Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
ΝΙΚΟΛΑ ΑΙΜΙΛΙΟΥ
της 18ης Σεπτεμβρίου 2025 (1)
Υπόθεση C‑728/23 P
Βασίλειο της Ισπανίας
κατά
Robert Stockdale,
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ),
Ειδικού Εντεταλμένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη
« Αίτηση αναιρέσεως – Υπήκοος του Ηνωμένου Βασιλείου απασχολούμενος στον Ειδικό Εντεταλμένο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη – Διαδοχικές συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου – Καταγγελία της συμβάσεως κατόπιν της αποχωρήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση – Αναίρεση ασκηθείσα από κράτος μέλος το οποίο δεν παρενέβη στη διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου – Άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραδεκτό της αιτήσεως αναιρέσεως – Έννοια των “δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της” »
I. Εισαγωγικά
1. Το άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Οργανισμός του Δικαστηρίου) επιτρέπει στα κράτη μέλη να ασκούν αναίρεση ενώπιον του Δικαστηρίου κατά των οριστικών αποφάσεων του Γενικού Δικαστηρίου ακόμη και αν δεν παρενέβησαν στη δίκη ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Ωστόσο, το εν λόγω δικαίωμα τελεί υπό την εξής επιφύλαξη: δεν ισχύει σε περιπτώσεις «δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της». Κατά συνέπεια, σε τέτοιες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη δύνανται να ασκήσουν αναίρεση κατά οριστικής αποφάσεως μόνον εφόσον παρενέβησαν στη δίκη ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
2. Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, το Βασίλειο της Ισπανίας ζητεί από το Δικαστήριο να αναιρέσει εν μέρει την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου στην υπόθεση Stockdale κατά Συμβουλίου κ.λπ. (στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση), σχετικά με διαφορά μεταξύ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και φυσικού προσώπου (του Robert Stockdale), που απασχολήθηκε από τον Ειδικό Εντεταλμένο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΕΕΕΕ) στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη βάσει διαδοχικών συμβάσεων ορισμένου χρόνου (2).
3. Το Βασίλειο της Ισπανίας ζήτησε να παρέμβει στη δίκη ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου που οδήγησε στην έκδοση της ως άνω αποφάσεως. Εντούτοις, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε προτού το Γενικό Δικαστήριο αποφανθεί περί της εγκρίσεως ή απορρίψεως του περί παρεμβάσεως αιτήματος του εν λόγω κράτους μέλους.
4. Κατόπιν αιτήματος του Δικαστηρίου, οι παρούσες προτάσεις θα επικεντρωθούν στο δικονομικό ζήτημα αν η αίτηση αναιρέσεως που άσκησε το ως άνω κράτος μέλος πρέπει να θεωρηθεί ως ασκηθείσα στο πλαίσιο «δίκης μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της» και, ως εκ τούτου, να κριθεί απαράδεκτη σύμφωνα με το άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α. Ο Οργανισμός του Δικαστηρίου
5. Κατά το άρθρο 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου:
«Κατά των οριστικών αποφάσεων του Γενικού Δικαστηρίου, καθώς και κατά των αποφάσεων που επιλύουν εν μέρει τη διαφορά ως προς την ουσία ή επιλύουν δικονομικό ζήτημα που αφορά ένσταση αναρμοδιότητας ή απαραδέκτου, μπορεί να ασκηθεί αναίρεση ενώπιον του Δικαστηρίου, σε δύο μήνες από της κοινοποιήσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Η αναίρεση αυτή μπορεί να ασκηθεί από τον εν όλω ή εν μέρει ηττηθέντα διάδικο. […]
Με εξαίρεση τις περιπτώσεις δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων [της], αναίρεση μπορούν να ασκήσουν και τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης που δεν παρενέβησαν στη δίκη ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Στην περίπτωση αυτή, τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα ευρίσκονται στην ίδια ακριβώς θέση με τα κράτη μέλη ή τα θεσμικά όργανα που παρενέβησαν πρωτοδίκως.»
Β. Η απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2019/1340
6. Κατά το άρθρο 1 της αποφάσεως (ΚΕΠΠΑ) 2019/1340 του Συμβουλίου, της 8ης Αυγούστου 2019, για τον διορισμό του ειδικού εντεταλμένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη:
«Ο κ. Johann SATTLER διορίζεται διά της παρούσας απόφασης ειδικός εντεταλμένος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη από την 1η Σεπτεμβρίου 2019 έως τις 31 Αυγούστου 2021. Το Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει να τερματισθεί νωρίτερα η εντολή του ΕΕΕΕ, βάσει αξιολόγησης της Επιτροπής Πολιτικής και Ασφάλειας (ΕΠΑ) και πρότασης του Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΥΕ).»
7. Το άρθρο 4 της εν λόγω αποφάσεως ορίζει τα εξής:
«1. Ο ΕΕΕΕ είναι υπεύθυνος για την εκτέλεση της εντολής και ενεργεί υπό την εξουσία του ΥΕ.
2. Η ΕΠΑ διατηρεί προνομιούχο δεσμό με τον ΕΕΕΕ και είναι το πρωταρχικό σημείο επαφής του/της ΕΕΕΕ με το Συμβούλιο. Η ΕΠΑ παρέχει στον ΕΕΕΕ στρατηγική καθοδήγηση και πολιτική κατεύθυνση στο πλαίσιο της εντολής, με την επιφύλαξη των εξουσιών του ΥΕ.
3. Ο ΕΕΕΕ εκτελεί το έργο του σε πλήρη συντονισμό με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) και τα αρμόδια τμήματά της.»
8. Το άρθρο 6 της αποφάσεως αυτής, το οποίο τιτλοφορείται «Σύσταση και σύνθεση της ομάδας», ορίζει τα εξής:
«1. Εντός των ορίων της εντολής του ΕΕΕΕ και των αντίστοιχων διαθέσιμων οικονομικών μέσων, ο ΕΕΕΕ είναι υπεύθυνος για τη σύσταση της ομάδας του/της. Η ομάδα θα πρέπει να περιλαμβάνει εμπειρογνώμονες σε ειδικά ζητήματα πολιτικής, όπως απαιτεί η εντολή. Ο ΕΕΕΕ ενημερώνει αμέσως το Συμβούλιο και την [Ευρωπαϊκή] Επιτροπή για τη σύνθεση της ομάδας.
2. Τα κράτη μέλη, τα θεσμικά όργανα της Ένωσης και η ΕΥΕΔ δύνανται να προτείνουν την απόσπαση προσωπικού στην υπηρεσία του ΕΕΕΕ. Οι αποδοχές του εν λόγω αποσπασμένου προσωπικού καλύπτονται από το αποστέλλον κράτος μέλος, το οικείο θεσμικό όργανο της Ένωσης ή την ΕΥΕΔ, αντιστοίχως. Οι εμπειρογνώμονες που αποσπώνται από τα κράτη μέλη στα θεσμικά όργανα της Ένωσης ή στην ΕΥΕΔ μπορούν επίσης να τοποθετηθούν στην υπηρεσία του ΕΕΕΕ. Το συμβασιούχο διεθνές προσωπικό πρέπει να έχει την ιθαγένεια κράτους μέλους.
