiet amministrattivi inkwistjoni jkunu ddeċidew dwar il-ftehimiet jew il-prattiki tagħhom<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0047"><P>Ara, b’analoġija, r-raġunament segwit mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19610322">22 ta’ Marzu 1961</DATE>, <NAME.CASE>Snupat vs High Authority</NAME.CASE> (<NO.CASE>42/59 u 49/59</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1961:5">EU:C:1961:5</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, p. 87).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>F’dan il-każ, b’mod iktar importanti, il-konvenuti <HT TYPE="ITALIC">ma jistgħux jinvokaw kunflitt</HT> li joriġina minn approvazzjoni retroattiva possibbli tal-kondotta inkwistjoni. Fil-fatt, is-sistema ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0087" REF.END="QE0087"/>eżenzjoni<QUOT.END REF.START="QS0087" CODE="201D" ID="QE0087"/> tar-Regolament Nru 1/2003, kif emendat, li rrevoka s-sistema preċedenti tar-Regolamenti Nri 17/62 u 3975/87, ma tippermettix azzjoni retroattiva. Barra minn hekk, kif juri l-Artikolu 34(1) tar-Regolament Nru 1/2003, ftehimiet li ma kinux jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolamenti Nri 17/62 u 3975/87, u li <HT TYPE="ITALIC">kienu</HT> nnotifikati lill-Kummissjoni, kienu skadew b’effett mill‑<DATE ISO="20040501">1 ta’ Mejju 2004</DATE>. Fi kliem ieħor, anki jekk il-konvenuti kienu nnotifikaw il-ftehimiet lill-Kummissjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0048"><P>Element li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali jiċħdu, iżda li fl-aħħar mill-aħħar jibqa’ għall-qorti tar-rinviju li tivverifika.</P></NOTE>, dawk in-notifiki, f’kull każ, ma kinux japplikaw bħala <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0088" REF.END="QE0088"/>waqfa retroattiva<QUOT.END REF.START="QS0088" CODE="201D" ID="QE0088"/> għat-trattament tal-istess ftehimiet skont is-sistema fis-seħħ bir-Regolament Nru 1/2003.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>B’hekk, għal darba oħra, tajjeb jiġi innotat b’mod speċifiku li fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, ma hemmx il-koerenza interna ewlenija <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0089" REF.END="QE0089"/>tal-obbligu tal-Artikolu 101 TFUE<QUOT.END REF.START="QS0089" CODE="201D" ID="QE0089"/>, kif ukoll tal-ħtieġa ta’ ċertezza legali għal operaturi ekonomiċi. Dik it-tieqa hija magħluqa għal xi żmien.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>Fil-qosor, huwa għalhekk ċar li l-Artikolu 101(1) TFUE u l-predeċessuri tiegħu kienu direttament applikabbli mad-dħul fis-seħħ tat-Trattat KEE. Dawn baqgħu direttament effettivi matul dak il-perijodu sabiex l-individwi setgħu jinvokaw id-drittijiet tagħhom quddiem il-qrati kompetenti nazzjonali. Fuq kollox, din is-setgħa indipendenti, inerenti tal-qrati nazzjonali li japplikaw l-Artikolu 101(1) TFUE skont dik is-setgħa u konformement mat-tip ta’ proċeduri li huma kellhom skont id-dritt nazzjonali, fil-fatt qatt ma kienet ristretta mill-Kunsill bl-applikazzjoni ta’ dak li llum huwa l-Artikolu 103 TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Madankollu, il-mistoqsija tibqa’ jekk hemmx jew kienx hemm xi restrizzjonijiet dwar l-applikazzjoni <HT TYPE="ITALIC">ratione materiae</HT> tal-Artikolu 101(1) TFUE għall-każ speċifiku tas-settur tat-trasport bl-ajru.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">3.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">L-iskop <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0090" REF.END="QE0090"/>ratione materiae<QUOT.END REF.START="QS0090" CODE="201D" ID="QE0090"/> tal-Artikolu 101(1) TFUE</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>Il-konvenuti u l-Kummissjoni jsostnu li minħabba li l-Kunsill ma eżerċitax il-kompetenza tiegħu skont l-Artikolu 103(2)(c) TFUE sabiex jiftaħ is-settur tat-trasport bl-ajru kollu kemm hu għar-regoli tal-kompetizzjoni tat-Trattat, il-qrati nazzjonali ma setgħux jaġixxu dwar kawża ppreżentata skont l-Artikolu 101(1) TFUE sabiex jiġi ddikjarat li tali ftehimiet kienu inkompatibbli. Jiġifieri, anki jekk seta’ jkun hemm effett dirett. Dawk il-partijiet jinnotaw l-esklużjoni speċifika tas-settur tat-trasport bl-ajru kollu kemm hu mir-Regolament Nru 17/62 u l-ftuħ limitat tar-regoli tal-kompetizzjoni għal <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0091" REF.END="QE0091"/>rotot intra-Unjoni<QUOT.END REF.START="QS0091" CODE="201D" ID="QE0091"/> dwar trasport bl-ajru permezz tar-Regolament Nru 3975/87. Kien biss mill‑<DATE ISO="20040501">1 ta’ Mejju 2004</DATE>, id-data ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1/2003, kif emendat, li s-settur tat-trasport bl-ajru kellu jinfetaħ għar-regoli tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-Unjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0049"><P>Ara l-Artikolu 45 tar-Regolament Nru 1/2003.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>Ma naqbilx ma’ dawk is-sottomissjonijiet.