Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Seachtú Dlísheomra)
9 Iúil 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Coinbhinsiún maidir leis an dlí is infheidhme maidir le hoibleagáidí conarthacha – Airteagal 3 – Rogha na bpáirtithe – Airteagal 6 – Conradh fostaíochta – Forálacha sainordaitheacha an dlí a mbeadh feidhm acu in éagmais rogha – Cinneadh an dlí sin – Nasc níos láidre idir an conradh fostaíochta agus tír eile – Critéir mheasúnaithe – Naisc níos láidre a eascraíonn, i gcur chun feidhme conartha fostaíochta, as an dlí is infheidhme a roghnaigh na páirtithe)
I gCás C‑768/24,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ón Cour de cassation (an Chúirt um Achomharc Deiridh, an Fhrainc), trí bhreith an 23 Deireadh Fómhair 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 6 Samhain 2024, sna himeachtaí
Hortis GRC SA,
v
JA,
France Travail Île-de-France, Pôle emploi Île-de-France roimhe seo,
tugann AN CHÚIRT (an Seachtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: F. Schalin, Uachtarán Dlísheomra, M. Gavalec agus Z. Csehi (Rapóirtéir), Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: N. Emiliou,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
– Hortis GRC SA, ag J.-J. Gatineau agus V. Rebeyrol, avocats,
– JA, ag I. Goulet agus F. Rocheteau, avocats,
– France Travail Île-de-France, ag N. Boullez, avocat,
– Rialtas na Fraince, ag B. Dourthe, F. du Couëdic agus T. Lechevallier, i gcáil Gníomhairí,
– Rialtas na Seice, ag A. Pagáčová, M. Smolek agus J. Vláčil, i gcáil Gníomhairí,
– an Coimisiún Eorpach, ag J. Hottiaux agus S. Noë, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1 Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 6(2) den Choinbhinsiún ar an dlí is infheidhme maidir le hoibleagáidí conarthacha, a osclaíodh lena shíniú sa Róimh an 19 Meitheamh 1980 (IO 1980 L 266, lch. 1; ‘Coinbhinsiún na Róimhe’).
2 Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir Hortis GRC SA, cuideachta phoiblí theoranta atá corpraithe faoi dhlí na hEilvéise a bunaíodh san Eilvéis, agus JA, duine dá fhostaithe, agus France Travail Île-de-France, Pôle emploi Île-de-France roimhe seo, maidir le foirceannadh an chonartha fostaíochta idir an chuideachta sin agus JA.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Coinbhinsiún na Róimhe
3 Foráiltear le hAirteagal 3(1) de Choinbhinsiún na Róimhe mar seo a leanas:
‘Beidh conradh faoi rialú ag an dlí a roghnóidh na páirtithe. Ní mór an rogha a dhéanamh go sainráite nó a léiriú go soiléir le téarmaí an chonartha nó trí imthosca an cháis. Dá rogha féin, féadfaidh na páirtithe an dlí a roghnú a bheidh infheidhme maidir le hiomlán an chonartha nó maidir le cuid de.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4 Foráiltear le hAirteagal 6 den Choinbhinsiún sin, dar teideal ‘Conradh fostaíochta aonair’, mar seo a leanas:
‘1. D’ainneoin fhorálacha Airteagal 3, i gconradh fostaíochta ní bheidh de thoradh ar rogha dlí arna déanamh ag na páirtithe go gceilfear ar an bhfostaí an chosaint a thugtar dó le rialacha sainordaitheacha an dlí a bheadh infheidhme faoi mhír 2 in éagmais rogha.
2. D’ainneoin fhorálacha Airteagal 4, rialófar conradh fostaíochta, in éagmais rogha i gcomhréir le hAirteagal 3:
(a) le dlí na tíre ina ndéanann an fostaí a chuid oibre de ghnáth chun a chonradh a chur i bhfeidhm, fiú amháin má tá sé fostaithe ar bhonn sealadach i dtír eile,
nó
(b) mura ndéanann an fostaí a chuid oibre de ghnách in aon tír amháin, le dlí na tíre ina bhfuil an t‑ionad gnó trínar fostaíodh é suite,
ach amháin má dhealraíonn sé go léiríonn na cúinsí ar an iomlán go bhfuil nasc níos láidre ag an gconradh le tír eile agus, sa chás sin, rialófar an conradh le dlí na tíre sin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Rialachán An Róimh I
5 Tháinig Rialachán (CE) Uimh. 593/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Meitheamh 2008 maidir leis an dlí is infheidhme ar oibleagáidí conarthacha (An Róimh I) (IO 2008 L 177, lch. 6, agus ceartúchán IO 2009 L 309, lch. 87; ‘Rialachán An Róimh I’) in ionad Choinbhinsiún na Róimhe. Faoi Airteagal 28 den Rialachán sin, beidh feidhm ag an Rialachán seo maidir le conarthaí a dhéanfar ón 17 Nollaig 2009.
