<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.7-->
  <head>
    <title>2021-11-202111C111201908190-00-TRA-DOC-MT-CONCL-C-0819-19-202102975-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="mt-MT" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="29/11/2021 12:53:02" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="mt" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="CNC" name="TypeDoc"/>
    <meta content="H6tIrC+ZdBf+yWtgj4yG3xuUgX4VDpFbLNwr9NGZGRxFCqfP4UgYOD6Ee2ooZWswD+oa5Azfu2Ri+8MbCz/a/ZijTF+qENn+/szqM9YtP8nwpbQmKjK9TlDce28fgnq9hGENNJMsJPkzbCl4FsKdBt5oWAA+xsVaYPooI1rACiw=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="formoch" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="0819" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2019" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="MT" name="Langue"/>
    <meta content="formoch" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="CNC_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 09/04/2021 14:40:49" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="01aca01ee3564467ae65b15086cdbac2" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0819" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId25" style="first"/>
      <div id="rId21" style="even">Konklużjonijiet Bobek – Kawża C‑819/19</div>
      <div id="rId22" style="default">Stichting Cartel Compensation et</div>
    </div>
    <p class="C36Centre" id="para-1" title="page-1">
      KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-2" title="page-1">
      BOBEK
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-3" title="page-1">
      ippreżentati fis‑6 ta’ Mejju 2021  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">1</a>
</span>)
      
    </p>
    <p class="C38Centregrasgrandespacement" id="para-4" title="page-1">
      Kawża C‑819/19
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-5" title="page-1">
      Stichting Cartel Compensation,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-6" title="page-1">
      Equilib Netherlands BV
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-7" title="page-1">
      vs
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-8" title="page-1">
      Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-9" title="page-1">
      Martinair Holland NV,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-10" title="page-1">
      Deutsche Lufthansa AG,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-11" title="page-1">
      Lufthansa Cargo AG,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-12" title="page-1">
      British Airways plc,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-13" title="page-1">
      Société Air France SA,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-14" title="page-1">
      Singapore Airlines Ltd,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-15" title="page-1">
      Singapore Airlines Cargo Pte Ltd,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-16" title="page-1">
      Swiss International Air Lines AG,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-17" title="page-1">
      Air Canada,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-18" title="page-1">
      Cathay Pacific Airways Ltd,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-19" title="page-1">
      Scandinavian Airlines System Denmark-Norway-SwedenSAS ABSAS Cargo Group A/S
    </p>
    <p class="C39Centreespacement" id="para-20" title="page-1">
      (talba għal deċiżjoni preliminari mir-Rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali, Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi))
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-21" title="page-2">
      “Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 101 TFUE u Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE – Regoli ta’ implimentazzjoni tal-Artikolu 103 TFUE – Sistema tranżitorja tal-Artikoli 104 u 105 TFUE – Ftehimiet u prattiki miftiehma dwar diversi elementi għall-iffissar tal-prezz ta’ servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija bl-ajru (impożizzjoni ta’ ħlasijiet supplimentari għal fjuwil u għas-sigurtà, rifjut ta’ ħlas ta’ kummissjoni fuq ħlasijiet supplimentari) – Azzjoni ta’ danni – Effett dirett – Kompetenza tal-qrati nazzjonali”
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-22" title="page-1">
      
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">I.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Introduzzjoni</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Stichting Cartel Compensation u Equilib Netherlands BV (iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti”) qegħdin jitolbu sentenza dikjaratorja u danni kontra l-konvenuti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">2</a>
</span>) minħabba li aġixxew bi ksur tal-Artikolu 101(1) TFUE u tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Ftehim ŻEE”) billi kkoordinaw diversi elementi tal-prezz li kellu jitħallas għal servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija bl-ajru fuq rotot bejn ajruporti fi u mill-Unjoni Ewropea u ż-ŻEE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dik il-prattika allegatament seħħet fi żmien meta l-Kunsill kien għadu ma adottax dispożizzjonijiet ta’ implimentazzjoni għal ċerti partijiet tas-settur tat-trasport bl-ajru sabiex jagħti “effett sħiħ” lill-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 101 TFUE. Għal dik ir-raġuni, il-konvenuti jsostnu li l-kompetenza għall-infurzar tal-Artikolu 101 TFUE baqgħet unikament għand l-awtoritajiet amministrattivi tal-Istati Membri u għand il-Kummissjoni Ewropea skont is-“sistema tranżitorja” prevista fl-Artikoli 104 u 105 TFUE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Din il-kawża tqajjem il-kwistjoni tal-kompetenza ta’ qrati nazzjonali sabiex japplikaw l-Artikolu 101(1) TFUE u l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE għal prattiki antikompetittivi li kienu seħħew matul dik is-“sistema tranżitorja”. Madankollu, dik il-kwistjoni forsi teknika u limitata temporanjament, imbagħad, tagħti lok għal kwistjoni iktar fundamentali dwar l-(inter)dipendenza ta’ infurzar pubbliku (amministrattiv) u privat (ġudizzjarju) ta’ regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">II.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-kuntest ġuridiku</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-TFUE</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikoli 101 sa 105 TFUE jistabbilixxu r-regoli dwar il-kompetizzjoni. Id-dispożizzjonijiet li ġejjin huma rilevanti għal din il-kawża:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-30" title="page-3">
      “Artikolu 101
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-31" title="page-3">
      (ex Artikolu 81 TKE)
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-32" title="page-3">
      1. Is-segwenti għandhom ikunu inkompatibbli mas-suq intern u għandhom ikunu projbiti: l-akkordji kollha bejn impriżi, id-deċiżjonijiet kollha ta’ [deċiżjonijiet ta’] assoċjazzjonijiet bejn impriżi u l-prattiċi kollha miftiehma li jistgħu jolqtu l-kummerċ bejn l-Istati Membri u li jkollhom bħala għan jew riżultat tagħhom il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq intern, partikolarment dawk li jinvolvu:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-33" title="page-3">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-34" title="page-3">
      2. L-akkordji jew deċiżjonijiet projbiti bid-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu jkunu awtomatikament nulli.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-35" title="page-3">
      3. Madankollu, id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1 jistgħu jiġu dikjarati inapplikabbli fil-każ ta’ xi wieħed milli ġejjin, jiġifieri:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">akkordji jew kategoriji ta’ akkordji bejn impriżi,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">deċiżjonijiet ta’ assoċjazzjonijiet ta’ impriżi jew kategoriji ta’ assoċjazzjonijiet ta’ impriżi,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">prattiċi miftiehma jew kategoriji ta’ prattiċi miftiehma,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-39" title="page-3">
      li jikkontribwixxu sabiex itejbu l-produzzjoni jew id-distribuzzjoni ta’ prodotti, jew sabiex jippromwovu progress tekniku jew ekonomiku waqt li fl-istess ħin, jassiguraw li l-konsumaturi jkollhom sehem ġust mill-benefiċċji li joħorġu minnhom, izda li ma:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-40" title="page-3">
      (a) jimponux fuq l-impriżi interessati restrizzjonijiet li ma jkunux indispensabbli għall-kisba tal-għanijiet ta’ hawn fuq;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-41" title="page-3">
      (b) jagħtux lil dawn l-impriżi l-possibiltà li jeliminaw il-kompetizzjoni f’parti sostanzjali tal-prodotti inkwistjoni.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-42" title="page-3">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-43" title="page-3">
      Artikolu 103
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-44" title="page-3">
      (ex Artikolu 83 TKE)
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-45" title="page-3">
      1. Ir-regolamenti jew id-direttivi xierqa għall-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti fl-Artikoli 101 u 102 għandhom jiġu stabbiliti mill-Kunsill fuq proposta tal-Kummissjoni u wara li jikkonsulta l-Parlament Ewropew.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-46" title="page-3">
      2. Id-dispożizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1 għandhom l-għan, partikolarment:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-47" title="page-3">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-48" title="page-3">
      (b) biex jiddeterminaw il-modalitajiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3), b’kunsiderazzjoni xierqa għall-ħtieġa li jassiguraw superviżjoni adegwata flimkien mal-iktar simplifikazzjoni massima possibbli ta’ kontroll amministrattiv;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-49" title="page-3">
      (c) fejn meħtieġ, sabiex jiddefinixxu l-ambitu tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet li jinsabu fl-Artikoli 101 u 102 dwar id-diversi setturi ekonomiċi;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-50" title="page-3">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-51" title="page-3">
      Artikolu 104
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-52" title="page-3">
      (ex Artikolu 84 TKE)
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-53" title="page-3">
      Sa meta l-miżuri meħuda fl-applikazzjoni tal-Artikolu 103 jidħlu fis-seħħ, l-awtoritajiet tal-Istati Membri għandhom jiddeċiedu fuq l-ammissibbiltà ta’ akkordji u fuq kwistjonijiet dwar kull abbuż minn pożizzjoni dominanti fis-suq intern, skond il-liġijiet tal-pajjiżi tagħhom u d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 101, speċjalment il-paragrafu 3, u tal-Artikolu 102.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-54" title="page-3">
      Artikolu 105
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-55" title="page-3">
      (ex Artikolu 85TKE)
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-56" title="page-3">
      1. Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 104, il-Kummissjoni għandha tissorvelja l-applikazzjoni tal-prinċipji li hemm fl-Artikoli 101 u 102. Fuq talba ta’ Stat Membru, jew fuq inizjattiva tagħha stess, hija għandha tinvestiga, flimkien mal-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri li jipprestaw l-assistenza tagħhom, kull ksur suspettat tal-prinċipji msemmija hawn fuq. Jekk issib li dak il-ksur ikun ġara, hija għandha tipproponi mezzi xierqa sabiex twaqqfu.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-57" title="page-3">
      2. Jekk dak il-ksur ikompli, il-Kummissjoni għandha toħroġ deċiżjoni motivata li tirreġistra l-ksur tal-prinċipji. Il-Kummissjoni tista’ tippubblika d-deċiżjoni tagħha u tista’ tawtorizza lill-Istati Membri sabiex jieħdu l-miżuri meħtieġa sabiex jirrimedjaw is-sitwazzjoni skond il-kondizzjonijiet u fil-modalitajiet li jiġu preskritti mill-Kummissjoni.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-58" title="page-3">
      3. Il-Kummissjoni tista’ tadotta regolamenti dwar il-kategoriji ta’ ftehim li fir-rigward tagħhom il-Kunsill ikun adotta regolament jew direttiva skond l-Artikolu 103(2)(b).”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-Ftehim ŻEE</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-Ftehim ŻEE għandu l-għan li “jippromwovi t-tisħiħ kontinwu u bilanċjat tal-kummerċ u tar-relazzjonijiet ekonomiċi bejn il-Partijiet Kontraenti b’kondizzjonijiet ugwali ta’ kompetizzjoni, u l-osservanza tal-istess regoli, bil-ħsieb li tinħoloq [ŻEE] omoġenea […]”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-3" href="#t-3">3</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 6 tal-Ftehim ŻEE jgħid:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-62" title="page-3">