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="17"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>Bis-saħħa tal-Artikolu 103(1) TFUE, il-Kunsill għandu jagħmel <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0092" REF.END="QE0092"/>[i]r-regolamenti jew id-direttivi xierqa għall-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti<QUOT.END REF.START="QS0092" CODE="201D" ID="QE0092"/> fl-Artikolu 101 TFUE. L-Artikolu 103(2) TFUE mbagħad jelenka eżempji dwar kif dan jista’ jintlaħaq mill-Kunsill. Il-paragrafu (c) jgħid li l-Kunsill jista’, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0093" REF.END="QE0093"/>fejn meħtieġ […], jiddefinixx[i] […] dwar id-diversi setturi ekonomiċi<QUOT.END REF.START="QS0093" CODE="201D" ID="QE0093"/>, l-għan tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>Hija n-natura espressament <HT TYPE="ITALIC">fakultattiva</HT> ta’ dik l-azzjoni li tagħżel il-paragrafu (c) mill-paragrafu (b) tal-Artikolu 103(2) TFUE u <HT TYPE="ITALIC">r-rekwiżit</HT> li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0094" REF.END="QE0094"/>jitlaħħam<QUOT.END REF.START="QS0094" CODE="201D" ID="QE0094"/> l-Artikolu 101(3) TFUE. Fil-fatt, ir-riferiment fil-paragrafu (c) tal-Artikolu 103(2) TFUE għal <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0095" REF.END="QE0095"/>fejn meħtieġ<QUOT.END REF.START="QS0095" CODE="201D" ID="QE0095"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0050"><P>Bl-istess mod <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0096" REF.END="QE0096"/>v případě potřeby<QUOT.END REF.START="QS0096" CODE="201D" ID="QE0096"/> biċ-Ċek; <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0097" REF.END="QE0097"/>in voorkomende gevallen<QUOT.END REF.START="QS0097" CODE="201D" ID="QE0097"/> bl-Olandiż; <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0098" REF.END="QE0098"/>eventualmente<QUOT.END REF.START="QS0098" CODE="201D" ID="QE0098"/> bit-Taljan; <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0099" REF.END="QE0099"/>le cas échéant<QUOT.END REF.START="QS0099" CODE="201D" ID="QE0099"/> bil-Franċiż; <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0100" REF.END="QE0100"/>gegebenfalls<QUOT.END REF.START="QS0100" CODE="201D" ID="QE0100"/> bil-Ġermaniż; jew <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0101" REF.END="QE0101"/>eventualmente<QUOT.END REF.START="QS0101" CODE="201D" ID="QE0101"/> fil-verżjoni bil-lingwa Spanjola.</P></NOTE> b’mod ċar jindika li l-għan tal-applikazzjoni tal-prinċipji tal-Artikolu 101 TFUE kien, minħabba <HT TYPE="ITALIC">inadempjenza</HT>, intiż sabiex ikopri l-ekonomija kollha, bil-Kunsill jiddeċiedi jekk jabbandunax dik is-sitwazzjoni ta’ inadempjenza għal fergħat speċifiċi tal-ekonomija.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>L-indispensabbiltà tas-suq uniku li ssostni dak l-arranġament hija misterjuża: naturalment, l-għan tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE seta’ kien li ġie abbozzat bil-ħsieb li jkun hemm tkabbir gradwali, b’waqtiet <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0102" REF.END="QE0102"/>diġeribbli<QUOT.END REF.START="QS0102" CODE="201D" ID="QE0102"/> li huwa l-għan tal-applikazzjoni tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. B’dan il-mod, għall-qasam partikolari tat-transport, kif kien sar dwar il-politika agrikola komuni, dawk il-modi settorjali (speċifiċi) setgħu ngħataw preċedenza fuq ir-regoli (ġenerali) tal-kompetizzjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0051"><P>Ara, dwar dan, l-Artikolu 42 u s-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171114">14 ta’ Novembru 2017</DATE>, <NAME.CASE>APVE <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑671/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:860">EU:C:2017:860</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR> sa <REF.NP.ECR REF="NP0038">38</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75.</NO.P><TXT>Madankollu, dan ma huwiex il-każ<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0052"><P>Asjes, punt 45.</P></NOTE>. Għalhekk, fil-fehma tiegħi, u partikolarment fid-dawl tal-istruttura tal-Artikoli 101 u 103 TFUE, it-Trattat jibda mill-aspett ta’ applikazzjoni sħiħa ta’ regoli tal-kompetizzjoni għal kull waħda mill-fergħat u għall-fergħat kollha tal-ekonomija. Sabiex jinkiseb dak l-impenn it-Trattat beda b’<HT TYPE="ITALIC">ratione materiae</HT> ġeneralment mingħajr inibizzjonijiet tal-Artikolu 101 TFUE fl-interess li jinkiseb suq komuni funzjonabbli<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0053"><P>Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19990601">1 ta’ Ġunju 1999</DATE>, <NAME.CASE>Eco Swiss</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑126/97</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1999:269">EU:C:1999:269</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> suġġett biss għall-possibbiltà ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0103" REF.END="QE0103"/>fejn meħtieġ<QUOT.END REF.START="QS0103" CODE="201D" ID="QE0103"/> tal-esklużjoni settorjali speċifika li hemm fl-Artikolu 103(2)(c)TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76.</NO.P><TXT>Kuntrarjament għas-sottomissjonijiet tal-konvenuti u tal-Kummissjoni, ir-Regolamenti Nri 17/62 u Nru 3975/87 ma jurux li l-Kunsill ipprova jillimita l-għan tal-applikazzjoni <HT TYPE="ITALIC">ratione materiae</HT> tal-Artikolu 101(1) TFUE. Fil-fatt, ir-Regolament Nru 17/62 prinċipalment stabbilixxa sistema <HT TYPE="ITALIC">proċedurali</HT> għall-applikazzjoni mill-Kummissjoni ta’ dak li qabel kien l-Artikolu 85(1) u (3) tat-Trattat KEE (illum l-Artikolu 101(1) u (3) TFUE)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0054"><P>Ara, pereżempju, it-tieni, is-sitt u t-tmien premessa tar-Regolament Nru 17/62. Ara wkoll l-Artikol 2, Artikolu 6(1), Artikolu 8(1) u Artikolu 9(3) ta’ dak ir-regolament.