3. Όλο το αποσπασμένο προσωπικό τελεί υπό τη διοικητική εξουσία του αποστέλλοντος κράτους μέλους, του αποστέλλοντος θεσμικού οργάνου της Ένωσης ή της ΕΥΕΔ και ασκεί τα καθήκοντά του και ενεργεί προς το συμφέρον της εντολής του ΕΕΕΕ.»
III. Το ιστορικό της διαφοράς
9. Το ιστορικό της διαφοράς εκτίθεται λεπτομερώς στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (3). Τα κρίσιμα για τους σκοπούς των παρουσών προτάσεων πραγματικά περιστατικά μπορούν να συνοψιστούν ως ακολούθως.
10. Ο R. Stockdale είναι υπήκοος του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας ο οποίος διετέλεσε Προϊστάμενος Οικονομικών και Διοίκησης για τον ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.
11. Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 33 ΣΕΕ, το Συμβούλιο εξέδωσε, στις 11 Μαρτίου 2002, απόφαση για τον διορισμό ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (4). Στη συνέχεια, το Συμβούλιο εξέδωσε διάφορες διαδοχικές πράξεις, με τις οποίες διόρισε, χωρίς διακοπή, ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη με εντολή ορισμένης διάρκειας.
12. Κατά την ημερομηνία ασκήσεως της επίμαχης προσφυγής-αγωγής (ήτοι στις 29 Δεκεμβρίου 2020), ο ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη είχε διοριστεί για το χρονικό διάστημα από την 1η Σεπτεμβρίου 2019 έως τις 31 Αυγούστου 2021 (5).
13. Από τις 15 Φεβρουαρίου 2006 έως την 1η Μαρτίου 2007 ο R. Stockdale απασχολήθηκε βάσει συμβάσεως εργασίας ορισμένου χρόνου (στο εξής: ΣΟΧ) συναφθείσας με τον ΕΕΕΕ για διάρκεια που δεν μπορούσε να υπερβεί την εντολή του τελευταίου.
14. Από την 1η Μαρτίου 2007 συνήψε 16 διαδοχικές ΣΟΧ με τον ΕΕΕΕ. Το άρθρο 5 της πλέον πρόσφατης ΣΟΧ που συνήψε ο R. Stockdale (στο εξής: επίμαχη σύμβαση) προέβλεπε ότι η σύμβαση αυτή θα διαρκούσε από την 1η Σεπτεμβρίου 2019 έως τις 31 Αυγούστου 2021.
15. Ο R. Stockdale υπέγραψε επίσης 13 τριμερείς συμβάσεις με την Επιτροπή και τον ΕΕΕΕ, με τις οποίες διορίστηκε ως προσωρινός Προϊστάμενος Γραφείου. Οι συμβάσεις αυτές προέβλεπαν ότι σε περίπτωση θανάτου ή παραίτησης του ΕΕΕΕ, ατυχήματος ή ασθένειας που θα τον/την εμπόδιζε να ασκήσει τα καθήκοντά του/της ή σε περίπτωση λήξης της συναφθείσας μεταξύ της Επιτροπής και του ως άνω ΕΕΕΕ συμφωνίας χρηματοδότησης, ο R. Stockdale θα καθίστατο υπεύθυνος για τη διαχείριση των κονδυλίων που είχαν διατεθεί στον ΕΕΕΕ. Η τελευταία τέτοια σύμβαση υπογράφηκε από τον R. Stockdale στις 7 Οκτωβρίου 2019.
16. Στις 24 Ιανουαρίου 2020 εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου υπέγραψαν τη συμφωνία για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (6) (στο εξής: συμφωνία αποχώρησης μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου).
17. Την 1η Φεβρουαρίου 2020 η συμφωνία αποχώρησης μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου τέθηκε σε ισχύ, σύμφωνα με το άρθρο 185 αυτής. Η εν λόγω συμφωνία προέβλεπε, στο άρθρο 126, μεταβατική περίοδο από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος της και λήγουσα στις 31 Δεκεμβρίου 2020 (στο εξής: μεταβατική περίοδος), κατά τη διάρκεια της οποίας, σύμφωνα με το άρθρο 127, παράγραφος 6, της εν λόγω συμφωνίας, η αναφορά στα «κράτη μέλη» στο δίκαιο της Ένωσης έπρεπε να θεωρείται ότι καλύπτει και το Ηνωμένο Βασίλειο.
18. Στις 24 Ιουνίου 2020 ο R. Stockdale απέστειλε επιστολή στον ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, προκειμένου να ζητήσει ενημέρωση ως προς τα δικαιώματά του και να διαμαρτυρηθεί για δυσμενή διάκριση σε περίπτωση που η θέση του θεωρείτο τελικώς πλεονάζουσα λόγω μεταφοράς του γραφείου του ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη στην αντιπροσωπεία της Ένωσης στο εν λόγω κράτος και, ως εκ τούτου, στην ΕΥΕΔ.
19. Στις 7 Ιουλίου 2020 ο ΕΕΕΕ διαβίβασε το αίτημα του R. Stockdale στη Διευθύντρια της Υπηρεσίας Μέσων Εξωτερικής Πολιτικής της Επιτροπής, επισημαίνοντας ότι ο R. Stockdale είχε εγείρει ζητήματα σχετικά με τους όρους απασχολήσεώς του, ιδίως ενόψει της ενδεχόμενης καταγγελίας της επίμαχης συμβάσεως λόγω της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση. Μία Προϊσταμένη Μονάδας της εν λόγω Υπηρεσίας απάντησε, στις 13 Ιουλίου 2020, ότι η Υπηρεσία δεν ήταν αρμόδια για το ανθρώπινο δυναμικό στην περίπτωση του προσωπικού που απασχολείται στον τομέα της ΚΕΠΠΑ (Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας) και συμβούλευσε τον ΕΕΕΕ να συμβουλευτεί συναφώς την ΕΥΕΔ. Επισήμανε επίσης ότι, στο μέτρο που η αίτηση του R. Stockdale αφορούσε οικονομικές πτυχές, δεν μπορούσε να του καταβληθεί ούτε αποζημίωση απόλυσης ούτε σύνταξη, σύμφωνα με τους όρους της επίμαχης συμβάσεως.
20. Στις 15 Σεπτεμβρίου 2020 ο ΕΕΕΕ απευθύνθηκε στην ΕΥΕΔ, διαβιβάζοντας την επιστολή του R. Stockdale της 24ης Ιουνίου 2020.
21. Στις 28 Σεπτεμβρίου 2020 ο R. Stockdale απευθύνθηκε εγγράφως στον ΕΕΕΕ, ζητώντας περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τις δυνατότητες παραμονής του στην τρέχουσα θέση του μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου. Κατόπιν επικοινωνίας του ΕΕΕΕ με την Υπηρεσία Μέσων Εξωτερικής Πολιτικής της Επιτροπής, η διευθύντρια της υπηρεσίας αυτής τού απάντησε, στις 2 Οκτωβρίου 2020, ότι δεν προβλεπόταν καμία εξαίρεση για τους υπηκόους του Ηνωμένου Βασιλείου και ότι οι συμβάσεις τους θα έληγαν στις 31 Δεκεμβρίου 2020.
