Προσωρινό κείμενο

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΡΑΝΤΟΥ

της 11ης Ιουνίου 2026 (1)

Υποθέσεις C‑631/24 P και C‑632/24 P

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

κατά

Margrete Auken κ.λπ. (C‑631/24 P)

και

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

κατά

Fabien Courtois κ.λπ. (C‑632/24 P)

« Αίτηση αναιρέσεως – Κανονισμός (ΕΚ) 1049/2001 – Πρόσβαση στα έγγραφα των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ – Εξαίρεση σχετική με την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της ακεραιότητας του ατόμου – Άρθρο 4, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση – Εξαίρεση σχετική με την προστασία των εμπορικών συμφερόντων συγκεκριμένου φυσικού ή νομικού προσώπου – Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1725 – Προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης και της ελεύθερης κυκλοφορίας των δεδομένων αυτών – Άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ – Αναγκαιότητα διαβίβασης των δεδομένων για συγκεκριμένο σκοπό δημοσίου συμφέροντος – Διαβίβαση που ενδέχεται να θίγει τα έννομα συμφέροντα του υποκειμένου των δεδομένων και αναλογικός χαρακτήρας της εν λόγω διαβίβασης – Έγγραφα σχετικά με τις συμφωνίες προαγοράς και τις συμβάσεις αγοράς που συνήφθησαν μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και φαρμακευτικών επιχειρήσεων στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 – Μερική άρνηση παροχής πρόσβασης – Ακύρωση των αποφάσεων της Επιτροπής στο μέτρο που με αυτές απορρίφθηκε το αίτημα παροχής ευρύτερης πρόσβασης, αφενός, στις δηλώσεις περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων που είχαν υπογράψει τα μέλη της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας για την αγορά των εμβολίων και, αφετέρου, στους όρους σχετικά με την αποζημίωση των ενδιαφερόμενων φαρμακευτικών επιχειρήσεων »

I.      Εισαγωγή

1.        Με τις αιτήσεις αναιρέσεως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί την αναίρεση των αποφάσεων του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 17ης Ιουλίου 2024, Auken κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑689/21, στο εξής: πρώτη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2024:476) και Courtois κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑761/21, στο εξής: δεύτερη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2024:477), με τις οποίες το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε εν μέρει, αντιστοίχως, την απόφαση C(2022) 1038 final της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 15ης Φεβρουαρίου 2022, η οποία εκδόθηκε κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΚ) 1049/2001 (2), περί παροχής στις Μ. Auken κ.λπ. (στο εξής: πρωτοδίκως προσφεύγουσες) μερικής πρόσβασης στις συμφωνίες προαγοράς και τις συμβάσεις αγοράς που συνήφθησαν μεταξύ της Επιτροπής και των ενδιαφερόμενων φαρμακευτικών επιχειρήσεων με αντικείμενο την αγορά εμβολίων κατά της πανδημίας COVID‑19 (στο εξής: πρώτη επίμαχη απόφαση), καθώς και την απόφαση C(2022) 1359 final της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 28ης Φεβρουαρίου 2022, η οποία εκδόθηκε κατ’ εφαρμογήν του εν λόγω άρθρου 4, περί παροχής στους F. Courtois κ.λπ. (στο εξής: πρωτοδίκως προσφεύγοντες) μερικής πρόσβασης σε ορισμένα έγγραφα σχετικά με την αγορά εμβολίων από το προμνημονευθέν θεσμικό όργανο στο πλαίσιο της πανδημίας (στο εξής: δεύτερη επίμαχη απόφαση), και το γαλλικό κείμενο της τελευταίας αυτής απόφασης, το οποίο κοινοποιήθηκε στις 31 Μαρτίου 2022.

2.        Η πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Επιτροπής διέπεται από τον κανονισμό 1049/2001, ενώ η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1725 (3), τα δε δύο εν λόγω νομοθετήματα πρέπει να τύχουν συνδυαστικής ερμηνείας στο πλαίσιο της εξέτασης των υπό κρίση υποθέσεων.

3.        Στην περίπτωση των ανωτέρω υποθέσεων το Δικαστήριο καλείται να διευκρινίσει, στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19, αφενός, το εύρος της εξουσίας της Επιτροπής να αρνείται σε φυσικά πρόσωπα, κατ’ επίκληση της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, την παροχή πρόσβασης στα έγγραφα των θεσμικών οργάνων της Ένωσης που αφορούν, εν προκειμένω, τα ονόματα των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας, η οποία απαρτιζόταν από υπαλλήλους της Επιτροπής και από μικρό αριθμό εμπειρογνωμόνων από τα κράτη μέλη, για την αγορά εμβολίων που θα παρασκευάζονταν από φαρμακευτικές επιχειρήσεις και, αφετέρου, το περιεχόμενο της εξαίρεσης σχετικά με την προστασία των εμπορικών συμφερόντων των εν λόγω επιχειρήσεων όσον αφορά τους όρους σχετικά με τη χορήγηση αποζημιώσεως εκ μέρους των κρατών μελών για το ενδεχόμενο καταβολής αποζημιώσεων οι οποίες κανονικά θα βάρυναν τις εν λόγω επιχειρήσεις λόγω της ευθύνης την οποία υπέχουν για τα εμβόλιά τους.

II.    Το νομικό πλαίσιο

1.      Ο κανονισμός 1049/2001

4.        Το άρθρο 1 του κανονισμού 1049/2001, το οποίο φέρει τον τίτλο «Σκοπός», ορίζει στο στοιχείο αʹ τα εξής:

«Σκοπός του παρόντος κανονισμού είναι:

α)       να καθορίσει τις αρχές, τους όρους και τους περιορισμούς, για λόγους δημοσίου ή ιδιωτικού συμφέροντος, που διέπουν το δικαίωμα πρόσβασης σε έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου [της Ευρωπαϊκής Ένωσης] και της Επιτροπής [...], όπως προβλέπεται στο άρθρο 255 [ΣΕΚ], ώστε να εξασφαλίζεται όσο το δυνατόν ευρύτερη πρόσβαση στα έγγραφα.»

5.        Το άρθρο 4 του ως άνω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Εξαιρέσεις», προβλέπει στις παραγράφους 1 και 2 τα ακόλουθα:

«1.       Τα θεσμικά όργανα αρνούνται την πρόσβαση σε ένα έγγραφο, η γνωστοποίηση του οποίου θα έθιγε την προστασία:

[...]

β)       της ιδιωτικής ζωής και της ακεραιότητας του ατόμου, ιδίως σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία σχετικά με την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

2.       Τα θεσμικά όργανα αρνούνται την πρόσβαση σ’ ένα έγγραφο, η γνωστοποίηση του οποίου θα έθιγε την προστασία:

–        των εμπορικών συμφερόντων ενός συγκεκριμένου φυσικού ή νομικού προσώπου, συμπεριλαμβανομένης της πνευματικής ιδιοκτησίας,

[…]

εκτός εάν για τη γνωστοποίηση του εγγράφου υπάρχει υπερισχύον δημόσιο συμφέρον.»

2.      Ο κανονισμός 2018/1725

6.        Το άρθρο 1 του κανονισμού 2018/1725, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο και στόχοι», ορίζει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:

«1.       Ο παρών κανονισμός θεσπίζει κανόνες που αφορούν την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης και κανόνες που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μεταξύ των εν λόγω οργάνων και οργανισμών ή προς άλλους αποδέκτες εγκατεστημένους στην Ένωση.

2.       Ο παρών κανονισμός προστατεύει θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες των φυσικών προσώπων και ειδικότερα το δικαίωμά τους στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.»

7.        Το άρθρο 3 του ως άνω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», ορίζει στο σημείο 13 τα ακόλουθα:

«Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, εφαρμόζονται οι ακόλουθοι ορισμοί:

[…]

13)       “αποδέκτης”: το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, η δημόσια αρχή, η υπηρεσία ή άλλος φορέας, προς τα οποία κοινολογούνται τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, είτε πρόκειται για τρίτον είτε όχι. [...]»

8.        Το άρθρο 9 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα προς εγκατεστημένους στην Ένωση αποδέκτες που δεν είναι όργανα και οργανισμοί της Ένωσης», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:

«Με την επιφύλαξη των άρθρων 4 έως 6 και του άρθρου 10, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα διαβιβάζονται σε εγκατεστημένους στην Ένωση αποδέκτες που δεν είναι όργανα και οργανισμοί της Ένωσης, μόνο εάν:

[...]

β)       ο αποδέκτης αποδεικνύει ότι είναι αναγκαία η διαβίβαση δεδομένων για συγκεκριμένο σκοπό δημοσίου συμφέροντος και ο υπεύθυνος επεξεργασίας, όταν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι τα έννομα συμφέροντα του υποκειμένου των δεδομένων μπορεί να θιγούν, διαπιστώνει ότι συνάδει προς την αρχή της αναλογικότητας να διαβιβάσει τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για τον συγκεκριμένο αυτό σκοπό, αφού προηγουμένως έχει αποδεδειγμένα προβεί σε στάθμιση των διαφόρων αντιτιθέμενων συμφερόντων.»

III. Το ιστορικό των διαφορών

9.        Το ιστορικό των διαφορών, όπως εκτίθεται από το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 2 έως 13 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και στις σκέψεις 2 έως 17 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, μπορεί, για τις ανάγκες των παρουσών προτάσεων, να συνοψισθεί ως εξής, δεδομένου ότι το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται αμφότερες οι υποθέσεις είναι κοινό.

1.      Το κοινό πλαίσιο των δύο υποθέσεων

10.      Στις 14 Απριλίου 2020 το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΕ) 2020/521 (4), με τον οποίο ενεργοποίησε τη στήριξη έκτακτης ανάγκης που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/369 (5), προκειμένου να μπορέσει η Ένωση, με πνεύμα αλληλεγγύης, να αντιμετωπίσει την κρίση της πανδημίας COVID‑19, στο πλαίσιο της ταχείας εξάπλωσης του ιού και της διακρατικής κλίμακας των επιπτώσεών του, οι οποίες απαιτούσαν ολοκληρωμένη αντιμετώπιση.

11.      Στις 17 Ιουνίου 2020 η Επιτροπή δημοσίευσε την ανακοίνωση με τίτλο «Στρατηγική της ΕΕ για τα εμβόλια κατά της νόσου COVID‑19» (6). Η εν λόγω στρατηγική, η οποία είχε ως σκοπό να επιταχυνθεί η ανάπτυξη, η παρασκευή και η διάθεση εμβολίων κατά της νόσου COVID‑19, στηριζόταν σε δύο πυλώνες. Ο πρώτος πυλώνας αφορούσε την εξασφάλιση επαρκούς παραγωγής εμβολίων στην Ένωση και, ως εκ τούτου, προμηθειών για τα κράτη μέλη της, μέσω συμφωνιών προαγοράς με τους παρασκευαστές εμβολίων, στο πλαίσιο του μέσου στήριξης έκτακτης ανάγκης, όπως ενεργοποιήθηκε με τον κανονισμό 2020/521. Ο δεύτερος πυλώνας αφορούσε την προσαρμογή του κανονιστικού πλαισίου της Ένωσης στην τότε υφιστάμενη κατάσταση έκτακτης ανάγκης και τη χρήση της υφιστάμενης κανονιστικής ευελιξίας για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη, η έγκριση και η διαθεσιμότητα των εμβολίων, με παράλληλη διατήρηση των προτύπων ποιότητας, ασφάλειας και αποτελεσματικότητας.

12.      Υπό το ανωτέρω πρίσμα, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι τα κράτη μέλη θα συμμετείχαν εξαρχής στη διαδικασία και ότι όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα εκπροσωπούνταν σε ένα διοικητικό όργανο, το οποίο θα την επικουρούσε σε όλες τις πτυχές της σύναψης συμφωνιών προαγοράς, πριν από την υπογραφή τους. Επισήμανε, εξάλλου, ότι μια κοινή διαπραγματευτική ομάδα, αποτελούμενη από την ίδια και από μικρό αριθμό εμπειρογνωμόνων από τα κράτη μέλη, θα διαπραγματευόταν τις εν λόγω συμφωνίες (στο εξής: κοινή διαπραγματευτική ομάδα), οι οποίες θα συνάπτονταν για λογαριασμό όλων των συμμετεχόντων κρατών μελών. Η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι θα έφερε την ευθύνη της διαδικασίας προμήθειας για λογαριασμό των κρατών μελών και της σύναψης των συμφωνιών προαγοράς.

13.      Κατά την Επιτροπή, το προτεινόμενο πλαίσιο έπρεπε να θεωρηθεί «ασφαλιστική εγγύηση», με την οποία μεταφερόταν μέρος του οικονομικού κινδύνου από τη φαρμακοβιομηχανία στις δημόσιες αρχές, με αντάλλαγμα τη διασφάλιση ισότιμης και οικονομικά προσιτής πρόσβασης των κρατών μελών σε εμβόλιο, σε περίπτωση που κάποιο καθίστατο διαθέσιμο.

2.      Η υπόθεση C‑631/24 P

14.      Με επιστολή της 20ής Ιανουαρίου 2021 προς την Πρόεδρο και τη Γενική Γραμματέα της Επιτροπής, οι πρωτοδίκως προσφεύγουσες, μέλη του Κοινοβουλίου, ζήτησαν πρόσβαση βάσει του κανονισμού 1049/2001 «στις διάφορες συμφωνίες – συμφωνίες προαγοράς – που είχαν συναφθεί μεταξύ της Επιτροπής και των φαρμακευτικών εταιριών για την αγορά εμβολίων κατά της νόσου COVID‑19» (στο εξής: αρχική αίτηση 1). Στην επιστολή αυτή διευκρινιζόταν ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που είχαν στη διάθεσή τους οι πρωτοδίκως προσφεύγουσες, είχαν ήδη υπογραφεί συμφωνίες με τις εταιρίες AstraZeneca, Sanofi-GSK, Johnson & Johnson, BioNTech-Pfizer, CureVac και Moderna, οπότε η αίτηση αφορούσε τις συμφωνίες αυτές, καθώς και εκείνες οι οποίες θα μπορούσαν να συναφθούν μετά την υποβολή της αίτησης, όπως η σχεδιαζόμενη συμφωνία με τη Novavax.