</P></NOTE>. Ma kien jgħid xejn dwar l-għan <HT TYPE="ITALIC">ratione materiae</HT> tal-Artikolu 101(1) TFUE. Bl-istess mod, ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 141/62 li jemenda r-Regolament Nru 17/62 kien jgħid biss li s-sistema <HT TYPE="ITALIC">amministrattiva</HT> stabbilita bir-Regolament Nru 17/62 ma kellhiex tapplika għas-settur tat-transport (u, b’hekk, għat-trasport bl-ajru)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0055"><P>Kif spjegat fl-ewwel premessa tar-Regolament Nru 141/62 (<REF.DOC.OJ COLL="P" NO.OJ="124" PAGE.FIRST="2751" DATE.PUB="1962">ĠU 1962, 124, p. 2751</REF.DOC.OJ>). Ara wkoll l-Artikolu 1 tiegħu.</P></NOTE>. Dik l-esklużjoni, madankollu, ma hijiex relatata mal-iskop <HT TYPE="ITALIC">ratione materiae</HT> tal-Artikolu 101(1) TFUE meta dan ikun applikat mill-qrati nazzjonali għas-settur tat-trasport bl-ajru.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="18"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77.</NO.P><TXT>Fl-aħħar nett, fir-Regolament Nru 3975/87 hemm parzjalment <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0104" REF.END="QE0104"/>inklużjoni fakultattiva<QUOT.END REF.START="QS0104" CODE="201D" ID="QE0104"/> tas-settur tat-trasport bl-ajru biss għall-applikazzjoni <HT TYPE="ITALIC">amministrattiva</HT> tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Kif spjegat fit-tieni premessa ta’ dak ir-Regolament, dik l-inklużjoni fakultattiva parzjali kienet meħtieġa minħabba li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0105" REF.END="QE0105"/>[i]l-Kummissjoni [ma kellha] l-ebda mezz sabiex tinvestiga direttament każijiet ta’ suspett ta’ ksur tal-Artikoli 85 u 86 tat-Trattat fit-trasport bl-ajru<QUOT.END REF.START="QS0105" CODE="201D" ID="QE0105"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0056"><P>It-tieni premessa tar-Regolament Nru 3975/87.</P></NOTE>. Għal darba oħra, madankollu, dan ir-regolament bl-ebda mod ma jillimita l-għan tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE f’azzjoni għad-danni privata quddiem il-qrati nazzjonali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78.</NO.P><TXT>Fi kliem ieħor, l-arranġament kollu kemm hu li allegatament il-qasam tat-trasport bl-ajru jkun eskluż mill-Artikolu 101 TFUE attwali kien limitat <HT TYPE="ITALIC">għall-infurzar amministrattiv</HT> tal-prinċipji msemmija f’dik id-dispożizzjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0057"><P>Kif il-Kummissjoni stess spjegat fis-sottomissjonijiet tagħha fil-kawża Asjes, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0106" REF.END="QE0106"/>l-assenza ta’ miżuri ta’ implimentazzjoni msemmija fl-Artikolu 87 [b’rabta mar-<HT TYPE="ITALIC">ratione materiae</HT> tal-Artikolu 85 tat-Trattat KEE] ma tfissirx li qrati nazzjonali ma jistgħux, meta tinqala’ l-kwistjoni, jintalbu sabiex jiddeċiedu dwar il-kompatibbiltà ta’ ftehim jew ta’ prattika partikolari mar-regoli tal-kompetizzjoni minħabba li dawk ir-regoli jkollhom effett dirett<QUOT.END REF.START="QS0106" CODE="201D" ID="QE0106"/>.</P></NOTE>. Ir-Regolamenti Nri 17/62 u Nru 3975/87 ma affettwawx l-applikazzjoni <HT TYPE="ITALIC">ġudizzjarja</HT> mill-qrati nazzjonali, skont l-iskop tas-setgħat rispettivi, li huma kellhom b’mod indipendenti skont id-dritt nazzjonali, tal-prinċipji li llum jinsabu fl-Artikolu 101(1) TFUE<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0058"><P>Kif diġà ġie spjegat iktar ’il fuq fil-punti 43 sa 47 ta’ dawn il-konklużjonijiet, billi sempliċement allokaw kompetenza amministrattiva sabiex jiġu ttrattati ċerti investigazzjonijiet ta’ ksur li seta’ kien hemm tal-liġi tal-kompetizzjoni, dawk ir-regolamenti indirettament ukoll allokaw kompetenza sabiex isir stħarriġ ġudizzjarju ta’ dawk id-deċiżjonijiet amministrattivi (ara l-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 17/62 u l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 3975/87, rispettivament). Madankollu, u għal darba oħra, dawk id-dispożizzjonijiet naturalment ma kellhom ebda effett possibbilment fuq każijiet oħra ta’ applikazzjoni ġudizzjarja tal-Artikolu 101 TFUE, kien x’kien <HT TYPE="ITALIC">it-tip l-ieħor ta’ proċeduri</HT> li fihom dik l-applikazzjoni setgħet inqalgħet quddiem qrati nazzjonali.</P></NOTE>. Fil-fatt, f’dan ir-rigward, naqbel mar-rikorrenti u mal-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA: dik <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0107" REF.END="QE0107"/>ir-rotta parallela<QUOT.END REF.START="QS0107" CODE="201D" ID="QE0107"/> li possibbilment tinforza l-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 101(1) TFUE baqgħet ma ntlaqtitx mil-leġiżlazzjoni sekondarja magħmula mill-Kunsill.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0079"><NO.P>79.</NO.P><TXT>Għalhekk, il-fatt li ma hemm ebda regoli speċifiċi fid-dritt nazzjonali li tirregola l-applikazzjoni ġudizzjarja tal-Artikolu 101 TFUE ma jistax iżomm lir-Rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali, Amsterdam) milli tapplika l-Artikolu 101(1) TFUE fis-settur tat-trasport bl-ajru, fejn dik id-dispożizzjoni tiġi invokata sabiex tinkiseb sentenza dikjaratorja u danni riżultanti minn kondotta antikompetittiva tal-konvenuti għal rotot Unjoni-pajjiżi terzi qabel l‑<DATE ISO="20040501">1 ta’ Mejju 2004</DATE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">C.