      “Minghajr pregudizzju ghal żviluppi futuri tal-gurisprudenza, id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim, sa fejn huma identici fis-sustanza ghar-regoli korrispondenti tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faham u l-Azzar u ghall-atti adottati fl-applikazzjoni taż-żewg Trattati, ghandhom, fl-implimentazzjoni u fl-applikazzjoni taghhom, jigu interpretati b’konformità mad-deciżjonijiet rilevanti tal-Qorti tal-Gustizzja tal-Komunitajiet Ewropej moghtija qabel id-data tal-firma ta’ dan il-Ftehim.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE huwa essenzjalment identiku għall-Artikolu 101 TFUE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Skont Artikolu 55 tal-Ftehim ŻEE:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-65" title="page-3">
      “1. Minghajr pregudizzju ghad-dispożizzjonijiet li jaghtu effett lill-Artikoli 53 u 54 kif jinsabu fil-Protokoll Nru 21 u fl-Anness XIV ta’ dan il-Ftehim, il-Kummissjoni tal-KE u l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA msemmija fl-Artikolu 108(1) ghandhom jiżguraw l-applikazzjoni tal-principji stabbiliti fl-Artikoli 53 u 54.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-66" title="page-3">
      L-awtorità kompetenti ta’ sorveljanza, kif previst fl-Artikolu 56, ghandha tinvestiga każijiet ta’ suspett ta’ infrazzjoni ta’ dawn il-principji, fuq inizjattiva taghha stess, jew wara applikazzjoni minn Stat fit-territorju rispettiv jew mill-awtorità l-ohra ta’ sorveljanza. L-awtorità kompetenti ta’ sorveljanza ghandha twettaq dawn l-investigazzjonijiet b’koperazzjoni mal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti fit-territorju rispettiv u b’koperazzjoni mal-awtorità l-ohra ta’ sorveljanza, li ghandha taghti l-ghajnuna taghha skond ir-regoli interni taghha.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-67" title="page-3">
      Jekk issib li kien hemm infrazzjoni, ghandha tipproponi miżuri xierqa biex iggib l-infrazzjoni fi tmiem.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-68" title="page-3">
      2. Jekk l-infrazzjoni ma tingiebx fi tmiem, l-awtorità kompetenti ta’ sorveljanza ghandha tirregistra din l-infrazzjoni tal-principji f’deciżjoni li fiha jinghataw ir-ragunijiet.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-69" title="page-3">
      L-awtorità kompetenti ta’ sorveljanza tista’ tippubblika d-deciżjoni taghha u tawtorizza l-Istati fit-territorju rispettiv biex jiehdu l-miżuri, li dwarhom tiddetermina l-kondizzjonijiet u ddettalji, li jinhtiegu biex tigi rimedjata s-sitwazzjoni. Tista’ ukoll titlob lill-awtorità ta’ sorveljanza l-ohra biex tawtorizza Stati fit-territorju rispettiv biex jiehdu dawk il-miżuri.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">III.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-fatti, il-proċeduri nazzjonali u d-domandi magħmula</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fid‑9 ta’ Novembru 2010, il-Kummissjoni Ewropea adottat id-Deċiżjoni C(2010) 7694 finali li tirrigwarda proċedura skont l-Artikolu 101 [TFUE], l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-4" href="#t-4">4</a>
</span>) (Kawża C.39258 – Trasport ta’ merkanzija bl-ajru) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni 2010”)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-5" href="#t-5">5</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Skont l-Artikoli 1 sa 4 tad-Deċiżjoni 2010, instab li kien hemm għadd ta’ trasportaturi li kienu involuti fil-koordinazzjoni ta’ diversi elementi tal-prezz li kellu jintalab għal servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija bl-ajru fuq rotot bejn ajruporti fl-Unjoni u/jew fiż-ŻEE; bejn ajruporti fl-Unjoni u/jew fiż-ŻEE u pajjiżi terzi; u bejn ajruporti fl-Unjoni u fl-Isvizzera, bi ksur tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim Svizzeru, għal perijodi differenti (iktar ’il quddiem il-“kondotta inkwistjoni”). Skont id-Deċiżjoni 2010, dak il-ksur dam b’kollox minn Diċembru 1999 sa Frar 2006.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fis-sentenzi tagħha tas‑16 ta’ Diċembru 2015, il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea annullat parzjalment id-Deċiżjoni 2010 fil-konfront tar-rikorrenti fil-kawżi quddiemha  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-6" href="#t-6">6</a>
</span>). Essenzjalment, il-Qorti Ġenerali sabet li d-Deċiżjoni 2010 kienet ivvizzjata minn kontradizzjonijiet bejn il-motivi u d-dispożittiv tagħha  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-7" href="#t-7">7</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fis‑17 ta’ Marzu 2017, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C(2017) 1742 finali 2017 li tirrigwarda proċediment skont l-Artikolu 101 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru (Kawża AT.39258 – Trasport ta’ merkanzija bl-ajru) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni 2017”)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-8" href="#t-8">8</a>
</span>). Id-Deċiżjoni 2017 żammet is-sustanza tad-Deċiżjoni 2010. Hija kkonfermat ukoll li l-ksur kien dam b’kollox minn Diċembru 1999 sa Frar 2006.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Skont is-Sommarju tad-Deċiżjoni 2017, il-Kummissjoni sabet li għadd ta’ trasportaturi kienu involuti f’kartell dwar il-kondotta inkwistjoni. Dik il-kondotta kienet tikser l-Artikolu 101 TFUE, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim Svizzeru. Hija kienet relatata ma’ (i) rotot bejn ajruporti fl-Unjoni (iktar ’il quddiem “rotot intra-Unjoni”); (ii) rotot bejn ajruporti fl-Unjoni u ajruporti barra ż-ŻEE (iktar ’il quddiem “rotot Unjoni-pajjiżi terzi”); (iii) rotot bejn ajruporti fiż-ŻEE (iktar ’il quddiem “rotot intra-ŻEE”); (iv) rotot bejn ajruporti f’pajjiżi li huma partijiet kontraenti għall-Ftehim ŻEE, iżda li ma humiex Stati Membri tal-Unjoni, u ajruporti f’pajjiżi terzi (“rotot ŻEE mhux tal-Unjoni-pajjiżi terzi”) u (v) rotot bejn ajruporti fl-Unjoni u fl-Isvizzera (“rotot tal-Unjoni-Svizzeri”).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Is-Sommarju tad-Deċiżjoni 2017 jispeċifika l-ksur u l-impożizzjoni ta’ multi għal perijodi differenti fir-rigward ta’ rotot differenti kif ġej:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għal rotot intra-Unjoni, il-Kummissjoni kienet kompetenti tistabbilixxi ksur u timponi multi għal kondotta fir-rigward ta’ trasport bl-ajru bejn ajruporti tal-Unjoni qabel l‑1 ta’ Mejju 2004. Dan għaliex, qabel l‑1 ta’ Mejju 2004, ir-Regolament (KEE) Nru 3975/87  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-9" href="#t-9">9</a>
</span>) kien ta lill-Kummissjoni setgħat ta’ implimentazzjoni sabiex tapplika l-Artikolu 101 TFUE fir-rigward ta’ trasport bl-ajru bejn ajruporti tal-Unjoni biss. Trasport bl-ajru bejn ajruporti tal-Unjoni u ajruporti f’pajjiżi terzi kien, madankollu, eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dak ir-regolament.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għal rotot Unjoni-pajjiżi terzi, għall-istess raġunijiet, il-kompetenza tal-Kummissjoni kienet limitata għal kondotta li seħħet wara l‑1 ta’ Mejju 2004.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għal rotot intra-ŻEE, il-Kummissjoni kienet kompetenti tikkonstata ksur u timponi multi għall-perijodu kollu mill-1999 sal-2006.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għal rotot ŻEE mhux tal-Unjoni-pajjiżi terzi, id-Deċiżjoni Nru 130/2004  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-10" href="#t-10">10</a>
</span>) u d-Deċiżjoni Nru 40/2005  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-11" href="#t-11">11</a>
</span>) daħlu fis-seħħ fid‑19 ta’ Mejju 2005. Minn dik id-data ’il quddiem bdew japplikaw ir-Regolament (KE) Nru 411/2004  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-12" href="#t-12">12</a>
</span>) u r-Regolament (KE) Nru 1/2003  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-13" href="#t-13">13</a>
</span>) fil-qafas tal-Ftehim ŻEE. Għalhekk, il-Kummissjoni ma kkonstatatx ksur u ma imponietx multi għal kondotta fir-rigward ta’ rotot bejn pajjiżi taż-ŻEE li ma kinux Stati Membri tal-Unjoni u li kienu pajjiżi terzi qabel id‑19 ta’ Mejju 2005.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Id-Deċiżjoni 2017 ġiet ukoll ikkontestata quddiem il-Qorti Ġenerali  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-14" href="#t-14">14</a>
</span>) Dawk il-kawżi għadhom pendenti.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fl-istess waqt, ir-rikorrenti bdew proċeduri ċivili kontra l-konvenuti quddiem ir-Rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali, Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi). Dik il-qorti tispjega li dawk il-kumpanniji rikorrenti kienu nħolqu speċifikament sabiex isegwu t-talbiet assenjati lilhom għal danni li jirriżultaw minn dak li kkonstatat il-Kummissjoni dwar ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ir-rikorrenti jitolbu sentenza dikjaratorja u danni. L-ewwel nett, huma jitolbu lill-qorti tikkonstata li l-konvenuti aġixxew illegalment bejn l-1999 u l-2006. Jiġifieri, anki qabel (i) l‑1 ta’ Mejju 2004 (għal rotot Unjoni-pajjiżi terzi); (ii) id‑19 ta’ Mejju 2005 (għal rotot ŻEE mhux tal-Unjoni-pajjiżi terzi) u (iii) l‑1 ta’ Ġunju 2002 għal rotot Unjoni-Svizzera (iktar ’il quddiem il-“perijodi kkontestati”). It-tieni nett, huma jitolbu lill-qorti tar-rinviju tikkundanna lill-konvenuti jħallsu danni u mgħax in solidum għall-kondotta antikompetittiva inkwistjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Skont il-qorti tar-rinviju, fit-talbiet tagħhom, ir-rikorrenti jinvokaw l-effett dirett tal-Artikolu 101 TFUE li jistabbilixxi l-kompetenza għall-qorti nazzjonali, u għall-perijodi kkontestati, irrispettivament mill-infurzar amministrattiv tal-liġi tal-kompetizzjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fid-digriet tagħha, il-qorti tar-rinviju tqis li għandha l-kompetenza tapplika l-Artikolu 101 TFUE għall-kondotta inkwistjoni u għall-perijodi kkontestati. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tinnota espressament li dik il-pożizzjoni titbiegħed mis-sentenza tal-Qorti Għolja tal-Ġustizzja (Ingilterra u Wales) fil-kawża Emerald Supplies Ltd vs British Airways Plc  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-15" href="#t-15">15</a>
</span>), kif ikkonfermata mill-Qorti tal-Appell (Ingilterra u Wales) fil-kawża La Gaitana Farms SA et vs British Airways Plc  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-16" href="#t-16">16</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Filwaqt li kellha dubji dwar il-kompetenza tagħha li tapplika l-Artikolu 101(1) TFUE u l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE għall-perijodi kkkontestati, ir-Rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali, Amsterdam) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tirrinvija d-domanda li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-87" title="page-3">
      “F’tilwima bejn partijiet leżi (f’dan il-każ, l-ispedituri, riċevituri ta’ servizzi ta’ merkanzija bl-ajru) u kumpanniji tal-ajru, il-qorti nazzjonali għandha ġurisdizzjoni – minħabba l-effett dirett tal-Artikolu 101 TFUE, jew mill-inqas tal-Artikolu 53 ŻEE, jew abbażi (l-effett immedjat tal-)Artikolu 6 tar-Regolament 1/2003 – sabiex tapplika b’mod sħiħ l-Artikolu 101 TFUE, jew mill-inqas l-Artikolu 53 ŻEE, fir-rigward tal-ftehimiet/prattiki miftiehma ta’ kumpanniji tal-ajru f’dak li għandu x’jaqsam ma’ servizzi ta’ merkanzija fuq titjiriet operati qabel l‑1 ta’ Mejju 2004 fuq rotot bejn ajruporti fl-Unjoni Ewropea u ajruporti barra ż-ŻEE, jew, qabel id‑19 ta’ Mejju 2005, fuq rotot bejn l-Islanda, il-Liechtenstein, in-Norveġja u ajruporti barra ż-ŻEE, jew, fuq titjiriet operati qabel l‑1 ta’ Ġunju 2002, bejn ajruporti fl-Unjoni u l-Isvizzera, ukoll għall-perijodu li fih kienet tapplika s-sistema tranżitorja tal-Artikoli 104 u 105 TFUE, jew is-sistema tranżitorja tipprekludi dan?”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Osservazzjonijiet bil-miktub kienu sottomessi mir-rikorrenti, mill-konvenuti, mill-Gvern Norveġiż, mill-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA, kif ukoll mill-Kummissjoni. Ħlief għall-Gvern Norveġiż, dawk il-partijiet ippreżentaw argumentazzjoni orali fis-seduta li saret fil‑21 ta’ Jannar 2021.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">IV.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Analiżi</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dawn il-konklużjonijiet huma strutturati kif ġej. L-ewwel, nibda b’diskussjoni dwar il-kuntest legali ta’ dan il-każ (A). Sussegwentement, ngħaddi għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE mill-qorti tar-rinviju (B). Wara dan, nindirizza r-regoli ekwivalenti skont il-Ftehim ŻEE (C). Fl-aħħar nett, nikkonkludi b’osservazzjonijiet iktar ġenerali dwar l-infurzar ġudizzjarju ta’ regoli tal-kompetizzjoni (D).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-qafas tat-Trattat u s-“sistema tranżitorja”</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Minħabba l-importanza tal-qafas tat-Trattat dwar ir-regoli tal-kompetizzjoni f’dan il-każ, insib li jeħtieġ nibda dawn il-konklużjonijiet billi niddeskrivi d-diversi elementi tal-Artikolu 101 TFUE u li neżamina bir-reqqa “t-tranżizzjonalità” preżunta tas-sistema ta’ infurzar stabbilita fl-Artikoli 104 u 105 TFUE (1). Wara dan, ser niġbor fil-qosor l-argumenti tal-partijiet u nqegħidhom fil-kuntest tad-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju (2).