6 Foráiltear mar seo a leanas in Airteagal 8 de Rialachán An Róimh I, dar teideal ‘Conarthaí fostaíochta aonair’:
‘1. Is é an dlí a roghnóidh na páirtithe i gcomhréir le hAirteagal 3 a rialóidh conradh leithleach fostaíochta. Ní fhéadfaidh sé a bheith de thoradh ar an rogha dlí sin, áfach, go gceilfí ar fhostaí an chosaint a thugtar dó le forálacha nach féidir maolú a dhéanamh orthu trí chomhaontú faoin dlí a bheadh infheidhme, in éagmais rogha, de bhun mhír 2, mhír 3 agus mhír 4 den Airteagal seo.
2. A mhéid nár roghnaigh na páirtithe an dlí is infheidhme maidir le conradh leithleach fostaíochta, rialófar an conradh le dlí na tíre ina ndéanann an fostaí a chuid oibre de ghnáth i bhfeidhmiú an chonartha, nó seachas sin, le dlí na tíre as a ndéanann an fostaí a chuid oibre de ghnáth i bhfeidhmiú an chonartha. Ní mheasfar gur athraíodh an tír ina ndéantar an obair de ghnáth má tá sé fostaithe go sealadach i dtír eile.
3. I gcás nach bhféadfar an dlí is infheidhme a chinneadh de bhonn mhír 2, rialófar an conradh le dlí na tíre ina bhfuil an t‑ionad gnó trínar fostaíodh an fostaí suite.
4. I gcás inar cosúil ó na himthosca ina n‑iomláine go bhfuil baint níos dlúithe ag an gconradh le tír seachas an tír a shonraítear i mír 2 nó i mír 3, beidh feidhm ag dlí na tíre eile sin.’
Dlí na Fraince
7 Foráiltear le hAirteagal L1232-1 den code du travail (an Cód Saothair):
‘Beidh údar maith le haon dífhostú ar chúiseanna pearsanta i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar síos sa Chaibidil seo.
Beidh údar leis an dífhostú mar gheall ar fhíorchúis thromchúiseach.’
8 Is sna focail a leanas atá Airteagal L1232-2 den Chód sin:
‘Déanfaidh fostóir a bheartaíonn fostaí a dhífhostú réamhphlé maidir le dífhostú leis sula ndéanfaidh sé aon chinneadh.
Eiseofar an cuireadh trí litir chláraithe nó trí litir a sheachadfar de láimh i gcoinne admhála. Luafar cuspóir an chuiridh sa litir sin.
Ní fhéadfar an réamhphlé maidir le dífhostú a dhéanamh níos lú ná 5 lá oibre tar éis sheachadadh an litir chláraithe nó an litir chuiridh a bheith seachadta de láimh.’
9 Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal L1232-3 den Chód sin:
‘Le linn an réamhphlé maidir le dífhostú, luafaidh an fostóir na cúiseanna atá leis an gcinneadh atá beartaithe agus gheobhaidh sé mínithe ón bhfostaí.’
10 Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal L1232-6 den Chód sin:
‘I gcás ina gcinnfidh an fostóir fostaí a dhífhostú, cuirfidh sé a chinneadh in iúl dó trí litir chláraithe lena ngabhann admháil fála.
Beidh sa litir sin an ráiteas ar an gcúis nó ar na cúiseanna ar a bhfuil an fostóir ag brath.
Ní fhéadfar é a sheoladh níos lú ná 2 lá oibre tar éis dháta sceidealta an réamhphlé maidir le dífhostú ar tugadh cuireadh don fhostaí chuige.
[...]’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
11 D’fhostaigh Hortis, arb é a ghnó seirbhísí TF a sholáthar do ghnóthais, JA, a bhfuil cónaí air sa Fhrainc, mar stiúrthóir, le héifeacht ón 1 Meán Fómhair 2007.
12 Le linn chomhlíonadh an chonartha fostaíochta idir Hortis agus JA, a bhí faoi réir dhlí na hEilvéise, bhí cónaí ar JA sa Fhrainc agus lean sé dá ghníomhaíochtaí gairmiúla ann. I litir dar dáta an 25 Eanáir 2012, dífhostaíodh é i gcomhréir leis na foirmiúlachtaí foirceanta a leagtar síos le dlí na hEilvéise, nach bhforáiltear inti d’aon réamhphlé roimh fhoirceannadh conartha fostaíochta ná d’oibleagáid na cúiseanna a lua sa litir dífhostaithe.
13 Rinne JA agóid i gcoinne an nós imeachta a leanadh agus i gcoinne bailíocht an dífhostaithe sin os comhair an Conseil de prud’hommes de Paris (Cúirt Oibreachais Pháras, an Fhrainc), a dhíbh a héilimh le breithiúnas an 7 Meitheamh 2016, tar éis di a dhearbhú go raibh dlínse aici an díospóid a éisteacht.