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Ir-rabta bejn l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u r-regoli primarji tal-kompetizzjoni tal-Unjoni</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0080"><NO.P>80.</NO.P><TXT>Il-Gvern Norveġiż u l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA jsostnu li, minħabba li l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE huwa sostanzjalment identiku għall-Artikolu 101 TFUE, il-prinċipju ta’ omeġeneità jitlob li dawk iż-żewġ dispożizzjonijiet jiġu interpretati b‘mod uniformi. Fis-seduta, l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA spjegat ukoll li l-assenza ta’ dispożizzjoni ekwivalenti għall-Artikolu 104 TFUE fil-Ftehim ŻEE ma taffettwax tali interpretazzjoni omoġenea tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE minħabba li, fi kwalunkwe każ, l-Artikolu 104 TFUE ma jillimitax l-Artikolu 101 TFUE.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="19"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0081"><NO.P>81.</NO.P><TXT>Il-Kummissjoni taqbel li l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE jeħtiġilhom ikunu interpretati b’armonija. Madankollu, fis-seduta hija kellha dubji dwar jekk l-assenza ta’ dispożizzjoni ekwivalenti għall-Artikolu 104 TFUE taffettwax dak l-inkarigu, l-iktar minħabba li l-effett tal-Artikoli 104 u 105 TFUE ikun li titneħħa l-kompetenza tal-qrati nazzjonali li japplikaw direttament l-Artikolu 101(1) TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0082"><NO.P>82.</NO.P><TXT>Essenzjalment, il-konvenuti jieħdu l-istess pożizzjoni bħal dik tal-Kummissjoni. Fil-fehma tagħhom, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0108" REF.END="QE0108"/>is-sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0108" CODE="201D" ID="QE0108"/> skont l-Artikoli 104 u 105 TFUE ma kinitx tippermetti li l-Artikolu 101(1) TFUE ikun direttament effettiv, sabiex b’hekk l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE għandu wkoll jiġi interpretat bħala li ma jkollux effett dirett qabel ma l-Kumitat Konġunt ikun iddikjara li r-Regolament Nru 1/2003 kien applikabbli fiż-ŻEE mid‑<DATE ISO="20050519">19 ta’ Mejju 2005</DATE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0083"><NO.P>83.</NO.P><TXT>Fid-dawl tal-konklużjonijiet tiegħi fit-Taqsima B ta’ dawn il-konklużjonijiet, naqbel mas-sottomissjonijiet tal-Gvern Norveġiż u tal-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0084"><NO.P>84.</NO.P><TXT>Ma huwiex ikkontestat li l-Ftehim ŻEE jikkostitwixxi parti integrali mid-dritt tal-Unjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0059"><P>Sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19990615">15 ta’ Ġunju 1999</DATE>, <NAME.CASE>Andersson u Wåkerås-Andersson</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑321/97</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1999:307">EU:C:1999:307</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0026">26</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0027">27</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200402">2 ta’ April 2020</DATE>, <NAME.CASE>Ruska Federacija</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑897/19 PPU</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:262">EU:C:2020:262</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>. Fejn id-dispożizzjonijiet tiegħu jkunu inkundizzjonati u preċiżi biżżejjed, dawn ikollhom effett dirett fl-Istati Membri<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0060"><P>Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19760205">5 ta’ Frar 1976</DATE>, <NAME.CASE>Conceria Bresciani</NAME.CASE> (<NO.CASE>87/75</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1976:18">EU:C:1976:18</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0025">25</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19821026">26 ta’ Ottubru 1982</DATE>, <NAME.CASE>Kupferberg</NAME.CASE> (<NO.CASE>104/81</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1982:362">EU:C:1982:362</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0023">23</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Dwar il-Ftehim ŻEE, ara s-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970122">22 ta’ Jannar 1997</DATE>, <NAME.CASE>Opel Austria vs Il‑Kunsill</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑115/94</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:1997:3">EU:T:1997:3</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0101">101</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0102">102</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li, skont il-prinċipju ta’ omoġeneità<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0061"><P>Ara l-Artikoli 6, 105 u 106 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 3 tal-Ftehim bejn l-Istati tal-EFTA dwar it-Twaqqif ta’ Awtorità ta’ Sorveljanza u Qorti tal-Ġustizzja.