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">“Tranżizzjonalità” dwar xiex?</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 101 TFUE għandu struttura sempliċi. L-ewwel paragrafu tiegħu jipprojbixxi kull ftehim li jkollu bħala l-għan jew l-effett tiegħu r-restrizzjoni tal-kompetizzjoni. It-tieni paragrafu jispjega l-konsegwenzi ta’ dik il-projbizzjoni: li kull ftehim li jinqabad bl-ewwel paragrafu jkun awtomatikament null. It-tielet paragrafu mbagħad jagħti eċċezzjoni għall-projbizzjoni tal-ewwel paragrafu: “[…] id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1 jistgħu jiġu ddikjarati inapplikabbli” f’ċerti każijiet.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 101 TFUE huwa dispożizzjoni essenzjalment kompluta u awtonoma. Huwa fformulat f’termini ġenerali. Ma jirreferi għal ebda miżura ta’ implimentazzjoni, lanqas ma hemm xi ħaġa inerenti fl-Artikolu 101 TFUE li tista’ tissuġġerixxi li huwa ta’ għan jew applikazzjoni limitata. L-iktar importanti għal dan il-każ huwa li l-Artikolu 101 TFUE huwa istituzzjonalment għami. Ma jiffavorixxix istituzzjoni (partikolari) minn oħra. F’dan ir-rigward, wieħed ma jistax jislet kuntrast bejn il-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni u l-Artikolu 65(4) tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar. Dan tal-aħħar jispeċifika li “l-Awtorità Għolja biss għandu jkollha l-ġurisdizzjoni” tiddetermina jekk ftehim ipprojbit ikunx kompatibbli ma’ dik id-dispożizzjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mill-formulazzjoni tiegħu biss huwa għalhekk diffiċli s-suġġeriment li l-Artikolu 101 TFUE għandu jiġi applikat b’mod differenti għal kull dispożizzjoni oħra tat-Trattat li tirreferi għal istituzzjoni li tapplika d-dritt tal-Unjoni, tkunx istituzzjoni tal-Istati Membri jew tal-Unjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Huwa biss bis-saħħa tal-Artikoli 103 sa 105 TFUE li elementi ta’ distinzjoni u “tranżizzjonalità” jiddaħħlu fl-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għalhekk, fl-ewwel paragrafu tiegħu, l-Artikolu 103 TFUE jispjega li huwa l-Kunsill li jistabbilixxi “ir-regolamenti jew id-direttivi xierqa għall-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti” fl-Artikolu 101 TFUE. It-tieni paragrafu jagħti eżempji mhux eżawrjenti dwar kif tista’ tiġi eżerċitata dik is-setgħa. Għall-finijiet ta’ din il-kawża, il-paragrafi (b) u (c) huma tal-ikbar interess. Dawk il-paragrafi jittrattaw, rispettivament, “regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3), meqjusa l-ħtieġa li tkun assigurata s-superviżjoni effettiva […] u s-simplifikazzjoni tal-amministrazzjoni”, u d-definizzjoni ta’, “fid-diversi fergħat tal-ekonomija, il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet” tal-Artikolu 101 TFUE. Fi kliem ieħor, bl-Artikolu 103 TFUE, ir-responsabbiltà hija tal-Kunsill li jiddetermina l-għan tal-applikazzjoni u tas-superviżjoni amministrattiva tal-Artikolu 101 TFUE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, x’jiġri sakemm il-Kunsill jiddeċiedi li jeżerċita s-setgħat tiegħu, kif previst fl-Artikolu 103 TFUE?</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dan huwa fejn l-Artikoli 104 u 105 TFUE huma rilevanti. Dawk id-dispożizzjonijiet jistabbilixxu “is-sistema tranżitorja”. Skont dik is-sistema, l-awtoritajiet amministrattivi tal-Istati Membri kienu inkarigati jinfurzaw il-prinċipji li (preżentement) jinsabu fl-Artikolu 101 TFUE. Dan kien jinkludi l-għoti ta’ eżenzjonijiet skont l-Artikolu 101(3) TFUE. Fiż-żmien li fih kienet applikata dik is-sistema, il-Kummissjoni kellha biss funzjoni minuri fl-infurzar tar-regoli tal-kompetizzjoni, u biss “bla ħsara” għall-impenji tal-awtoritajiet nazzjonali tal-Istati Membri.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Minħabba l-qafas kostituzzjonali, il-kunċett ta’ sistema “tranżitorja” huwa kważi terminu żbaljat. Huwa minnu li, fil-formulazzjoni oriġinali tiegħu, l-Artikolu 87 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ekonomika Ewropea (iktar ’il quddiem it-“Trattat KEE”) kien jistipula li l-Kunsill kellu jeżerċita s-setgħat tiegħu skont (dak li llum huwa) l-Artikolu 103 TFUE fi żmien tliet snin. Dak il-perijodu skada mingħajr ma l-Kunsill eżerċita dawk is-setgħat. Minkejja dan, it-Trattat ta’ Amsterdam issostitwixxa r-riferiment (li kien għadda żmienu) għal-limitu ta’ tliet snin għall-implimentazzjoni b’obbligu ġenerali għall-Kunsill li jistabbilixxi r-regolamenti u d-direttivi xierqa sabiex “jimplimenta” (dak li llum huwa) l-Artikolu 101 TFUE  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-17" href="#t-17">17</a>
</span>) B’dan il-mod, il-fatt li saret konferma de iure ta’ dak li de facto kien il-każ għal xi żmien, dik li suppost kienet “it-tranżizzjonalità” tas-sistema “tranżitorja” stabbilita skont (dak li llum huma) l-Artikoli 104 u 105 TFUE sparixxiet.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Meqjus f’dan il-kuntest, l-Artikolu 104 TFUE fil-fatt veru pprovda regola ta’ inadempjenza dwar kif tkun ittrattata l-ammissibbiltà ta’ ftehimiet li jkunu jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE. Skont din id-dispożizzjoni, l-awtoritajiet tal-Istati Membri jkunu kompetenti jiżguraw konformità mar-regoli tat-Trattat dwar il-kompetizzjoni għall-perijodu indefinit sakemm il-Kunsill jieħu l-inkarigu billi jagħmel arranġament amministrattiv differenti ta’ infurzar tar-regoli tat-Trattat dwar il-kompetizzjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fi kliem ieħor, filwaqt li tabilħaqq hija kienet stabbilita għal żmien limitat, is-sistema “tranżitorja” sfat inqas u inqas “tranżitorja” maż-żmien, minħabba li ma kienx hemm “tranżizzjoni” fis-sens ordinarju ta’ dik il-kelma minn sitwazzjoni għal oħra. Minflok, dik is-sistema kienet aktarx waħda “potenzjalment modulari” fir-rigward ta’ elementi speċifiċi ta’ deċentralizzazzjoni (u riallokazzjoni) tal-kompetenza ta’ infurzar ta’ ċerti partijiet tal-Artikolu 101 TFUE. Dan l-aħħar aspett huwa kkonfermat bl-iżvilupp tas-sistema kollha kemm hi, li baqgħet għaddejja, tul is-snin, lura u ’l quddiem: minn deċentralizzazzjoni għal ċentralizzazzjoni ta’ ċerti elementi, u mbagħad lura għal darba oħra għal deċentralizzazzjoni parzjali, bir-regoli ta’ kompetenza stabbiliti fl-Artikolu 103(2) TFUE jakkomodaw testwalment dawk il-bidliet mingħajr ebda problema.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-funzjoni tal-qrati nazzjonali fis-“sistema tranżitorja”</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikoli 103 sa 105 TFUE huma siekta dwar il-funzjoni tal-qrati nazzjonali fl-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE, ikunx fil-kuntest tas-sistema “tranżitorja” jew le. Dan huwa l-għan ta’ din il-kawża. Effettivament, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-projbizzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE tistax tkun applikata mill-qrati nazzjonali, fejn seħħew il-prattiki antikompetittivi inkwistjoni, għall-parti l-kbira minnhom, fiż-żmien tal-applikazzjoni tas-“sistema tranżitorja”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mal-ewwel daqqa ta’ għajn, dik id-diskussjoni jista’ jkollha rabta ma’ żmien fl-imgħoddi. Il-partijiet kollha f’din il-kawża jaqblu li r-Regolament (KE) Nru 1/2003 jew ta lill-qrati nazzjonali s-setgħa japplikaw l-Artikolu 101 TFUE b’mod sħiħ, jew għall-inqas ikkonferma li din kienet teżisti. Madankollu, konkretament, meta l-kwistjoni mqajma mir-Rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali, Amsterdam) tiġi riżolta, dan għandu jolqot l-invokazzjoni iktar wiesgħa tad-drittijiet privati bil-ħsieb li jkun żgurat li jingħataw danni għal telf minħabba kondotta li setgħet tirrestrinġi jew toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni – indipendentement minn meta tkun seħħet dik il-kondotta u indipendentement minn liema awtorità amministrattiva tkun investigat dik il-kondotta.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali qegħdin jippruvaw jinvokaw drittjiet privati b’dan il-mod. Dan huwa għaliex, fid-Deċiżjoni tagħha tal-2017, il-Kummissjoni sabet evidenza ta’ prattiki ta’ koordinazzjoni kontinwi tal-prezzijiet mill-1999 sal-2006 fis-settur tat-trasport ta’ merkanzija bl-ajru. Madankollu, minħabba s-sistema ta’ leġiżlazzjoni sekondarja stabbilita mill-Kunsill skont l-Artikolu 103 TFUE, il-Kummissjoni llimitat dak li sabet dwar ksur tal-Artikolu 101(1) TFUE u tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE rispettivament, għal rotot Unjoni-pajjiżi terzi mill‑1 ta’ Mejju 2004, u għal rotot ŻEE mhux tal-Unjoni-pajjiżi terzi mid‑19 ta’ Mejju 2005. Konsegwentement, jekk l-oġġezzjonijiet tal-konvenuti għall-kompetenza tal-qorti nazzjonali jintlaqgħu, il-perijodu qabel dawk id-dati jkun, effettivament, eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ kawżi privati għal rimedju għal kondotta antikompetittiva skont l-Artikolu 101(1) TFUE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bil-bosta, il-kwistjoni bażika u ġenerali ta’ din il-kawża hija, għalhekk, jekk l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE mill-qrati nazzjonali tistax tkun limitata jew eskluża għalkollox b’leġiżlazzjoni sekondarja li tirrestrinġi infurzar amministrattiv tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fis-sottomissjonijiet tal-partijiet interessati r-risposta għal dik id-domanda tinsab moħbija taħt ħafna safef ta’ ġurisprudenza u leġiżlazzjoni sekondarja. Essenzjalment, ir-rikorrenti, l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA u l-Gvern Norveġiż jispjegaw li “is-sistema tranżitorja” rrestrinġiet l-infurzar tal-prinċipji bażiċi tal-Artikolu 101(1) TFUE biss permezz “tar-rotta amministrattiva”. Dak, madankollu, ma llimitax l-effett dirett tal-Artikolu 101(1) TFUE u tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE waqt li jiġu invokati quddiem il-qrati nazzjonali, jiġifieri “r-rotta ġudizzjarja” indipendenti.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-konvenuti, il-parti l-kbira minnhom sostnuti mill-Kummissjoni, jikkontestaw dan. Fis-sottomissjonijiet tagħhom, il-qrati nazzjonali ma kellhomx kompetenza japplikaw l-Artikolu 101(1) TFUE għal żewġ raġunijiet. L-ewwel, il-Kunsill, meta aġixxa skont l-Artikolu 103 TFUE, illimita l-għan tal-applikazzjoni ratione materiae tal-Artikolu 101 TFUE. Għalhekk is-settur tat-trasport bl-ajru ma kienx espost kompletament għall-“prinċipji” li hemm f’dik id-dispożizzjoni qabel id-data ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1/2003. It-tieni, skont “is-sistema tranżitorja”, tkun biss awtorità nazzjonali dwar il-kompetizzjoni, u f’xi każijiet il-Kummissjoni, li tista’ tieħu pożizzjoni dwar il-kompatibbiltà ta’ ftehim antikompetittivi mal-Artikolu 101 TFUE. Minħabba dawk il-limitazzjonijiet tal-Artikolu 101(1) TFUE, il-prinċipju ta’ omoġeneità jitlob li l-effett dirett tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE jiġi limitat bl-istess mod.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fehma tiegħi, ir-risposta korretta għal dak il-ħsieb tirriżulta direttament mill-Artikolu 101 TFUE, mill-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u mir-regoli dwar il-kompetizzjoni f’sens wiesa’. Għalhekk, ngħaddi issa għal dik id-diskussjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE mill-qorti tar-rinviju f’din il-kawża</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">B’mod ġenerali, għandhom jiġu diskussi tliet kwistjonijiet dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE mill-qrati nazzjonali. L-ewwel, l-effetti ta’ limitazzjoni potenzjali tas-“sistema tranżitorja” stabbilita fl-Artikoli 104 u 105 TFUE fuq l-Artikolu 101 TFUE dwar il-kompetenzi standard ta’ qrati nazzjonali (1). It-tieni, l-estent sa fejn l-effett dirett ta’ prinċipji li issa jinsabu fl-Artikolu 101(1) TFUE huwa invokat mil-parti li titlob l-infurzar tad-drittijiet tagħha quddiem il-qrati nazzjonali (2). It-tielet, l-għan tal-applikazzjoni ratione materiae tal-Artikolu 101(1) TFUE għall-każ partikolari inkwistjoni, jiġifieri għas-settur tat-trasport bl-ajru (3). Ser nindirizza kull kwistjoni waħda wara l-oħra.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-effett tas-“sistema tranżitorja” fuq l-Artikolu 101 TFUE</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fis-sottomissjonijiet tagħhom, il-konvenuti jargumentaw, essenzjalment, li “is-sistema tranżitorja” tal-Artikoli 104 u 105 TFUE tiċħad lill-qrati nazzjonali mill-kompetenza tagħhom li japplikaw l-Artikolu 101 TFUE. B’risposta għal domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni ħadet l-istess pożizzjoni. Fi kliemha, l-Artikoli 104 u 105 TFUE jista’ jkollhom l-effett ta’ “pawża” għall-kompetenza tal-qrati nazzjonali fl-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE f’ċerti ċirkustanzi.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ma naqbilx.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mill-formulazzjoni tal-Artikoli 104 u 105 TFUE, ma nsib xejn li jammonta għal “buttuna pawsa” fir-rigward tal-kompetenza ta’ qrati nazzjonali. Fil-fatt, ebda waħda miż-żewġ dispożizzjonijiet ma tirrestrinġi l-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE għal qrati nazzjonali. L-Artikoli 104 u 105 TFUE sempliċement jistabbilixxu kif għandu jsir l-infurzar amministrattiv tal-Artikolu 101 TFUE matul iż-żmien sakemm il-Kunsill ikun ħa azzjoni skont l-Artikolu 103 TFUE. Madankollu, din l-azzjoni ma tindirizzax l-applikazzjoni ġudizzjarja tal-Artikolu 101 TFUE minn qrati nazzjonali.