14 Ar achomharc ó JA, dhearbhaigh an cour d’appel de Paris (Cúirt Achomhairc Pháras, an Fhrainc), le breithiúnas an 29 Eanáir 2020, inter alia, go raibh dlí na Fraince amháin infheidhme maidir leis an díospóid, de bhun Airteagal 6 de Choinbhinsiún na Róimhe, go raibh dífhostú gan aon fhíorchúis thromchúiseach, agus d’ordaigh sé do Hortis cúiteamh a íoc le JA.
15 Chun a dhearbhú go bhfuil dlí na Fraince infheidhme maidir le foirceannadh an chonartha fostaíochta atá i gceist sna príomhimeachtaí, chinn an Cour d’appel de Paris (Cúirt Achomhairc Pháras) nárbh fhéidir maolú trí chonradh ar fhorálacha an dlí sin a bhaineann leis an réamhphlé maidir le dífhostú agus leis an oibleagáid cúiseanna a lua sa litir dífhostaithe, a mhéid, go bunúsach, gurbh í an Fhrainc áit déanamh na hoibre. Ós rud é nach bhforáiltear le dlí na hEilvéise do réamhphlé maidir le dífhostú ná do ráiteas i scríbhinn ar chúiseanna a bheith sa litir dífhostaithe, ba cheart go mbeadh JA i dteideal an chosanta a sholáthraítear le forálacha sainordaitheacha dhlí na Fraince, atá níos fabhraí maidir le dífhostú i bhfianaise na ráthaíochtaí nós imeachta a thairgeann siad.
16 Rinne Hortis achomharc i gcoinne bhreithiúnas an cour d’appel de Paris (Cúirt Achomhairc Pháras) an 29 Eanáir 2020 os comhair an Cour de cassation (an Chúirt um Achomharc Deiridh, an Fhrainc), arb í an chúirt a rinne an tarchur í. Sa chomhthéacs sin, áitíonn sé gur scrúdaigh an cour d’appel de Paris (Cúirt Achomhairc Pháras) go mícheart an raibh dlí na hEilvéise infheidhme mar gheall ar na naisc níos láidre a bhí ag an gconradh fostaíochta atá i gceist sna príomhimeachtaí leis an Eilvéis, go háirithe toisc go bhfuair JA luach saothair buntáisteach i bhfrancanna na hEilvéise (CHF) a íocadh isteach i gcuntas bainc Eilvéiseach, go raibh JA cleamhnaithe le cistí slándála sóisialta na hEilvéise, go raibh sé faoi réir an chórais cánach buntáistí is infheidhme maidir le fostaithe atá ag obair san Eilvéis agus go raibh seoladh ríomhphoist agus uimhir fóin póca Eilvéiseacha aige.
17 I ndáil leis sin, braitheann Hortis ar chásdlí an Cour de cassation (an Chúirt um Achomharc Deiridh) ar dá réir, i gcás inar ainmnigh na páirtithe an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh fostaíochta agus ina gcinneann na cúirteanna a dhéanann breithniú ar shubstaint an chonartha sin neamhaird a dhéanamh de, ba cheart do na cúirteanna sin a shuí, ar thaobh amháin, gurb é an dlí a mheasann siad a bheith infheidhme an dlí a bhaineann le háit chomhlíonta an chonartha sin agus, ar an taobh eile, nach bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh sin le tír seachas an tír ina ndéantar an obair de ghnáth.
18 San achomharc sin, áitíonn JA, óna thaobh féin de, gur fachtóir an‑suntasach den chonradh lena léirítear nasc leis an tír sin é go ndéanann an fostaí lena mbaineann a chuid oibre sa tír chéanna de ghnáth, rud nach féidir neamhaird a thabhairt air ach amháin má tá fachtóirí i bhfad níos suntasaí ann lena léirítear nasc le tír eile. De réir JA, ba cheart cásdlí an Cour de cassation (an Chúirt um Achomharc Deiridh) ar a bhfuil Hortis ag brath a léiriú sa chaoi gur cheart do na cúirteanna a dhéanann breithniú ar an tsubstaint scrúdú a dhéanamh freisin an bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh fostaíochta le tír seachas an Fhrainc, nuair a oibríonn an fostaí de ghnáth i roinnt tíortha.