15.      Με επιστολή της 11ης Μαρτίου 2021, η Γενική Διευθύντρια της Γενικής Διεύθυνσης (ΓΔ) Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων της Επιτροπής (στο εξής: ΓΔ Υγείας) ενημέρωσε τις πρωτοδίκως προσφεύγουσες ότι είχε προσδιορίσει οκτώ έγγραφα που ενέπιπταν στο πεδίο της αρχικής αιτήσεως 1, ήτοι έξι συμφωνίες προαγοράς και δύο συμβάσεις αγοράς. Διευκρίνισε ότι είχε δημοσιοποιήσει, σε μια από τις σελίδες της στο Διαδίκτυο, ένα μη εμπιστευτικό κείμενο τριών από τις συμφωνίες προαγοράς, ήτοι εκείνων που είχαν συναφθεί με τις AstraZeneca, Sanofi-GSK και CureVac, και ότι συνέχιζε την εξέταση των λοιπών εγγράφων και τις διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερόμενους τρίτους με σκοπό τη λήψη απόφασης σχετικά με τη γνωστοποίησή τους.

16.      Με επιστολή της 9ης Ιουνίου 2021, η Γενική Διευθύντρια της ΓΔ Υγείας ενημέρωσε τις πρωτοδίκως προσφεύγουσες ότι, σε απάντηση της αρχικής αίτησης 1, είχε παρασχεθεί μερική πρόσβαση σε εννέα έγγραφα που χαρακτηρίστηκαν ως εμπίπτοντα στο πεδίο της αρχικής αιτήσεως 1, ήτοι στα οκτώ προμνημονευθέντα έγγραφα, καθώς και σε μία πρόσθετη συμφωνία αγοράς που είχε συναφθεί με την Pfizer-BioNTech. Επισήμανε ότι μη εμπιστευτικά κείμενα των εγγράφων είχαν δημοσιοποιηθεί σε μια από τις σελίδες της στο Διαδίκτυο και ότι τα μη δημοσιοποιηθέντα χωρία είχαν απαλειφθεί βάσει των εξαιρέσεων σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της ακεραιότητας του ατόμου, την προστασία των εμπορικών συμφερόντων καθώς και την προστασία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων των θεσμικών οργάνων, οι οποίες προβλέπονται, αντιστοίχως, στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση, και παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο (7), του κανονισμού 1049/2001.

17.      Με επιστολή της 30ής Ιουνίου 2021, οι πρωτοδίκως προσφεύγουσες υπέβαλαν επιβεβαιωτική αίτηση ζητώντας από την Επιτροπή να επανεξετάσει τη θέση της όσον αφορά τα εννέα προσδιορισθέντα έγγραφα και να τα γνωστοποιήσει στο σύνολό τους, πλην των χωρίων που ενέπιπταν στην εξαίρεση σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της ακεραιότητας του ατόμου η οποία προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού (στο εξής: επιβεβαιωτική αίτηση 1). Προέβαλαν, μεταξύ άλλων, ότι οι τιμές που αναγράφονταν σε όλες τις συναφθείσες συμφωνίες προαγοράς και τα πλήρη κείμενα των συμφωνιών προαγοράς που είχαν συναφθεί με την AstraZeneca, τη Pfizer-BioNTech και τη Moderna είχαν διαρρεύσει σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης και στα μέσα ενημέρωσης μεταξύ Δεκεμβρίου του 2020 και Απριλίου του 2021. Στις 13 Αυγούστου 2021 η Γενική Γραμματεία της Επιτροπής ενημέρωσε τις πρωτοδίκως προσφεύγουσες ότι εξακολουθούσε να μην είναι σε θέση να απαντήσει στην επιβεβαιωτική αίτησή τους. Από την προμνημονευθείσα ημερομηνία, η παράλειψη απάντησης στην αίτηση ισοδυναμούσε με σιωπηρή απορριπτική απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 3, του κανονισμού (8).

18.      Στις 15 Φεβρουαρίου 2022, κατόπιν διαβούλευσης με τις ενδιαφερόμενες φαρμακευτικές επιχειρήσεις σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 4, του κανονισμού (στο εξής: ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις), η Επιτροπή εξέδωσε την πρώτη επίμαχη απόφαση. Η Επιτροπή επισήμαινε ότι, στο πλαίσιο της αξιολόγησης της επιβεβαιωτικής αίτησης 1, η Γενική Γραμματεία της Επιτροπής προέβη σε νέα εξέταση της απάντησης που δόθηκε από τη ΓΔ Υγείας στην αρχική αίτηση και ότι, κατόπιν της νέας εξέτασης, δεκατρία έγγραφα προσδιορίστηκαν ως εμπίπτοντα στο πεδίο της αιτήσεως παροχής προσβάσεως στα έγγραφα, ήτοι τα εννέα προαναφερθέντα έγγραφα καθώς και τέσσερα επιπλέον έγγραφα.

19.      Με την πρώτη επίμαχη απόφαση, η Επιτροπή παρέσχε μερική πρόσβαση στα έγγραφα που μνημονεύονται στη σκέψη 11 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Ειδικότερα, παρέσχε ευρύτερη μερική πρόσβαση σε ορισμένα από τα εν λόγω έγγραφα, τα οποία είχαν γνωστοποιηθεί προηγουμένως, καθώς και μερική πρόσβαση, σε μη εμπιστευτικό κείμενο άλλων εγγράφων, τα οποία δεν είχαν μέχρι τότε γνωστοποιηθεί (9). Τα μη εμπιστευτικά κείμενα των εν λόγω εγγράφων επισυνάφθηκαν στην πρώτη επίμαχη απόφαση.

20.      Η Επιτροπή στηρίχθηκε, στην πρώτη επίμαχη απόφαση, στις εξαιρέσεις σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της ακεραιότητας του ατόμου και σχετικά με την προστασία των εμπορικών συμφερόντων των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, προκειμένου να δικαιολογήσει την παροχή μερικής μόνον προσβάσεως στις επίμαχες συμφωνίες.

3.      Η υπόθεση C‑632/24 P

21.      Με επιστολή της 24ης Μαΐου 2021 προς την Πρόεδρο της Επιτροπής και με ηλεκτρονική επιστολή της ίδιας ημερομηνίας προς τη Γενική Γραμματεία της Επιτροπής, δύο δικηγόροι ζήτησαν, «εξ ονόματος και για λογαριασμό των πρώτων 86 000 υποβαλόντων αναφορά της πρωτοβουλίας https://dejavu/legal/» τους οποίους εκπροσωπούσαν και στους οποίους περιλαμβάνονταν οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες, την παροχή πρόσβασης, βάσει του κανονισμού 1049/2001, σε ορισμένα έγγραφα σχετικά με την αγορά εκ μέρους της Επιτροπής και για λογαριασμό των κρατών μελών, εμβολίων στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 (στο εξής: αρχική αίτηση 2). Η επιστολή περιείχε επίσης αίτημα παροχής πληροφοριών. Ειδικότερα, η αρχική αίτηση 2 αφορούσε τις συμφωνίες αγοράς που υπέγραψε η Επιτροπή με τους παρασκευαστές εμβολίων, την ταυτότητα των εκπροσώπων της Ένωσης που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις με τους εν λόγω παρασκευαστές καθώς και τις δηλώσεις περί άμεσων ή έμμεσων συμφερόντων μεταξύ των εκπροσώπων της Ένωσης και των παρασκευαστών, είχε δε διατυπωθεί κατά τρόπον ώστε να αφορά τα ακόλουθα έγγραφα: πρώτον, όλες τις συμβάσεις που υπέγραψε η Επιτροπή κατ’ εφαρμογήν του κανονισμού 2020/521 και, ιδίως, τις συμβάσεις με τις Pfizer-BioNTech, Moderna, Johnson & Johnson και Astrazeneca· δεύτερον, τον κατάλογο, τις αποφάσεις διορισμού και τα πλήρη στοιχεία ταυτότητας των εκπροσώπων της Ένωσης στις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη των συμβάσεων (ήτοι, όνομα, επώνυμο, επαγγελματικός ή θεσμικός ρόλος) και, τρίτον, τις δηλώσεις περί άμεσων ή έμμεσων συμφερόντων μεταξύ των εκπροσώπων της Ένωσης που μνημονεύονται ανωτέρω και των παραγωγών, των επενδυτών και των χρηματοδοτών των εμβολίων και λοιπών φαρμάκων (10).

22.      Με επιστολή της 30ής Ιουλίου 2021, η Γενική Διευθύντρια της ΓΔ Υγείας απάντησε στην αρχική αίτηση 2 επισημαίνοντας ότι είχε προσδιορίσει 46 έγγραφα που ενέπιπταν στο πεδίο της συγκεκριμένης αιτήσεως, ήτοι τέσσερις συμφωνίες προαγοράς και τρεις συμβάσεις αγοράς που συνήψε η Επιτροπή με τις εταιρίες AstraZeneca, Pfizer-BioNTech, Janssen και Moderna, 17 έγγραφα που μνημονεύονται ως «Σχέδια μνημονίου συνεννόησης» («draft term sheet»), καθώς και 22 δηλώσεις περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων. Επισήμανε ότι παρέσχε μερική πρόσβαση στις προμνημονευθείσες συμφωνίες προαγοράς και συμβάσεις αγοράς, των οποίων εν μέρει περιτετμημένο κείμενο είχε δημοσιοποιηθεί σε μια από τις σελίδες της στο Διαδίκτυο. Τα αποσπάσματα είχαν απαλειφθεί βάσει των εξαιρέσεων σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της ακεραιότητας του ατόμου, την προστασία των εμπορικών συμφερόντων των επιχειρήσεων καθώς και την προστασία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων των θεσμικών οργάνων, οι οποίες προβλέπονται, αντιστοίχως, στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση, και παράγραφος 3, του κανονισμού 1049/2001. Τα αποσπάσματα αυτά περιέχουν ευαίσθητες εμπορικές πληροφορίες που αφορούν, ιδίως, τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, τους υπεργολάβους τους και τις συνδεδεμένες εταιρίες, συμπεριλαμβανομένων επιστημονικών στοιχείων για τα εμβόλια, τις τιμές, το χρονοδιάγραμμα για την ανάπτυξη των εμβολίων, την παραγωγική ικανότητα, την τεχνογνωσία και τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων και εταίρων, τις εμπορικές στρατηγικές και άλλες πληροφορίες εμπορικής αξίας. Παρέσχε επίσης μερική πρόσβαση στις δηλώσεις περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων, από τις οποίες μόνον ένα αντίγραφο εστάλη στους πρωτοδίκως προσφεύγοντες, καθώς τα έγγραφα αυτά διέφεραν μόνον ως προς το όνομα του υπογράφοντος, την υπογραφή και την ημερομηνία υπογραφής. Οι πληροφορίες είχαν απαλειφθεί βάσει της εξαίρεσης σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της ακεραιότητας του ατόμου, κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού. Αντιθέτως, η Επιτροπή επισήμανε ότι έπρεπε να απορρίψει εξ ολοκλήρου την παροχή προσβάσεως στα 17 «σχέδια μνημονίου συνεννόησης» βάσει των εξαιρέσεων σχετικά με την προστασία των εμπορικών συμφερόντων των επιχειρήσεων και την προστασία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων των θεσμικών οργάνων, οι οποίες προβλέπονται, αντιστοίχως, στο άρθρο 4, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση και παράγραφος 3, του κανονισμού, καθώς και στα έξι από αυτά τα «σχέδια μνημονίου συνεννόησης», βάσει της εξαίρεσης σχετικά με την προστασία των δικαστικών διαδικασιών που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 2, δεύτερη περίπτωση, του ιδίου κανονισμού.

23.      Στις 13 Αυγούστου 2021 οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες υπέβαλαν, σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 1049/2001, επιβεβαιωτική αίτηση, με την οποία ζητούσαν από την Επιτροπή να αναθεωρήσει τη θέση της σε σχέση με το σύνολο των εγγράφων στα οποία είχε απορρίψει την παροχή προσβάσεως εν συνόλω ή εν μέρει (στο εξής: επιβεβαιωτική αίτηση 2). Στις 24 Σεπτεμβρίου 2021 η Επιτροπή τούς ενημέρωσε ότι εξακολουθούσε να μην είναι σε θέση να απαντήσει. Ελλείψει απάντησης κατά την ημερομηνία αυτή, θεωρείται ότι υφίσταται σιωπηρή απορριπτική απόφαση της επιβεβαιωτικής αίτησης 2 (στο εξής: σιωπηρή απορριπτική απόφαση 2), σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 3, του κανονισμού.

24.      Στις 28 Φεβρουαρίου 2022 και κατόπιν διαβούλευσης με τις ενδιαφερόμενες φαρμακευτικές επιχειρήσεις σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 4, του ως άνω κανονισμού, η Επιτροπή εξέδωσε τη δεύτερη επίμαχη απόφαση κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 4 του ιδίου κανονισμού (στο εξής: ρητή απόφαση), η οποία κοινοποιήθηκε στους πρωτοδίκως προσφεύγοντες στην αγγλική γλώσσα την 1η Μαρτίου 2022. Η Επιτροπή ανέφερε ότι η κοινοποίηση αυτή υπαγορεύθηκε από λόγους ταχύτητας και ότι σύντομα θα τους απέστελλε και μετάφραση της αποφάσεως στη γαλλική γλώσσα.

25.      Στη ρητή απόφαση, η Επιτροπή επισήμανε ότι, στο πλαίσιο της εξέτασης της επιβεβαιωτικής αίτησης 2, η Γενική Γραμματεία είχε προβεί σε εκ νέου εξέταση της απάντησης που δόθηκε από τη ΓΔ Υγείας στην αρχική αίτηση 2. Κατόπιν της εξέτασης αυτής, ο κατάλογος των εγγράφων τα οποία αφορούσε η αίτηση παροχής προσβάσεως σε έγγραφα τροποποιήθηκε καταλαμβάνων πλέον 66 έγγραφα. Συγκεκριμένα, η τροποποίηση αφορούσε, αφενός, τη διαγραφή του συνόλου των 17 εγγράφων τα οποία η ΓΔ Υγείας είχε προηγουμένως προσδιορίσει ως «σχέδια μνημονίου συνεννόησης» και στα οποία είχε αρνηθεί εν όλω την παροχή προσβάσεως απαντώντας στην αρχική αίτηση 2 και, αφετέρου, την προσθήκη νέων εγγράφων στα οποία χορήγησε μερική πρόσβαση, συμπεριλαμβανομένων συμφωνιών προαγοράς, συμβάσεων αγοράς καθώς και 31 επιστολών εκ της αλληλογραφίας μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών. Επιπλέον, παρέσχε ευρύτερη μερική πρόσβαση στις τέσσερις συμφωνίες προαγοράς και στις τρεις συμβάσεις αγοράς στις οποίες είχε ήδη παράσχει μερική πρόσβαση σε συνέχεια της αρχικής αίτησης 2. Ως εκ τούτου, με τη ρητή απόφαση, παρέσχε μερική πρόσβαση τόσο στις συμφωνίες προαγοράς και συμβάσεις αγοράς που μνημονεύονται στη σκέψη 14 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως όσο και στα λοιπά έγγραφα που μνημονεύονται επίσης στην εν λόγω σκέψη 14.