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sabiex inkun preċiż: fil-fehma tiegħi, l-applikazzjoni ġudizzjarja tal-Artikolu 101(1) TFUE ovvjament ma hijiex limitata għall-istħarriġ ġudizzjarju ta’ deċiżjonijiet amministrattivi li qabel kienu applikaw u infurzaw regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. L-istħarriġ ta’ deċiżjoni amministrattiva li tapplika l-Artikolu 101(1) TFUE ċertament huwa mod li bih qrati nazzjonali jistgħu jintalbu japplikaw dik id-dispożizzjoni. Hemm madankollu oqsma oħra tal-liġi jew mezzi oħra ta’ rimedju li fihom qrati nazzjonali jistgħu, possibbilment, bis-saħħa tad-dritt tal-Unjoni jew nazzjonali, jintalbu japplikaw l-istess dispożizzjoni: qis, pereżempju, tipi oħra ta’ stħarriġ amministrattiv, kawżi skont il-liġi ċivili jew anki prosekuzzjonijiet kriminali.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Inqis li huwa importanti nenfasizza dan l-element mill-bidu nett. Dan għaliex jidher li teżisti tendenza riduzzjonista distinta fis-sottomissjonijiet tal-konvenuti u tal-Kummissjoni dwar dan. Fil-fehma tagħhom, essenzjalment, “l-applikazzjoni” tal-Artikolu 101 TFUE tfisser “l-infurzar” ta’ dik id-dispożizzjoni, li mbagħad għandha rabta “mal-investigazzjoni u l-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet amministrattivi”. Dawn ġew fdati lill-Kummissjoni jew lil awtoritajiet amministrattivi nazzjonali biss. B’dik il-loġika, il-qrati nazzjonali, impliċitament, ikunu qegħdin jingħataw biss kompetenza skont “is-sistema tranżitorja” jekk jintalbu jistħarrġu ġudizzjarjament l-infurzar amministrattiv imwettaq minn awtorità amministrattiva nazzjonali.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ma naqbilx. Kieku qorti nazzjonali kienet ntalbet tapplika l-Artikolu 101(1) TFUE fi ħdan il-kompetenza u l-proċeduri eżistenti tagħha qabel ma l-Kunsill kien għamel leġiżlazzjoni sekondarja sabiex “jagħti effett” lill-prinċipji bażiċi tal-Artikolu 101 TFUE, allura, dażgur, dik il-qorti nazzjonali kien ikollha tapplika b’mod sħiħ dik id-dispożizzjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-18" href="#t-18">18</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dan huwa eżempju ta’ karatteristika komuni li l-Artikolu 101 TFUE jikkondividi ma’ għadd ta’ dispożizzjonjiet oħra tat-Trattat, bħall-Artikoli 45 u 46 TFUE (il-moviment liberu tal-ħaddiema), l-Artikolu 49 u l-Artikolu 50(2) TFUE (il-libertà tal-istabbiliment) u l-Artikolu 157 TFUE (il-prinċipju ta’ paga ugwali għal xogħol ugwali). F’dawk il-każijiet kollha, kif ukoll f’oħrajn, id-dispożizzjoni tat-Trattat inkwistjoni l-ewwel issemmi l-prinċipju u sussegwentement tindika l-istituzzjoni(jiet) xierqa tal-Unjoni li ser “ilaħħmu” dak il-prinċipju billi jadottaw regoli addizzjonali u speċifiċi li xi drabi jindikaw ukoll eżattament x’għandhom ikopru dawk ir-regoli ta’ “implimentazzjoni”. Madankollu, għal għexieren ta’ snin, din il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li, anki fejn ma jkunx għad hemm ir-regoli “ta’ implimentazzjoni” meħtieġa, “il-prinċipju bażi”, kif previst fid-dispożizzjoni tat-Trattat, għandu, jekk ikun minnu nnifsu effettiv direttament, jiġi applikat indipendentement permezz tal-awtoritajiet kompetenti nazzjonali kollha, inklużi, u b’mod partikolari, il-qrati nazzjonali, meta jintalbu japplikaw dawk id-dispożizzjonijiet għall-każijiet quddiemhom.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 157 TFUE u l-prinċipju ta’ paga ugwali għal xogħol ugwali jistgħu jkunu ta’ eżempju f’dan ir-rigward: anki qabel ma kienu saru liġijiet sekondarji għal dan il-għan mil-leġiżlatur tal-Unjoni, kien ċar li l-qrati nazzjonali kienu responsabbli għall-ħarsien tal-effikaċja sħiħa tagħhom u kellhom japplikaw dak il-prinċipju indipendentement minn kull “infurzar amministrattiv” għal kawżi (ċivili) quddiemhom  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-19" href="#t-19">19</a>
</span>). Dik il-konklużjoni ma għandhiex tkun sorprendenti: il-Qorti tal-Ġustizzja konsistentement iddeċidiet li l-assenza ta’ miżuri ta’ implimentazzjoni, irrispettivament mill-forma, ma tipprekludix lil dak li jkun milli jinvoka dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li għandhom effett dirett  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-20" href="#t-20">20</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għaldaqstant, mill-aspett strutturali tat-Trattat, l-applikabbiltà ta’ (dak li issa huwa) l-Artikolu 101 TFUE mill-qrati nazzjonali kienet teżisti mid-dħul fis-seħħ tat-Trattat KEE. Barra minn hekk, l-ewwel u t-tieni paragrafu ta’ dak li llum huwa l-Artikolu 101 TFUE ħallew effetti sħaħ anki qabel ma l-Kunsill aġixxa skont “is-setgħa tiegħu” prevista fl-Artikolu 103(1) TFUE  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-21" href="#t-21">21</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dan il-kuntest, huwa madankollu meħtieġ li jiġi eżaminat kemm l-Artikolu 101(1) TFUE kien, tabilħaqq, direttament effettiv qabel ma l-Kunsill stabbilixxa “ir-regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101(3) TFUE”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-effett dirett tal-Artikolu 101(1) TFUE</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">B’risposta għad-domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-konvenuti u l-Kummissjoni kienu tal-fehma li ma kienx hemm effett dirett tal-Artikolu 101(1) TFUE qabel ma l-Kunsill aġixxa skont l-Artikolu 103(2)(b) TFUE. Ma tista’ tinsilet ebda konklużjoni oħra minħabba li, diġà fl-1962, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet interpretat l-Artikolu 101 TFUE bħala li jikkostitwixxi “kollox indivisibbli”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-22" href="#t-22">22</a>
</span>). Barra minn hekk, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Courage u Crehan  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-23" href="#t-23">23</a>
</span>) hija xhieda tal-ħtieġa li għandha tittieħed azzjoni minn qabel mill-Kunsill, minħabba li dik il-kawża kienet fil-fatt irrikonoxxiet li kien jeżisti effett dirett biss wara li l-Kunsill kien adotta miżuri ta’ implimentazzjoni fir-rigward tal-Artikolu 101 TFUE. Dik id-dispożizzjoni ma setgħetx, għalhekk, tkun, minnha nnifisha, direttament effettiva.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għall-kuntrarju, ir-rikorrenti jikkontestaw dik il-pożizzjoni billi jinvokaw primarjament fuq is-sentenza SABAM  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-24" href="#t-24">24</a>
</span>) sabiex jargumentaw li l-effett dirett tal-Artikolu 101(1) TFUE ma jeħtiġlux miżuri ta’ implimentazzjoni minn qabel.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Naqbel mar-rikorrenti. Fil-fehma tiegħi, il-pożizzjoni tal-konvenuti u tal-Kummissjoni b’mod figurattiv tqiegħed “il-karettun qabel iż-żiemel”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Hija ġurisprudenza stabbilita li effett dirett għandu jiġi eżaminat fid-dawl tan-natura, tal-iskema ġenerali u tal-formulazzjoni tad-dispożizzjoni inkwistjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-25" href="#t-25">25</a>
</span>). Dispożizzjoni jkollha effett dirett jekk tkun ċara u preċiża biżżejjed  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-26" href="#t-26">26</a>
</span>) u inkondizzjonata  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-27" href="#t-27">27</a>
</span>). Bħala tali, dispożizzjoni kollha hemm hi ma jeħtiġilhiex tkun direttament effettiva jew applikabbli verbatim. Minflok, il-Qorti tal-Ġustizzja tipproċedi b’estrazzjoni: jiġifieri, tipprova tiddetermina jekk regola speċifika u direttament applikabbli ta’ kondotta tkunx tista’ tiġi estratta mid-dispożizzjoni (x’aktarx itwal u iktar kumplessa) tad-dritt tal-Unjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-28" href="#t-28">28</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Is-sentenzi SABAM u Courage u Crehan huma eżempji adatti għal dak il-mod “relazzjonali” għal effett dirett. Fil-kawża SABAM, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-projbizzjoni tal-Artikolu 85(1) tat-Trattat KEE (illum l-Artikolu 101(1) TFUE) tista’ tintuża bħala “tarka” b’rabta mad-drittijiet speċifiċi ta’ kompożitur ta’ kanzunetti li, f’kuntratt ma’ soċjetà ta’ ġbir ta’ royalties ta’ awturi, ma jkunx hemm klawżola esklużiva ta’ assenjazjoni li tkun infurzata kontrih  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-29" href="#t-29">29</a>
</span>). Bl-istess mod, fil-kawża Courage u Crehan, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li dik l-istess dispożizzjoni setgħet tintuża bħala “tarka” b’rabta ma’ talba għal danni li rriżultaw minn klawżola kuntrattwali kuntrarja għall-Artikolu 85 tat-Trattat KEE (illum l-Artikolu 101 TFUE)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-30" href="#t-30">30</a>
</span>). Fiż-żewġ kawżi, il-Qorti tal-Ġustizzja, għalhekk, għażlet mill-Artikolu 101 TFUE kollu l-parti tad-dispożizzjoni li tipproduċi effett dirett bejn individwi: il-projbizzjoni ta’ ċerti ftehimiet antikompetittivi, liema projbizzjoni tinsab fl-ewwel paragrafu ta’ dik id-dispożizzjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-31" href="#t-31">31</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dik il-projbizzjoni hija inekwivoka, u tistabbilixxi obbligu legali ċar u eżegwibbli: “ma għandekx twettaq akkordju”. Ma hemm ebda kundizzjoni mehmuża ma’ dik id-direzzjoni: kull ftehim bħal dak bejn impriżi jkun “inkompatibbli mas-suq intern”. Huwa dak id-dritt awtoeżegwibbli li individwi jgawdu direttament mit-Trattat, li huma jistgħu jiċċitaw sabiex jinvokaw it-talbiet tagħhom, u li l-qrati nazzjonali għandhom jissalvagwardjaw  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-32" href="#t-32">32</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kuntrarjament għal dak li argumentat il-Kummissjoni fis-seduta, in-natura tad-drittijiet protetti bl-Artikolu 101(1) TFUE ma hijiex affettwata mill-assenjazzjoni proċedurali (skont l-Artikolu 103(2)(b) TFUE) li biha istituzzjoni tista’ proċeduralment “tapprova” ftehim skont l-Artikolu 101(3) TFUE. Tabilħaqq, huwa ċar minnu nnifsu li, f’ċerti każijiet, qorti jkun jeħtiġilha biss tapplika l-Artikolu 101(1) TFUE sabiex tagħti danni ċivili fil-każ ta’ attività antikompetittiva  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-33" href="#t-33">33</a>
</span>). Bl-istess mod, qorti jista’ jkun jeħtiġilha biss tapplika l-Artikolu 101(2) TFUE sabiex tiddetermina s-separazzjoni ta’ klawżoli kuntrattwali inkompatibbli  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-34" href="#t-34">34</a>
</span>). Fi kliem ieħor, minħabba n-natura speċifika ta’ ċerti talbiet quddiem qorti nazzjonali, il-komponenti individwali tal-Artikolu 101 TFUE jistgħu tabilħaqq ikunu separabbli. F’tali ċirkustanzi, il-qrati nazzjonali ma jkunx jeħtiġilhom japplikaw l-Artikolu 101(3) TFUE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fatt, is-sentenzi SABAM u Courage u Crehan huma xhieda perfetta tar-relazzjoni indipendenti tal-ewwel u tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 101 TFUE. Iż-żewġ kawżi seħħew fi żmien meta l-Kunsill kien eżerċita s-setgħat tiegħu skont l-Artikolu 103(2)(b) TFUE u kien assenja lill-Kummissjoni l-kompetenza unika li tiddeċiedi skont l-Artikolu 85(3) tat-Trattat KEE (illum l-Artikolu 101(3) TFUE). Il-fatt li istituzzjoni (il-Kummissjoni) kienet responsabbli tiddeċiedi dwar jekk kienx japplika dak li qabel kien l-Artikolu 85(3) tat-Trattat KEE ma kienx rilevanti għall-infurzar tad-drittijiet imsemmija fl-Artikolu 85(1) tat-Trattat KEE  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-35" href="#t-35">35</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dik il-konklużjoni ma hijiex affettwata mid-deskrizzjoni ta’ “kollox indivisibbli” tal-Artikolu 85 tat-Trattat KEE fil-kawża de Geus  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-36" href="#t-36">36</a>
</span>). F’dik il-kawża, distributur Ġermaniż ta’ friġġijiet Bosch kien iċċita l-Artikolu 85 tat-Trattat KEE għad-difiża tiegħu sabiex jannulla klawżola ta’ “projbizzjoni ta’ esportazzjoni” fi ftehim ta’ distribuzzjoni esklużiva li huwa kellu ma’ Bosch. Madankollu, il-fatti ta’ dak il-każ kienu seħħew qabel ma daħal fis-seħħ ir-Regolament Nru 17/62. Dan kien ifisser li ma kienx hemm proċedura amministrattiva sabiex ikunu ttrattati l-effetti riżultanti mill-Artikolu 85(1) u (2) tat-Trattat KEE (illum l-Artikolu 101(1) u (2) TFUE). F’dak il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ma kellhiex għażla oħra ħlief li tissokta tapplika l-ftehim inkwistjoni, sakemm kien hemm proċedura amministrattiva sabiex tittratta possibbilment applikazzjoni tal-Artikolu 85(3) Trattat KEE (illum l-Artikolu 101(3) TFUE)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-37" href="#t-37">37</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kien f’dawk il-limiti fattwali li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 85 tat-Trattat KEE kien “kollu indiviżibbli”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-38" href="#t-38">38</a>