22. Στις 17 Νοεμβρίου 2020 ο ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη εξέδωσε απόφαση περί καταγγελίας, με την οποία κατήγγειλε την επίμαχη σύμβαση με προειδοποίηση, απόφαση η οποία θα ετίθετο σε ισχύ στις 31 Δεκεμβρίου 2020 (στο εξής: απόφαση περί καταγγελίας). Όπως επισημαίνει το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 34 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η απόφαση περί καταγγελίας στηρίχθηκε στο γεγονός ότι λόγω της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση, ο R. Stockdale δεν είχε πλέον την ιθαγένεια κράτους μέλους. Τούτο είχε ως συνέπεια, κατά τον ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ότι ο εν λόγω συμβασιούχος δεν μπορούσε πλέον να παραμείνει στο προσωπικό του.
IV. Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
Α. Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου
23. Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 29 Δεκεμβρίου 2020, ο R. Stockdale άσκησε προσφυγή-αγωγή κατά του Συμβουλίου, της Επιτροπής, της ΕΥΕΔ και του ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ζητώντας, πρώτον, να κηρυχθεί παράνομη η απόφαση περί καταγγελίας, δεύτερον, να υποχρεωθούν οι καθών-εναγόμενοι να του καταβάλουν ποσό 10 000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσας εξαιτίας της ως άνω αποφάσεως, και, τρίτον, είτε να επαναπροσληφθεί στην προηγούμενη θέση του είτε, επικουρικώς, να υποχρεωθούν οι καθών-εναγόμενοι να του καταβάλουν αποζημίωση ύψους 393 850,08 ευρώ προς αποκατάσταση της υλικής ζημίας που υπέστη εξαιτίας της αποφάσεως περί καταγγελίας (στο εξής: πρώτο αίτημα).
24. Ο R. Stockdale προέβαλε τρία ακόμη αιτήματα, εκ των οποίων το τελευταίο διατυπώθηκε «επικουρικώς». Εντούτοις, για τους σκοπούς της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως κρίσιμο είναι μόνον το πρώτο αίτημα.
25. Με χωριστά υπομνήματα που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου, στις 11 Μαΐου 2021 η Επιτροπή και το Συμβούλιο, στις 12 Μαΐου 2021 η ΕΥΕΔ και στις 30 Ιουνίου 2021 ο ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, αντιστοίχως, οι εν λόγω μετέχοντες στη διαδικασία προέβαλαν ενστάσεις απαραδέκτου και αναρμοδιότητας, υποστηρίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι η απόφαση περί καταγγελίας και οι ενδεχόμενες παρατυπίες που προβάλλει o R. Stockdale δεν μπορούν να τους καταλογιστούν.
26. Στις 30 Αυγούστου 2021 ο R. Stockdale υπέβαλε τις παρατηρήσεις του επί των ενστάσεων απαραδέκτου και αναρμοδιότητας, ζητώντας την απόρριψή τους.
27. Το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 130, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του, να αποφανθεί επί της αρμοδιότητας και του παραδεκτού ως προς το σύνολο των αιτημάτων προτού εξετάσει την ουσία της υποθέσεως.
Β. Η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
28. Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε εν μέρει τις ενστάσεις απαραδέκτου και αναρμοδιότητας που προέβαλαν οι καθών-εναγόμενοι.
29. Ειδικότερα, όσον αφορά το πρώτο αίτημα, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε εαυτό αρμόδιο να αποφανθεί τόσο βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, όσον αφορά το αίτημα δικαστικού ελέγχου της νομιμότητας της αποφάσεως περί καταγγελίας, η οποία εκδόθηκε από οντότητα της Ένωσης συσταθείσα δυνάμει των Συνθηκών, ήτοι τον ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, όσο και βάσει του άρθρου 268 ΣΛΕΕ, όσον αφορά το αίτημα χρηματικής ικανοποίησης για την προβαλλόμενη ηθική βλάβη και αποζημίωσης για την αποκατάσταση της υλικής ζημίας που προκλήθηκε από την εν λόγω απόφαση. Αφού προσδιόρισε τον ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη ως το όργανο της Ένωσης που εξέδωσε την απόφαση περί καταγγελίας, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε τα ως άνω αιτήματα παραδεκτά όσον αφορά τον ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και απαράδεκτα όσον αφορά το Συμβούλιο, την Επιτροπή και την ΕΥΕΔ.
30. Αντιθέτως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε εαυτό αναρμόδιο όσον αφορά το αίτημα του R. Stockdale να διαταχθεί η επαναπρόσληψή του στο προσωπικό του ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Το Γενικό Δικαστήριο εξήγησε ότι ο δικαστής της Ένωσης δεν μπορεί, κατ’ αρχήν, ακόμη και στο πλαίσιο αγωγής αποζημιώσεως, να απευθύνει εντολές σε θεσμικό ή άλλο όργανο ή οργανισμό της Ένωσης χωρίς να θίγονται οι εξουσίες διοικητικής αρχής.
V. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων
31. Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 27 Νοεμβρίου 2023, το Βασίλειο της Ισπανίας άσκησε την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως.
32. Με την αίτηση αναιρέσεως, το Βασίλειο της Ισπανίας ζητεί από το Δικαστήριο:
– να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση καθόσον αφορά τη διαπίστωση της παθητικής νομιμοποίησης σε σχέση με το πρώτο αίτημα της προσφυγής-αγωγής και
– να κρίνει ότι το πρώτο αίτημα είναι παραδεκτό όσον αφορά το Συμβούλιο και απαράδεκτο όσον αφορά τον ΕΕΕΕ.
33. Με το υπόμνημά του επί της εν λόγω αιτήσεως αναιρέσεως, ο R. Stockdale ζητεί από το Δικαστήριο:
– να κάνει δεκτή την αίτηση αναιρέσεως του Βασιλείου της Ισπανίας και
– να καταδικάσει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρετικής διαδικασίας.
34. Με το υπόμνημά του επί της αιτήσεως αναιρέσεως, το Συμβούλιο ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
– να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και
– να καταδικάσει το Βασίλειο της Ισπανίας στα δικαστικά έξοδα του Συμβουλίου στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας.
35. Με το υπόμνημά της επί της αιτήσεως αναιρέσεως, η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
– να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και
– να καταδικάσει το Βασίλειο της Ισπανίας στα δικαστικά έξοδα.
36. Με το υπόμνημά της επί της αιτήσεως αναιρέσεως, η ΕΥΕΔ ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
– να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως ως αβάσιμη ή, άλλως, να την απορρίψει ως απαράδεκτη και
– να καταδικάσει το Βασίλειο της Ισπανίας στα δικαστικά έξοδα.
37. Με το υπόμνημά του επί της αιτήσεως αναιρέσεως, ο ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
– να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως ως απαράδεκτη ή, εν πάση περιπτώσει, ως αβάσιμη και
– να καταδικάσει το Βασίλειο της Ισπανίας στα δικαστικά έξοδα.
38. Ο R. Stockdale άσκησε ανταναίρεση στις 28 Οκτωβρίου 2024. Ωστόσο, για τους σκοπούς των παρουσών προτάσεων, θα περιοριστώ στην εξέταση της αιτήσεως αναιρέσεως που άσκησε το Βασίλειο της Ισπανίας (στο εξής: αίτηση αναιρέσεως), καθώς η ανάλυση θα επικεντρωθεί στο παραδεκτό της εν λόγω αιτήσεως αναιρέσεως.