26.      Στη ρητή απόφαση, η Επιτροπή έκρινε ότι η εξαίρεση σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της ακεραιότητας του ατόμου είχε εφαρμογή στην περίπτωση όλων των επίμαχων συμφωνιών και συμβάσεων καθώς και των λοιπών εγγράφων που απαριθμούνται στις σκέψεις 14 και 15 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Επιπλέον, θεώρησε ότι, όσον αφορά τις εν λόγω συμφωνίες και συμβάσεις, τύγχανε επίσης εφαρμογής η εξαίρεση σχετικά με την προστασία των εμπορικών συμφερόντων των επιχειρήσεων. Στις 31 Μαρτίου 2022 το γαλλικό κείμενο της ρητής απόφασης κοινοποιήθηκε στους πρωτοδίκως προσφεύγοντες.

IV.    Οι διαδικασίες ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και οι αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις

1.      Η υπόθεση Τ‑689/21

27.      Οι πρωτοδίκως προσφεύγουσες άσκησαν προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου με αίτημα την ακύρωση της πρώτης επίμαχης απόφασης. Προς στήριξη της προσφυγής τους, προέβαλαν έξι λόγους ακυρώσεως, οι οποίοι αφορούσαν, ο πρώτος λόγος, εσφαλμένη εφαρμογή της εξαίρεσης σχετικά με την προστασία των εμπορικών συμφερόντων των επιχειρήσεων σε πληροφορίες οι οποίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω εξαιρέσεως, έλλειψη αιτιολογίας ως προς τούτο, καθώς και μη συνεπή εφαρμογή της εν λόγω εξαίρεσης· ο δεύτερος λόγος, παράλειψη δικαιολόγησης για την εφαρμογή της εξαίρεσης σχετικά με την προστασία των εμπορικών συμφερόντων των επιχειρήσεων σε επτά κατηγορίες όρων· ο τρίτος λόγος, μη συνεπή εφαρμογή του κανονισμού 1049/2001, η οποία είχε ως συνέπεια παράβαση του κανονισμού και παραβίαση της αρχής της χρηστής διοίκησης, στο μέτρο που η Επιτροπή δεν απάλειψε, στον ίδιο βαθμό, όρους ή στοιχεία της ίδιας φύσης, καθώς και έλλειψη αιτιολογίας ως προς τούτο· ο τέταρτος λόγος, παράβαση του άρθρου 4, παράγραφος 2, του κανονισμού, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη το υπέρτερο δημόσιο συμφέρον που δικαιολογούσε τη γνωστοποίηση των ζητούμενων πληροφοριών, καθώς και έλλειψη αιτιολογίας ως προς τούτο· ο πέμπτος λόγος, παράβαση του άρθρου 42 και του άρθρου 52, παράγραφος 3, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης) και του άρθρου 10, παράγραφος 1, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950 και, ο έκτος λόγος, παράβαση των άρθρων 7 και 8 του κανονισμού, δεδομένου ότι, με την πρώτη επίμαχη απόφαση, η Επιτροπή απάλειψε ορισμένες πληροφορίες τις οποίες είχε προηγουμένως γνωστοποιήσει, καθώς και έλλειψη αιτιολογίας ως προς τούτο.

28.      Το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την πρώτη επίμαχη απόφαση κατά το μέρος που με αυτήν η Επιτροπή αρνήθηκε την παροχή ευρύτερης προσβάσεως, πρώτον, στους ορισμούς των φράσεων «εκ προθέσεως παράβαση» («wilful misconduct») στη συμφωνία προαγοράς που συνήφθη μεταξύ της ίδιας και της AstraZeneca και «κάθε δυνατή εύλογη προσπάθεια» («best reasonable efforts») στη συμφωνία προαγοράς και στη σύμβαση αγοράς που συνήφθησαν μεταξύ της ίδιας και της Pfizer-BioNTech· δεύτερον, στους όρους σχετικά με τις δωρεές και τις μεταπωλήσεις και, τρίτον, στους όρους σχετικά με την αποζημίωση στις συμφωνίες προαγοράς και τις συμβάσεις αγοράς που συνήφθησαν μεταξύ της ιδίας και των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων για την αγορά εμβολίων κατά της νόσου COVID‑19, βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001. Το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή κατά τα λοιπά.

2.      Η υπόθεση T‑761/21

29.      Οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες άσκησαν προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου με αίτημα την ακύρωση της σιωπηρής απορριπτικής απόφασης 2, της ρητής απόφασης και του γαλλικού κειμένου της ρητής απόφασης της 31ης Μαρτίου 2022. Προς στήριξη της προσφυγής τους, προέβαλαν, κατ’ ουσίαν, τέσσερις λόγους ακυρώσεως, οι οποίοι αφορούσαν, ο πρώτος λόγος, ελλιπή χαρακτήρα του καταλόγου των εγγράφων που προσδιορίσθηκαν ως εμπίπτοντα στο πεδίο της αιτήσεως παροχής προσβάσεως στα έγγραφα· ο δεύτερος λόγος, τη μη συνδρομή περίπτωσης εφαρμογής των δύο εξαιρέσεων που επικαλέστηκε η Επιτροπή για να αιτιολογήσει τη μερική άρνηση παροχής πρόσβασης στα ζητηθέντα έγγραφα· ο τρίτος λόγος, την ύπαρξη υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος που δικαιολογεί την παροχή πλήρους προσβάσεως στα ζητηθέντα έγγραφα και, ο τέταρτος λόγος, την παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας.

30.      Με τη δεύτερη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο κατήργησε τη δίκη ως προς το αίτημα ακυρώσεως της σιωπηρής απόφασης 2, με την οποία απορρίφθηκε η επιβεβαιωτική αίτηση 2. Ακύρωσε τη δεύτερη επίμαχη απόφαση καθώς και το γαλλικό κείμενο της απόφασης αυτής, κατά το μέτρο που η Επιτροπή αρνήθηκε να παράσχει ευρύτερη πρόσβαση, αφενός, στις δηλώσεις περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων τις οποίες είχαν υπογράψει τα μέλη της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1049/2001 και, αφετέρου, στους όρους σχετικά με την αποζημίωση στις συμφωνίες προαγοράς και τις συμβάσεις αγοράς που συνήφθησαν μεταξύ της Επιτροπής και των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων για την αγορά των εμβολίων κατά της νόσου COVID‑19 βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση, του κανονισμού. Το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή κατά τα λοιπά.

V.      Οι διαδικασίες ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων

1.      Η υπόθεση C‑631/24 P

31.      Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως ως προς την πρώτη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή προβάλλει τέσσερις λόγους αναιρέσεως, οι οποίοι αφορούν, ο πρώτος, πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία της υποχρέωσης αιτιολόγησης όσον αφορά την απάλειψη των ορισμών των φράσεων «εκ προθέσεως παράβαση» και «κάθε δυνατή εύλογη προσπάθεια» (σκέψεις 39 έως 46 της αποφάσεως)· ο δεύτερος, πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001, παράβαση της υποχρέωσης αιτιολόγησης και παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών κατά το μέτρο που κρίθηκε παράνομη η απάλειψη των όρων σχετικά με την αποζημίωση (σκέψεις 157 έως 171 της εν λόγω αποφάσεως)· ο τρίτος, πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση, του κανονισμού και κατά την ερμηνεία της υποχρέωσης αιτιολόγησης όσον αφορά τις περιπτώσεις απαλείψεως των συμβατικών όρων σχετικά με τις μεταπωλήσεις και τις δωρεές (σκέψεις 179 έως 188 της ίδιας αποφάσεως) και, ο τέταρτος λόγος, πλάνη περί το δίκαιο κατά το ότι διαπιστώθηκε παράβαση του άρθρου 11, παράγραφος 1, και του άρθρου 42 του Χάρτη (σκέψεις 236 έως 238 και 240 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).

32.      Οι πρωτοδίκως προσφεύγουσες ζητούν από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως ως εν μέρει απαράδεκτη και, εν πάση περιπτώσει, ως αβάσιμη, καθώς και να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

2.      Η υπόθεση C‑632/24 P

33.      Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως ως προς τη δεύτερη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή προβάλλει τρεις λόγους αναιρέσεως, οι οποίοι αφορούν, ο πρώτος, παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων κατά την εκτίμηση της αναγκαιότητας διαβίβασης των επίμαχων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (σκέψεις 63 έως 92 της αποφάσεως)· ο δεύτερος, πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1049/2001 (σκέψεις 52 έως 92 της αποφάσεως). Ο τρίτος λόγος αναιρέσεως, ο οποίος αφορά το βάσιμο της αιτιολογίας της άρνησης παροχής πλήρους πρόσβασης στις συμβατικές ρήτρες περί αποζημίωσης (σκέψεις 154 έως 174 της ίδιας αποφάσεως), αποτελείται από τρία σκέλη, ήτοι αφορά πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001, παράβαση της υποχρέωσης αιτιολόγησης και τρεις περιπτώσεις παραμορφώσεως των αποδεικτικών στοιχείων.

34.      Οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες ζητούν από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως καθώς και το αίτημα να αναιρεθεί η δεύτερη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ή, επικουρικώς, να απορρίψει το αίτημα της Επιτροπής να αποφανθεί το Δικαστήριο επί της πρωτοδίκως ασκηθείσας προσφυγής στην υπόθεση T‑761/21 και να αναπέμψει την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ή, όλως επικουρικώς, να απορρίψει το αίτημα της Επιτροπής προς το Δικαστήριο να απορριφθεί η πρωτοδίκως ασκηθείσα προσφυγή στην εν λόγω υπόθεση. Οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες ζητούν, εν πάση περιπτώσει, από το Δικαστήριο να απορρίψει κάθε άλλο αίτημα της Επιτροπής, περιλαμβανομένου του σχετικού με τα δικαστικά έξοδα και να υποχρεώσει την Επιτροπή να φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, και τα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες, περιλαμβανομένων των εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων.

35.      Οι διάδικοι ανέπτυξαν προφορικώς τα επιχειρήματά τους και απάντησαν στις ερωτήσεις του Δικαστηρίου κατά την κοινή για τις δύο υποθέσεις επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 4ης Μαρτίου 2026.

VI.    Ανάλυση

36.      Κατόπιν αιτήματος του Δικαστηρίου, οι παρούσες προτάσεις θα επικεντρωθούν στην ανάλυση, αφενός, του δευτέρου λόγου αναιρέσεως στην υπόθεση C‑632/24 P και, αφετέρου, του δευτέρου λόγου αναιρέσεως στην υπόθεση C‑631/24 P καθώς και του τρίτου λόγου αναιρέσεως στην υπόθεση C‑632/24 P, οι οποίοι θα εξετασθούν από κοινού.

1.      Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως στην υπόθεση C‑632/24 P

37.      Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1049/2001, κρίνοντας ότι η Επιτροπή έπρεπε να παράσχει πρόσβαση στις δηλώσεις περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων, συμπεριλαμβανομένων των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας και, ειδικότερα, των ονομάτων τους.

1.      Επί του πρώτου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, με το οποίο προβάλλεται εσφαλμένη ερμηνεία της πρώτης προϋπόθεσης του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725

1)      Επιχειρήματα των διαδίκων

38.      Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως χαρακτήρισε ως «συγκεκριμένο σκοπό δημοσίου συμφέροντος», κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725, τον σκοπό που συνίσταται στην εξακρίβωση της αμεροληψίας των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας.

39.      Κατά την Επιτροπή, ο ως άνω σκοπός δεν μπορεί να συνδεθεί με σκοπό δημοσίου συμφέροντος. Συγκεκριμένα, μολονότι το ζήτημα της αμεροληψίας των υπαλλήλων της Επιτροπής και των κρατών μελών εμπίπτει στο δημόσιο συμφέρον, η εξακρίβωση της αμεροληψίας από «οποιοδήποτε πρόσωπο» το οποίο ζητεί πρόσβαση στα οικεία έγγραφα δεν ανταποκρίνεται σε ένα τέτοιο δημόσιο συμφέρον, αλλά μάλλον στο ατομικό συμφέρον του, επί παραδείγματι προκειμένου να ικανοποιηθεί η περιέργειά του.

40.      Επιπλέον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες δεν απέδειξαν την ύπαρξη συγκεκριμένου σκοπού δημοσίου συμφέροντος, ο οποίος μνημονεύεται στη σκέψη 71 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Κατά την Επιτροπή, η συλλογιστική την οποία ακολούθησε το Γενικό Δικαστήριο έχει τόσο γενικό χαρακτήρα ώστε να μπορεί να τύχει εφαρμογής σε κάθε αίτηση γνωστοποίησης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα υπαλλήλων της Επιτροπής και των κρατών μελών στο πλαίσιο οποιασδήποτε διαδικασίας σχετικής με τη διαχείριση της πανδημίας COVID‑19. Επομένως, βάσει της συλλογιστικής αυτής, τεκμαίρεται ότι έχει αποδειχθεί η ύπαρξη συγκεκριμένου σκοπού δημοσίου συμφέροντος για τη γνωστοποίηση, επί παραδείγματι, των ονομάτων των υπαλλήλων της Επιτροπής οι οποίοι συμμετείχαν στην κατάρτιση απόφασης σχετικά με τη συμβατότητα κρατικής ενίσχυσης που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένως την πρώτη προϋπόθεση του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725.

41.      Κατά την Επιτροπή, το ανωτέρω συμπέρασμα δεν αναιρείται από τη νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου που μνημονεύεται στη σκέψη 72 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά την οποία ο γενικός χαρακτήρας του δικαιολογητικού λόγου της διαβίβασης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δεν επηρεάζει άμεσα το ζήτημα κατά πόσον η διαβίβαση είναι αναγκαία για την επίτευξη του επιδιωκόμενου από τον αιτούντα σκοπού (11). Επί του ζητήματος αυτού, η Επιτροπή υποστηρίζει, κατά πρώτον, ότι η νομολογία αυτή αφορούσε το άρθρο 8, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 45/2001 (12), ο οποίος αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό 2018/1725, ήτοι διάταξη η οποία απαιτούσε μόνον να «αποδεικνύει την αναγκαιότητα της διαβίβασης των δεδομένων» ο αποδέκτης των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Κατά δεύτερον, υποστηρίζει ότι η εν λόγω νομολογία δεν αφορούσε γενική και αφηρημένη δικαιολόγηση για τη διαβίβαση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, αλλά ειδική δικαιολόγηση ως προς τις ενέργειες των μελών του Κοινοβουλίου κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Κατά τρίτον, και εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου δεν μπορεί να δεσμεύσει την εκ μέρους του Δικαστηρίου ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης.