</P></NOTE>, dispożizzjonijiet tal-Ftehim ŻEE, li jkunu sostanzjalment identiċi għal dawk tat-Trattat, għandhom ikunu interpretati b’mod uniformi<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0062"><P>Sentenzi tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20030923">23 ta’ Settembru 2003</DATE>, <NAME.CASE>Ospelt u Schlössle Weissenberg</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑452/01</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2003:493">EU:C:2003:493</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0029">29</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata) u tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20091006">6 ta’ Ottubru 2009</DATE>, Il‑<NAME.CASE>Kummissjoni vs Spanja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑153/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:618">EU:C:2009:618</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0048">48</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0085"><NO.P>85.</NO.P><TXT>L-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE rispettivament jistabbilixxu projbizzjoni, l-effett ta’ dik il-projbizzjoni u, possibbilment, deroga minn dik il-projbizzjoni. Fid-dawl tal-prinċipju ta’ omoġeneità, dawk iż-żewġ dispożizzjonijiet għandhom, għalhekk, jiġu interpretati b’mod uniformi<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0063"><P>Ara, b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti tal-EFTA tat‑<DATE ISO="20180530">30 ta’ Mejju 2018</DATE>, Fjarskipti vs Síminn (E‑6/17, Rapport tal-Qorti tal-EFTA 2018, p. 81, punt 28).</P></NOTE>. Għaldaqstant, kif inhuwa l-każ għall-Artikolu 101(1) TFUE, l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE għandu wkoll jiġi kkonstatat li jipproduċi effett dirett u joħloq drittijiet fir-rigward tal-individwi kkonċernati, li l-qrati nazzjonali għandhom jissalvagwardjaw<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0064"><P><HT TYPE="ITALIC">Ibid</HT>., punti 29 u 32 u l-ġurisprudenza ċċitata. Ara wkoll is-sentenza tal-Qorti tal-EFTA tas‑<DATE ISO="20180917">17 ta’ Settembru 2018</DATE>, Nye Kystlink AS vs Color Group AS u Color Line AS (E-10/17, Rapport tal-Qorti tal-EFTA 2018, p. 293, punt 71).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0086"><NO.P>86.</NO.P><TXT>Fid-dawl tal-ekwivalenza bejn l-effett tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, ma narax kif il-konklużjonijiet tiegħi li wasalt għalihom fil-punti 55 sa 68 ta’ dawn il-konklużjonijiet dwar l-Artikolu 101(1) TFUE għandhom ikunu b’xi mod differenti għall-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE. Għalhekk, il-qrati nazzjonali jistgħu japplikaw l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE sabiex jikkonstataw ċerta kondotta antikompetittiva bħala inkompatibbli ma’ dik id-dispożizzjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0087"><NO.P>87.</NO.P><TXT>Għal raġunijiet simili għal dawk dwar l-Artikolu 101 TFUE, għandi wkoll nirrifjuta l-argumenti tal-konvenuti dwar l-iskop <HT TYPE="ITALIC">ratione materiae</HT> tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE. Huwa minnu li l-Artikolu 1 tal-Protokoll 21 tal-Ftehim ŻEE jispjega li l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA għandha l-ewwel <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0109" REF.END="QE0109"/>tagħti effett lill-prinċipji stabbiliti<QUOT.END REF.START="QS0109" CODE="201D" ID="QE0109"/> fl-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE.<?PAGE NO="20"?> Għal dak il-għan, għall-inqas, huwa jirrifletti l-Artikolu 103 TFUE. Madankollu, ma hemm xejn fil-proċess tal-kawża li jissuġġerixxi li l-Artikolu 1 tal-Protokoll 21 tal-Ftehim ŻEE intuża sabiex jillimita l-għan tal-applikazzjoni tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE jew il-kompetenza tal-qrati nazzjonali fl-applikazzjoni ta’ dik id-dispożizzjoni. Fil-fatt, kif spjegajt fil-punti 76 sa 78 ta’ dawn il-konklużjonijiet, id-diversi atti tad-dritt sekondarju ppromulgati mill-Kunsill skont Artikolu 103(2)(c) TFUE, u inkorporati fil-Ftehim ŻEE mid-data tan-notifika tiegħu, qatt ma kellhom l-effett li jillimitaw l-iskop <HT TYPE="ITALIC">ratione materiae</HT> tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0088"><NO.P>88.</NO.P><TXT>Il-fatt li ma hemmx dispożizzjoni ekwivalenti għall-Artikolu 104 TFUE fil-Ftehim ŻEE ma jaffettwax dik il-konklużjoni. Kif spjegajt fil-punt 44 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-effett tal-Artikolu 104 TFUE ma huwiex li jirrestrinġi l-għan jew l-applikazzjoni strutturali tal-Artikolu 101 TFUE. La l-effett ma jeżistix, għalhekk, huwa ma jistax jaffettwa l-iskop jew l-applikazzjoni tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE. F’kull każ, l-Artikolu 104 TFUE kien intiż sabiex jgħaqqad il-perijodu bejn id-dħul fis-seħħ tar-regoli tal-kompetizzjoni tat-Trattat u l-mument li fih il-Kunsill jaġixxi sabiex jagħmel arranġament amministrattiv sabiex jittratta l-Artikolu 101 TFUE u, b’mod partikolari, it-tielet paragrafu tiegħu<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0065"><P>Ara iktar ’il fuq, il-punti 30 sa 33 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0089"><NO.P>89.</NO.P><TXT>Madankollu, tali perijodu tranżitorju anzi qatt ma kien jeżisti għall-Ftehim ŻEE. Ir-Regolamenti Nru 17/62, Nru 141/62 u Nru 3975/87 kienu saru parti mill-Ftehim ŻEE skont l-Anness XIV mid-data ta’ notifika ta’ dak il-ftehim. Bl-istess mod, l-Artikolu 56 tal-Ftehim ŻEE ma jaffettwax dik il-konklużjoni minħabba li huwa sempliċement jistabbilixxi l-kompetenza maqsuma (u duopolizzata) bejn il-Kummissjoni u l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA għall-applikazzjoni tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0066"><P>Ara l-punt 29 tal-Avviż dwar kooperazzjoni bejn qrati nazzjonali u l-Awtorità ta’ Sorveljanza fl-applikazzjoni tal-Artikoli 53 u 54 tal-Ftehim ŻEE (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="112" PAGE.FIRST="7" DATE.PUB="1995">ĠU 1995, C 112, p. 7</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0090"><NO.P>90.