19 Cuireann an chúirt a rinne an tarchur amhras in iúl maidir le cur i bhfeidhm fhorálacha sainordaitheacha dhlí na Fraince, atá níos cosantaí ná forálacha dhlí na hEilvéise, i bhfianaise imthosca na díospóide os a comhair, inar roghnaigh Hortis agus JA go sainráite dlí na hEilvéise chun an conradh fostaíochta atá i gceist sna príomhimeachtaí a rialú ar thaobh amháin, agus, ar an taobh eile, ina ndearna JA a chuid oibre sa Fhrainc de ghnáth. I ndáil leis sin, is mian léi a fháil amach an gá di, de bhun na coda deiridh den abairt in Airteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe, féachaint lena shuíomh go bhfuil naisc níos láidre ann idir an conradh sin agus an Eilvéis, agus na naisc a eascraíonn, mar thoradh ar chomhlíonadh an chonartha sin, as rogha na bpáirtithe maidir leis an dlí is infheidhme leis an gcomhlíonadh sin á gcur san áireamh freisin. Más amhlaidh atá, is mian léi a fháil amach an gá di neamhaird a thabhairt ar fhorálacha dhlí na Fraince.
20 Sna himthosca sin, chinn an Cour de cassation (an Chúirt um Achomharc Deiridh) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1. An gcaithfear Airteagal 6 in fine de [Choinbhinsiún na Róimhe] a léiriú sa chaoi, i gcás a roghnaigh na páirtithe an dlí lena rialaítear an conradh fostaíochta, nach mór don chúirt náisiúnta, de bhun na coda deiridh den fhoráil sin, neamhaird a thabhairt ar na forálacha sainordaitheacha atá níos cosantaí ná forálacha dlí an neamhspleáchas, an dlí lena iarrann oibrí é a chur i bhfeidhm agus a mbeadh feidhm aici in éagmais rogha de bhun mhír 2 den Airteagal sin, nuair is léir ó na himthosca uile go bhfuil nasc níos láidre idir an conradh sin agus an tír a roghnaigh na páirtithe an dlí chun a gconradh fostaíochta a rialú?
2. Má tá, an gceanglaítear ar an gcúirt náisiúnta na [naisc] níos láidre a chur san áireamh a eascraíonn as an dlí is infheidhme, i gcur chun feidhme an chonartha, a roghnaigh na páirtithe nó an mhór don chúirt imeacht uathu chun a chinneadh an bhfuil forálacha sainordaitheacha dhlí tír eile infheidhme, a mhaíonn an oibrí, i gcomhréir le hAirteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe?’
Na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist
21 Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil an chuid dheireanach den abairt in Airteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe le léiriú sa chaoi, i gcás ina roghnaíonn na páirtithe an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh fostaíochta, nach mór don chúirt náisiúnta tosaíocht a thabhairt don dlí sin trí fhorálacha sainordaitheacha níos cosantaí an dlí a bhfuil an fostaí ag iarraidh a chur i bhfeidhm a chur ar leataobh, cé go mbeadh an dlí sin infheidhme, in éagmais rogha, faoi Airteagal 6(2)(a) agus (b) más rud é, i bhfianaise na n‑imthosca go léir, go bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh fostaíochta sin leis an tír ar roghnaigh na páirtithe a dlí mar an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh sin.
22 Ní mór a mheabhrú, i gcomhréir leis an riail ginearálta dá dtagraítear in Airteagal 3 de Choinbhinsiún na Róimhe, go mbeidh an conradh á rialú ag an dlí a roghnóidh na páirtithe.
23 Mar sin féin, leagtar síos le hAirteagal 6 den Choinbhinsiún sin na rialacha speisialta easaontachta a bhaineann le conarthaí fostaíochta aonair lena maolaítear ar an riail ghinearálta sin, ar an gcéad dul síos, i gcomhthéacs Airteagal 6(1), trí theorainn a chur le saoirse rogha an dlí is infheidhme ag na páirtithe agus, ar an dara dul síos, i gcomhthéacs Airteagal 6(2), trí na critéir a leagan síos chun an dlí sin a chinneadh in éagmais rogha den sórt sin (breithiúnas an 11 Nollaig 2025, Locatrans, C‑485/24, EU:C:2025:955, mír 34).
24 Dá bhrí sin, de réir Airteagal 6(1) de Choinbhinsiún na Róimhe, sa chonradh fostaíochta, d’fhéadfaidh sé nach mbeadh sé mar thoradh ar an dlí is infheidhme a bheith roghnaithe ag na páirtithe i gcomhréir le hAirteagal 3 den Choinbhinsiún sin go mbainfí den fhostaí an chosaint a thugtar dó le forálacha sainordaitheacha an dlí a mbeadh feidhm aici, in éagmais rogha, faoi Airteagal 6(2) (breithiúnas an 11 Nollaig 2025, Locatrans, C‑485/24, EU:C:2025:955, mír 35).