VI. Εκτίμηση
39. Το Βασίλειο της Ισπανίας υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, με τις σκέψεις 125 έως 142 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το πρώτο αίτημα ήταν παραδεκτό όσον αφορά τον ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και απαράδεκτο όσον αφορά, μεταξύ άλλων, το Συμβούλιο. Κατ’ αυτό, το Συμβούλιο έπρεπε να θεωρηθεί ως ο μόνος καθού-εναγόμενος.
40. Το εν λόγω κράτος μέλος άσκησε την αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, δεδομένου ότι, κατά την ημερομηνία εκδόσεως της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, είχε ζητήσει να παρέμβει στη δίκη ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, αλλά δεν είχε ακόμη γίνει δεκτή η αίτησή του να μετάσχει ως «παρεμβαίνων».
41. Όπως εξήγησα εισαγωγικά ανωτέρω, η ως άνω διάταξη παρέχει στα κράτη μέλη ειδικό (ή διευρυμένο) δικαίωμα ασκήσεως αναιρέσεως (7), το οποίο παρεκκλίνει από τον γενικό κανόνα που περιέχεται στο δεύτερο εδάφιο του εν λόγω άρθρου, κατά τον οποίο μόνον οι διάδικοι που παρενέβησαν ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου νομιμοποιούνται να ασκήσουν αναίρεση κατά των αποφάσεων του δικαστηρίου αυτού με τις οποίες περατώνεται η διαδικασία ή η παρεμπίπτουσα διαδικασία που αφορά ένσταση αναρμοδιότητας ή απαραδέκτου.
42. Δυνάμει του ως άνω ειδικού δικαιώματος ασκήσεως αναιρέσεως, τα κράτη μέλη μπορούν να προσβάλουν τις οριστικές αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου, ακόμη και αν δεν παρενέβησαν στη δίκη ενώπιον του δικαστηρίου αυτού. Σκοπός είναι να δοθεί η δυνατότητα στους εν λόγω προνομιούχους προσφεύγοντες, με την ιδιότητά τους ως «θεματοφύλακες του δικαίου», να προσφεύγουν στο Δικαστήριο για να διατηρηθεί η συνοχή της νομολογίας, ακόμη και αν οι διάδικοι στη διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δέχονται την εκδοθείσα από το Γενικό Δικαστήριο απόφαση (8).
43. Ωστόσο, από το γράμμα του άρθρου 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου προκύπτει ότι το ως άνω δικαίωμα δεν καταλαμβάνει τις «περιπτώσεις δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της». Επομένως, η εν λόγω διάταξη εισάγει μεν ένα ειδικό ή διευρυμένο δικαίωμα ασκήσεως αναιρέσεως για τα κράτη μέλη, αλλά προβλέπει και εξαίρεση από το δικαίωμα αυτό. Για τέτοιες υπαλληλικές διαφορές, το δικαίωμα ασκήσεως αναιρέσεως των κρατών μελών περιορίζεται στο δικαίωμα που αναγνωρίζει το άρθρο 56, δεύτερο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου (με άλλα λόγια, εφαρμόζεται ο γενικός κανόνας) (9).
44. Στην ενότητα που ακολουθεί θα αναπτύξω τους λόγους για τους οποίους φρονώ ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου εξαίρεση περί «δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της» δεν καταλαμβάνει τις διαφορές μεταξύ της Ένωσης και του διεθνούς προσωπικού συμβασιούχων που απασχολούνται στον τομέα της ΚΕΠΠΑ, όπως ο R. Stockdale, όπερ σημαίνει ότι η αίτηση αναιρέσεως είναι παραδεκτή (A). Εν συνεχεία, θα εστιάσω στο γεγονός ότι στην υπό κρίση υπόθεση το Βασίλειο της Ισπανίας ζήτησε να παρέμβει στη δίκη ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Εντούτοις, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε προτού εκδοθεί απόφαση περί εγκρίσεως ή απορρίψεως του περί παρεμβάσεως αιτήματος του εν λόγω κράτους μέλους. Θα εξηγήσω γιατί, κατά τη γνώμη μου, η ιδιαιτερότητα αυτή συνιστά πρόσθετο λόγο που συνηγορεί υπέρ του παραδεκτού της αιτήσεως αναιρέσεως (Β).
Α. Γιατί η εξαίρεση περί «δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της» δεν εφαρμόζεται στο διεθνές προσωπικό συμβασιούχων που απασχολούνται στον τομέα της ΚΕΠΠΑ
45. Με τις απαντήσεις τους σε ερώτηση που έθεσε το Δικαστήριο προς γραπτή απάντηση σχετικά με το παραδεκτό της αιτήσεως αναιρέσεως, το Βασίλειο της Ισπανίας, το Συμβούλιο, η Επιτροπή, η ΕΥΕΔ και ο ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη διευκρίνισαν ότι η εξαίρεση από το ειδικό δικαίωμα των κρατών μελών να ασκούν αναίρεση κατά οριστικής αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου ακόμη και αν δεν παρενέβησαν στη δίκη ενώπιον του δικαστηρίου αυτού καλύπτει όλες τις αποφάσεις που εκδίδονται βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, και καμία άλλη.
46. Το άρθρο 270 ΣΛΕΕ ορίζει ότι το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρμόδιο επί «οποιασδήποτε διαφοράς μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της, εντός των ορίων και σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζει ο κανονισμός περί υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων της Ένωσης και το καθεστώς που ισχύει για το λοιπό προσωπικό της Ένωσης» (στο εξής: κανόνες περί υπηρεσιακής κατάστασης) (10). Ως εκ τούτου, η διάταξη αυτή εγγυάται στους υπαλλήλους της Ένωσης και σε άλλα πρόσωπα στα οποία εφαρμόζονται οι κανόνες περί υπηρεσιακής κατάστασης το δικαίωμα ένδικης προσφυγής. Η εν λόγω διάταξη έχει αποτελέσει αντικείμενο διασταλτικής ερμηνείας, δεδομένου ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι καλύπτει διαφορές που αφορούν όχι μόνον πρόσωπα που υπάγονται στους κανόνες περί υπηρεσιακής κατάστασης ως μόνιμοι υπάλληλοι της Ένωσης ή ως «λοιπό προσωπικό της Ένωσης», αλλά και πρόσωπα που δεν έχουν ούτε την ιδιότητα του μόνιμου υπαλλήλου ούτε την ιδιότητα του «λοιπού προσωπικού της Ένωσης», αλλά τα οποία απλώς διεκδικούν την ιδιότητα αυτή (11).
47. Εντούτοις, στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 270 ΣΛΕΕ δεν εμπίπτουν όλες οι διαφορές που ανάγονται σε εργασιακή σχέση μεταξύ φυσικού προσώπου και της Ένωσης. Πράγματι, οι κανόνες περί υπηρεσιακής κατάστασης δεν συνιστούν εξαντλητική κανονιστική ρύθμιση η οποία απαγορεύει την πρόσληψη προσώπων εκτός του κατ’ αυτόν τον τρόπο θεσπισθέντος κανονιστικού πλαισίου (12).