</NO.P><TXT>Għalhekk, fil-fehma tiegħi, ukoll ma hemmx restrizzjonijiet għall-għan tal-applikazzjoni <HT TYPE="ITALIC">ratione materiae</HT> tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE li jistgħu jfixklu lir-rikorrenti milli jinvokaw l-effett dirett tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE quddiem il-qorti tar-rinviju sabiex jitolbu sentenza dikjaratorja u danni b’rabta mal-koordinazzjoni mill-konvenuti ta’ diversi elementi tal-prezz li ntalab għal servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija bl-ajru fuq rotot ta’ pajjiżi terzi taż-ŻEE mhux tal-Unjoni qabel id‑<DATE ISO="20050519">19 ta’ Mejju 2005</DATE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">D.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">L-istampa ikbar: l-infurzar pubbliku u privat tar-regoli tal-kompetizzjoni</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0091"><NO.P>91.</NO.P><TXT>Għalkemm hija wkoll parti mid-domanda tal-qorti tar-rinviju, fid-dawl tal-konklużjonijiet li diġà wasalt għalihom f’dawn il-konklużjonijiet, ma nqisx li huwa meħtieġ li nindirizza b’mod separat in-natura tal-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1/2003. Fil-fatt, kif issuġġerit fit-taqsimiet preċedenti, il-qrati tal-Istati Membri dejjem kellhom il-kompetenza japplikaw l-Artikolu 101(1) TFUE (bil-projbizzjoni sostantiva tiegħu) <HT TYPE="ITALIC">skont is-setgħat rispettivi tagħhom</HT> u <HT TYPE="ITALIC">għall-finijiet tal-proċeduri quddiemhom</HT>. Hemm, għalhekk, ftit ħtieġa għall-Qorti tal-Ġustizzja li tqis fil-kuntest ta’ din il-kawża jekk, u minn meta eżattament, kienx hemm ukoll <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0110" REF.END="QE0110"/>sors<QUOT.END REF.START="QS0110" CODE="201D" ID="QE0110"/> ta’ liġi sekondarja ta’ responsabilizzazzjoni skont l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1/2003.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0092"><NO.P>92.</NO.P><TXT>Għal darba oħra nixtieq nagħmel enfażi fir-rigward ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0111" REF.END="QE0111"/>skont is-setgħat rispettivi tagħhom<QUOT.END REF.START="QS0111" CODE="201D" ID="QE0111"/> li dawk il-qrati nazzjonali diġà għandhom skont id-dritt nazzjonali. Kif il-konvenuti u l-Kummissjoni jinnotaw b’mod korrett, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0112" REF.END="QE0112"/>is-sistema tranżitorja<QUOT.END REF.START="QS0112" CODE="201D" ID="QE0112"/> tal-Artikoli 103 u 104 TFUE ma tat ebda setgħa espliċita lil qrati nazzjonali. Fil-fatt, il-qrati nazzjonali ma jistgħux ikollhom,<?PAGE NO="21"?> fl-assenza ta’ xi liġi nazzjonali li tgħid espliċitament hekk, mill-Artikolu 101(1) TFUE jew mill-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE, setgħat ta’ investigazzjoni jew prosekuzzjoni bħal dawk mogħtija lill-awtoritajiet amministrattivi kompetenti tal-Istati Membri normalment imqabbda jinvestigaw ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni fi proċeduri amministrattivi apposta jew anki kriminali. Madankollu, bl-istess mod, dak il-qafas ukoll <HT TYPE="ITALIC">ma seta’ jieħu xejn</HT> mill-qrati nazzjonali. Fi kliem sempliċi, dak il-qafas kostituzzjonali la ta lill-qrati nazzjonali u lanqas ħa xejn mingħandhom. L-ebda għamla ta’ liġi tal-Unjoni primarja jew sekondarja ma pprovat tillimita l-kompetenza ta’ qrati nazzjonali li japplikaw direttament l-Artikolu 101(1) TFUE jew l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE, meta parti tinvoka dawk id-dispożizzjonijiet f’kawżi quddiemhom, sabiex tħares id-drittijiet suġġettivi li joriġinaw mid-dritt tal-Unjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0093"><NO.P>93.</NO.P><TXT>L-azzjoni għal responsabbiltà mitluba mir-rikorrenti f’din il-kawża turi dan il-punt. Bħal kull qorti nazzjonali oħra fl-Unjoni, il-qorti tar-rinviju għandha l-kompetenza tiddetermina tali responsabbiltà skont ir-regoli nazzjonali rilevanti. Għall-finijiet ta’ evalwazzjoni ta’ ksur li jagħti lok għal tali responsabbiltà, il-kwistjoni jekk impriża tkunx kisret jew le l-obbligi legali tagħha tipikament hija l-ewwel element li għandu jkun stabbilit f’dak ir-rigward. Madankollu, dik l-evalwazzjoni naturalment tkun parti mid-deċiżjoni (tad-dritt privat) dwar responsabbiltà potenzjali, mhux minn sistema ta’ infurzar tad-dritt pubbliku (u promossa minn awtorità amministrattiva).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0094"><NO.P>94.</NO.P><TXT>Kieku kien mod ieħor, tali azzjonijiet ta’ infurzar kienu jkunu dejjem biss ta’ natura ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0113" REF.END="QE0113"/>kontinwazzjoni<QUOT.END REF.START="QS0113" CODE="201D" ID="QE0113"/>, essenzjalment dipendenti fuq dikjarazzjoni preċedenti tad-dritt pubbliku f’dak is-sens (u preżubbilment identika fir-rigward tal-portata). Fil-każijiet l-oħra kollha, azzjonijiet <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0114" REF.END="QE0114"/>awtonomi<QUOT.END REF.START="QS0114" CODE="201D" ID="QE0114"/> kienu jkunu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0095"><NO.P>95.