25 Leagtar amach i mír 2 fachtóirí an chonartha fostaíochta lena léirítear nasc ar a bhonn atá an lex contractus le cinneadh, in éagmais rogha na bpáirtithe. Mar sin féin, leanann sé ón tagairt a rinneadh le hAirteagal 6(1) de Choinbhinsiún na Róimhe in Airteagal 6(2) go bhfuil na critéir a luaitear sa mhír dheireanach ábhartha freisin i gcás inar roghnaigh na páirtithe an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh. Fiú sa chás sin, fágann na critéir sin gur féidir, chun a ráthú don fhostaí, i gcomhréir le hAirteagal 6(1), cosaint fhorálacha sainordaitheacha an dlí a mbeadh feidhm aici de bhua na gcritéar sin, a chinneadh cén dlí is infheidhme. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh cur i bhfeidhm dlí seachas an dlí a roghnaigh na páirtithe sa chonradh a bheith mar thoradh ar chur i bhfeidhm na rialacha sin (breithiúnas an 11 Nollaig 2025, Locatrans, C‑485/24, EU:C:2025:955, mír 36).
26 Go sonrach, is iad an dá fachtóir den chonradh fostaíochta lena léirítear nasc dá bhforáiltear in Airteagal 6(2)(a) agus (b) de Choinbhinsiún na Róimhe, faoi seach, an tír ‘ina ndéanann an fostaí a chuid oibre de ghnáth’ agus, de rogha air sin, in éagmais áit den sórt sin, ‘suíomh an ionaid gnó trínar fostaíodh é’ (breithiúnas an 15 Nollaig 2011, Voogsgeerd, C‑384/10, EU:C:2011:842, mír 26).
27 Thairis sin, i gcomhréir leis an gcuid dheireanach den abairt in Airteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe, i gcás inar léir ó imthosca uile an cháis go bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh fostaíochta le tír seachas an tír a sainaithníodh ar bhonn an dá fhachtóir sin, is faoin gcúirt náisiúnta atá sé neamhaird a thabhairt ar na fachtóirí sin agus dlí na tíre eile sin a chur i bhfeidhm (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Meán Fómhair 2013, Schlecker, C‑64/12, EU:C:2013:551, mír 36).
28 Is léir ó chásdlí na Cúirte Breithiúnais go bhféadfaidh an chúirt náisiúnta gnéithe eile den chaidreamh fostaíochta a chur san áireamh i gcás ina ndealraíonn sé go n‑eascraíonn sé as na gnéithe sin a bhaineann le ceann amháin nó ceann eile den dá fhachtóir lena léirítear nasc a leagtar síos in Airteagal 6(2)(a) agus (b) de Choinbhinsiún na Róimhe go bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh le Stát seachas an Stát a eascraíonn as cur i bhfeidhm an dá fhachtóir sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Meán Fómhair 2013, Schlecker, C‑64/12, EU:C:2013:551, mír 37 agus an cásdlí dá dtagraítear).
29 Tá an léiriú sin comhsheasmhach le foclaíocht na forála nua maidir le rialacha easaontachta a bhaineann le conarthaí fostaíochta, a tugadh isteach le Rialachán An Róimh I, nach bhfuil infheidhme, áfach, maidir leis an gcás sna príomhimeachtaí ratione temporis. De réir Airteagal 8(4) den Rialachán sin, más léir ó imthosca uile an cháis go bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh le tír seachas an tír a luaitear in Airteagal 8(2) nó (3), beidh feidhm ag dlí na tíre eile sin (breithiúnas an 12 Meán Fómhair 2013, Schlecker, C‑64/12, EU:C:2013:551, mír 38 agus an cásdlí dá dtagraítear).
30 Ba cheart a thabhairt faoi deara, cé nach bhfuil mórán difríochtaí idir an t‑ábhar in Airteagal 8(2) agus (4) de Rialachán An Róimh I agus an t‑ábhar in Airteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe, go léiríonn a struchtúr rún reachtas an Aontais soiléiriú a dhéanamh, trí úsáid a bhaint as míreanna ar leith, ar na céimeanna éagsúla den réasúnaíocht atá le leanúint ag an gcúirt náisiúnta chun an dlí is infheidhme a chinneadh a mhéid nár roghnaigh na páirtithe.
31 Sa chás seo, baineann an chéad cheist, go sonrach, leis an gceist an gcaithfidh an chúirt náisiúnta forálacha dhlí na tíre a bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh fostaíochta lena mbaineann léi a chur i bhfeidhm, in imthosca inarb é an dlí sin freisin an dlí a roghnaíonn na páirtithe mar an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh sin.
32 I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar thaobh amháin, nach mór na focail ‘tír eile’ sa chuid dheireanach den abairt in Airteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe a mheas trí thagairt a dhéanamh don ‘tír’ arna cinneadh ar bhonn ceann amháin den dá fhachtóir lena léirítear nasc a leagtar síos in Airteagal 6(2)(a) agus (b). Dá bhrí sin, ní cheadaítear le foclaíocht na bhforálacha sin a eisiamh gurb í an ‘tír eile’ sin an tír ar roghnaigh na páirtithe a dlí i gcomhréir le hAirteagal 3 den Choinbhinsiún sin.