48. Ειδικότερα, οι συμβασιούχοι υπάλληλοι που ανήκουν στο προσωπικό που απασχολείται στον τομέα της ΚΕΠΠΑ δεν εμπίπτουν στους κανόνες περί υπηρεσιακής κατάστασης και, ως εκ τούτου, αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής της ως άνω διατάξεως (13). Ένα σαφές παράδειγμα που εμπίπτει στην εν λόγω κατηγορία είναι οι συμβασιούχοι υπάλληλοι που απασχολούνται ως προσωπικό στο πλαίσιο αποστολών της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) (14) σε χώρες μη μέλη. Οι υπάλληλοι αυτοί, οι οποίοι (όπως και άλλοι συμβασιούχοι υπάλληλοι που ανήκουν στο προσωπικό που απασχολείται στον τομέα της ΚΕΠΠΑ γενικότερα) μπορούν να προσληφθούν είτε σε τοπικό είτε σε διεθνές επίπεδο (15), δεν καλύπτονται από τους κανόνες περί υπηρεσιακής κατάστασης – ακόμη και αν η αποστολή τους θεωρείται ότι εμπίπτει στην έννοια των «λοιπών οργάνων και οργανισμών της Ένωσης» για τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 263 ΣΛΕΕ (16). Επομένως, οι ασκηθείσες από τα εν λόγω πρόσωπα προσφυγές ενώπιον του δικαστή της Ένωσης, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, θα κρίνονταν απαράδεκτες (17).
49. Η μόνη περίπτωση να μπορεί ο δικαστής της Ένωσης να αποφαίνεται αρμοδίως επί τέτοιων εργασιακών διαφορών είναι όταν αυτές άγονται ενώπιόν του βάσει του άρθρου 272 ΣΛΕΕ ή του άρθρου 263 ΣΛΕΕ. Εντούτοις, η πρώτη εξ αυτών των διατάξεων επιτρέπει τον δικαστικό έλεγχο από τα δικαστήρια της Ένωσης μόνον εφόσον υπάρχει ρήτρα διαιτησίας στην επίμαχη σύμβαση εργασίας, η οποία ορίζει τον δικαστή της Ένωσης ως τον δικαστή ενώπιον του οποίου εκδικάζονται οι σχετικές με την οικεία σύμβαση διαφορές. Η δεύτερη εκ των ως άνω διατάξεων παρέχει στον δικαστή της Ένωσης την εξουσία να ελέγχει «τη νομιμότητα των πράξεων των λοιπών οργάνων ή οργανισμών της Ένωσης που προορίζονται να παράγουν έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων» (τούτο προϋποθέτει ότι η προσβαλλόμενη πράξη μπορεί να θεωρηθεί ως εκδοθείσα από την Ένωση).
50. Τα ίδια μέσα ένδικης προστασίας έχουν στη διάθεσή τους πρόσωπα όπως ο R. Stockdale, ο οποίος είναι διεθνής συμβασιούχος που ανήκει στο προσωπικό που εργάζεται για τον ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ). Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε εαυτό αρμόδιο δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ όσον αφορά το πρώτο αίτημα, στο μέτρο που περιελάμβανε αίτημα δικαστικού ελέγχου της νομιμότητας της αποφάσεως περί καταγγελίας, η οποία είχε εκδοθεί από οντότητα της Ένωσης συσταθείσα δυνάμει των Συνθηκών, ήτοι από τον ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Το άρθρο 270 ΣΛΕΕ ουδέποτε θεωρήθηκε, ούτε καν από τον ίδιο τον R. Stockdale, ως πιθανή «οδός» για την εκδίκαση της διαφοράς ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
51. Εξ όσων γνωρίζω, μόνον δύο άλλες εργασιακές διαφορές οι οποίες αφορούν πρόσωπα προσληφθέντα ως διεθνείς συμβασιούχοι που ανήκουν στο προσωπικό που απασχολείται στον τομέα της ΚΕΠΠΑ [συγκεκριμένα, από την αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την οικοδόμηση ικανοτήτων στη Σομαλία (EUCAP Somalia)] έχουν αχθεί ενώπιον του δικαστή της Ένωσης κατά την τελευταία πενταετία (18). Στις υποθέσεις αυτές, οι προσφεύγοντες-ενάγοντες στήριξαν την προσφυγή-αγωγή τους στο άρθρο 263 ΣΛΕΕ και (επικουρικώς) στο άρθρο 272 ΣΛΕΕ, και όχι στο άρθρο 270 ΣΛΕΕ.
52. Υπό τις συνθήκες αυτές, είναι κατά τη γνώμη μου προφανές ότι ο R. Stockdale, με την ιδιότητά του ως διεθνούς συμβασιούχου υπαλλήλου που εργαζόταν για τον ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ), δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 270 ΣΛΕΕ.
53. Κατόπιν της διευκρινίσεως αυτής, θα εξηγήσω τους λόγους για τους οποίους συμμερίζομαι την άποψη του Βασιλείου της Ισπανίας, του Συμβουλίου, της Επιτροπής, της ΕΥΕΔ και του ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου εξαίρεση περί «δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της» έχει το ίδιο πεδίο εφαρμογής με το άρθρο 270 ΣΛΕΕ, με αποτέλεσμα η αίτηση αναιρέσεως να μην εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω εξαιρέσεως και να είναι, ως εκ τούτου, παραδεκτή. Συναφώς, θα στηριχθώ στη γραμματική και συστηματική ανάλυση των εν λόγω διατάξεων (1), καθώς και σε τελολογικές θεωρήσεις (2).
1. Γραμματική και συστηματική ανάλυση
54. Κατ’ αρχάς, επισημαίνω ότι το γράμμα του άρθρου 270 ΣΛΕΕ και η εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου είναι απολύτως πανομοιότυπα, όχι μόνο στην αγγλική γλωσσική απόδοση, αλλά και, για παράδειγμα, στη γαλλική (19) και την ισπανική γλωσσική απόδοση (20). Η διατύπωσή τους είναι ουσιαστικά πανομοιότυπη και σε άλλες γλωσσικές αποδόσεις (21) .
55. Κατά την άποψή μου, η πανομοιότυπη αυτή διατύπωση αποτελεί ένα πρώτο στοιχείο που συνηγορεί υπέρ του συμπεράσματος ότι το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 270 ΣΛΕΕ και το πεδίο εφαρμογής της εξαιρέσεως που προβλέπεται στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου ταυτίζονται.
56. Το συμπέρασμα αυτό ενισχύεται περαιτέρω από το γεγονός ότι ο Οργανισμός του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει εισαχθεί ως πρωτόκολλο αριθ. 3 της Συνθήκης ΛΕΕ. Επομένως, όταν στις διατάξεις της Συνθήκης και του εν λόγω Οργανισμού χρησιμοποιούνται πανομοιότυπες εκφράσεις, φρονώ ότι, ελλείψει οποιασδήποτε ενδείξεως περί του αντιθέτου, πρέπει να ερμηνεύονται κατά τον ίδιο τρόπο.
57. Συναφώς, θα προσέθετα ότι είναι φυσικά λογικό να θεωρηθεί ότι ο τρόπος με τον οποίο ορίζεται από τη ΣΛΕΕ συγκεκριμένη κατηγορία υποθέσεων (εν προκειμένω, η κατά το άρθρο 270 ΣΛΕΕ κατηγορία της «διαφοράς μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της») καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο η ίδια κατηγορία πρέπει να νοείται στο πλαίσιο του Οργανισμού του Δικαστηρίου.