42.      Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη μια σημαντική διαφορά μεταξύ της υπόθεσης C‑632/24 P και εκείνης επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση ClientEarth (13), όσον αφορά την ερμηνεία της πρώτης προϋπόθεσης του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725. Συγκεκριμένα, σε αντίθεση προς τη δεύτερη υπόθεση, οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες δεν υποστήριξαν ότι οι μόνιμοι υπάλληλοι και τα μέλη του λοιπού προσωπικού της Επιτροπής των οποίων είναι επίμαχα εν προκειμένω τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα ήταν τρίτοι δυνάμενοι να επηρεάσουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του θεσμικού οργάνου λόγω ενδεχόμενων σχέσεων με βιομηχανικούς κύκλους. Εν προκειμένω, αντιθέτως, οι εκπρόσωποι της Επιτροπής και των κρατών μελών διαπραγματεύθηκαν απευθείας τις συμβάσεις με τους εκπροσώπους των επίμαχων οικονομικών φορέων, χωρίς την παρέμβαση τρίτων δυνάμενων να διατηρούν τέτοιες σχέσεις. Το Γενικό Δικαστήριο επιχείρησε να διακρίνει τις δύο υποθέσεις επισημαίνοντας ότι, στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση ClientEarth, οι αναιρεσείουσες προσκόμισαν στοιχεία που έθεταν υπό αμφισβήτηση την αμεροληψία των σχετικών εμπειρογνωμόνων, δεδομένου ότι γνώριζαν τα ονόματά τους. Ωστόσο, στην υπόθεση εκείνη, οι εμπειρογνώμονες είχαν δημοσιοποιήσει τις δηλώσεις συμφερόντων τους, οπότε η ταυτότητά τους ήταν γνωστή. Επιπλέον, η διαφορά δεν αφορούσε τη γνωστοποίηση δηλώσεων περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι το ζήτημα αν ο αιτών είναι ή όχι σε θέση να αποδείξει την ύπαρξη συγκεκριμένου σκοπού δημοσίου συμφέροντος δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την κατάργηση της ίδιας της απαίτησης περί συγκεκριμένου χαρακτήρα ενός τέτοιου σκοπού.

43.      Επίσης, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι κακώς έκρινε το Γενικό Δικαστήριο ότι η γνωστοποίηση των ονομάτων των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας ήταν αναγκαία, κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725. Συγκεκριμένα, το Γενικό Δικαστήριο περιορίστηκε να επισημάνει, στη σκέψη 73 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι «οι προσφεύγοντες θα μπορούσαν να εξακριβώσουν ότι τα μέλη της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας δεν βρίσκονταν σε κατάσταση σύγκρουσης συμφερόντων μόνον αν είχαν στη διάθεσή τους τα επώνυμα, τα ονόματα και τον επαγγελματικό ή θεσμικό ρόλο τους», χωρίς να εκθέσει τους λόγους για τους οποίους η γνωστοποίηση των εν λόγω στοιχείων αποτελούσε το μόνο μέσο για να έχουν οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες τη δυνατότητα να εξακριβώσουν την απουσία σύγκρουσης συμφερόντων. Όπως, όμως, υπομνήσθηκε στη σκέψη 60 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, για να πληρούται η προϋπόθεση περί «αναγκαιότητας», ο αιτών πρέπει να αποδείξει ότι η διαβίβαση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα είναι το προσφορότερο από όλα τα άλλα δυνατά μέτρα για την επίτευξη του επιδιωκομένου σκοπού και ότι είναι αναλογικό προς τον σκοπό αυτόν.

44.      Η Επιτροπή θεωρεί ότι, εν προκειμένω, η γνωστοποίηση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε μέλη του κοινού που δεν κατέχουν επίσημη θέση δεν είναι αναγκαία, διότι αρκεί να παρέχεται στις αρμόδιες αρχές η δυνατότητα πρόσβασης στα δεδομένα προς τον σκοπό της διενέργειας των αναγκαίων εξακριβώσεων. Επιπλέον, και εν πάση περιπτώσει, ο σκοπός που συνίσταται στην εξακρίβωση της αμεροληψίας των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας είχε ήδη επιτευχθεί με τη γνωστοποίηση των ανωνυμοποιημένων κειμένων των δηλώσεων περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων, τα οποία παρείχαν στους πρωτοδίκως προσφεύγοντες τη δυνατότητα να εξακριβώσουν ότι οι υπάλληλοι της Επιτροπής είχαν πράγματι τηρήσει τις υποχρεώσεις που ισχύουν σε κάθε διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης της Ένωσης.

45.      Οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες αμφισβητούν το βάσιμο των επιχειρημάτων της Επιτροπής.

2)      Εκτίμηση

46.      Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζω ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, κατά την εξέταση της σχέσης μεταξύ των κανονισμών 1049/2001 και 45/2001, ο οποίος αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό 2018/1725, για την εφαρμογή εν προκειμένω της εξαίρεσης του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1049/2001, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι οι κανονισμοί αυτοί επιδιώκουν διαφορετικούς σκοπούς. Ο πρώτος επιδιώκει να διασφαλίσει τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια όσον αφορά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων εκ μέρους των δημόσιων αρχών, καθώς και στα στοιχεία στα οποία στηρίζονται οι αποφάσεις τους. Επομένως, αποσκοπεί να διευκολύνει κατά τον μέγιστο δυνατό βαθμό την άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης στα έγγραφα καθώς και να προωθήσει την άσκηση προσηκόντων διοικητικών πρακτικών. Ο δεύτερος κανονισμός έχει ως σκοπό να διασφαλίσει την προστασία των θεμελιωδών ελευθεριών και δικαιωμάτων των φυσικών προσώπων και ιδίως της ιδιωτικής ζωής τους κατά την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων (14).

47.      Οι κανονισμοί 1049/2001 και 2018/1725 δεν περιλαμβάνουν διατάξεις που να προβλέπουν ρητώς υπέρτερη ισχύ του ενός έναντι του άλλου. Πρέπει, κατ’ αρχήν, να διασφαλίζεται η πλήρης εφαρμογή τους. Η μόνη σαφής σχέση μεταξύ των δύο κανονισμών θεμελιώνεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1049/2001, το οποίο προβλέπει εξαίρεση από την πρόσβαση σε έγγραφο στην περίπτωση που η γνωστοποίησή του θα έθιγε την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της ακεραιότητας του ατόμου, ιδίως σύμφωνα με τη σχετική με την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα νομοθεσία της Ένωσης (15).

48.      Επιπλέον, όπως εκτίθεται στην αιτιολογική σκέψη 5 του κανονισμού 2018/1725, οσάκις οι διατάξεις του κανονισμού ακολουθούν τις ίδιες αρχές με εκείνες του κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 (16), οι διατάξεις των εν λόγω δύο νομοθετημάτων θα πρέπει να ερμηνεύονται ομοιόμορφα, ιδίως διότι η οικονομία του κανονισμού 2018/1725 θα πρέπει να νοείται ως αντίστοιχη με αυτήν του κανονισμού 2016/679.

49.      Στο ως άνω πλαίσιο, όπως ορθώς επισήμανε η Επιτροπή, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα διαβιβάζονται σε εγκατεστημένους στην Ένωση αποδέκτες που δεν είναι όργανα και οργανισμοί της Ένωσης, μόνον εάν, κατά την πρώτη προϋπόθεση που προβλέπει η διάταξη, «ο αποδέκτης αποδεικνύει ότι είναι αναγκαία η διαβίβαση δεδομένων για συγκεκριμένο σκοπό δημοσίου συμφέροντος», αντιθέτως προς το άρθρο 6, παράγραφος 1, του κανονισμού 1049/2001 (17).

50.      Εν προκειμένω, οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες ζήτησαν την παροχή πληροφοριών σχετικών με την ταυτότητα των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας. Με τη δεύτερη επίμαχη απόφαση, η Επιτροπή αποφάνθηκε ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1049/2001, δεν ήταν δυνατό να τους παρασχεθεί πρόσβαση στα εν λόγω δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα.

51.      Με την αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑632/24 P, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, μολονότι η αμεροληψία των υπαλλήλων της Επιτροπής και των κρατών μελών άπτεται του δημοσίου συμφέροντος, η εξακρίβωσή της από «οποιοδήποτε πρόσωπο» ζητεί πρόσβαση στα οικεία έγγραφα δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνδέεται με δημόσιο συμφέρον, αλλά εξυπηρετεί μάλλον ατομικό συμφέρον του αιτούντος, όπως, επί παραδείγματι, προκειμένου να ικανοποιηθεί η περιέργειά του.

52.      Κατά τη γνώμη μου, το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να ευδοκιμήσει. Πράγματι, το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725 αφορά τη διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε «αποδέκτες». Με το άρθρο 3, σημείο 13, του κανονισμού διευκρινίζεται ότι ο «αποδέκτης» μπορεί να είναι φυσικό πρόσωπο. Επομένως, ο κανονισμός δεν αποκλείει, κατ’ αρχήν, τη δυνατότητα «οποιουδήποτε προσώπου» να ζητήσει τη γνωστοποίηση τέτοιων δεδομένων προκειμένου να εξακριβωθεί η αμεροληψία υπαλλήλων της Επιτροπής. Απεναντίας, ο ίδιος κανονισμός αναγνωρίζει ρητώς τη δυνατότητα κάθε φυσικού προσώπου να έχει πρόσβαση σε δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό πληροί όλες τις προϋποθέσεις του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ. Ως εκ τούτου, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, η πρόσβαση στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που είναι αναγκαία για την εξακρίβωση της αμεροληψίας των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας δεν μπορεί να επιφυλάσσεται μόνο στις αρμόδιες αρχές.

53.      Η Επιτροπή υποστηρίζει επίσης ότι κακώς έκρινε το Γενικό Δικαστήριο ότι οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες απέδειξαν την ύπαρξη συγκεκριμένου σκοπού δημοσίου συμφέροντος. Προς τούτο, παραπέμπει στη σκέψη 71 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στην οποία το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η διαφάνεια της διαδικασίας που ακολούθησε η Επιτροπή κατά τις διαπραγματεύσεις με τους παρασκευαστές των εμβολίων κατά της νόσου COVID‑19 και κατά τη σύναψη των επίμαχων συμφωνιών για λογαριασμό των κρατών μελών θα μπορούσε να αποτελεί συγκεκριμένο σκοπό δημοσίου συμφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725, «καθόσον είναι ικανή να συμβάλει στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών της Ένωσης στη στρατηγική εμβολιασμού που προωθεί το εν λόγω θεσμικό όργανο και, κατά συνέπεια, στην καταπολέμηση ιδίως της παραπληροφόρησης όσον αφορά τους όρους διαπραγμάτευσης και σύναψης των εν λόγω συμφωνιών [...], ιδίως παρέχοντας τη δυνατότητα στους πολίτες της Ένωσης να διασφαλίσουν την απουσία κάθε σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας και των παρασκευαστών εμβολίων».

54.      Φρονώ ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο. Συγκεκριμένα, όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 70 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, από την αιτιολογική σκέψη 2 του κανονισμού 1049/2001 προκύπτει ότι η διαφάνεια παρέχει στα θεσμικά όργανα της Ένωσης μεγαλύτερη νομιμότητα, αποτελεσματικότητα και υπευθυνότητα έναντι των πολιτών της Ένωσης σε ένα δημοκρατικό σύστημα. Επίσης, κατά την αιτιολογική σκέψη 28 του κανονισμού 2018/1725 (18), ο συγκεκριμένος σκοπός δημοσίου συμφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού μπορεί να αφορά τη διαφάνεια των οργάνων και οργανισμών της Ένωσης. Εν προκειμένω, η απαίτηση περί διαφάνειας ήταν κατά μείζονα λόγο αναγκαία επειδή έπρεπε να εκδοθούν επείγουσες αποφάσεις για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID‑19.

55.      Υπό το ανωτέρω πρίσμα, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, σε περίπτωση κατά την οποία εθνικός νόμος, καθιερώνοντας την αρχή της διαφάνειας των δηλώσεων συμφερόντων, έχει σκοπό να διασφαλίσει την υπεροχή του δημοσίου συμφέροντος κατά τη λήψη αποφάσεων από πρόσωπα που εργάζονται στη δημόσια διοίκηση, την αμεροληψία των αποφάσεων αυτών και την πρόληψη των συγκρούσεων συμφερόντων καθώς και της εμφάνισης και ανάπτυξης φαινομένων διαφθοράς στη δημόσια διοίκηση, τέτοιοι σκοποί, κατά το μέτρο που αφορούν την ενίσχυση των εχέγγυων εντιμότητας και αμεροληψίας των αρμόδιων για τη λήψη αποφάσεων στον δημόσιο τομέα, την πρόληψη των συγκρούσεων συμφερόντων και την καταπολέμηση της διαφθοράς στον δημόσιο τομέα, είναι αναμφισβήτητα σκοποί δημοσίου συμφέροντος και, ως εκ τούτου, θεμιτοί. Πράγματι, η μέριμνα ώστε οι αρμόδιοι για τη λήψη αποφάσεων στον δημόσιο τομέα να ασκούν τα καθήκοντά τους κατά τρόπο αμερόληπτο και αντικειμενικό και η αποτροπή του ενδεχομένου να επηρεάζονται από εκτιμήσεις απτόμενες ιδιωτικών συμφερόντων έχουν ως σκοπό να διασφαλίσουν τη χρηστή διαχείριση των δημοσίων υποθέσεων και της δημόσιας περιουσίας (19).

56.      Ομοίως, όσον αφορά τη φαρμακευτική βιομηχανία, το άρθρο 26, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΚ) 726/2004 (20) ορίζει ότι, στο πλαίσιο της φαρμακοεπαγρύπνησης, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και την Επιτροπή, δημιουργεί και συντηρεί ευρωπαϊκή δικτυακή πύλη για τα φάρμακα με σκοπό τη διάδοση πληροφοριών για τα φάρμακα που έχουν λάβει άδεια κυκλοφορίας στην Ένωση και ότι, μέσω της πύλης αυτής, ο οργανισμός δημοσιοποιεί τουλάχιστον τα ονόματα των μελών των επιτροπών που μνημονεύονται στα στοιχεία αʹ και ααʹ του άρθρου 56, παράγραφος 1, του κανονισμού και των μελών της ομάδας συντονισμού, καθώς και τα επαγγελματικά τους προσόντα και τις δηλώσεις σύμφωνα με το άρθρο 63, παράγραφος 2, του κανονισμού (21).