</NO.P><TXT>Madankollu, dak il-ħsieb (jew ċertament dak ir-riżultat) ikun sempliċement inkompatibbli man-natura tas-sistema u tal-ġurisprudenza ta’ din il-Qorti tal-Ġustizzja<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0067"><P>Ara, fost oħrajn, is-sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20010920">20 ta’ Settembru 2001</DATE>, <NAME.CASE>Courage u Crehan</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑453/99</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2001:465">EU:C:2001:465</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0026">26</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060713">13 ta’ Lulju 2006</DATE>, <NAME.CASE>Manfredi <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑295/04 sa C‑298/04</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:461">EU:C:2006:461</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0060">60</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20121106">6 ta’ Novembru 2012</DATE>, <NAME.CASE>Otis <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑199/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:684">EU:C:2012:684</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0041">41</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130606">6 ta’ Ġunju 2013</DATE>, <NAME.CASE>Donau Chemie <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑536/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:366">EU:C:2013:366</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0021">21</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110614">14 ta’ Ġunju 2011</DATE>, <NAME.CASE>Pfleiderer</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑360/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:389">EU:C:2011:389</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0028">28</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140605">5 ta’ Ġunju 2014</DATE>, <NAME.CASE>Kone <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑557/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:1317">EU:C:2014:1317</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0021">21</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190314">14 ta’ Marzu 2019</DATE>, <NAME.CASE>Skanska Industrial Solutions <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑724/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:204">EU:C:2019:204</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0025">25</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20191212">12 ta’ Diċembru 2019</DATE>, <NAME.CASE>Otis Gesellschaft <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑435/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:1069">EU:C:2019:1069</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0022">22</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Żgur, minħabba l-piż probatorju pjuttost tqil li kull rikorrent aktarx ikollu jiffaċċja f’azzjonijiet <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0115" REF.END="QE0115"/>awtonomi<QUOT.END REF.START="QS0115" CODE="201D" ID="QE0115"/> tad-dritt privat għal ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni, tali azzjonijiet aktarx ikunu rari fil-prattika. Għalhekk, id-deċiżjoni ta’ awtorità pubblika, bħall-Kummissjoni, f’investigazzjoni attwali jew preċedenti aktarx li tkun tal-ikbar importanza għal azzjonijiet <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0116" REF.END="QE0116"/>awtonomi<QUOT.END REF.START="QS0116" CODE="201D" ID="QE0116"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0068"><P>Ukoll, sabiex tantiċipa kull riskju ta’ deċiżjonijiet kunfliġġenti – ara, b’mod ġenerali, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20001214">14 ta’ Diċembru 2000</DATE>, <NAME.CASE>Masterfoods vs HB</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-344/98</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2000:689">EU:C:2000:689</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0059">59</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0060">60</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), jekk meħtieġ tagħti lok għal <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0117" REF.END="QE0117"/>Talba Zwartveld<QUOT.END REF.START="QS0117" CODE="201D" ID="QE0117"/> – ara d-digriet tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19900713">13 ta’ Lulju 1990</DATE>, <NAME.CASE>Zwartveld <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑2/88‑IMM</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1990:315">EU:C:1990:315</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0022">22</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Madankollu, huwa żbaljat jingħad, bħala kwistjoni ta’ dritt, li l-ħtieġa ta’ konsistenza u koordinazzjoni f’dan il-qasam tad-dritt tfisser li qrati nazzjonali ma jitħallewx jeżerċitaw dmirijiethom skont id-dritt tal-Unjoni u nazzjonali: li jipproteġu drittijiet individwali li joriġinaw ukoll minn dispożizzjonijiet direttament effettivi tad-dritt tal-Unjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0096"><NO.P>96.</NO.P><TXT>In-natura partikolari ta’ tali propożizzjoni ssir anki iktar ovvja jekk wieħed kellu jqis il-mod standard li bih jiġi infurzat kull qasam ieħor tad-dritt amministrattiv, ikunux, pereżempju, il-liġi dwar l-ambjent, is-saħħa pubblika, is-sigurtà pubblika jew ir-regoli relatati mas-sigurtà fuq il-post tax-xogħol. F’dawk l-oqsma aktarx ikun hemm awtorità speċjalizzata pubblika apposta, fil-livell nazzjonali, imqabbda tagħmel superviżjoni u infurzar tal-istandards sostantivi rilevanti. Madankollu, hemm xi ħadd li jissuġġerixxi li sempliċement għax awtorità pubblika partikolari ma<?PAGE NO="22"?