58. Με τις προτάσεις μου στην υπόθεση Κοινοβούλιο κατά Axa Assurances Luxembourg κ.λπ. (22), εξήγησα ότι «[ο]ι διατάξεις που διέπουν τη διαδικασία ενώπιον των δικαστηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσομοιάζουν με σιδηροδρομικό δίκτυο. Κάθε επιμέρους σιδηροτροχιά αποτελεί δικονομική οδό, ενώ οι αμαξοστοιχίες που κινούνται επί των τροχιών αυτών συμβολίζουν τις υποθέσεις που άγονται ενώπιον του εν λόγω δικαιοδοτικού θεσμικού οργάνου. Όσο εξελίσσεται η υπόθεση, οι δικονομικοί κανόνες χρησιμεύουν ως σιδηροδρομική σήμανση, διασφαλίζοντας ότι η υπόθεση παραμένει στη σωστή σιδηροτροχιά προς τον τελικό προορισμό της».
59. Κατά τη γνώμη μου, είναι σαφές ότι οι «σιδηροτροχιές» ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης ορίζονται από τη Συνθήκη ΛΕΕ. Η αφετηρία της σιδηροτροχιάς οποιασδήποτε «διαφοράς μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της» είναι το άρθρο 270 ΣΛΕΕ, το οποίο, όπως εξήγησα, απονέμει στον δικαστή της Ένωσης την αρμοδιότητα να αποφαίνεται επί τέτοιων διαφορών. Η εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου είναι η «σιδηροδρομική σήμανση», καθόσον ορίζει ότι οι αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου σε περιπτώσεις «δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της» δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο αιτήσεως αναιρέσεως από τα κράτη μέλη που δεν μετείχαν στη δίκη ενώπιον του δικαστηρίου αυτού.
60. Υπό το πρίσμα των ως άνω στοιχείων, φρονώ, βάσει της γραμματικής και συστηματικής αναλύσεως, ότι η εν λόγω εξαίρεση και το άρθρο 270 ΣΛΕΕ καλύπτουν την ίδια κατηγορία υποθέσεων. Δεδομένου δε ότι η υπό κρίση υπόθεση δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της διατάξεως αυτής, δεν υπάγεται στην εξαίρεση περί «δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της» που προβλέπεται στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου και, ως εκ τούτου, η αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή.
61. Θα ήθελα να κάνω μία ακόμη επισήμανση.
62. Όπως εξήγησα στο σημείο 46 των παρουσών προτάσεων, το Δικαστήριο έχει ερμηνεύσει το άρθρο 270 ΣΛΕΕ υπό την έννοια ότι αφορά όχι μόνον τα πρόσωπα που ορίζονται από τους κανόνες περί υπηρεσιακής κατάστασης ως μόνιμοι υπάλληλοι ή «λοιπό προσωπικό της Ένωσης», αλλά και τα πρόσωπα που δεν έχουν ούτε την ιδιότητα του μόνιμου υπαλλήλου ούτε την ιδιότητα του «λοιπού προσωπικού της Ένωσης», αλλά τα οποία απλώς διεκδικούν την ιδιότητα αυτή.
63. Ωστόσο, τούτο δεν σημαίνει, κατά τη γνώμη μου, ότι η υπό κρίση υπόθεση πρέπει να θεωρηθεί ότι θα μπορούσε να εκδικαστεί βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ. Πράγματι, ο R. Stockdale δεν ισχυρίστηκε, ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, ότι θα έπρεπε να θεωρηθεί ως πρόσωπο εμπίπτον στο πεδίο εφαρμογής των κανόνων περί υπηρεσιακής κατάστασης (ήτοι, ότι οι εν λόγω κανόνες πρέπει να εφαρμοστούν στην περίπτωσή του). Αντιθέτως, ισχυρίστηκε ότι εδικαιούτο συγκεκριμένο προνόμιο, ήτοι να διατηρήσει τη θέση του και μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, ανεξάρτητα μάλιστα από το αν διέθεταν ή όχι παρόμοιο προνόμιο οι υπήκοοι του Ηνωμένου Βασιλείου που υπάγονταν στους κανόνες περί υπηρεσιακής κατάστασης.
64. Έρχομαι τώρα στις τελολογικές θεωρήσεις που ενισχύουν το συμπέρασμα ότι η εξαίρεση που αφορά τις δίκες μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της, κατά το άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, και το άρθρο 270 ΣΛΕΕ καλύπτουν την ίδια κατηγορία υποθέσεων.
2. Τελολογική ανάλυση
65. Στην υπόθεση Συμβούλιο κατά Busacca κ.λπ. (23), το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από το Βασίλειο της Ισπανίας, ισχυρίστηκε ότι η διατύπωση περί «δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της», στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου (24) δεν αφορά τις διαφορές που αμφισβητούν τη νομιμότητα πράξεως γενικής ισχύος (όπως είναι ένας κανονισμός), αλλά μόνον τις πράξεις που αφορούν ζητήματα ατομικής φύσεως, για τις οποίες δεν δικαιολογείται η αναγνώριση «ειδικού δικαιώματος προσφυγής» στο Δικαστήριο υπέρ των θεσμικών οργάνων ή των κρατών μελών που δεν παρενέβησαν ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (25). Κατά συνέπεια, για να καθοριστεί αν μια εργατική διαφορά εμπίπτει στην ως άνω εξαίρεση, θα πρέπει να εκτιμάται η ουσία των προβαλλόμενων ισχυρισμών ή επιχειρημάτων (ήτοι, αν εγείρουν ζητήματα σχετικά με τη νομιμότητα πράξεως γενικής ισχύος ή ατομικού μόνο χαρακτήρα).
66. Ωστόσο, το Δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα αυτό. Διευκρίνισε ότι οι δικονομικοί κανόνες που εφαρμόζονται σε υπαλληλικές διαφορές δεν μπορεί να εξαρτώνται από την έλλειψη ή την ύπαρξη ισχυρισμών που προβάλλουν οι διάδικοι περί της ερμηνείας ή του κύρους των κανονιστικών ή γενικών διατάξεων που μπορεί να έχουν εφαρμογή στη συγκεκριμένη περίπτωση (26). Αντιθέτως, πρέπει να δοθεί έμφαση στο αντικείμενο της αιτήσεως. Συναφώς, το Δικαστήριο επισήμανε ότι η αίτηση (αν γινόταν δεκτή) μπορούσε να επιφέρει μόνο την ακύρωση των ατομικών αποφάσεων που αφορούσαν τους αιτούντες. Συνεπώς, η αίτηση αναιρέσεως του Συμβουλίου, το οποίο δεν είχε παρέμβει στη δίκη ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, αφορούσε υπόθεση σε δίκη μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της, κατά την έννοια της εξαιρέσεως του άρθρου 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, και ήταν, ως εκ τούτου, απαράδεκτη.
67. Από τις ως άνω διαπιστώσεις αντιλαμβάνομαι, πρώτον, ότι η ουσία των ζητημάτων του δικαίου της Ένωσης που προέβαλαν οι διάδικοι ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δεν ασκεί επιρροή στο ζήτημα αν κράτος μέλος (ή θεσμικό όργανο της Ένωσης) το οποίο δεν παρενέβη στη δίκη ενώπιον του εν λόγω δικαστηρίου μπορεί να επικαλεστεί το «ειδικό δικαίωμα ασκήσεως αναιρέσεως» που προβλέπεται στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου (27). Η ύπαρξη του δικαιώματος αυτού δεν εξαρτάται από το αν η υπόθεση εγείρει σημαντικά ή πολύπλευρα ζητήματα δικαίου της Ένωσης. Αντιστρόφως, δεν είναι δυνατόν όλες οι υποθέσεις στις οποίες παρέχεται στα κράτη μέλη το ειδικό δικαίωμα ασκήσεως αναιρέσεως να εγείρουν τέτοια ζητήματα.