57.      Κατά την Επιτροπή, η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου είναι τόσο γενικής φύσεως ώστε να μπορεί να τύχει εφαρμογής σε κάθε αίτηση γνωστοποίησης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα υπαλλήλων της Επιτροπής και των κρατών μελών στο πλαίσιο οποιασδήποτε διαδικασίας σχετικής με τη διαχείριση της πανδημίας COVID‑19. Φρονώ, πάντως, ότι το Γενικό Δικαστήριο εξέθεσε επαρκώς κατά νόμον, στη σκέψη 71 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τους λόγους για τους οποίους, στο συγκεκριμένο πλαίσιο της πανδημίας, οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες είχαν αποδείξει την ύπαρξη συγκεκριμένου σκοπού δημοσίου συμφέροντος.

58.      Όσον αφορά την ειδική φύση του επιδιωκόμενου σκοπού δημοσίου συμφέροντος, η Επιτροπή διευκρίνισε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας διαπραγμάτευσης των συμφωνιών με τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, η κοινή διαπραγματευτική ομάδα λογοδοτούσε στο διοικητικό όργανο («steering board»), το οποίο ήταν υπεύθυνο για τη λήψη των σχετικών αποφάσεων. Υποστήριξε, επομένως, ότι η εξακρίβωση της αμεροληψίας των υπαλλήλων που ενεργούν σε τεχνικό επίπεδο δεν είχε την ίδια σημασία με την εξακρίβωση της αμεροληψίας όσων ασκούν αρμοδιότητες λήψης αποφάσεων ή έχουν ανώτερες ιεραρχικά ευθύνες. Επ’ αυτού, κρίνω σημαντικό να επισημανθεί ότι η απαίτηση αμεροληψίας ισχύει για τους υπαλλήλους της Επιτροπής σε όλα τα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων συμμετοχής τους σε όργανο που ασκεί δραστηριότητα πρωτίστως τεχνικής φύσης.

59.      Όσον αφορά την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 15ης Ιουλίου 2015, Dennekamp κατά Κοινοβουλίου (22), η οποία μνημονεύεται στη σκέψη 72 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, υπενθυμίζεται ότι η δικαιολόγηση της διαβίβασης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μπορεί να έχει γενικό χαρακτήρα, υπό την έννοια ότι δεν αφορά ειδικά συγκεκριμένο αιτούντα, ιδίως στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19, εντός του οποίου η στρατηγική εμβολιασμού αφορούσε όλους τους πολίτες της Ένωσης.

60.      Τέλος, η Επιτροπή θεωρεί ότι η απόφαση ClientEarth, στην οποία παραπέμπει το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 90 και 91 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, δεν ασκεί εν προκειμένω επιρροή, δεδομένου ότι οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες δεν υποστήριξαν ότι οι μόνιμοι υπάλληλοι και τα μέλη του λοιπού προσωπικού της Επιτροπής των οποίων τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα είναι αντικείμενο της παρούσας δίκης ήταν τρίτοι δυνάμενοι να επηρεάσουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του θεσμικού οργάνου λόγω ενδεχόμενων σχέσεων με βιομηχανικούς κύκλους. Όπως, όμως, επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 91 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, οι αναιρεσείουσες στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση ClientEarth είχαν ενημερωθεί για τα ονόματα των σχετικών εμπειρογνωμόνων και είχαν πρόσβαση στις δηλώσεις συμφερόντων τους, αντιθέτως προς την υπόθεση C‑632/24 P. Εν προκειμένω, αφενός, όπως ορθώς έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες δεν γνώριζαν την ταυτότητα των εμπειρογνωμόνων τους οποίους είχαν διορίσει τα κράτη μέλη στην κοινή διαπραγματευτική ομάδα, με αποτέλεσμα να αδυνατούν να προσκομίσουν στοιχεία που να θέτουν υπό αμφισβήτηση την αμεροληψία των εμπειρογνωμόνων. Αφετέρου, στη σκέψη 58 της απόφασης ClientEarth, το Δικαστήριο έκρινε ότι, μολονότι το όνομα, το βιογραφικό και οι δηλώσεις συμφερόντων των εμπειρογνωμόνων που υπέβαλαν παρατηρήσεις επί σχεδίου κατευθυντήριας οδηγίας της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) σχετικά με την επιστημονική τεκμηρίωση που πρέπει να επισυνάπτεται στις αιτήσεις άδειας διάθεσης προϊόντων φυτοπροστασίας στην αγορά γνωστοποιήθηκαν στις αναιρεσείουσες, η απόκτηση του πληροφοριακού στοιχείου που θα τους παρείχε τη δυνατότητα να λάβουν γνώση της ταυτότητας του εξωτερικού εμπειρογνώμονα που συνέταξε καθεμία από τις υποβληθείσες παρατηρήσεις παρίσταται αναγκαία προκειμένου να μπορεί να ελεγχθεί συγκεκριμένα η αμεροληψία καθενός από τους εμπειρογνώμονες αυτούς. Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι δεν αρκεί, ενδεχομένως, ακόμη και η γνωστοποίηση των ονομάτων των εν λόγω εμπειρογνωμόνων, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725.

61.      Όσον αφορά την αναγκαιότητα, κατά την έννοια της ως άνω διάταξης, της γνωστοποίησης των ονομάτων των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας, η Επιτροπή υπενθυμίζει τη νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία οι εξαιρέσεις από την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και οι περιορισμοί της δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα όρια του απολύτως αναγκαίου, εξυπακουομένου ότι, εφόσον υφίσταται δυνατότητα επιλογής μεταξύ πλειόνων κατάλληλων μέτρων για την επίτευξη των επιδιωκόμενων θεμιτών σκοπών, πρέπει να επιλέγεται το λιγότερο επαχθές, στοιχείο που προϋποθέτει την εξέταση του ζητήματος αν οι σκοποί θα μπορούσαν ευλόγως να επιτευχθούν εξίσου αποτελεσματικά με άλλα μέσα τα οποία θίγουν σε μικρότερο βαθμό τα θεμελιώδη δικαιώματα των υποκειμένων των δεδομένων (23).

62.      Κατά την Επιτροπή, η γνωστοποίηση των εν λόγω δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε μέλη του κοινού που δεν κατέχουν επίσημη θέση δεν είναι αναγκαία, διότι αρκεί να παρέχεται στις αρμόδιες αρχές δυνατότητα πρόσβασης στα δεδομένα αυτά προκειμένου να προβαίνουν στις απαιτούμενες εξακριβώσεις. Όπως, όμως, εκτέθηκε στο σημείο 50 των παρουσών προτάσεων, το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725 προβλέπει ρητώς ότι τέτοια δεδομένα μπορούν να γνωστοποιούνται σε φυσικά πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων μελών του κοινού, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της διάταξης αυτής. Η Επιτροπή προσθέτει ότι, εν πάση περιπτώσει, δεδομένου ότι η γνωστοποίηση των ανωνυμοποιημένων κειμένων των δηλώσεων περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων είχε ήδη καταστήσει δυνατή την επίτευξη του σκοπού της εξακρίβωσης της αμεροληψίας των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας, κακώς έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 73 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι ήταν αναγκαίο να γνωστοποιήσουν στους πρωτοδίκως προσφεύγοντες «τα επώνυμα, τα ονόματα και τον επαγγελματικό ή θεσμικό ρόλο» των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας.

63.      Η Επιτροπή, όμως, δεν εξηγεί κατά ποίον τρόπο η γνωστοποίηση ανωνυμοποιημένων κειμένων των δηλώσεων περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων θα αρκούσε για την εξέταση της αμεροληψίας των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας. Πράγματι, εξ ορισμού, τέτοια ανωνυμοποιημένα κείμενα δεν καθιστούν δυνατή τη διενέργεια εξωτερικής διακριβώσεως με σκοπό τον έλεγχο της ακρίβειας και/ή της πληρότητας των πληροφοριών που περιέχουν. Επιπλέον, η προσέγγιση αυτή αντιβαίνει στην απόφαση ClientEarth, με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι ακόμη και η γνωστοποίηση των ονομάτων των οικείων εμπειρογνωμόνων και των δηλώσεων συμφερόντων τους δεν καθιστούσε δυνατή τη διενέργεια συγκεκριμένου ελέγχου της αμεροληψίας καθενός εξ αυτών των εμπειρογνωμόνων (24).

64.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω να απορριφθεί το πρώτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως ως αβάσιμο.

2.      Επί του δευτέρου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, με το οποίο προβάλλεται εσφαλμένη ερμηνεία της δεύτερης προϋπόθεσης του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725

1)      Επιχειρήματα των διαδίκων

65.      Η Επιτροπή υποστηρίζει, με την πρώτη αιτίαση, ότι τα πραγματικά περιστατικά που διαπιστώθηκαν με τη δεύτερη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση καταδεικνύουν ότι η επέμβαση λόγω της γνωστοποιήσεως των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα είναι ιδιαιτέρως σοβαρή για τα μέλη της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας. Επ’ αυτού, υποστηρίζει ότι το ίδιο το Γενικό Δικαστήριο αναγνώρισε, στη σκέψη 77 της εν λόγω απόφασης, το ιδιαίτερο πλαίσιο εντός του οποίου έπρεπε να εργαστούν τα εν λόγω μέλη, ήτοι μια περίοδο που χαρακτηριζόταν από έντονη ζήτηση εμβολίων κατά της νόσου COVID‑19 και, ταυτόχρονα, από δυσπιστία ορισμένων πολιτών της Ένωσης όσον αφορά τη στρατηγική εμβολιασμού που προωθούσε η Επιτροπή. Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε εξ αυτού, στην προμνημονευθείσα σκέψη 77, ότι η έκθεση των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας σε ανεπιθύμητες εξωτερικές επαφές λόγω της γνωστοποίησης της ταυτότητάς τους δεν ήταν απλώς υποθετική. Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι δεν μπορούν να υποτιμηθούν οι επιπτώσεις, σοβαρές όσο και πολύ πιθανές, στην ιδιωτική ζωή των οικείων υπαλλήλων, τις οποίες θα είχε η γνωστοποίηση στο ευρύ κοινό της ταυτότητας τους. Κατά την άποψή της, μια τέτοια γνωστοποίηση θα τους εξέθετε σε ανεπιθύμητες εξωτερικές επαφές, οι οποίες δεν θα περιορίζονταν σε δημοσιογραφικές επαφές, αλλά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν και προσβολές της σωματικής τους ακεραιότητας καθώς και μορφές παρενόχλησης, ιδίως εκ μέρους των υποστηρικτών των «θεωριών συνωμοσίας», ο αριθμός των οποίων δεν είναι αμελητέος όσον αφορά την πανδημία COVID‑19.

66.      Με τη δεύτερη αιτίαση, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, στη σκέψη 80 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε ότι στη δεύτερη επίμαχη απόφαση είχε ληφθεί υπόψη ο τεχνικής φύσεως ρόλος που διαδραμάτισαν τα μέλη της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας στο πλαίσιο της διαδικασίας σύναψης συμβάσεων. Συγκεκριμένα, οι εν λόγω δημόσιοι λειτουργοί δεν έχουν ούτε εξουσία λήψης αποφάσεων εντός του θεσμικού οργάνου στο οποίο ασκούν τα καθήκοντά τους ούτε κατέχουν ανώτερες ιεραρχικά θέσεις, οπότε ο σκοπός της εξακρίβωσης της αμεροληψίας τους έχει περιορισμένη σημασία.

67.      Με την τρίτη αιτίαση, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο σκοπός της εξακρίβωσης της αμεροληψίας των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας είχε ήδη επιτευχθεί με τη γνωστοποίηση των ανωνυμοποιημένων κειμένων των δηλώσεων περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων. Η υπογραφή, από το σύνολο των μελών της ομάδας, τέτοιων δηλώσεων αποδεικνύει, αφ’ εαυτής, την τήρηση των καθηκόντων αμεροληψίας και ανεξαρτησίας που αυτά υπέχουν. Το Γενικό Δικαστήριο, όμως, έκρινε, στη σκέψη 84 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το γεγονός και μόνον ότι όλα τα μέλη της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας υπέγραψαν δήλωση περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων δεν παρέχει στον πολίτη τη δυνατότητα να διαπιστώσει ο ίδιος ότι τα μέλη αυτά επιτέλεσαν την αποστολή τους με πλήρη ανεξαρτησία. Το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως υποθέτει ότι κάθε πολίτης είναι σε θέση, ανά πάσα στιγμή, να λειτουργήσει ως «άτυπος αστυνομικός» επιφορτισμένος με τη διερεύνηση της αμεροληψίας των υπαλλήλων κατά την άσκηση των τεχνικής φύσεως καθηκόντων τους. Ωστόσο, η έννομη τάξη της Ένωσης και οι έννομες τάξεις των κρατών μελών αναθέτουν τη συγκεκριμένη αναστολή στις αρμόδιες αρχές, όπως είναι τα πειθαρχικά όργανα, οι αστυνομικές αρχές και οι εισαγγελείς, οι οποίοι παρέχουν κατάλληλες εγγυήσεις όσον αφορά την προστασία των δεδομένων των υποκειμένων των δεδομένων κατά τη διάρκεια της έρευνας, ενώ, αντιστρόφως, ένας κοινός πολίτης δεν θα ήταν σε θέση να διασφαλίσει την παροχή τέτοιων εγγυήσεων. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να αποφανθεί ότι η ιδιαιτέρως σοβαρή προσβολή της ιδιωτικής ζωής των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας έπρεπε να υπερισχύσει του σκοπού, τον οποίο επικαλούνται οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες, της εξακρίβωσης της αμεροληψίας των μελών αυτών.

68.      Οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες αμφισβητούν το βάσιμο των επιχειρημάτων της Επιτροπής.

2)      Εκτίμηση

69.      Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, από το άρθρο 256, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, από το άρθρο 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και από το άρθρο 168, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, και από το άρθρο 169, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου προκύπτει ότι στην αίτηση αναιρέσεως πρέπει να προσδιορίζονται με ακρίβεια οι επίμαχες σκέψεις της απόφασης της οποίας ζητείται η αναίρεση καθώς και τα νομικά επιχειρήματα τα οποία στηρίζουν κατά τρόπο συγκεκριμένο το αίτημα αυτό, άλλως η αίτηση αναιρέσεως ή ο οικείος λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτα. Το Δικαστήριο έχει κρίνει επ’ αυτού ότι έπρεπε να απορριφθεί ως προδήλως απαράδεκτη αίτηση αναιρέσεως στερούμενη συνεπούς δομής, περιοριζόμενη σε γενικόλογες διαπιστώσεις που δεν περιείχαν συγκεκριμένες ενδείξεις σχετικά με τις σκέψεις της επίμαχης απόφασης ή διάταξης οι οποίες ενδεχομένως ενέχουν πλάνη περί το δίκαιο (25).