33 Ar an taobh eile, i mír 63 de bhreithiúnas an 11 Nollaig 2025, Locatrans (C‑485/24, EU:C:2025:955), chinn an Chúirt Bhreithiúnas gur ‘faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé, dá bhrí sin, a chinneadh, i gcomhréir leis an gcuid dheireanach den abairt in Airteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe, an leanann sé ó na himthosca go léir go bhfuil baint níos dlúithe ag an gconradh fostaíochta atá i gceist sna príomhimeachtaí leis an bhFrainc ná le Lucsamburg, ar roghnaigh na páirtithe a dhlí mar an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh sin’. Fágann sé sin gur admhaigh an Chúirt Bhreithiúnas go sainráite go bhféadfaidh an fhoráil sin a cheangail ar an chúirt a rinne an tarchur tosaíocht a thabhairt don dlí a roghnaigh na páirtithe mar an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh fostaíochta lena mbaineann, i gcás ina bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh sin leis an tír ar roghnaíodh a dlí dá bhrí sin.
34 Ina theannta sin, shonraigh an Chúirt Bhreithiúnas freisin, a mhéid is é cuspóir Airteagal 6 de Choinbhinsiún na Róimhe cosaint dlí leordhóthanach a áirithiú don fhostaí, nach mór a ráthú le hAirteagal 6 go gcuirfear dlí na tíre lena mbunaítear an nasc is láidre i bhfeidhm maidir leis an gconradh fostaíochta. Ní gá go mbeadh cur i bhfeidhm an dlí is fabhraí don oibrí mar thoradh ar an léiriú sin, i ngach cás (breithiúnas an 12 Meán Fómhair 2013, Schlecker, C‑64/12, EU:C:2013:551, mír 34). Is é sin le rá, fágann cur i bhfeidhm dhlí na tíre a bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh léi gur féidir cosaint leordhóthanach a áirithiú don fhostaí, gan gá gurb é an dlí sin an dlí is fabhraí dó.
35 Sa chás seo, i gcás ar eascair sé ó na himthosca go léir go bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh fostaíochta atá i gceist sna príomhimeachtaí leis an Eilvéis, ar roghnaigh na páirtithe a dlí mar an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh sin, ná leis an bhFrainc, i gcás ina ndearna JA a chuid oibre de ghnáth, bheadh ar an gcúirt a rinne an tarchur, de bhun na coda deiridh den abairt in Airteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe, forálacha sainordaitheacha dhlí na Fraince, atá níos cosantaí ná forálacha dhlí na hEilvéise, a fhágáil gan feidhm.
36 I bhfianaise an mhéid sin go léir, is é an freagra ar an gcéad cheist nach mór an chuid dheireanach den abairt in Airteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe a léiriú sa chaoi, i gcás ina roghnaíonn na páirtithe an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh fostaíochta, nach mór don chúirt náisiúnta tosaíocht a thabhairt don dlí sin trí fhorálacha sainordaitheacha níos cosantaí an dlí a bhfuil an fostaí ag iarraidh a chur i bhfeidhm a chur ar leataobh, agus a bhfuil feidhm aici, in éagmais rogha, faoi Airteagal 6(2)(a) agus (b) más rud é, i bhfianaise na n‑imthosca go léir, go bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh fostaíochta sin leis an tír ar roghnaigh na páirtithe a dlí mar an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh sin.
An dara ceist
37 Lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil an chuid dheireanach den abairt in Airteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe le léiriú sa chaoi, chun a chinneadh an bhfuil forálacha sainordaitheacha dlí tíre seachas an tír dá dtagraítear in Airteagal 6(2)(a) agus (b) infheidhme, go gceanglaítear ar an gcúirt náisiúnta na naisc níos láidre a eascraíonn, i gcomhlíonadh conartha fostaíochta, as rogha ag na páirtithe, den dlí is infheidhme sa chonradh sin a chur san áireamh, nó an gá di neamhaird a thabhairt orthu.
38 Is léir ó chásdlí na Cúirte Breithiúnais, chun measúnú a dhéanamh ar na naisc atá ag conradh fostaíochta le tír seachas an tír ina ndéanann an fostaí lena mbaineann a chuid oibre de ghnáth nó an t‑ionad gnó trínar fostaíodh é, nach mór don chúirt náisiúnta na tosca go léir atá ina saintréithe den chaidreamh fostaíochta a chur san áireamh. I ndáil leis sin, ní mór di measúnú a dhéanamh ar cé acu de na gnéithe sin is suntasaí, dar léi. Mar sin féin, ní féidir leis an gcúirt sin a bhaint de thátal as go huathoibríoch nach mór neamhaird a thabhairt ar an riail a leagtar síos in Airteagal 6(2)(a) nó (b) de Choinbhinsiún na Róimhe toisc, mar gheall ar a líon, go bhfágfadh na himthosca ábhartha eile - lasmuigh den áit oibre iarbhír nó den tír ina bhfuil an t‑ionad gnó trínar fostaíodh an fostaí lonnaithe – go roghnófaí tír eile (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Meán Fómhair 2013, Schlecker, C‑64/12, EU:C:2013:551, mír 40).