68. Στην υπό κρίση υπόθεση, τούτο σημαίνει ότι το γεγονός ότι προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, το Βασίλειο της Ισπανίας προβάλλει ευρύτερες εκτιμήσεις (28) σχετικά με το αν πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των αποφάσεων «διαχειριστικής φύσεως» που αφορούν το προσωπικό που απασχολείται στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ και των αποφάσεων στρατηγικής ή πολιτικής φύσεως που λαμβάνονται στο πλαίσιο αυτό, δεν ασκεί επιρροή επί του παραδεκτού της αιτήσεως αναιρέσεως.
69. Δεύτερον, από την απόφαση Συμβούλιο κατά Busacca κ.λπ. (29) αντιλαμβάνομαι ότι ο λόγος για τον οποίο τα κράτη μέλη ή τα θεσμικά όργανα της Ένωσης δεν διαθέτουν, δυνάμει του άρθρου 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, «ειδικό δικαίωμα ασκήσεως αναιρέσεως» όσον αφορά τις «περιπτώσεις δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της» συνδέεται με το γεγονός ότι, σε τέτοιες περιπτώσεις, το αντικείμενο της προσφυγής είναι, κατά κανόνα, η ακύρωση ατομικής αποφάσεως (30).
70. Δεδομένου ότι η διαφορά στην υπό κρίση υπόθεση αφορά επίσης φυσικό πρόσωπο (τον R. Stockdale) το οποίο ζητεί την ακύρωση ατομικής αποφάσεως σχετικά με τους όρους απασχόλησής του (εν προκειμένω, της απόφασης περί καταγγελίας), θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι όπως το Βασίλειο της Ισπανίας δεν θα διέθετε «ειδικό δικαίωμα ασκήσεως αναιρέσεως» αν η υπόθεση ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, δεν πρέπει να απολαύει του δικαιώματος αυτού ούτε όταν η ίδια υπόθεση δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως (εν προκειμένω, διότι ο R. Stockdale έχει προσληφθεί από τον ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη).
71. Προς στήριξη της απόψεως αυτής, θα μπορούσε επίσης να υποστηριχθεί ότι το γεγονός και μόνον ότι η διατύπωση περί «δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της» στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου αντιστοιχεί σε εξαίρεση δεν σημαίνει ότι πρέπει να ερμηνεύεται στενά. Όπως εξήγησε ο γενικός εισαγγελέας S. Alber με τις προτάσεις του στην υπόθεση Συμβούλιο κατά Busacca κ.λπ. (31), το ειδικό δικαίωμα ασκήσεως αναιρέσεως που προβλέπει η διάταξη αυτή συνιστά ήδη εξαίρεση, δεδομένου ότι, δυνάμει του άρθρου 56, δεύτερο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, μόνον οι διάδικοι και οι παρεμβάντες που έχουν θιγεί απευθείας από μια απόφαση μπορούν, κατ’ αρχήν, να ασκήσουν αναίρεση. Υπό τις συνθήκες αυτές, αυτό στο οποίο έχω, μέχρι στιγμής, αναφερθεί ως «εξαίρεση» συνιστά, στην πραγματικότητα, εξαίρεση από την εξαίρεση ή αντίθετη εξαίρεση. Δεν είναι βέβαιο ότι η γενική αρχή κατά την οποία οι εξαιρέσεις πρέπει να ερμηνεύονται στενά μπορεί να εφαρμοστεί σε μια τέτοια περίπτωση.
72. Τούτου λεχθέντος, φρονώ ότι οι εργασιακές διαφορές που εκδικάζονται δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ και του άρθρου 270 ΣΛΕΕ δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αποτελούσες ενιαία κατηγορία υποθέσεων σχετικών με «διαφορές μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της» και, ως εκ τούτου, ως εμπίπτουσες αμφότερες στην εξαίρεση του άρθρου 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου.
73. Συναφώς, θα ήθελα να αναφέρω μερικές σκέψεις σχετικά με την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση H κατά Συμβουλίου κ.λπ. (32). Η υπόθεση αυτή δεν αφορούσε μέλος του προσωπικού απασχολούμενο στον τομέα της ΚΕΠΠΑ, όπως ο R. Stockdale, αλλά Ιταλίδα δικαστή αποσπασμένη από τον Ιταλό Υπουργό Δικαιοσύνης στην Αστυνομική Αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUPM) στο Σεράγεβο (Βοσνία-Ερζεγοβίνη), η οποία είχε ενημερωθεί από τον διευθυντή προσωπικού της EUPM ότι επρόκειτο να μετακινηθεί για επιχειρησιακούς λόγους στο περιφερειακό γραφείο της Μπάνια Λούκα. Το Δικαστήριο έκρινε ότι το αποσπασμένο προσωπικό της Ένωσης και το εθνικό προσωπικό υπόκεινται, από ορισμένες απόψεις, στους ίδιους κανόνες στο πλαίσιο των αποστολών ΚΠΑΑ. Περαιτέρω, επισήμανε ότι οι επίμαχες αποφάσεις «αποτελού[σα]ν […], ως εκ της φύσεώς τους, επίσης πράξεις διαχειρίσεως του προσωπικού, όπως κάθε παρόμοια πράξη που εκδίδεται από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους» (33). Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, το Δικαστήριο έκρινε ότι, δεδομένου ότι τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης είναι αρμόδια, δυνάμει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, να ελέγχουν τις πράξεις διαχειρίσεως του προσωπικού όταν αφορούν προσωπικό αποσπασμένο από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης, πρέπει επίσης να είναι αρμόδια, δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, να ελέγχουν τις πράξεις αυτές όταν αφορούν προσωπικό αποσπασμένο από τα κράτη μέλη για την εξυπηρέτηση των αναγκών της αποστολής αυτής.
74. Μπορώ να κατανοήσω πώς θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι από την ως άνω απόφαση προκύπτει ότι οι εργασιακές διαφορές πρέπει να αντιμετωπίζονται ισότιμα, είτε εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 270 ΣΛΕΕ είτε μπορούν να αχθούν ενώπιον του δικαστή της Ένωσης μόνον βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, υπό την έννοια ότι η έκταση του δικαστικού ελέγχου πρέπει να είναι η ίδια σε αμφότερες τις περιπτώσεις. Εντούτοις, φρονώ ότι η απόφαση H κατά Συμβουλίου κ.λπ. καταδεικνύει επίσης ότι το Δικαστήριο δεν αντιμετώπισε τις δύο αυτές κατηγορίες υποθέσεων ως μία και την αυτή κατηγορία, αλλά εξέλαβε τις δύο αυτές περιπτώσεις (υπό το άρθρο 270 ΣΛΕΕ και υπό το άρθρο 263 ΣΛΕΕ) ως διαφορετικές διαδικαστικές οδούς.