70.      Εν προκειμένω, διαπιστώνω ότι οι δύο πρώτες αιτιάσεις που προβάλλει η Επιτροπή, σχετικά με τη σοβαρότητα της προσβολής και την περιορισμένη σημασία του συγκεκριμένου σκοπού δημοσίου συμφέροντος, αποτελούν απλώς υπόμνηση της συλλογιστικής την οποία προέκρινε το Γενικό Δικαστήριο, χωρίς να την αμφισβητούν και χωρίς να προσδιορίζουν με ακρίβεια τις σκέψεις της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως που ενέχουν πλάνη περί το δίκαιο. Ως εκ τούτου, οι δύο αυτές αιτιάσεις πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτες.

71.      Όσον αφορά την τρίτη αιτίαση, σχετικά με τη στάθμιση των αντιπαρατιθέμενων συμφερόντων, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο σκοπός της εξακρίβωσης της αμεροληψίας των μελών της κοινής διαπραγματευτικής ομάδας είχε ήδη επιτευχθεί με τη γνωστοποίηση των ανωνυμοποιημένων κειμένων των δηλώσεων περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων και ότι απόκειται αποκλειστικώς στις αρμόδιες αρχές, όπως τα πειθαρχικά όργανα, οι αστυνομικές αρχές και οι εισαγγελείς, να αποκτήσουν πρόσβαση στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που είναι αναγκαία για τους σκοπούς των εξακριβώσεων σχετικά με την απουσία σύγκρουσης συμφερόντων.

72.      Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή επαναλαμβάνει επιχειρήματα ανάλογα με εκείνα που προέβαλε στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, τα οποία, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να απορριφθούν λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας του Δικαστηρίου (26).

73.      Η Επιτροπή παραπέμπει επίσης στην απόφαση της 22ας Νοεμβρίου 2022, Luxembourg Business Registers (27), με την οποία το Δικαστήριο έκρινε στη σκέψη 83 ότι, όσον αφορά τη στάθμιση της σοβαρότητας της επέμβασης στα κατοχυρούμενα στα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη θεμελιώδη δικαιώματα η οποία απορρέει από την πρόσβαση του ευρύτερου κοινού στις πληροφορίες σχετικά με τους πραγματικούς δικαιούχους, η καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας αποτελεί πρωτίστως έργο των δημόσιων αρχών καθώς και των οντοτήτων, όπως είναι τα πιστωτικά ιδρύματα ή τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα, οι οποίες λόγω των δραστηριοτήτων τους υπόκεινται σε ειδικές υποχρεώσεις στον συγκεκριμένο τομέα. Ωστόσο, η υπό κρίση υπόθεση στηρίζεται σε διαφορετικό νομικό πλαίσιο, στο μέτρο που η συγκεκριμένη εξακρίβωση της αμεροληψίας των υπαλλήλων της Επιτροπής μπορεί να διενεργηθεί τόσο από τις αρμόδιες αρχές όσο και από το ευρύ κοινό.

74.      Ως εκ τούτου, φρονώ ότι η τρίτη αιτίαση πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.

75.      Συνεπώς, το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει αβάσιμο και εν μέρει απαράδεκτο.

76.      Υπό τις ανωτέρω συνθήκες, προτείνω να απορριφθεί στο σύνολό του ο προβαλλόμενος στην υπόθεση C‑632/24 P δεύτερος λόγος αναιρέσεως.

2.      Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως στην υπόθεση C‑631/24 P και επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως στην υπόθεση C‑632/24 P

77.      Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, το άρθρο 1 του κανονισμού 1049/2001 προβλέπει ότι σκοπός του συγκεκριμένου κανονισμού είναι να παράσχει στο κοινό το δικαίωμα της ευρύτερης δυνατής πρόσβασης στα έγγραφα των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, υπό την επιφύλαξη καθεστώτος εξαιρέσεων οι οποίες στηρίζονται σε λόγους δημοσίου ή ιδιωτικού συμφέροντος και οι οποίες, κατά παρέκκλιση από τη γενική αρχή που θέτει το άρθρο αυτό, πρέπει να ερμηνεύονται και να εφαρμόζονται στενά. Μεταξύ των εξαιρέσεων από το δικαίωμα πρόσβασης καταλέγεται η προβλεπόμενη στο άρθρο 4, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση, του κανονισμού, κατά την οποία τα θεσμικά όργανα της Ένωσης αρνούνται την παροχή πρόσβασης σε έγγραφο, η γνωστοποίηση του οποίου θα έθιγε την προστασία «των εμπορικών συμφερόντων ενός συγκεκριμένου φυσικού ή νομικού προσώπου, συμπεριλαμβανομένης της πνευματικής ιδιοκτησίας», εκτός εάν για τη γνωστοποίηση του εγγράφου υφίσταται υπέρτερο δημόσιο συμφέρον. Όταν το οικείο θεσμικό όργανο αποφασίζει να αρνηθεί την πρόσβαση σε έγγραφο του οποίου ζητήθηκε η γνωστοποίηση, τότε οφείλει, κατ’ αρχήν, να παράσχει εξηγήσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η πρόσβαση στο έγγραφο αυτό μπορεί να θίξει συγκεκριμένα και ουσιαστικά το συμφέρον που προστατεύεται βάσει εξαίρεσης προβλεπόμενης στο άρθρο 4 του κανονισμού την οποία επικαλείται το συγκεκριμένο θεσμικό όργανο. Επιπλέον, ο κίνδυνος τέτοιας προσβολής πρέπει να είναι ευλόγως προβλέψιμος και όχι αμιγώς υποθετικός (28).

78.      Εν προκειμένω, από τις επίμαχες αποφάσεις προκύπτει ότι η Επιτροπή αρνήθηκε να παράσχει πλήρως πρόσβαση στους όρους σχετικά με τη συμβατική ευθύνη των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος να αποκαλυφθούν προβαλλόμενες ως ευαίσθητες από εμπορικής απόψεως πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους που είχαν εντοπιστεί όσον αφορά την εκτέλεση των επίμαχων συμφωνιών και συμβάσεων καθώς και σχετικά με τα οικονομικά όρια που είχαν αποδεχθεί οι επιχειρήσεις ως προς τους εν λόγω κινδύνους (29).

79.      Ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως στην υπόθεση C‑631/24 P και ο τρίτος λόγος αναιρέσεως στην υπόθεση C‑632/24 P, οι οποίοι είναι κατ’ ουσίαν παρεμφερείς, αποτελούνται από τρία σκέλη, εκ των οποίων το πρώτο αφορά τη δυνατότητα υιοθέτησης στρατηγικής συμπεριφοράς έναντι των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων· το δεύτερο αφορά το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που παρέχεται στους ανταγωνιστές των εν λόγω επιχειρήσεων και το τρίτο αφορά τις επιπτώσεις στη φήμη των εν λόγω επιχειρήσεων.

1.      Επί του πρώτου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται δυνατότητα υιοθέτησης στρατηγικής συμπεριφοράς έναντι των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων

1)      Επιχειρήματα των διαδίκων

80.      Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, στις σκέψεις 157 έως 161 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και στις σκέψεις 160 έως 164 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τον λόγο τον οποίο εξέθεσε η Επιτροπή στις επίμαχες αποφάσεις και κατά τον οποίο η ακριβής γνώση των ορίων της ευθύνης της ενδιαφερόμενης επιχείρησης θα καθιστούσε δυνατή την υιοθέτηση στρατηγικής συμπεριφοράς έναντί της, στο μέτρο που η επιχείρηση θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με τις οικονομικές συνέπειες πολλών καταχρηστικών και αδικαιολόγητων αγωγών, με αποκλειστικό σκοπό οι ενάγοντες να επιτύχουν την καταβολή αποζημίωσης σχετιζόμενης με τη χρήση του εμβολίου της.

81.      Η Επιτροπή υποστηρίζει, πρώτον, ότι η εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου, στη σκέψη 158 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και στη σκέψη 161 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως (30), δεν θέτει υπό αμφισβήτηση τον λόγο που παρατέθηκε στις επίμαχες αποφάσεις για να δικαιολογηθεί η άρνηση ευρύτερης γνωστοποίησης των όρων σχετικά με την αποζημίωση των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, ήτοι τη χρήση των όρων αυτών από ενάγοντα στο πλαίσιο αγωγής αποζημίωσης, τούτο δε ανεξαρτήτως του ότι οι εν λόγω όροι διαφέρουν από τους κανόνες που διέπουν την ευθύνη του συμβαλλομένου.

82.      Δεύτερον, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η διαπίστωση που εκτίθεται στη σκέψη 159 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και στη σκέψη 162 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως (31) ενέχει έλλειψη αιτιολογίας και είναι προδήλως εσφαλμένη. Κατά την άποψή της, τα εμπορικά συμφέροντα των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων έγκεινται στην ανάγκη αποφυγής αύξησης του αριθμού των εις βάρος τους αγωγών αποζημίωσης. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι το επίμαχο συμφέρον αφορά απλώς τον σκοπό να αποφύγουν τέτοιες αγωγές, στις εν λόγω σκέψεις των αναιρεσιβαλλομένων αποφάσεων δεν εξηγούνται οι λόγοι για τους οποίους το συγκεκριμένο συμφέρον δεν είναι άξιο προστασίας. Επιπλέον, η νομολογία που μνημονεύεται στη δεύτερη περίοδο καθεμίας από τις εν λόγω σκέψεις αφορούσε ενδεχόμενες επιπτώσεις όσον αφορά τη δαπάνη προσφυγής στη δικαιοσύνη, ενώ οι υπό κρίση υποθέσεις αφορούν όχι μόνον τις οικονομικές επιπτώσεις μιας τέτοιας προσφυγής, αλλά και τις επιπτώσεις ως προς τη φήμη του παρασκευαστή σε περίπτωση αύξησης των ένδικων διαφορών (32).

83.      Τρίτον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η σκέψη 160 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και η σκέψη 163 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως (33) είναι επίσης εσφαλμένες και ενέχουν παραμόρφωση του περιεχομένου των επίμαχων αποφάσεων. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή επισήμανε σαφώς, στις επίμαχες αποφάσεις, ότι η ακριβής γνώση των ορίων της ευθύνης του συμβαλλομένου μπορεί να ευνοήσει την υιοθέτηση στρατηγικής συμπεριφοράς κατά των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων.

84.      Οι πρωτοδίκως προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι το πρώτο σκέλος των υπό κρίση λόγων αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει απαράδεκτο και, εν πάση περιπτώσει, ως αβάσιμο. Οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι το εν λόγω πρώτο σκέλος είναι αβάσιμο.

2)      Εκτίμηση

85.      Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζω ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η πρόσβαση σε ευαίσθητες εμπορικές πληροφορίες όσον αφορά τις εμπορικές στρατηγικές των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, το ύψος των πωλήσεών τους, τα μερίδιά τους στην αγορά ή τις εμπορικές σχέσεις τους ενδέχεται να θίξει την προστασία των εμπορικών συμφερόντων των εν λόγω επιχειρήσεων, κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001 (34).

86.      Όσον αφορά τη σκέψη 158 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και τη σκέψη 161 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, γίνεται διάκριση μεταξύ, αφενός, των προϋποθέσεων που διέπουν τη στοιχειοθέτηση της ευθύνης των οικείων επιχειρήσεων, οι οποίες εμπίπτουν στην εθνική νομοθεσία περί μεταφοράς στην εσωτερική έννομη τάξη της οδηγίας 85/374 (35), και, αφετέρου, των μηχανισμών αποζημίωσης που προβλέπονται υπέρ των εν λόγω επιχειρήσεων, οι οποίοι συνίστανται σε επιστροφή στις επιχειρήσεις από τα κράτη μέλη των ποσών τα οποία αυτές θα μπορούσαν να υποχρεωθούν να καταβάλουν ως αποζημίωση σε τρίτους βάσει της εξωσυμβατικής ευθύνης τους.

87.      Επ’ αυτού, μολονότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς επισήμανε, στις προαναφερθείσες σκέψεις των αναιρεσιβαλλόμενων αποφάσεων, ότι η άσκηση αγωγών αποζημίωσης μπορεί να συνεπάγεται υψηλό κόστος για τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, ακόμη και αν οι αγωγές απορριφθούν εν συνεχεία ως αβάσιμες, οι όροι σχετικά με την αποζημίωση δεν είναι, πάντως, ικανοί να μεταβάλουν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τρίτοι, οι οποίοι ενδέχεται να έχουν υποστεί ζημία λόγω ελαττωματικού εμβολίου, θα μπορούσαν να ασκήσουν αγωγές αποζημίωσης κατά των επιχειρήσεων αυτών. Συγκεκριμένα, το ζήτημα της αποζημίωσης ανακύπτει μόνο σε μεταγενέστερο στάδιο, αφού διαπιστωθεί η ευθύνη της ενδιαφερόμενης επιχείρησης λόγω ελαττωματικότητας του επίμαχου προϊόντος, προκειμένου να καθοριστεί αν η αποζημίωση που καταβλήθηκε στους ζημιωθέντες πρέπει, εν τέλει, να επιστραφεί από κράτος μέλος. Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι το δικαίωμα των τρίτων για την άσκηση αγωγής αποζημίωσης εξακολουθεί να είναι ανεξάρτητο τόσο από την ύπαρξη όσο και από το περιεχόμενο των όρων σχετικά με την αποζημίωση. Η συγκεκριμένη διαπίστωση αρκεί, κατά τη γνώμη μου, για την απόρριψη του πρώτου σκέλους των υπό κρίση λόγων αναιρέσεως.

88.      Όσον αφορά τις σκέψεις 159 και 160 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως καθώς και τις σκέψεις 162 και 163 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, επισημαίνω ότι αυτές παρατίθενται επαλλήλως, όπως μαρτυρεί η χρήση της λέξεως «επιπροσθέτως». Ως εκ τούτου, τα επιχειρήματα που προβάλλει η Επιτροπή κατά των σκέψεων αυτών των αναιρεσιβαλλομένων αποφάσεων πρέπει να απορριφθούν ως αλυσιτελή.