</span>). L-interpretazzjoni opposta kienet twassal għal riżultat inammissibbli: “li ftehimiet jisfaw awtomatikament nulli mingħajr ma jkun anki possibbli li jingħad liema jkunu l-ftehimiet li għalihom l-Artikolu 85 japplika kollu kemm hu”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-39" href="#t-39">39</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Is-sentenza de Geus kienet, għalhekk, ingħatat meta kien hemm nuqqas istituzzjonali li ma kienx hemm arranġament amministrattiv sabiex jittratta l-effetti “tal-applikabbiltà [tal-Artikolu 85 tat-Trattat KEE] minn meta kien daħal fis-seħħ it-Trattat”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-40" href="#t-40">40</a>
</span>). Kif l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA sewwa tgħid, f’dak il-waqt il-kwistjoni ta’ effett dirett (u, għalhekk, ir-riferiment individwali għall-Artikolu 85(1) tat-Trattat KEE quddiem il-qrati nazzjonali) ma kienx hemm lok għalih, minħabba li de Geus kienet deċiża qabel ma l-Qorti tal-Ġustizzja kienet l-ewwel ikkjarifikat il-kunċett tal-effett dirett ta’ dispożizzjonijiet tat-Trattat KEE  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-41" href="#t-41">41</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għal dawn ir-raġunijiet kollha, nikkonstata li wieħed jista’ tabilħaqq jislet biss gwida limitata ħafna minn sentenza ta’ din il-Qorti tal-Ġustizzja mogħtija fl-1962 f’ċirkustanzi legali u kostituzzjonali differenti ħafna. B’mod partikolari, fl-assenza ta’ kull effett dirett ta’ dispożizzjonijiet tat-Trattat, naturalment il-kwistjoni biss ta’ kompetenza ta’ infurzar amministrattiv attribwita espressament, jew pjuttost l-assenza tagħha, kienet, tabilħaqq, tkun konklużiva.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">64.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jiena wkoll ma iniex konvint mis-sottomissjonijiet tal-konvenuti dwar Asjes et  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-42" href="#t-42">42</a>
</span>) u Saeed Flugreisen u Silver Line Reisebüro  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-43" href="#t-43">43</a>
</span>), li l-konvenuti invokaw sabiex isostnu l-pożizzjoni tagħhom dwar il-kwistjoni ta’ effett dirett tal-Artikolu 101(1) TFUE. Dawk il-kawżi ma kinux deċiżi fil-kuntest ta’ parti li ssemmi l-effett dirett ta’ dik id-dispożizzjoni. Minflok, il-kwistjoni kienet tikkonċerna n-nullità awtomatika skont l-Artikolu 85(2) tat-Trattat KEE ta’ tariffi tal-ajru approvati mill-gvern qabel ma awtorità amministrattiva kienet ħadet deċiżjoni dwar il-kompatibbiltà tagħhom mal-Artikolu 85(3) tat-Trattat KEE, kienx dak skont is-sistema applikabbli matul “il-perijodu tranżitorju” tal-Artikoli 88 u 89 tat-Trattat KEE (illum l-Artikoli 104 u 105 TFUE) jew skont ir-Regolament (KEE) Nru 3975/87)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-44" href="#t-44">44</a>
</span>). Minħabba li la “l-awtoritajiet tal-Istati Membri”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-45" href="#t-45">45</a>
</span>) u l-anqas il-Kummissjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-46" href="#t-46">46</a>
</span>) ma kienu ddeċidew dwar l-applikabbiltà tal-Artikolu 85 tat-Trattat KEE għall-ftehimiet inkwistjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li kull nullità ta’ tali ftehimiet ma setgħetx tkun preżunta awtomatikament minħabba l-fatt biss li l-Artikolu 85 tat-Trattat KEE seta’ possibbilment ikun applikabbli għall-ftehimiet inkwistjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">65.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Is-sentenzi Asjes et u Saeed Flugreisen u Silver Line Reisebüro, għalhekk, inqabdu f’nassa ta’ loġika ta’ żmienhom: f’ċirkustanzi fejn ma kienet ittieħdet ebda deċiżjoni amministrattiva mill-awtoritajiet tal-Istati Membri jew mill-Kummissjoni dwar ftehimiet allegatament antikompetittivi skont l-Artikolu 85(3) tat-Trattat KEE, iżda approvazzjoni retroattiva futura baqgħet possibbli skont is-sistema fis-seħħ dak iż-żmien; kien ovvju li operaturi ekonomiċi kien jeħtiġilhom ikunu jistgħu jassumu, in bona fide, li r-relazzjonijiet kummerċjali tagħhom ma jkunux awtomatikament nulli sakemm l-awtoritajiet amministrattivi inkwistjoni jkunu ddeċidew dwar il-ftehimiet jew il-prattiki tagħhom  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-47" href="#t-47">47</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">66.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dan il-każ, b’mod iktar importanti, il-konvenuti ma jistgħux jinvokaw kunflitt li joriġina minn approvazzjoni retroattiva possibbli tal-kondotta inkwistjoni. Fil-fatt, is-sistema ta’ “eżenzjoni” tar-Regolament Nru 1/2003, kif emendat, li rrevoka s-sistema preċedenti tar-Regolamenti Nri 17/62 u 3975/87, ma tippermettix azzjoni retroattiva. Barra minn hekk, kif juri l-Artikolu 34(1) tar-Regolament Nru 1/2003, ftehimiet li ma kinux jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolamenti Nri 17/62 u 3975/87, u li kienu nnotifikati lill-Kummissjoni, kienu skadew b’effett mill‑1 ta’ Mejju 2004. Fi kliem ieħor, anki jekk il-konvenuti kienu nnotifikaw il-ftehimiet lill-Kummissjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-48" href="#t-48">48</a>
</span>), dawk in-notifiki, f’kull każ, ma kinux japplikaw bħala “waqfa retroattiva” għat-trattament tal-istess ftehimiet skont is-sistema fis-seħħ bir-Regolament Nru 1/2003.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">67.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">B’hekk, għal darba oħra, tajjeb jiġi innotat b’mod speċifiku li fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, ma hemmx il-koerenza interna ewlenija “tal-obbligu tal-Artikolu 101 TFUE”, kif ukoll tal-ħtieġa ta’ ċertezza legali għal operaturi ekonomiċi. Dik it-tieqa hija magħluqa għal xi żmien.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">68.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-qosor, huwa għalhekk ċar li l-Artikolu 101(1) TFUE u l-predeċessuri tiegħu kienu direttament applikabbli mad-dħul fis-seħħ tat-Trattat KEE. Dawn baqgħu direttament effettivi matul dak il-perijodu sabiex l-individwi setgħu jinvokaw id-drittijiet tagħhom quddiem il-qrati kompetenti nazzjonali. Fuq kollox, din is-setgħa indipendenti, inerenti tal-qrati nazzjonali li japplikaw l-Artikolu 101(1) TFUE skont dik is-setgħa u konformement mat-tip ta’ proċeduri li huma kellhom skont id-dritt nazzjonali, fil-fatt qatt ma kienet ristretta mill-Kunsill bl-applikazzjoni ta’ dak li llum huwa l-Artikolu 103 TFUE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">69.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, il-mistoqsija tibqa’ jekk hemmx jew kienx hemm xi restrizzjonijiet dwar l-applikazzjoni ratione materiae tal-Artikolu 101(1) TFUE għall-każ speċifiku tas-settur tat-trasport bl-ajru.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-iskop “ratione materiae” tal-Artikolu 101(1) TFUE</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">70.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-konvenuti u l-Kummissjoni jsostnu li minħabba li l-Kunsill ma eżerċitax il-kompetenza tiegħu skont l-Artikolu 103(2)(c) TFUE sabiex jiftaħ is-settur tat-trasport bl-ajru kollu kemm hu għar-regoli tal-kompetizzjoni tat-Trattat, il-qrati nazzjonali ma setgħux jaġixxu dwar kawża ppreżentata skont l-Artikolu 101(1) TFUE sabiex jiġi ddikjarat li tali ftehimiet kienu inkompatibbli. Jiġifieri, anki jekk seta’ jkun hemm effett dirett. Dawk il-partijiet jinnotaw l-esklużjoni speċifika tas-settur tat-trasport bl-ajru kollu kemm hu mir-Regolament Nru 17/62 u l-ftuħ limitat tar-regoli tal-kompetizzjoni għal “rotot intra-Unjoni” dwar trasport bl-ajru permezz tar-Regolament Nru 3975/87. Kien biss mill‑1 ta’ Mejju 2004, id-data ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1/2003, kif emendat, li s-settur tat-trasport bl-ajru kellu jinfetaħ għar-regoli tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-Unjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-49" href="#t-49">49</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">71.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ma naqbilx ma’ dawk is-sottomissjonijiet.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">72.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bis-saħħa tal-Artikolu 103(1) TFUE, il-Kunsill għandu jagħmel “[i]r-regolamenti jew id-direttivi xierqa għall-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti” fl-Artikolu 101 TFUE. L-Artikolu 103(2) TFUE mbagħad jelenka eżempji dwar kif dan jista’ jintlaħaq mill-Kunsill. Il-paragrafu (c) jgħid li l-Kunsill jista’, “fejn meħtieġ […], jiddefinixx[i] […] dwar id-diversi setturi ekonomiċi”, l-għan tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">73.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Hija n-natura espressament fakultattiva ta’ dik l-azzjoni li tagħżel il-paragrafu (c) mill-paragrafu (b) tal-Artikolu 103(2) TFUE u r-rekwiżit li “jitlaħħam” l-Artikolu 101(3) TFUE. Fil-fatt, ir-riferiment fil-paragrafu (c) tal-Artikolu 103(2) TFUE għal “fejn meħtieġ”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-50" href="#t-50">50</a>
</span>) b’mod ċar jindika li l-għan tal-applikazzjoni tal-prinċipji tal-Artikolu 101 TFUE kien, minħabba inadempjenza, intiż sabiex ikopri l-ekonomija kollha, bil-Kunsill jiddeċiedi jekk jabbandunax dik is-sitwazzjoni ta’ inadempjenza għal fergħat speċifiċi tal-ekonomija.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">74.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-indispensabbiltà tas-suq uniku li ssostni dak l-arranġament hija misterjuża: naturalment, l-għan tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE seta’ kien li ġie abbozzat bil-ħsieb li jkun hemm tkabbir gradwali, b’waqtiet “diġeribbli” li huwa l-għan tal-applikazzjoni tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. B’dan il-mod, għall-qasam partikolari tat-transport, kif kien sar dwar il-politika agrikola komuni, dawk il-modi settorjali (speċifiċi) setgħu ngħataw preċedenza fuq ir-regoli (ġenerali) tal-kompetizzjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-51" href="#t-51">51</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">75.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, dan ma huwiex il-każ  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-52" href="#t-52">52</a>
</span>). Għalhekk, fil-fehma tiegħi, u partikolarment fid-dawl tal-istruttura tal-Artikoli 101 u 103 TFUE, it-Trattat jibda mill-aspett ta’ applikazzjoni sħiħa ta’ regoli tal-kompetizzjoni għal kull waħda mill-fergħat u għall-fergħat kollha tal-ekonomija. Sabiex jinkiseb dak l-impenn it-Trattat beda b’ratione materiae ġeneralment mingħajr inibizzjonijiet tal-Artikolu 101 TFUE fl-interess li jinkiseb suq komuni funzjonabbli  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-53" href="#t-53">53</a>
</span>) suġġett biss għall-possibbiltà ta’ “fejn meħtieġ” tal-esklużjoni settorjali speċifika li hemm fl-Artikolu 103(2)(c)TFUE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">76.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kuntrarjament għas-sottomissjonijiet tal-konvenuti u tal-Kummissjoni, ir-Regolamenti Nri 17/62 u Nru 3975/87 ma jurux li l-Kunsill ipprova jillimita l-għan tal-applikazzjoni ratione materiae tal-Artikolu 101(1) TFUE. Fil-fatt, ir-Regolament Nru 17/62 prinċipalment stabbilixxa sistema proċedurali għall-applikazzjoni mill-Kummissjoni ta’ dak li qabel kien l-Artikolu 85(1) u (3) tat-Trattat KEE (illum l-Artikolu 101(1) u (3) TFUE)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-54" href="#t-54">54</a>
</span>). Ma kien jgħid xejn dwar l-għan ratione materiae tal-Artikolu 101(1) TFUE. Bl-istess mod, ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 141/62 li jemenda r-Regolament Nru 17/62 kien jgħid biss li s-sistema amministrattiva stabbilita bir-Regolament Nru 17/62 ma kellhiex tapplika għas-settur tat-transport (u, b’hekk, għat-trasport bl-ajru)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-55" href="#t-55">55</a>
</span>). Dik l-esklużjoni, madankollu, ma hijiex relatata mal-iskop ratione materiae tal-Artikolu 101(1) TFUE meta dan ikun applikat mill-qrati nazzjonali għas-settur tat-trasport bl-ajru.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">77.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fl-aħħar nett, fir-Regolament Nru 3975/87 hemm parzjalment “inklużjoni fakultattiva” tas-settur tat-trasport bl-ajru biss għall-applikazzjoni amministrattiva tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Kif spjegat fit-tieni premessa ta’ dak ir-Regolament, dik l-inklużjoni fakultattiva parzjali kienet meħtieġa minħabba li “[i]l-Kummissjoni [ma kellha] l-ebda mezz sabiex tinvestiga direttament każijiet ta’ suspett ta’ ksur tal-Artikoli 85 u 86 tat-Trattat fit-trasport bl-ajru”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-56" href="#t-56">56</a>
</span>). Għal darba oħra, madankollu, dan ir-regolament bl-ebda mod ma jillimita l-għan tal-applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE f’azzjoni għad-danni privata quddiem il-qrati nazzjonali.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">78.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fi kliem ieħor, l-arranġament kollu kemm hu li allegatament il-qasam tat-trasport bl-ajru jkun eskluż mill-Artikolu 101 TFUE attwali kien limitat għall-infurzar amministrattiv tal-prinċipji msemmija f’dik id-dispożizzjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-57" href="#t-57">57</a>