39 Ina theannta sin, chinn an Chúirt Bhreithiúnas cheana féin, i measc na bhfachtóirí suntasacha lena léirítear nasc, nach mór a chur san áireamh, go háirithe, an tír ina n‑íocann an fostaí lena mbaineann na cánacha agus na muirir a bhaineann leis an ioncam óna ghníomhaíocht agus an tír ina bhfuil sé cleamhnaithe leis an gcóras slándála sóisialta agus leis na scéimeanna éagsúla pinsin, árachais sláinte agus easláine. Ina theannta sin, ní mór don chúirt náisiúnta imthosca uile an cháis a chur san áireamh freisin, amhail, go háirithe, na paraiméadair a bhaineann le pá nó dálaí oibre eile a shocrú (breithiúnas an 12 Meán Fómhair 2013, Schlecker, C‑64/12, EU:C:2013:551, mír 41).
40 Sa chás seo, féachann an chúirt a rinne an tarchur, go sonrach, lena fháil amach an gá a áireamh freisin sna tosca atá le cur san áireamh chun an tír a bhfuil naisc níos láidre aici leis an gconradh fostaíochta a shainaithint, de réir bhrí na coda dheiridh den abairt in Airteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe, na tosca sin a eascraíonn, i gcur chun feidhme an chonartha fostaíochta, as rogha ag na páirtithe maidir leis an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh sin.
41 Chun an cheist sin a fhreagairt, ní mór a thabhairt faoi deara, ar dtús, gur léir ón bhforáil sin, chun a mheas an bhfuil naisc níos láidre ag conradh fostaíochta le tír eile, nach mór ‘na himthosca uile’ a chur san áireamh. Dá bhrí sin, ní fhágann foclaíocht na forála sin gur féidir na tosca a eascraíonn, le linn chomhlíonadh an chonartha fostaíochta sin, as an dlí a roghnaigh na páirtithe mar an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh sin a eisiamh ón measúnú sin.
42 Ina dhiaidh sin, ba cheart a mheabhrú, a mhéid is é cuspóir Choinbhinsiún na Róimhe ina iomláine leibhéal na deimhneachta dlíthiúla a ardú trí mhuinín a neartú i gcobhsaíocht an chaidrimh idir na páirtithe i gconradh fostaíochta, lena nglactar leis go bhfuil an córas chun an dlí is infheidhme a chinneadh soiléir agus go bhfuil an dlí sin intuartha le méid áirithe cinnteachta, nach mór cur i bhfeidhm an fhachtóra lena léirítear nasc dá bhforáiltear sa chuid dheireanach den abairt in Airteagal 6(2) den Choinbhinsiún sin, i gcomhréir leis an gceanglas sin maidir le deimhneacht dhlíthiúil agus intuarthacht, a bheith bunaithe ar thosca oibiachtúla (féach, chuige sin, breithiúnas an 11 Nollaig 2025, Locatrans, C‑485/24, EU:C:2025:955, míreanna 61 agus 62).
43 Dá bhrí sin, ní féidir rogha an dlí is infheidhme maidir le conradh fostaíochta ag na páirtithe sa chonradh sin a bheith ina critéar a d’fhéadfaí a chur san áireamh chun a chinneadh an bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh sin le tír seachas an tír ina ndéanann an fostaí lena mbaineann a chuid oibre de ghnáth nó an tír ina bhfuil an t‑ionad gnó trínar fostaíodh é suite.
44 Ar deireadh, maidir le cuspóir Airteagal 6 de Choinbhinsiún na Róimhe go sonrach, is é atá i gceist leis an gcuspóir sin cosaint leordhóthanach a áirithiú don fhostaí, a mheastar go traidisiúnta mar an páirtí is laige ó thaobh na socheacnamaíochta de i gcomhthéacs caidreamh fostaíochta, i bhfianaise an chaidrimh fo-ordaithe atá ina shaintréith de chaidreamh den sórt sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 15 Márta 2011, Koelzsch, C‑29/10, EU:C:2011:151, mír 40). Dá bhrí sin, is é is cuspóir d’Airteagal 6 cosc a chur ar an riosca go n‑éileodh fostóir ar fhostaí dlí tíre a chur i bhfeidhm nach bhfuil aon nasc oibiachtúil aici le réaltacht an chaidrimh chonarthaigh eatarthu.