89.      Εν πάση περιπτώσει, υπενθυμίζω ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, απλώς και μόνο η προβολή ατεκμηρίωτου ισχυρισμού σχετικά με τον γενικό κίνδυνο αθέμιτης χρήσης δεν μπορεί να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι τα στοιχεία που περιέχονται σε έγγραφο στο οποίο ζητείται η πρόσβαση εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εξαιρέσεως του άρθρου 4, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001, άνευ οποιασδήποτε άλλης διευκρινίσεως περί της φύσης, του αντικειμένου και του περιεχομένου των στοιχείων αυτών, ικανής να διαφωτίσει τον δικαστή της Ένωσης ως προς τον τρόπο με τον οποίο η γνωστοποίηση των επίμαχων στοιχείων θα μπορούσε κατά τρόπο ευλόγως προβλέψιμο να θίξει in concreto τα εμπορικά συμφέροντα των προσώπων τα οποία αφορούν τα εν λόγω στοιχεία (36). Εν προκειμένω, όμως, το επιχείρημα της Επιτροπής το οποίο αφορά τον κίνδυνο αύξησης των ένδικων διαφορών σε περίπτωση πλήρους γνωστοποίησης της ρήτρας αποζημίωσης δεν είναι τεκμηριωμένο και, κατά συνέπεια, έχει υποθετικό χαρακτήρα (37).

90.      Ως εκ τούτου, προτείνω να απορριφθεί το πρώτο σκέλος των υπό κρίση λόγων αναιρέσεως ως εν μέρει αβάσιμο και εν μέρει αλυσιτελές.

2.      Επί του δευτέρου σκέλους, που αφορά το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα το οποίο παρέχεται στους ανταγωνιστές των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων

1)      Επιχειρήματα των διαδίκων

91.      Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε, στις σκέψεις 162 έως 166 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και στις σκέψεις 165 έως 169 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τον δεύτερο λόγο ο οποίος παρατέθηκε στις επίμαχες αποφάσεις και κατά τον οποίο η πλήρης γνωστοποίηση των όρων σχετικά με την αποζημίωση και, ειδικότερα, εκείνων με τους οποίους καθορίζονται οι ακριβείς προϋποθέσεις υπό τις οποίες αποκλείεται η καταβολή αποζημίωσης από το κράτος μέλος θα αποκάλυπτε αναπόφευκτα στους ανταγωνιστές της ενδιαφερόμενης επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων οι οποίοι δεν παρασκευάζουν εμβόλια, τα «αδύνατα σημεία» της κάλυψης της ευθύνης της και θα τους παρείχε συνεπώς ανταγωνιστικό πλεονέκτημα το οποίο θα μπορούσαν να εκμεταλλευθούν, επί παραδείγματι, σε διαφημιστικές καταχωρίσεις και σε συγκριτικές διαφημίσεις.

92.      Η Επιτροπή αμφισβητεί ως προς το ανωτέρω ζήτημα την κρίση του Γενικού Δικαστηρίου, στη σκέψη 163 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και στη σκέψη 166 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά την οποία οι όροι σχετικά με την αποζημίωση είχαν «δημοσιοποιηθεί» πριν από την έκδοση των επίμαχων αποφάσεων (38).

93.      Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι η σκέψη 164 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και η σκέψη 167 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά τις οποίες όλες οι επίμαχες συμφωνίες περιλαμβάνουν όρο σχετικό με την αποζημίωση, ο οποίος απαριθμεί, «με παρόμοιο σε γενικές γραμμές τρόπο», τις κυριότερες ειδικές περιπτώσεις στις οποίες αποκλείεται η αποζημίωση της ενδιαφερόμενης επιχείρησης από το κράτος μέλος, συνιστούν υπέρμετρη απλούστευση και αιτία εσφαλμένου συμπεράσματος, σε σύγκριση με το περιεχόμενο των ρητρών που περιγράφεται στη σκέψη 155 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και στη σκέψη 158 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.

94.      Όσον αφορά τη σκέψη 165 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και τη σκέψη 168 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι και το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε το Γενικό Δικαστήριο είναι εσφαλμένο. Παραπέμπει επ’ αυτού στα επιχειρήματα που ήδη προέβαλε στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους των υπό κρίση λόγων αναιρέσεως. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά δεδομένου ότι, στις επίμαχες αποφάσεις, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που περιγράφει η Επιτροπή δεν είναι μόνον εκείνο των επιχειρήσεων που είχαν συνάψει συμφωνίες με την Επιτροπή, αλλά και εκείνο των λοιπών ανταγωνιστών τους.

95.      Οι πρωτοδίκως προσφεύγουσες και οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι το δεύτερο σκέλος των υπό κρίση λόγων αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

2)      Εκτίμηση

96.      Πρώτον, όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής ότι κακώς έκρινε το Γενικό Δικαστήριο ότι οι όροι σχετικά με την αποζημίωση είχαν «δημοσιοποιηθεί», διαπιστώνω ότι η Επιτροπή καλεί το Δικαστήριο να προβεί σε εκ νέου εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών, ενώ, πλην της περίπτωσης παραμόρφωσης των πραγματικών περιστατικών, περίσταση που δεν συντρέχει εν προκειμένω, τα επιχειρήματα σχετικά με τα πραγματικά περιστατικά πρέπει να θεωρούνται απαράδεκτα κατ’ αναίρεση (39).

97.      Δεύτερον, όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής ότι το Γενικό Δικαστήριο κακώς έκρινε ότι είναι «σε γενικές γραμμές οι ίδιες» οι περιπτώσεις των όρων σχετικά με την αποζημίωση που περιλαμβάνονται στις διάφορες συμφωνίες, επισημαίνεται ότι το συγκεκριμένο επιχείρημα αφορά επίσης την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο. Ως εκ τούτου, το εν λόγω επιχείρημα πρέπει να κριθεί απαράδεκτο. Εν πάση περιπτώσει, δεν προκύπτει ότι η συλλογιστική την οποία προέκρινε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 164 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και στη σκέψη 167 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως αντιφάσκει προς τη συλλογιστική που εκτίθεται στη σκέψη 155 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και στη σκέψη 158 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στις οποίες το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι οι περισσότερες από τις περιπτώσεις αυτές είναι «σε γενικές γραμμές οι ίδιες στις επίμαχες συμφωνίες» όσον αφορά τις συγκεκριμένες καταστάσεις στις οποίες συμφωνήθηκε ότι δεν θα ετύγχανε εφαρμογής η αποζημίωση από το κράτος μέλος.

98.      Τρίτον, όσον αφορά τη σκέψη 165 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και τη σκέψη 168 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αφενός, αρκεί η επισήμανση ότι τα επιχειρήματα που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους των υπό κρίση λόγων αναιρέσεως πρέπει να απορριφθούν, οπότε το συμπέρασμα του Γενικού Δικαστηρίου στις μνημονευόμενες εν προκειμένω σκέψεις δεν είναι εσφαλμένο. Αφετέρου, στο σημείο 2.1.4 της πρώτης επίμαχης απόφασης και στο σημείο 2.2.4 της δεύτερης επίμαχης απόφασης (40) μνημονεύονται οι «ανταγωνιστές των οποίων οι συμφωνίες δεν περιείχαν ρήτρα αποζημίωσης». Από τη σκέψη 162 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και από τη σκέψη 165 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει, όμως, ότι το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι ο δεύτερος λόγος που παρατίθεται στις επίμαχες αποφάσεις προκειμένου να απορριφθεί το αίτημα πλήρους γνωστοποίησης των όρων σχετικά με την αποζημίωση μνημόνευε τους ανταγωνιστές της ενδιαφερόμενης επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων οι οποίοι δεν παρασκευάζουν εμβόλια. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο έλαβε προσηκόντως υπόψη τον λόγο που παρέθεσε η Επιτροπή. Επιπλέον, στη σκέψη 165 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και στη σκέψη 168 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, επειδή όρος σχετικός με την αποζημίωση προβλέφθηκε, για συγκεκριμένο και θεμιτό λόγο, ως προς όλες τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, οι επίμαχες αποφάσεις δεν περιείχαν κανένα στοιχείο από το οποίο να μπορεί να συναχθεί ότι, σε περίπτωση ευρύτερης γνωστοποίησης του σχετικού με την αποζημίωση όρου, ο κίνδυνος να θιγούν τα εμπορικά συμφέροντα των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, ιδίως διά της παροχής ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος στις επιχειρήσεις αυτές μεταξύ τους, ήταν, κατά τον χρόνο έκδοσης των επίμαχων αποφάσεων, ευλόγως προβλέψιμος και μη αμιγώς υποθετικός. Με τη χρήση των όρων «μεταξύ τους», το Γενικό Δικαστήριο διέκρινε μεταξύ των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων και των λοιπών φαρμακευτικών επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων και όσων δεν παρασκευάζουν εμβόλια, απαντώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στο επιχείρημα της Επιτροπής. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο δεν παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά που υποβλήθηκαν στην κρίση του.

99.      Επομένως, φρονώ ότι το δεύτερο σκέλος των υπό κρίση λόγων αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει απαράδεκτο και εν μέρει αβάσιμο.

3.      Επί του τρίτου σκέλους, που αφορά τις επιπτώσεις στη φήμη των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων

1)      Επιχειρήματα των διαδίκων

100. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, όσον αφορά τον τρίτο λόγο που παρατίθεται στις επίμαχες αποφάσεις, ήτοι ότι η ακριβής γνώση των ορίων ευθύνης των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στη φήμη τους έναντι των καταναλωτών και των δυνητικών εμπορικών εταίρων των επιχειρήσεων αυτών, το Γενικό Δικαστήριο τον απέρριψε στη σκέψη 168 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και στη σκέψη 171 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, παραπέμποντας στα ίδια επιχειρήματα με εκείνα που εκτίθενται, αντιστοίχως, στις σκέψεις 163 έως 165 και στις σκέψεις 166 έως 168 των αποφάσεων αυτών. Κατά την Επιτροπή, τέτοια παραπομπή, διατυπωμένη με τόσο γενικούς όρους, αντιβαίνει στην υποχρέωση αιτιολόγησης την οποία υπέχει το Γενικό Δικαστήριο.

101. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα στοιχεία που είχε στη διάθεσή του καθώς και το πλαίσιο εντός του οποίου εκδόθηκαν οι επίμαχες αποφάσεις, παραλείποντας να λάβει υπόψη το γεγονός ότι τα έγγραφα στα οποία ζητήθηκε η παροχή πρόσβασης δεν ήταν μονομερείς πράξεις της Επιτροπής, αλλά εμπορικές συμφωνίες που ενδέχεται να περιέχουν εμπιστευτικά δεδομένα σχετικά τόσο με τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις όσο και με τις εμπορικές τους σχέσεις και ότι οι συμφωνίες αυτές επιδίωκαν τον συγκεκριμένο σκοπό της ρυθμίσεως των αμοιβαίων υποχρεώσεων μεταξύ των συμβαλλομένων όσον αφορά την παράδοση ενός εμπορικού προϊόντος στα κράτη μέλη.

102. Οι πρωτοδίκως προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι το τρίτο σκέλος των υπό κρίση λόγων αναιρέσεων πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει απαράδεκτο και, εν πάση περιπτώσει, ως αβάσιμο. Οι πρωτοδίκως προσφεύγοντες αμφισβητούν το βάσιμο των επιχειρημάτων της Επιτροπής.

2)      Εκτίμηση

103. Όσον αφορά την προβαλλόμενη έλλειψη αιτιολογίας των αναιρεσιβαλλομένων αποφάσεων σχετικά με τις επιπτώσεις στη φήμη των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων έναντι των καταναλωτών και των δυνητικών εμπορικών εταίρων των εν λόγω επιχειρήσεων, υπενθυμίζω ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η υποχρέωση αιτιολόγησης δεν επιβάλλει στο Γενικό Δικαστήριο να παραθέτει αιτιολογία που να ακολουθεί σε όλη τους την έκταση και έναν προς έναν όλους τους συλλογισμούς που διατύπωσαν οι διάδικοι, δεδομένου ότι η αιτιολογία μπορεί να συνάγεται εμμέσως, υπό την προϋπόθεση ότι παρέχει στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να αντιληφθούν το σκεπτικό στο οποίο στηρίχθηκε το Γενικό Δικαστήριο και στο Δικαστήριο επαρκή στοιχεία για την εκ μέρους του άσκηση του αναιρετικού ελέγχου (41).

104. Πάντως, από τη σκέψη 168 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και από τη σκέψη 171 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει σαφώς ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το επιχείρημα της Επιτροπής, το οποίο αφορά τις επιπτώσεις στη φήμη των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, ήταν αβάσιμο, στο μέτρο που στηριζόταν στους ίδιους λόγους, περί κινδύνου να θιγούν τα εμπορικά συμφέροντα, με εκείνους που ήδη προβλήθηκαν στο πλαίσιο του δευτέρου σκέλους των υπό κρίση λόγων αναιρέσεως. Ως εκ τούτου, η αιτιολογία που περιέχεται στις σκέψεις αυτές εξηγεί επαρκώς κατά νόμον τους λόγους για τους οποίους το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε το εν λόγω επιχείρημα. Συνεπώς, δεν διαπιστώνεται ανεπαρκής αιτιολογία ως προς τις συγκεκριμένες σκέψεις.

105. Επιπλέον, όσον αφορά το επιχείρημα ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν εξέθεσε με πληρότητα τα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά, παραλείποντας να λάβει υπόψη το πλαίσιο ή τον εμπορικό χαρακτήρα των επίμαχων συμφωνιών και συμβάσεων, η Επιτροπή δεν προσδιορίζει κανένα χωρίο των αναιρεσιβαλλομένων αποφάσεων στο οποίο το Γενικό Δικαστήριο να προέβη σε τέτοια παραμόρφωση. Συνεπώς, το επιχείρημα πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο. Εν πάση περιπτώσει, διαπιστώνεται ότι, στη σκέψη 106 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι, όσον αφορά τον λόγο ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται έλλειψη συνδρομής περίπτωσης εφαρμογής της εξαίρεσης σχετικά με την προστασία των εμπορικών συμφερόντων των επιχειρήσεων, οι επίμαχες συμφωνίες και συμβάσεις χαρακτηρίζονται ως σαφώς σημαντικές και δυνάμενες να περιέχουν ευαίσθητα εμπιστευτικά δεδομένα σχετικά με τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις και τις εμπορικές τους σχέσεις κατά την έννοια της νομολογίας που παρατίθεται στη σκέψη 100 της αποφάσεως. Στη σκέψη 33 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο παρέπεμψε στην ίδια νομολογία.

106. Ως εκ τούτου, φρονώ ότι το τρίτο σκέλος των υπό κρίση λόγων αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει αβάσιμο και εν μέρει απαράδεκτο.