</span>). Ir-Regolamenti Nri 17/62 u Nru 3975/87 ma affettwawx l-applikazzjoni ġudizzjarja mill-qrati nazzjonali, skont l-iskop tas-setgħat rispettivi, li huma kellhom b’mod indipendenti skont id-dritt nazzjonali, tal-prinċipji li llum jinsabu fl-Artikolu 101(1) TFUE  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-58" href="#t-58">58</a>
</span>). Fil-fatt, f’dan ir-rigward, naqbel mar-rikorrenti u mal-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA: dik “ir-rotta parallela” li possibbilment tinforza l-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 101(1) TFUE baqgħet ma ntlaqtitx mil-leġiżlazzjoni sekondarja magħmula mill-Kunsill.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">79.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għalhekk, il-fatt li ma hemm ebda regoli speċifiċi fid-dritt nazzjonali li tirregola l-applikazzjoni ġudizzjarja tal-Artikolu 101 TFUE ma jistax iżomm lir-Rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali, Amsterdam) milli tapplika l-Artikolu 101(1) TFUE fis-settur tat-trasport bl-ajru, fejn dik id-dispożizzjoni tiġi invokata sabiex tinkiseb sentenza dikjaratorja u danni riżultanti minn kondotta antikompetittiva tal-konvenuti għal rotot Unjoni-pajjiżi terzi qabel l‑1 ta’ Mejju 2004.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">C.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ir-rabta bejn l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u r-regoli primarji tal-kompetizzjoni tal-Unjoni</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">80.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-Gvern Norveġiż u l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA jsostnu li, minħabba li l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE huwa sostanzjalment identiku għall-Artikolu 101 TFUE, il-prinċipju ta’ omeġeneità jitlob li dawk iż-żewġ dispożizzjonijiet jiġu interpretati b‘mod uniformi. Fis-seduta, l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA spjegat ukoll li l-assenza ta’ dispożizzjoni ekwivalenti għall-Artikolu 104 TFUE fil-Ftehim ŻEE ma taffettwax tali interpretazzjoni omoġenea tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE minħabba li, fi kwalunkwe każ, l-Artikolu 104 TFUE ma jillimitax l-Artikolu 101 TFUE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">81.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-Kummissjoni taqbel li l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE jeħtiġilhom ikunu interpretati b’armonija. Madankollu, fis-seduta hija kellha dubji dwar jekk l-assenza ta’ dispożizzjoni ekwivalenti għall-Artikolu 104 TFUE taffettwax dak l-inkarigu, l-iktar minħabba li l-effett tal-Artikoli 104 u 105 TFUE ikun li titneħħa l-kompetenza tal-qrati nazzjonali li japplikaw direttament l-Artikolu 101(1) TFUE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">82.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Essenzjalment, il-konvenuti jieħdu l-istess pożizzjoni bħal dik tal-Kummissjoni. Fil-fehma tagħhom, “is-sistema tranżitorja” skont l-Artikoli 104 u 105 TFUE ma kinitx tippermetti li l-Artikolu 101(1) TFUE ikun direttament effettiv, sabiex b’hekk l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE għandu wkoll jiġi interpretat bħala li ma jkollux effett dirett qabel ma l-Kumitat Konġunt ikun iddikjara li r-Regolament Nru 1/2003 kien applikabbli fiż-ŻEE mid‑19 ta’ Mejju 2005.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">83.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fid-dawl tal-konklużjonijiet tiegħi fit-Taqsima B ta’ dawn il-konklużjonijiet, naqbel mas-sottomissjonijiet tal-Gvern Norveġiż u tal-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">84.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ma huwiex ikkontestat li l-Ftehim ŻEE jikkostitwixxi parti integrali mid-dritt tal-Unjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-59" href="#t-59">59</a>
</span>). Fejn id-dispożizzjonijiet tiegħu jkunu inkundizzjonati u preċiżi biżżejjed, dawn ikollhom effett dirett fl-Istati Membri  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-60" href="#t-60">60</a>
</span>) Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li, skont il-prinċipju ta’ omoġeneità  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-61" href="#t-61">61</a>
</span>), dispożizzjonijiet tal-Ftehim ŻEE, li jkunu sostanzjalment identiċi għal dawk tat-Trattat, għandhom ikunu interpretati b’mod uniformi  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-62" href="#t-62">62</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">85.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE rispettivament jistabbilixxu projbizzjoni, l-effett ta’ dik il-projbizzjoni u, possibbilment, deroga minn dik il-projbizzjoni. Fid-dawl tal-prinċipju ta’ omoġeneità, dawk iż-żewġ dispożizzjonijiet għandhom, għalhekk, jiġu interpretati b’mod uniformi  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-63" href="#t-63">63</a>
</span>). Għaldaqstant, kif inhuwa l-każ għall-Artikolu 101(1) TFUE, l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE għandu wkoll jiġi kkonstatat li jipproduċi effett dirett u joħloq drittijiet fir-rigward tal-individwi kkonċernati, li l-qrati nazzjonali għandhom jissalvagwardjaw  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-64" href="#t-64">64</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">86.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fid-dawl tal-ekwivalenza bejn l-effett tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, ma narax kif il-konklużjonijiet tiegħi li wasalt għalihom fil-punti 55 sa 68 ta’ dawn il-konklużjonijiet dwar l-Artikolu 101(1) TFUE għandhom ikunu b’xi mod differenti għall-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE. Għalhekk, il-qrati nazzjonali jistgħu japplikaw l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE sabiex jikkonstataw ċerta kondotta antikompetittiva bħala inkompatibbli ma’ dik id-dispożizzjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">87.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għal raġunijiet simili għal dawk dwar l-Artikolu 101 TFUE, għandi wkoll nirrifjuta l-argumenti tal-konvenuti dwar l-iskop ratione materiae tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE. Huwa minnu li l-Artikolu 1 tal-Protokoll 21 tal-Ftehim ŻEE jispjega li l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA għandha l-ewwel “tagħti effett lill-prinċipji stabbiliti” fl-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE. Għal dak il-għan, għall-inqas, huwa jirrifletti l-Artikolu 103 TFUE. Madankollu, ma hemm xejn fil-proċess tal-kawża li jissuġġerixxi li l-Artikolu 1 tal-Protokoll 21 tal-Ftehim ŻEE intuża sabiex jillimita l-għan tal-applikazzjoni tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE jew il-kompetenza tal-qrati nazzjonali fl-applikazzjoni ta’ dik id-dispożizzjoni. Fil-fatt, kif spjegajt fil-punti 76 sa 78 ta’ dawn il-konklużjonijiet, id-diversi atti tad-dritt sekondarju ppromulgati mill-Kunsill skont Artikolu 103(2)(c) TFUE, u inkorporati fil-Ftehim ŻEE mid-data tan-notifika tiegħu, qatt ma kellhom l-effett li jillimitaw l-iskop ratione materiae tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">88.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-fatt li ma hemmx dispożizzjoni ekwivalenti għall-Artikolu 104 TFUE fil-Ftehim ŻEE ma jaffettwax dik il-konklużjoni. Kif spjegajt fil-punt 44 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-effett tal-Artikolu 104 TFUE ma huwiex li jirrestrinġi l-għan jew l-applikazzjoni strutturali tal-Artikolu 101 TFUE. La l-effett ma jeżistix, għalhekk, huwa ma jistax jaffettwa l-iskop jew l-applikazzjoni tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE. F’kull każ, l-Artikolu 104 TFUE kien intiż sabiex jgħaqqad il-perijodu bejn id-dħul fis-seħħ tar-regoli tal-kompetizzjoni tat-Trattat u l-mument li fih il-Kunsill jaġixxi sabiex jagħmel arranġament amministrattiv sabiex jittratta l-Artikolu 101 TFUE u, b’mod partikolari, it-tielet paragrafu tiegħu  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-65" href="#t-65">65</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">89.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, tali perijodu tranżitorju anzi qatt ma kien jeżisti għall-Ftehim ŻEE. Ir-Regolamenti Nru 17/62, Nru 141/62 u Nru 3975/87 kienu saru parti mill-Ftehim ŻEE skont l-Anness XIV mid-data ta’ notifika ta’ dak il-ftehim. Bl-istess mod, l-Artikolu 56 tal-Ftehim ŻEE ma jaffettwax dik il-konklużjoni minħabba li huwa sempliċement jistabbilixxi l-kompetenza maqsuma (u duopolizzata) bejn il-Kummissjoni u l-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-EFTA għall-applikazzjoni tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-66" href="#t-66">66</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">90.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għalhekk, fil-fehma tiegħi, ukoll ma hemmx restrizzjonijiet għall-għan tal-applikazzjoni ratione materiae tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE li jistgħu jfixklu lir-rikorrenti milli jinvokaw l-effett dirett tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE quddiem il-qorti tar-rinviju sabiex jitolbu sentenza dikjaratorja u danni b’rabta mal-koordinazzjoni mill-konvenuti ta’ diversi elementi tal-prezz li ntalab għal servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija bl-ajru fuq rotot ta’ pajjiżi terzi taż-ŻEE mhux tal-Unjoni qabel id‑19 ta’ Mejju 2005.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">D.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-istampa ikbar: l-infurzar pubbliku u privat tar-regoli tal-kompetizzjoni</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">91.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għalkemm hija wkoll parti mid-domanda tal-qorti tar-rinviju, fid-dawl tal-konklużjonijiet li diġà wasalt għalihom f’dawn il-konklużjonijiet, ma nqisx li huwa meħtieġ li nindirizza b’mod separat in-natura tal-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1/2003. Fil-fatt, kif issuġġerit fit-taqsimiet preċedenti, il-qrati tal-Istati Membri dejjem kellhom il-kompetenza japplikaw l-Artikolu 101(1) TFUE (bil-projbizzjoni sostantiva tiegħu) skont is-setgħat rispettivi tagħhom u għall-finijiet tal-proċeduri quddiemhom. Hemm, għalhekk, ftit ħtieġa għall-Qorti tal-Ġustizzja li tqis fil-kuntest ta’ din il-kawża jekk, u minn meta eżattament, kienx hemm ukoll “sors” ta’ liġi sekondarja ta’ responsabilizzazzjoni skont l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1/2003.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">92.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għal darba oħra nixtieq nagħmel enfażi fir-rigward ta’ “skont is-setgħat rispettivi tagħhom” li dawk il-qrati nazzjonali diġà għandhom skont id-dritt nazzjonali. Kif il-konvenuti u l-Kummissjoni jinnotaw b’mod korrett, “is-sistema tranżitorja” tal-Artikoli 103 u 104 TFUE ma tat ebda setgħa espliċita lil qrati nazzjonali. Fil-fatt, il-qrati nazzjonali ma jistgħux ikollhom, fl-assenza ta’ xi liġi nazzjonali li tgħid espliċitament hekk, mill-Artikolu 101(1) TFUE jew mill-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE, setgħat ta’ investigazzjoni jew prosekuzzjoni bħal dawk mogħtija lill-awtoritajiet amministrattivi kompetenti tal-Istati Membri normalment imqabbda jinvestigaw ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni fi proċeduri amministrattivi apposta jew anki kriminali. Madankollu, bl-istess mod, dak il-qafas ukoll ma seta’ jieħu xejn mill-qrati nazzjonali. Fi kliem sempliċi, dak il-qafas kostituzzjonali la ta lill-qrati nazzjonali u lanqas ħa xejn mingħandhom. L-ebda għamla ta’ liġi tal-Unjoni primarja jew sekondarja ma pprovat tillimita l-kompetenza ta’ qrati nazzjonali li japplikaw direttament l-Artikolu 101(1) TFUE jew l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE, meta parti tinvoka dawk id-dispożizzjonijiet f’kawżi quddiemhom, sabiex tħares id-drittijiet suġġettivi li joriġinaw mid-dritt tal-Unjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">93.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-azzjoni għal responsabbiltà mitluba mir-rikorrenti f’din il-kawża turi dan il-punt. Bħal kull qorti nazzjonali oħra fl-Unjoni, il-qorti tar-rinviju għandha l-kompetenza tiddetermina tali responsabbiltà skont ir-regoli nazzjonali rilevanti. Għall-finijiet ta’ evalwazzjoni ta’ ksur li jagħti lok għal tali responsabbiltà, il-kwistjoni jekk impriża tkunx kisret jew le l-obbligi legali tagħha tipikament hija l-ewwel element li għandu jkun stabbilit f’dak ir-rigward. Madankollu, dik l-evalwazzjoni naturalment tkun parti mid-deċiżjoni (tad-dritt privat) dwar responsabbiltà potenzjali, mhux minn sistema ta’ infurzar tad-dritt pubbliku (u promossa minn awtorità amministrattiva).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">94.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kieku kien mod ieħor, tali azzjonijiet ta’ infurzar kienu jkunu dejjem biss ta’ natura ta’ “kontinwazzjoni”, essenzjalment dipendenti fuq dikjarazzjoni preċedenti tad-dritt pubbliku f’dak is-sens (u preżubbilment identika fir-rigward tal-portata). Fil-każijiet l-oħra kollha, azzjonijiet “awtonomi” kienu jkunu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">95.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, dak il-ħsieb (jew ċertament dak ir-riżultat) ikun sempliċement inkompatibbli man-natura tas-sistema u tal-ġurisprudenza ta’ din il-Qorti tal-Ġustizzja  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-67" href="#t-67">67</a>