> tkunx investigat jew ma tkunx ressqet quddiem il-qrati (jew fil-fatt għamlet dan, iżda għal raġuni, kienet liema kienet, ma ssoktatx jew illimitat il-proċeduri amministrattivi), li l-istess imġiba ma setgħetx tagħti lok għal talbiet għal kumpens skont id-dritt privat minn persuni leżi?</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0097"><NO.P>97.</NO.P><TXT>Għal dawn ir-raġunijiet kollha ma nistax naqbel mal-analiżi approfondita tal-Qorti Għolja tal-Ingilterra u Wales fis-sentenza Emerald Supplies Ltd vs British Airways Plc<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0069"><P>Sentenza tal-Qorti Għolja tal-Ġustizzja tal-Ingilterra u Wales, Chancery Division, tal‑<DATE ISO="20171004">4 ta’ Ottubru 2017</DATE> fil-kawża Emerald Supplies Ltd vs British Airways Plc [2017] EWHC 2420 (Ch), kif ikkonfermata mill-Qorti tal-Appell tal-Ingilterra u Wales (Sezzjoni Ċivili), tad‑<DATE ISO="20190129">29 ta’ Jannar 2019</DATE> fil-kawża La Gaitana Farms SA &amp; Ors vs British Airways Plc [2019] EWCA Civ 37.</P></NOTE>, iċċitata mill-qorti tar-rinviju u diskussa mill-partijiet f’dawn il-proċeduri. Kif kont qiegħed nipprova nenfasizza fit-taqsimiet preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-ewwel, il-kompetenza tal-qrati nazzjonali li japplikaw is-sustanza tal-Artikolu 101(1) TFUE b’mod independenti, fil-kamp ta’ applikazzjoni rispettiv tas-setgħat tagħhom diġà previsti fid-dritt nazzjonali, bħall-azzjoni għal danni, ma kinitx, mhux bħall-infurzar amministrattiv, teħtieġ klawżola espliċita ta’ responsabilizzazzjoni skont id-dritt tal-Unjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0070"><P>Għall-kuntrarju tal-kawża Emerald Supplies Ltd vs British Airways Plc [2017] EWHC 2420 (Ch), [41] sa [52].</P></NOTE>. It-tieni, is-sentenzi de Geus, Asjes u Saeed, huma, fil-fehma tiegħi, parzjalment barra minn żmienhom. Ma jistgħux jiġu applikati għaċ-ċirkustanzi speċifiċi fil-kawża prinċipali minħbba li ebda waħda mill-kwistjonijiet li tikkondizzjona l-mod adottat hemmhekk fil-fatt ma tissemma dwar il-każ fil-kawża prinċipali<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0071"><P>Għall-kuntrarju tal-kawża Emerald Supplies Ltd vs British Airways Plc [2017] EWHC 2420 (Ch), punti 53 sa 63.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0098"><NO.P>98.</NO.P><TXT>Fi kliem ieħor, filwaqt li nirrikonoxxi kompletament il-ħtieġa ta’ konsistenza interna skont l-Artikolu 101 TFUE, jiena sempliċement ma naqbilx, fil-kuntest speċifiku ta’ dan il-każ, dwar ir-riduzzjoni <HT TYPE="ITALIC">pars pro toto</HT> mressqa minn ċerti partijiet ikkonċernati. Il-fatt li <HT TYPE="ITALIC">parti mill-proċedura</HT> għall-applikazzjoni amministrattiva tal-Artikolu 101 TFUE kienet f’xi stadji <HT TYPE="ITALIC">ċentralizzata</HT> ma jistax ifisser li <HT TYPE="ITALIC">ħadd ieħor</HT> ma seta’ japplika s-<HT TYPE="ITALIC">sustanza</HT> li tinsilet minn dik id-dispożizzjoni, inklużi f’każijiet li fihom b’mod ċar ma jistax ikun hemm eżenzjonijiet jew eċċezzjonijiet.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0099"><NO.P>99.</NO.P><TXT>Fil-fatt, dawn il-proċeduri kienu vjaġġ affaxxinanti lura fiż-żmien, jekk mhux assolutament eżerċizzju fl-arkeoloġija legali, li wassal tant lura sal-1962. Madankollu, filwaqt li dawn il-konklużjonijiet huma fil-biċċa l-kbira ċirkoskritti ħafna minn dak li llum huwa qafas legali mhux ta’ żmienu, il-loġika li tiggwidah ma hijiex. Fil-livell strutturali, dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, li għandhom effett dirett, altrimenti jiġu infurzati quddiem il-qrati nazzjonali, irrispettivament miċ-ċentralizzazzjoni potenzjali tal-kompetenza amministrattiva (jew ta’ parti minnha) ma’ ċerti awtorijiet amministrattivi sabiex id-dispożizzjonijiet ikunu infurzati. Fil-kuntest partikolari tal-liġi tal-kompetizzjoni, dan ifisser li impriżi li jiksru r-regoli ta’ kompetizzjoni ġusta ma jkunux jistgħu jistaħbew għax ma jkunx hemm infurzar amministrattiv, u għandhom jistennew li talbiet għal rimedju jinġiebu direttament quddiem il-qrati kompetenti tal-Istati Membri mill-partijiet li allegatament huma jkunu kkawżawlhom ħsara.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Konklużjoni</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0100"><NO.P>100.</NO.P><TXT>Nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domanda għal deċiżjoni preliminari mressqa mir-Rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali, Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi) kif ġej:</TXT><P>Parti li allegatament tkun batiet ħsara minħabba l-koordinazzjoni ta’ diversi elementi tal-prezz mitlub minn kumpanniji tal-ajru għal servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija bl-ajru fuq rotot bejn ajruporti fl-Unjoni u/jew fiż-Żona Ekonomika Ewropea, u bejn ajruporti f’dawk it-territorji u<?PAGE NO="23"?> f’pajjiżi terzi, tista’ tinvoka l-ksur tal-Artikolu 101(1) TFUE u tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea quddiem qorti nazzjonali sabiex tikseb riassigurazzjoni mingħand dawk it-trasportaturi anki għaż-żmien li matulu l-Artikoli 104 u 105 TEU kienu għadhom japplikaw.</P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>