107. Υπό τις ως άνω συνθήκες, φρονώ ότι ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως στην υπόθεση C‑631/24 P και ο τρίτος λόγος αναιρέσεως στην υπόθεση C‑632/24 P είναι εν μέρει απαράδεκτοι και εν μέρει αβάσιμοι.

VII. Πρόταση

108. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απορρίψει τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως στην υπόθεση C‑631/24 P καθώς και τον δεύτερο και τον τρίτο λόγο αναιρέσεως στην υπόθεση C‑632/24 P.

1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.

2      Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής (ΕΕ 2001, L 145, σ. 43).

3      Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2018 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης και την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 45/2001 και της απόφασης αριθ. 1247/2002/ΕΚ (ΕΕ 2018, L 295, σ. 39).

4      Κανονισμός για την ενεργοποίηση της στήριξης έκτακτης ανάγκης βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2016/369 και για την τροποποίηση των διατάξεών του λαμβάνοντας υπόψη την έξαρση της νόσου COVID‑19 (ΕΕ 2020, L 117, σ. 3).

5      Κανονισμός του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 2016 για την παροχή στήριξης έκτακτης ανάγκης εντός της Ένωσης (ΕΕ 2016, L 70, σ. 1).

6      COM(2020) 245 final.

7      Κατά την εν λόγω διάταξη, προκειμένου περί εγγράφου το οποίο συντάχθηκε από ένα θεσμικό όργανο για εσωτερική χρήση του ή το οποίο έχει παραληφθεί από το θεσμικό όργανο και σχετίζεται με θέμα επί του οποίου το θεσμικό όργανο δεν έχει αποφασίσει, η αίτηση παροχής προσβάσεως απορρίπτεται εάν η γνωστοποίηση του εγγράφου θα έθιγε σοβαρά την οικεία διαδικασία λήψεως αποφάσεων, εκτός εάν για τη γνωστοποίηση του εγγράφου υφίσταται υπέρτερο δημόσιο συμφέρον.

8      Το άρθρο 8 του κανονισμού 1049/2001, το οποίο φέρει τον τίτλο «Επεξεργασία επιβεβαιωτικής αίτησης», ορίζει στην παράγραφο 3 ότι «[η] απουσία απάντησης εκ μέρους του θεσμικού οργάνου εντός της προθεσμίας θεωρείται ως αρνητική απάντηση και ο αιτών έχει το δικαίωμα να ασκήσει δικαστική προσφυγή κατά του θεσμικού οργάνου και/ή να καταγγείλει το ζήτημα στον ευρωπαίο διαμεσολαβητή, σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις της συνθήκης ΕΚ».

9      Βλ., για λεπτομερέστερη παρουσίαση των εγγράφων αυτών, σκέψη 12 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.

10      Βλ., για λεπτομερέστερη παρουσίαση της αρχικής αίτησης 2, σκέψη 7 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.

11      Βλ. απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 15ης Ιουλίου 2015, Dennekamp κατά Κοινοβουλίου (T‑115/13, EU:T:2015:497, σκέψη 61).

12      Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2000, σχετικά με την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα όργανα και τους οργανισμούς της Κοινότητας και σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (ΕΕ 2001, L 8, σ. 1).

13      Απόφαση της 16ης Ιουλίου 2015, ClientEarth και PAN Europe κατά EFSA (C‑615/13 P, στο εξής: απόφαση ClientEarth, EU:C:2015:489).

14      Βλ. απόφαση της 29ης Ιουνίου 2010, Επιτροπή κατά Bavarian Lager (C‑28/08 P, EU:C:2010:378, σκέψη 49).

15      Πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουνίου 2010, Επιτροπή κατά Bavarian Lager (C‑28/08 P, EU:C:2010:378, σκέψη 57).

16      Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ 2016, L 119, σ. 1).

17      Κατά τη διάταξη αυτή, «[η] αίτηση πρόσβασης σε ένα έγγραφο διατυπώνεται με οιαδήποτε γραπτή μορφή, συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρονικής, σε μία από τις γλώσσες που μνημονεύονται στο άρθρο 314 της συνθήκης ΕΚ και με επαρκή ακρίβεια ούτως ώστε το θεσμικό όργανο να μπορέσει να προσδιορίσει το έγγραφο. Ο αιτών δεν υποχρεούται να δικαιολογήσει την αίτηση».

18      Κατά την εν λόγω αιτιολογική σκέψη, «[ό]ταν εγκατεστημένοι στην Ένωση αποδέκτες που δεν είναι όργανα και οργανισμοί της Ένωσης επιθυμούν να τους διαβιβαστούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα από όργανα και οργανισμούς της Ένωσης, οι εν λόγω αποδέκτες θα πρέπει να αποδεικνύουν είτε ότι τα δεδομένα είναι αναγκαία για την άσκηση των καθηκόντων τους που ασκούνται για το δημόσιο συμφέρον ή για την άσκηση δημόσιας εξουσίας που τους έχει ανατεθεί. Εναλλακτικά, οι εν λόγω αποδέκτες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι η διαβίβαση είναι αναγκαία για συγκεκριμένο σκοπό γενικού συμφέροντος, ο δε υπεύθυνος επεξεργασίας θα πρέπει να διαπιστώνει αν υπάρχει λόγος να θεωρηθεί ότι τα έννομα συμφέροντα του υποκειμένου των δεδομένων μπορεί να θιγούν, σε αυτές τις περιπτώσεις ο υπεύθυνος επεξεργασίας θα πρέπει αποδεδειγμένα να προβεί σε στάθμιση των αντιτιθέμενων συμφερόντων προκειμένου να εκτιμήσει την αναλογικότητα της ζητούμενης διαβίβασης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Ο συγκεκριμένος σκοπός γενικού συμφέροντος θα μπορούσε να αφορά τη διαφάνεια των οργάνων και οργανισμών της Ένωσης».

19      Βλ. απόφαση της 1ης Αυγούστου 2022, Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (C‑184/20, EU:C:2022:601, σκέψεις 74 έως 76).

20      Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 31ης Μαρτίου 2004 για τη θέσπιση κοινοτικών διαδικασιών χορήγησης άδειας και εποπτείας όσον αφορά τα φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη και για κτηνιατρική χρήση και για τη σύσταση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΕ 2004, L 136, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 1027/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012 (ΕΕ 2012, L 316, σ. 38).

21      Το τελευταίο εδάφιο της διάταξης προβλέπει ότι «[τ]α μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, τα μέλη των επιτροπών, οι εισηγητές και οι εμπειρογνώμονες που συμμετέχουν στις συνεδριάσεις ή στις ομάδες εργασίας του [Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων] δηλώνουν σε κάθε συνεδρίαση τα ιδιαίτερα συμφέροντα που θα μπορούσαν ενδεχομένως να θεωρηθούν ότι θίγουν την ανεξαρτησία τους σε σχέση με τα σημεία της ημερήσιας διάταξης. Οι δηλώσεις αυτές είναι προσιτές στο κοινό»  (η υπογράμμιση δική μου).

22      T‑115/13, EU:T:2015:497, σκέψη 61.

23      Πρβλ. απόφαση της 21ης Μαρτίου 2024, Landeshauptstadt Wiesbaden (C‑61/22, EU:C:2024:251, σκέψεις 83 και 84 καθώς και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

24      Βλ. σημείο 57 των παρουσών προτάσεων.

25      Πρβλ. απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2025, Hamoudi κατά Frontex (C‑136/24 P, EU:C:2025:977, σκέψεις 54 και 55 καθώς και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

26      Βλ. σημεία 62 και 63 των παρουσών προτάσεων.

27      C‑37/20 και C‑601/20, EU:C:2022:912.

28      Βλ. απόφαση της 16ης Ιανουαρίου 2025, Επιτροπή κατά Pollinis France (C‑726/22 P, EU:C:2025:17, σκέψεις 61 έως 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

29      Βλ. σκέψη 146 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψη 150 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.

30      Στις μνημονευόμενες σκέψεις, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, μολονότι για μια εταιρία η άσκηση αγωγών αποζημίωσης αναπόφευκτα συνεπάγεται υψηλά έξοδα, είτε από άποψη οικονομικών πόρων είτε από άποψη χρόνου ή προσωπικού, ακόμη και στην περίπτωση που οι αγωγές θα απορριφθούν εν συνεχεία ως αβάσιμες, το δικαίωμα των τρίτων, οι οποίοι ενδέχεται να έχουν υποστεί ζημία λόγω ελαττωματικού εμβολίου, να ασκήσουν αγωγές αποζημίωσης κατά των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων στηρίζεται στην εθνική νομοθεσία περί μεταφοράς στην εσωτερική έννομη τάξη της οδηγίας 85/374/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 25ης Ιουλίου 1985, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σε θέματα ευθύνης λόγω ελαττωματικών προϊόντων (ΕΕ 1985, L 210, σ. 29), διευκρινιζομένου ότι το εν λόγω δικαίωμα άσκησης αγωγής αποζημίωσης είναι ανεξάρτητο από την ύπαρξη και το περιεχόμενο των όρων σχετικά με την αποζημίωση.

31      Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις ως άνω σκέψεις, ότι το συμφέρον των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων να αποφύγουν αγωγές αποζημίωσης, στην περίπτωση κατά την οποία έχουν παρασκευάσει και θέσει σε κυκλοφορία ελαττωματικό εμβόλιο, δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται ως «εμπορικό συμφέρον» και, εν πάση περιπτώσει, δεν συνιστά άξιο προστασίας συμφέρον, δεδομένου, ιδίως, ότι κάθε υποκείμενο δικαίου δικαιούται να ζητήσει αποκατάσταση της ζημίας την οποία του προξένησε ένα ελαττωματικό προϊόν.

32      Στις ως άνω περιόδους, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε ότι «[η] επιθυμία να αποφευχθεί η έκθεση σε σημαντική δικαστική δαπάνη συνιστά προστατευόμενο συμφέρον κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, πρώτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001 (πρβλ. απόφαση της 28ης Ιουνίου 2019, Intercept Pharma και Intercept Pharmaceuticals κατά EMA, T‑377/18, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:456, σκέψεις 55 και 56)».

33      Κατά τις σκέψεις αυτές, οι επίμαχες αποφάσεις δεν περιέχουν κανένα στοιχείο από το οποίο να μπορεί να συναχθεί ότι ευρύτερη γνωστοποίηση του μηχανισμού αποζημίωσης των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων θα μπορούσε να έχει ως συνέπεια την άσκηση αγωγών κατά των εν λόγω επιχειρήσεων.

34      Πρβλ. απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 2014, Επιτροπή κατά EnBW (C‑365/12 P, EU:C:2014:112, σκέψη 79 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

35      Όπως έχει επισημάνει επ’ αυτού το Δικαστήριο, τα άρθρα 1 και 4 της οδηγίας 85/374, ερμηνευόμενα υπό το πρίσμα της πρώτης αιτιολογικής σκέψης της οδηγίας, καθιερώνουν την αρχή της αντικειμενικής ευθύνης του παραγωγού που έχει ως βάση το ελάττωμα του προϊόντος, το οποίο ορίζεται, κατά το άρθρο 6 της εν λόγω οδηγίας, ως έλλειψη της ασφάλειας του προϊόντος που ο καταναλωτής δικαιούται να αναμένει, λαμβανομένων υπόψη όλων των περιστάσεων (πρβλ. απόφαση της 26ης Μαρτίου 2026, Sanofi Pasteur, C‑338/24, EU:C:2026:248, σκέψη 29).

36      Πρβλ. απόφαση της 29ης Οκτωβρίου 2020, Intercept Pharma και Intercept Pharmaceuticals κατά EMA (C‑576/19 P, EU:C:2020:873, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

37      Παραδείγματος χάριν, στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως στην υπόθεση C‑631/24 P, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι παρέσχε αριθμητικά στοιχεία στο υπόμνημά της αντικρούσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου στο πλαίσιο της υποθέσεως επί της οποίας εκδόθηκε η πρώτη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση. Ωστόσο, από το σχετικό χωρίο του υπομνήματος αυτού προκύπτει ότι η Επιτροπή περιορίστηκε να υποστηρίξει ότι «ο κίνδυνος μαζικών αγωγών εκ μέρους των καταναλωτών κατά παραγωγών εμβολίων δεν είναι αφηρημένος και ότι, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι, επί του παρόντος, πάνω από το 70 % των Ευρωπαίων (ήτοι 447,2 εκατομμύρια άτομα) έχουν εμβολιασθεί με τουλάχιστον μία δόση εμβολίου, ο κίνδυνος συνίσταται σε πολύ σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις για έναν μόνο συμβαλλόμενο».

38      Κατά τις μνημονευόμενες σκέψεις των αναιρεσιβαλλομένων αποφάσεων, ο λόγος για τον οποίο οι όροι σχετικά με την αποζημίωση περιλήφθηκαν στις επίμαχες συμφωνίες, ήτοι η αντιστάθμιση των κινδύνων τους οποίους ανέλαβαν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις και οι οποίοι συνδέονταν με τη συντόμευση του χρόνου ανάπτυξης των εμβολίων, είχε δημοσιοποιηθεί πριν από την έκδοση των επίμαχων αποφάσεων.

39      Βλ. απόφαση της 12ης Σεπτεμβρίου 2024, Anglo Austrian AAB κατά ΕΚΤ και Far-East (C‑579/22 P, EU:C:2024:731, σκέψη 120 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

40      Τα σημεία αυτά ορίζουν ότι «η πλήρης γνωστοποίηση των συμβατικών διατάξεων σχετικά με την αποζημίωση, ιδίως εκείνων που καθορίζουν τις ακριβείς προϋποθέσεις υπό τις οποίες ο προμηθευτής δεν μπορεί να προσφύγει στην αποζημίωση, θα αποκάλυπτε αναπόφευκτα στους ανταγωνιστές του προμηθευτή –δηλαδή σε όλες τις φαρμακευτικές εταιρίες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν παρασκευάζουν εμβόλια– τις “αδυναμίες” στην κάλυψη ενδεχόμενης ευθύνης του και θα τους παρείχε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα το οποίο θα μπορούσαν να εκμεταλλευθούν περαιτέρω (σε διαφημιστικές καταχωρίσεις, συγκριτικές διαφημίσεις κ.λπ.). Είναι προφανές ότι αυτό ισχύει για τους ανταγωνιστές των οποίων οι συμφωνίες δεν περιέχουν ρήτρα αποζημίωσης, αλλά των οποίων η κάλυψη βάσει γενικής ασφάλισης σε περίπτωση ευθύνης λόγω ελαττωματικών προϊόντων έχει δημοσιοποιηθεί».

41      Βλ. απόφαση της 20ής Ιουνίου 2024, EUIPO κατά Indo European Foods (C‑801/21 P, EU:C:2024:528, σκέψη 85 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).