</span>). Żgur, minħabba l-piż probatorju pjuttost tqil li kull rikorrent aktarx ikollu jiffaċċja f’azzjonijiet “awtonomi” tad-dritt privat għal ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni, tali azzjonijiet aktarx ikunu rari fil-prattika. Għalhekk, id-deċiżjoni ta’ awtorità pubblika, bħall-Kummissjoni, f’investigazzjoni attwali jew preċedenti aktarx li tkun tal-ikbar importanza għal azzjonijiet “awtonomi”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-68" href="#t-68">68</a>
</span>). Madankollu, huwa żbaljat jingħad, bħala kwistjoni ta’ dritt, li l-ħtieġa ta’ konsistenza u koordinazzjoni f’dan il-qasam tad-dritt tfisser li qrati nazzjonali ma jitħallewx jeżerċitaw dmirijiethom skont id-dritt tal-Unjoni u nazzjonali: li jipproteġu drittijiet individwali li joriġinaw ukoll minn dispożizzjonijiet direttament effettivi tad-dritt tal-Unjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">96.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In-natura partikolari ta’ tali propożizzjoni ssir anki iktar ovvja jekk wieħed kellu jqis il-mod standard li bih jiġi infurzat kull qasam ieħor tad-dritt amministrattiv, ikunux, pereżempju, il-liġi dwar l-ambjent, is-saħħa pubblika, is-sigurtà pubblika jew ir-regoli relatati mas-sigurtà fuq il-post tax-xogħol. F’dawk l-oqsma aktarx ikun hemm awtorità speċjalizzata pubblika apposta, fil-livell nazzjonali, imqabbda tagħmel superviżjoni u infurzar tal-istandards sostantivi rilevanti. Madankollu, hemm xi ħadd li jissuġġerixxi li sempliċement għax awtorità pubblika partikolari ma tkunx investigat jew ma tkunx ressqet quddiem il-qrati (jew fil-fatt għamlet dan, iżda għal raġuni, kienet liema kienet, ma ssoktatx jew illimitat il-proċeduri amministrattivi), li l-istess imġiba ma setgħetx tagħti lok għal talbiet għal kumpens skont id-dritt privat minn persuni leżi?</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">97.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għal dawn ir-raġunijiet kollha ma nistax naqbel mal-analiżi approfondita tal-Qorti Għolja tal-Ingilterra u Wales fis-sentenza Emerald Supplies Ltd vs British Airways Plc  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-69" href="#t-69">69</a>
</span>), iċċitata mill-qorti tar-rinviju u diskussa mill-partijiet f’dawn il-proċeduri. Kif kont qiegħed nipprova nenfasizza fit-taqsimiet preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-ewwel, il-kompetenza tal-qrati nazzjonali li japplikaw is-sustanza tal-Artikolu 101(1) TFUE b’mod independenti, fil-kamp ta’ applikazzjoni rispettiv tas-setgħat tagħhom diġà previsti fid-dritt nazzjonali, bħall-azzjoni għal danni, ma kinitx, mhux bħall-infurzar amministrattiv, teħtieġ klawżola espliċita ta’ responsabilizzazzjoni skont id-dritt tal-Unjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-70" href="#t-70">70</a>
</span>). It-tieni, is-sentenzi de Geus, Asjes u Saeed, huma, fil-fehma tiegħi, parzjalment barra minn żmienhom. Ma jistgħux jiġu applikati għaċ-ċirkustanzi speċifiċi fil-kawża prinċipali minħbba li ebda waħda mill-kwistjonijiet li tikkondizzjona l-mod adottat hemmhekk fil-fatt ma tissemma dwar il-każ fil-kawża prinċipali  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-71" href="#t-71">71</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">98.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fi kliem ieħor, filwaqt li nirrikonoxxi kompletament il-ħtieġa ta’ konsistenza interna skont l-Artikolu 101 TFUE, jiena sempliċement ma naqbilx, fil-kuntest speċifiku ta’ dan il-każ, dwar ir-riduzzjoni pars pro toto mressqa minn ċerti partijiet ikkonċernati. Il-fatt li parti mill-proċedura għall-applikazzjoni amministrattiva tal-Artikolu 101 TFUE kienet f’xi stadji ċentralizzata ma jistax ifisser li ħadd ieħor ma seta’ japplika s-sustanza li tinsilet minn dik id-dispożizzjoni, inklużi f’każijiet li fihom b’mod ċar ma jistax ikun hemm eżenzjonijiet jew eċċezzjonijiet.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">99.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fatt, dawn il-proċeduri kienu vjaġġ affaxxinanti lura fiż-żmien, jekk mhux assolutament eżerċizzju fl-arkeoloġija legali, li wassal tant lura sal-1962. Madankollu, filwaqt li dawn il-konklużjonijiet huma fil-biċċa l-kbira ċirkoskritti ħafna minn dak li llum huwa qafas legali mhux ta’ żmienu, il-loġika li tiggwidah ma hijiex. Fil-livell strutturali, dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, li għandhom effett dirett, altrimenti jiġu infurzati quddiem il-qrati nazzjonali, irrispettivament miċ-ċentralizzazzjoni potenzjali tal-kompetenza amministrattiva (jew ta’ parti minnha) ma’ ċerti awtorijiet amministrattivi sabiex id-dispożizzjonijiet ikunu infurzati. Fil-kuntest partikolari tal-liġi tal-kompetizzjoni, dan ifisser li impriżi li jiksru r-regoli ta’ kompetizzjoni ġusta ma jkunux jistgħu jistaħbew għax ma jkunx hemm infurzar amministrattiv, u għandhom jistennew li talbiet għal rimedju jinġiebu direttament quddiem il-qrati kompetenti tal-Istati Membri mill-partijiet li allegatament huma jkunu kkawżawlhom ħsara.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">V.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Konklużjoni</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">100.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domanda għal deċiżjoni preliminari mressqa mir-Rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali, Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi) kif ġej:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-179" title="page-3">
      Parti li allegatament tkun batiet ħsara minħabba l-koordinazzjoni ta’ diversi elementi tal-prezz mitlub minn kumpanniji tal-ajru għal servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija bl-ajru fuq rotot bejn ajruporti fl-Unjoni u/jew fiż-Żona Ekonomika Ewropea, u bejn ajruporti f’dawk it-territorji u f’pajjiżi terzi, tista’ tinvoka l-ksur tal-Artikolu 101(1) TFUE u tal-Artikolu 53(1) tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea quddiem qorti nazzjonali sabiex tikseb riassigurazzjoni mingħand dawk it-trasportaturi anki għaż-żmien li matulu l-Artikoli 104 u 105 TEU kienu għadhom japplikaw.
    </p>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">1</a>
</span>) Lingwa oriġinali: l-Ingliż.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">2</a>
</span>) Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV; Martinair Holland NV; Deutsche Lufthansa AG; Lufthansa Cargo AG; British Airways plc; Société Air France SA; Singapore Airlines Ltd; Singapore Airlines Cargo Pte Ltd; Swiss International Air Lines AG; Air Canada; Cathay Pacific Airways Ltd; Scandinavian Airlines System Denmark-Norway-Sweden; SAS AB; u SAS Cargo Group A/S (flimkien, iktar ’il quddiem il-“konvenuti”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-3" href="#c-3">3</a>
</span>) Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 52, p. 3), Artikolu 1(1).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-4" href="#c-4">4</a>
</span>) Iktar ’il quddiem il-“Ftehim Svizzeru”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-5" href="#c-5">5</a>
</span>) Kawża C.39258 – Trasport ta’ merkanzija bl-ajru (ĠU 2014 C 371, p. 11).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-6" href="#c-6">6</a>
</span>) Sentenzi tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994); tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Koninklijke Luchtvaart Maatschappij vs Il‑Kummissjoni (T-28/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:995); tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Japan Airlines vs Il‑Kummissjoni (T-36/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:992); tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Cathay Pacific Airways vs Il‑Kummissjoni (T-38/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:985); tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Cargolux Airlines vs Il‑Kummissjoni (T-39/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:991); tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Latam Airlines Group u Lan Cargo vs Il‑Kummissjoni (T‑40/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:986); tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo vs Il‑Kummissjoni (T‑43/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:989); tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Deutsche Lufthansa et vs Il‑Kummissjoni (T‑46/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:987); tas‑16 ta’ Diċembru 2015, British Airways vs Il‑Kummissjoni (T‑48/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:988); tas‑16 ta’ Diċembru 2015, SAS Cargo Group et vs Il‑Kummissjoni (T-56/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:990); tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air France-KLM vs Il‑Kummissjoni (T‑62/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:996); tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air France vs Il‑Kummissjoni (T-63/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:993) u tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Martinair Holland vs Il‑Kummissjoni (T‑67/11, EU:T:2015:984).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-7" href="#c-7">7</a>
</span>) Ara, pereżempju, is-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il-Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994, punt 60).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-8" href="#c-8">8</a>
</span>) Id-Deċiżjoni 2017 ma ġietx ippubblikata. Madankollu, hemm sommarju tal-konstatazzjonijiet. Ara s-Sommarju tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tas‑17 ta’ Marzu 2017 li tirrigwarda proċediment skont l-Artikolu 101 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru (ĠU 2017 C 188, p. 14) (iktar ’il quddiem is-“Sommarju tad-Deċiżjoni 2017”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-9" href="#c-9">9</a>
</span>) Regolament tal-Kunsill tal‑14 ta’ Diċembru 1987 li jistabbilixxi l-proċedura għall-applikazzjoni tar-Regoli dwar il-kompetizzjoni għall-impriżi fis-settur tat-trasport bl-ajru (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 262).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-10" href="#c-10">10</a>
</span>) Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE tal‑24 ta’ Settembru 2004 li temenda l-Anness XIV (Kompetizzjoni), il-Protokoll 21 (dwar l-Implimentazzjoni ta’ Regoli tal-Kompetizzjoni Applikabbli għal Impriżi) u l-Protokoll 23 (dwar il-Kooperazzjoni bejn l-Awtoritajiet ta’ Sorveljanza) tal-Ftehim ŻEE (ĠU 2005 L 64, p. 57).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-11" href="#c-11">11</a>
</span>) Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt tal‑11 ta’ Marzu 2005 li temenda l-Anness XIII (Trasport) u l-Protokoll 21 (dwar l-Implimentazzjoni ta’ Regoli tal-Kompetizzjoni Applikabbli għal Impriżi) tal-Ftehim ŻEE (ĠU 2005 L 198, p. 38).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-12" href="#c-12">12</a>
</span>) Regolament tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2004 li jirrevoka r-Regolament (KEE) Nru 3975/87 u jemenda r-Regolamenti (KEE) Nru 3976/87 u (KE) Nru 1/2003, f’konnessjoni ma’ trasport bl-ajru bejn il-Komunità u pajjiżi terzi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 8, p. 17).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-13" href="#c-13">13</a>
</span>) Regolament tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 2002 fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-14" href="#c-14">14</a>
</span>) Kawżi Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑326/17), Koninklijke Luchtvaart Maatschappij vs Il‑Kummissjoni (T‑325/17), Japan Airlines vs Il‑Kummissjoni (T‑340/17), Cathay Pacific Airways vs IlKummissjoni (T‑343/17), Cargolux Airlines vs Il-‑Kummissjoni (T‑334/17), Latam Airlines Group u Lan Cargo vs Il‑Kummissjoni (T‑344/17), Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo PTE vs Il‑Kummissjoni (T‑350/17), Deutsche Lufthansa et vs Il‑Kummissjoni (T‑342/17), British Airways vs Il‑Kummissjoni (T‑341/17), SAS Cargo Group et vs Il‑Kummissjoni (T‑324/17), Air France – KLM vs Il‑Kummissjoni (T‑337/17), Air France vs Il‑Kummissjoni (T‑338/17) u Martinair Holland vs Il‑Kummissjoni (T‑323/17).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-15" href="#c-15">15</a>
</span>) Sentenza tal-Qorti Għolja tal-Ingilterra u Wales (Sezzjoni tal-Ekwità), tal‑4 ta’ Ottubru 2017 fil-kawża Emerald Supplies Ltd vs British Airways Plc [2017] EWHC 2420 (Ch).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-16" href="#c-16">16</a>
</span>) Sentenza tal-Qorti Għolja tal-Ingilterra u Wales (Sezzjoni Ċivili) tad‑29 ta’ Jannar 2019 fil-kawża La Gaitana Farms SA et vs British Airways Plc [2019] EWCA Civ 37.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-17" href="#c-17">17</a>