45 Chun a áirithiú go rialóidh dlí tíre is fearr a léiríonn réaltacht chaidreamh conarthach na bpáirtithe i gconradh fostaíochta an chaidrimh sin, ní mór aird a thabhairt ar na tosca oibiachtúla uile ar saintréithe iad de chaidreamh den sórt sin, lena n‑áirítear iad siúd a eascraíonn as rogha na bpáirtithe sa chonradh sin maidir leis an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh sin.
46 Os a choinne sin, i gcomhthéacs measúnú foriomlán den sórt sin, d’fhéadfadh an t‑ualú a chuirtear i leith gach ceann de ghnéithe an chaidrimh fostaíochta lena mbaineann a bheith éagsúil. Dá bhrí sin, is faoin gcúirt náisiúnta atá sé, de réir a dtábhachta agus a n‑ábharthachta, gach ceann de na tosca sin a cuireadh faoina bráid a mheas agus measúnú a dhéanamh ar cé acu díobh is suntasaí, gan beann ar a líon. I ndáil leis sin, chun cosc a chur ar an bhfostóir fachtóirí an chonartha fostaíochta lena léirítear nasc a úsáid, ba cheart don chúirt náisiúnta, inter alia, scrúdú a dhéanamh an eascraíonn na fachtóirí lena léirítear nasc sin as comhaontú comhchoiteann nó ar fhorchuir an fostóir iad ar an bhfostaí.
47 Sa chás seo, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé, dá bhrí sin, a chinneadh an leanann sé, i gcomhréir leis an gcuid dheireanach den abairt in Airteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe, ó na himthosca go léir go bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh fostaíochta atá i gceist sna príomhimeachtaí leis an bhFrainc nó leis an Eilvéis. I gcomhthéacs an scrúdaithe sin, beidh ar an gcúirt sin na tosca oibiachtúla go léir lena dtréithrítear an caidreamh fostaíochta lena mbaineann a chur san áireamh agus iad a mheá chun an tír is fearr a léiríonn a dlí réaltacht an chaidrimh sin a shuí.
48 I bhfianaise an mhéid sin go léir, is é an freagra ar an dara ceist nach mór an chuid dheireanach den abairt in Airteagal 6(2) de Choinbhinsiún na Róimhe a léiriú sa chaoi, chun a chinneadh an bhfuil naisc níos láidre ag conradh fostaíochta le tír seachas an tír dá dtagraítear in Airteagal 6(2)(a) agus (b), nach mór don chúirt náisiúnta na tosca oibiachtúla go léir a bhaineann leis an gcaidreamh fostaíochta lena mbaineann a chur san áireamh, i measúnú foriomlán, lena n‑áirítear iad siúd a eascraíonn, i gcomhlíonadh an chonartha sin, ó rogha, ag na páirtithe, an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh sin. I gcomhthéacs an mheasúnaithe fhoriomláin sin, is faoin gcúirt sin atá sé ualú iomchuí a dhéanamh ar na tosca sin.
Costais
49 Os rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Seachtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1. Maidir leis an gcuid dheireanach den abairt in Airteagal 6(2) den Choinbhinsiún ar an dlí is infheidhme maidir le hoibleagáidí conarthacha, a osclaíodh lena shíniú sa Róimh an 19 Meitheamh 1980,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
i gcás ina roghnaíonn na páirtithe an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh fostaíochta, nach mór don chúirt náisiúnta tosaíocht a thabhairt don dlí sin trí fhorálacha sainordaitheacha níos cosantaí an dlí a bhfuil an fostaí ag iarraidh a chur i bhfeidhm a chur ar leataobh, agus a bhfuil feidhm aici, in éagmais rogha, faoi Airteagal 6(2)(a) agus (b) más rud é, i bhfianaise na n‑imthosca go léir, go bhfuil naisc níos láidre ag an gconradh fostaíochta sin leis an tír ar roghnaigh na páirtithe a dlí mar an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh sin.
2. Maidir leis an gcuid dheireanach den abairt in Airteagal 6(2) den Choinbhinsiún ar an dlí is infheidhme maidir le hoibleagáidí conarthacha, a osclaíodh lena shíniú sa Róimh an 19 Meitheamh 1980,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
chun a chinneadh an bhfuil naisc níos láidre ag conradh fostaíochta le tír seachas an tír dá dtagraítear in Airteagal 6(2)(a) agus (b), nach mór don chúirt náisiúnta na tosca oibiachtúla go léir a bhaineann leis an gcaidreamh fostaíochta lena mbaineann a chur san áireamh, i measúnú foriomlán, lena n‑áirítear iad siúd a eascraíonn, i gcomhlíonadh an chonartha sin, ó rogha, ag na páirtithe, an dlí is infheidhme maidir leis an gconradh sin. I gcomhthéacs an mheasúnaithe fhoriomláin sin, is faoin gcúirt sin atá sé ualú iomchuí a dhéanamh ar na tosca sin.
[Sínithe]
* Teanga an cháis: an Fhraincis.