</span>) Artikolu 6(46) tat-Trattat ta’ Amsterdam li jemenda t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, it-Trattati li jistabbilixxu l-Komunitajiet Ewropej u ċerti atti relatati (ĠU 1997, C 340, p. 1).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-18" href="#c-18">18</a>
</span>) Konformement mas-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 1976, Rewe-Zentralfinanz and Rewe-Zentral (33/76, EU:C:1976:188, punt 5).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-19" href="#c-19">19</a>
</span>) Diġà fis-sentenza tat‑8 ta’ April 1976, Defrenne (C‑43/75, EU:C:1976:56, punti 12, 24 u 39).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-20" href="#c-20">20</a>
</span>) Ara, pereżempju, is-sentenzi tad‑9 ta’ Marzu 1978, Simmenthal (C‑106/77, EU:C:1978:49, punti 19 u 20); tas‑17 ta’ Settembru 2002, Baumbast u R (C‑413/99, EU:C:2002:493, punt 80) u tal‑4 ta’ Frar 2016, Ince (C‑336/14, EU:C:2016:72, punt 59).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-21" href="#c-21">21</a>
</span>) Kif spjegat ukoll iktar ’il quddiem, fil-punti 58 u 70 sa 78 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-Kunsill qatt ma rrestrinġa dawk l-effetti.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-22" href="#c-22">22</a>
</span>) Sentenza tas‑6 ta’ April 1962, de Geus (C‑13/61, EU:C:1962:11, p. 52).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-23" href="#c-23">23</a>
</span>) Sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2001, Courage u Crehan (C‑453/99, EU:C:2001:465) (iktar ’il quddiem “Courage”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-24" href="#c-24">24</a>
</span>) Sentenza tat‑30 ta’ Jannar 1974, BRT u Société belge des auteurs, compositeurs et éditeurs (127/73, EU:C:1974:6) (iktar ’il quddiem “SABAM”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-25" href="#c-25">25</a>
</span>) Ara, pereżempju, is-sentenza tal‑4 ta’ Diċembru 1974, Van Duyn (41/74, EU:C:1974:133, punt 12).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-26" href="#c-26">26</a>
</span>) Ara, pereżempju, is-sentenzi tal‑1 ta’ Lulju 2010, Gassmayr (C‑194/08, EU:C:2010:386, punt 45); tas‑7 ta’ Settembru 2017, H. (C‑174/16, EU:C:2017:637, punt 69) u tas‑6 ta’ Novembru 2018, Bauer u Willmeroth (C‑569/16 u C-570/16, EU:C:2018:871, punt 72). </p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-27" href="#c-27">27</a>
</span>) Ara, pereżempju, is-sentenzi tal‑15 ta’ Mejju 2014, Almos Agrárkülkereskedelmi (C‑337/13, EU:C:2014:328, punt 32); tat‑12 ta’ Ottubru 2017, Lombard Ingatlan Lízing (C‑404/16, EU:C:2017:759, punt 36) u tal‑14 ta’ Jannar 2021, RTS infra BVBA u Aannemingsbedrijf Norré-Behaegel (C‑387/19, EU:C:2021:13, punt 46).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-28" href="#c-28">28</a>
</span>) Sentenza tat‑8 ta’ April 1976, Defrenne (43/75, EU:C:1976:56, punti 30 sa 39). Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Trabucchi fil-kawża Defrenne (C‑43/75, EU:C:1976:39, id-dispożittiv) u l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Klohn (C‑167/17, EU:C:2018:387, punt 42).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-29" href="#c-29">29</a>
</span>) SABAM, punt 16.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-30" href="#c-30">30</a>
</span>) Courage, punti 24 sa 26.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-31" href="#c-31">31</a>
</span>) SABAM, punt 16 u Courage, punti 23 u 24.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-32" href="#c-32">32</a>
</span>) F’dan is-sens, ara s-sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2014, Kone et (C‑557/12, EU:C:2014:1317, punti 20 u 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-33" href="#c-33">33</a>
</span>) Ara, pereżempju, Courage, punt 26.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-34" href="#c-34">34</a>
</span>) Ara s-sentenza tat‑18 ta’ Diċembru 1986, VAG France (C‑10/86, EU:C:1986:502, punt 15).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-35" href="#c-35">35</a>
</span>) Ara wkoll SABAM, punt 21 u Courage, punti 22 u 28.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-36" href="#c-36">36</a>
</span>) Ara s-sentenzi tas‑6 ta’ April 1962, de Geus (13/61, EU:C:1962:11, punt 52) u tad‑9 ta’ Lulju 1969, Portelange (10/69, EU:C:1969:36, punti 10 u 13).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-37" href="#c-37">37</a>
</span>) Sentenza tas‑6 ta’ April 1962, de Geus (13/61, EU:C:1962:11, p. 51 sa 53).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-38" href="#c-38">38</a>
</span>) Ibid., p. 52.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-39" href="#c-39">39</a>
</span>) Ibid.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-40" href="#c-40">40</a>
</span>) Ibid., p. 51.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-41" href="#c-41">41</a>
</span>) Sentenza tal‑5 ta’ Frar 1963, van Gend &amp; Loos (26/62, EU:C:1963:1, p. 13).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-42" href="#c-42">42</a>
</span>) Sentenza tat‑30 ta’ April 1986, Asjes et (209/84 sa 213/84, EU:C:1986:188). (iktar ’il quddiem “Asjes”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-43" href="#c-43">43</a>
</span>) Sentenza tal‑11 ta’ April 1989, Saeed Flugreisen u Silver Line Reisebüro (C‑66/86, EU:C:1989:140) (iktar ’il quddiem “Saeed”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-44" href="#c-44">44</a>
</span>) Saeed, punt 29, u Asjes, punti 52 sa 56 u 59.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-45" href="#c-45">45</a>
</span>) Saeed, punti 4 u 29, u Asjes, punt 57. </p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-46" href="#c-46">46</a>
</span>) Saeed, punti 4 u 29, u Asjes, punt 59.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-47" href="#c-47">47</a>
</span>) Ara, b’analoġija, r-raġunament segwit mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tat‑22 ta’ Marzu 1961, Snupat vs High Authority (42/59 u 49/59, EU:C:1961:5, p. 87).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-48" href="#c-48">48</a>
</span>) Element li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali jiċħdu, iżda li fl-aħħar mill-aħħar jibqa’ għall-qorti tar-rinviju li tivverifika.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-49" href="#c-49">49</a>
</span>) Ara l-Artikolu 45 tar-Regolament Nru 1/2003.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-50" href="#c-50">50</a>
</span>) Bl-istess mod “v případě potřeby” biċ-Ċek; “in voorkomende gevallen” bl-Olandiż; “eventualmente” bit-Taljan; “le cas échéant” bil-Franċiż; “gegebenfalls” bil-Ġermaniż; jew “eventualmente” fil-verżjoni bil-lingwa Spanjola.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-51" href="#c-51">51</a>
</span>) Ara, dwar dan, l-Artikolu 42 u s-sentenza tal‑14 ta’ Novembru 2017, APVE et (C‑671/15, EU:C:2017:860, punti 36 sa 38).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-52" href="#c-52">52</a>
</span>) Asjes, punt 45.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-53" href="#c-53">53</a>
</span>) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑1 ta’ Ġunju 1999, Eco Swiss (C‑126/97, EU:C:1999:269, punt 36).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-54" href="#c-54">54</a>
</span>) Ara, pereżempju, it-tieni, is-sitt u t-tmien premessa tar-Regolament Nru 17/62. Ara wkoll l-Artikol 2, Artikolu 6(1), Artikolu 8(1) u Artikolu 9(3) ta’ dak ir-regolament.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-55" href="#c-55">55</a>
</span>) Kif spjegat fl-ewwel premessa tar-Regolament Nru 141/62 (ĠU 1962, 124, p. 2751). Ara wkoll l-Artikolu 1 tiegħu.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-56" href="#c-56">56</a>
</span>) It-tieni premessa tar-Regolament Nru 3975/87.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-57" href="#c-57">57</a>
</span>) Kif il-Kummissjoni stess spjegat fis-sottomissjonijiet tagħha fil-kawża Asjes, “l-assenza ta’ miżuri ta’ implimentazzjoni msemmija fl-Artikolu 87 [b’rabta mar-ratione materiae tal-Artikolu 85 tat-Trattat KEE] ma tfissirx li qrati nazzjonali ma jistgħux, meta tinqala’ l-kwistjoni, jintalbu sabiex jiddeċiedu dwar il-kompatibbiltà ta’ ftehim jew ta’ prattika partikolari mar-regoli tal-kompetizzjoni minħabba li dawk ir-regoli jkollhom effett dirett”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-58" href="#c-58">58</a>
</span>) Kif diġà ġie spjegat iktar ’il fuq fil-punti 43 sa 47 ta’ dawn il-konklużjonijiet, billi sempliċement allokaw kompetenza amministrattiva sabiex jiġu ttrattati ċerti investigazzjonijiet ta’ ksur li seta’ kien hemm tal-liġi tal-kompetizzjoni, dawk ir-regolamenti indirettament ukoll allokaw kompetenza sabiex isir stħarriġ ġudizzjarju ta’ dawk id-deċiżjonijiet amministrattivi (ara l-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 17/62 u l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 3975/87, rispettivament). Madankollu, u għal darba oħra, dawk id-dispożizzjonijiet naturalment ma kellhom ebda effett possibbilment fuq każijiet oħra ta’ applikazzjoni ġudizzjarja tal-Artikolu 101 TFUE, kien x’kien it-tip l-ieħor ta’ proċeduri li fihom dik l-applikazzjoni setgħet inqalgħet quddiem qrati nazzjonali.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-59" href="#c-59">59</a>
</span>) Sentenzi tal‑15 ta’ Ġunju 1999, Andersson u Wåkerås-Andersson (C‑321/97, EU:C:1999:307, punti 26 u 27) u tat‑2 ta’ April 2020, Ruska Federacija (C‑897/19 PPU, EU:C:2020:262, punt 49 u l-ġurisprudenza ċċitata).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-60" href="#c-60">60</a>
</span>) Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑5 ta’ Frar 1976, Conceria Bresciani (87/75, EU:C:1976:18, punt 25) u tas‑26 ta’ Ottubru 1982, Kupferberg (104/81, EU:C:1982:362, punt 23). Dwar il-Ftehim ŻEE, ara s-sentenza tat‑22 ta’ Jannar 1997, Opel Austria vs Il‑Kunsill (T‑115/94, EU:T:1997:3, punti 101 u 102).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-61" href="#c-61">61</a>
</span>) Ara l-Artikoli 6, 105 u 106 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 3 tal-Ftehim bejn l-Istati tal-EFTA dwar it-Twaqqif ta’ Awtorità ta’ Sorveljanza u Qorti tal-Ġustizzja.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-62" href="#c-62">62</a>
</span>) Sentenzi tat‑23 ta’ Settembru 2003, Ospelt u Schlössle Weissenberg (C‑452/01, EU:C:2003:493, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata) u tas‑6 ta’ Ottubru 2009, Il‑Kummissjoni vs Spanja (C‑153/08, EU:C:2009:618, punti 48 u 49).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-63" href="#c-63">63</a>
</span>) Ara, b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti tal-EFTA tat‑30 ta’ Mejju 2018, Fjarskipti vs Síminn (E‑6/17, Rapport tal-Qorti tal-EFTA 2018, p. 81, punt 28).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-64" href="#c-64">64</a>
</span>) Ibid., punti 29 u 32 u l-ġurisprudenza ċċitata. Ara wkoll is-sentenza tal-Qorti tal-EFTA tas‑17 ta’ Settembru 2018, Nye Kystlink AS vs Color Group AS u Color Line AS (E-10/17, Rapport tal-Qorti tal-EFTA 2018, p. 293, punt 71).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-65" href="#c-65">65</a>
</span>) Ara iktar ’il fuq, il-punti 30 sa 33 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-66" href="#c-66">66</a>
</span>) Ara l-punt 29 tal-Avviż dwar kooperazzjoni bejn qrati nazzjonali u l-Awtorità ta’ Sorveljanza fl-applikazzjoni tal-Artikoli 53 u 54 tal-Ftehim ŻEE (ĠU 1995, C 112, p. 7).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-67" href="#c-67">67</a>
</span>) Ara, fost oħrajn, is-sentenzi tal‑20 ta’ Settembru 2001, Courage u Crehan (C‑453/99, EU:C:2001:465, punti 26); tat‑13 ta’ Lulju 2006, Manfredi et (C‑295/04 sa C‑298/04, EU:C:2006:461, punti 60); tas‑6 ta’ Novembru 2012, Otis et (C‑199/11, EU:C:2012:684, punt 41); tas‑6 ta’ Ġunju 2013, Donau Chemie et (C‑536/11, EU:C:2013:366, punt 21); tal‑14 ta’ Ġunju 2011, Pfleiderer (C‑360/09, EU:C:2011:389, punt 28); tal‑5 ta’ Ġunju 2014, Kone et (C‑557/12, EU:C:2014:1317, punt 21); tal‑14 ta’ Marzu 2019, Skanska Industrial Solutions et (C‑724/17, EU:C:2019:204, punt 25) u tat‑12 ta’ Diċembru 2019, Otis Gesellschaft et (C‑435/18, EU:C:2019:1069, punt 22). </p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-68" href="#c-68">68</a>
</span>) Ukoll, sabiex tantiċipa kull riskju ta’ deċiżjonijiet kunfliġġenti – ara, b’mod ġenerali, is-sentenza tal‑14 ta’ Diċembru 2000, Masterfoods vs HB (C-344/98, EU:C:2000:689, punti 59 u 60), jekk meħtieġ tagħti lok għal “Talba Zwartveld” – ara d-digriet tat‑13 ta’ Lulju 1990, Zwartveld et (C‑2/88‑IMM, EU:C:1990:315, punt 22).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-69" href="#c-69">69</a>
</span>) Sentenza tal-Qorti Għolja tal-Ġustizzja tal-Ingilterra u Wales, Chancery Division, tal‑4 ta’ Ottubru 2017 fil-kawża Emerald Supplies Ltd vs British Airways Plc [2017] EWHC 2420 (Ch), kif ikkonfermata mill-Qorti tal-Appell tal-Ingilterra u Wales (Sezzjoni Ċivili), tad‑29 ta’ Jannar 2019 fil-kawża La Gaitana Farms SA &amp; Ors vs British Airways Plc [2019] EWCA Civ 37.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-70" href="#c-70">70</a>
</span>) Għall-kuntrarju tal-kawża Emerald Supplies Ltd vs British Airways Plc [2017] EWHC 2420 (Ch), [41] sa [52]. </p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-71" href="#c-71">71</a>
</span>) Għall-kuntrarju tal-kawża Emerald Supplies Ltd vs British Airways Plc [2017] EWHC 2420 (Ch), punti 53 sa 63.</p>
</body>
</html>