75. Συναφώς, υπενθυμίζω επίσης ότι, σύμφωνα με το άρθρο 24, παράγραφος 1, ΣΕΕ και το άρθρο 275 ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχει γενική αρμοδιότητα «όσον αφορά τις διατάξεις σχετικά με την [ΚΕΠΠΑ], ούτε όσον αφορά τις πράξεις που θεσπίζονται βάσει αυτών». Προβλέπονται μόνον δύο εξαιρέσεις, που αφορούν αντίστοιχα τη συμμόρφωση με τη ρήτρα μη επικαλύψεως που προβλέπεται στο άρθρο 40 της ΣΕΕ και τη νομιμότητα των αποφάσεων που προβλέπουν περιοριστικά μέτρα κατά φυσικών ή νομικών προσώπων, οι οποίες εκδίδονται από το Συμβούλιο βάσει του κεφαλαίου 2 του τίτλου V της Συνθήκης ΕΕ. Ο βαθμός στον οποίο ο δικαστής της Ένωσης πρέπει να είναι αρμόδιος να αποφανθεί επί των εργασιακών διαφορών στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ αποτελεί ευαίσθητο ζήτημα, το οποίο, εν πάση περιπτώσει, δεν έχει επιλυθεί πλήρως, ακόμη και μετά την έκδοση της αποφάσεως στην υπόθεση H κατά Συμβουλίου κ.λπ. (34), δεδομένου ότι, όπως προκύπτει από την προπαρατεθείσα περιγραφή, η εν λόγω απόφαση δεν αφορούσε διεθνείς ή τοπικούς συμβασιούχους υπαλλήλους ανήκοντες στο προσωπικό που απασχολείται στον τομέα της ΚΕΠΠΑ.
76. Υπό τις συνθήκες αυτές, δυσκολεύομαι να υποστηρίξω την άποψη ότι βούληση του νομοθέτη της Ένωσης ήταν η εξαίρεση περί «δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της», η οποία προβλέπεται στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, να καταλαμβάνει διαφορές στις οποίες εμπλέκονται οι εν λόγω υπάλληλοι – κατά μείζονα λόγο δεδομένου ότι η ως άνω διατύπωση είναι πανομοιότυπη ή σχεδόν πανομοιότυπη με εκείνη που χρησιμοποιείται στο άρθρο 270 ΣΛΕΕ και ότι οι διεθνείς ή τοπικοί συμβασιούχοι υπάλληλοι που ανήκουν στο προσωπικό που απασχολείται στον τομέα της ΚΕΠΠΑ δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως.
77. Εν κατακλείδι, φρονώ ότι η αίτηση αναιρέσεως δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εξαιρέσεως περί «δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της» που προβλέπεται στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου και, ως εκ τούτου, είναι παραδεκτή.
2. Post scriptum
78. Όπως εξήγησα στο σημείο 44 των παρουσών προτάσεων, στην υπό κρίση υπόθεση, το Βασίλειο της Ισπανίας ζήτησε να παρέμβει στη διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα, η αίτηση παρεμβάσεως του εν λόγω κράτους μέλους έφερε ημερομηνία 6 Μαΐου 2021, ήτοι δύο και πλέον έτη πριν από την έκδοση της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε να εκδώσει την απόφαση αυτή προτού δεχθεί ή απορρίψει την αίτηση παρέμβασης του Βασιλείου της Ισπανίας (και, επομένως, πριν το εν λόγω κράτος μέλος υποβάλει τις γραπτές παρατηρήσεις του) (35).
79. Ο λόγος για τον οποίο το Γενικό Δικαστήριο εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση χωρίς να αποφανθεί προηγουμένως επί του ζητήματος αυτού είναι, όπως εξήγησα στο σημείο 27 των παρουσών προτάσεων, ότι το Γενικό Δικαστήριο μπορεί, δυνάμει του άρθρου 130, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του, εφόσον το ζητήσει ο καθού, να κρίνει επί της αναρμοδιότητας ή του απαραδέκτου χωρίς να υπεισέλθει στην ουσία.
80. Κατά τη γνώμη μου, η ιδιαιτερότητα αυτή συνιστά επιπλέον λόγο που συνηγορεί υπέρ του παραδεκτού της αιτήσεως αναιρέσεως – ακόμη και αν θεωρηθεί ότι η υπόθεση εμπίπτει στην εξαίρεση του άρθρου 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, περί «δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της».
81. Πράγματι, φρονώ ότι, υπό τις περιστάσεις αυτές, το εν λόγω κράτος μέλος βρίσκεται σε διαφορετική θέση από εκείνη κράτους μέλους το οποίο δεν ζήτησε καν να παρέμβει στη δίκη ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Επιδίωξε να διασφαλίσει το δικαίωμα ασκήσεως αναιρέσεως παρεμβαίνοντας πρωτοδίκως και έδειξε ότι γνώριζε ότι η υπόθεση εκκρεμούσε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και ότι ήταν διατεθειμένο να λάβει θέση επί των νομικών ζητημάτων που έχει εγείρει η εν λόγω υπόθεση (36). Επιπλέον, δεν θεωρώ ότι το άρθρο 130, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να «καταστρατηγηθεί» το ειδικό δικαίωμα ασκήσεως αναιρέσεως που θα είχαν άλλως τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης (ήτοι, στην περίπτωση που το Γενικό Δικαστήριο δεν αποφάσιζε να κρίνει επί της αναρμοδιότητας ή του απαραδέκτου χωρίς να υπεισέλθει στην ουσία).
VII. Πρόταση
82. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να κρίνει παραδεκτή την αίτηση αναιρέσεως του Βασιλείου της Ισπανίας.
1 Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
2 Απόφαση της 26ης Ιουλίου 2023 (T‑776/20, EU:T:2023:422).
3 Βλ. ιδίως τις σκέψεις 2 έως 18 της εν λόγω αποφάσεως.
4 Κοινή δράση 2002/211/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, σχετικά με τον διορισμό [EEΕΕ] στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (ΕΕ 2002, L 70, σ. 7).
5 Με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2019/1340 του Συμβουλίου, της 8ης Αυγούστου 2019, για τον διορισμό του [ΕΕΕΕ] στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (ΕΕ 2019, L 209, σ. 10).
6 Συμφωνία για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΕ 2020, L 29, σ. 7), η οποία εκδόθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2019 και τέθηκε σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου 2020, εγκρίθηκε δε εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΚΑΕ) με την απόφαση (ΕΕ) 2020/135 του Συμβουλίου, της 30ής Ιανουαρίου 2020 (ΕΕ 2020, L 29, σ. 1).
7 Το ίδιο ειδικό δικαίωμα ασκήσεως αναιρέσεως υφίσταται και για τα θεσμικά όργανα της Ένωσης.
8 Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα S. Alber στην υπόθεση Συμβούλιο κατά Busacca κ.λπ. (C‑434/98 P, EU:C:2000:298, σημεία 24 και 25).
9 Το ίδιο ισχύει και για τις αιτήσεις αναιρέσεως που ασκούνται από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης.
10 Κανονισμός 31 (EOK), 11 (EKAE) περί καθορισμού της υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων και του καθεστώτος που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος και της Ευρωπαϊκής Κοινότητος Ατομικής Ενεργείας (ΕΕ ειδ. έκδ. 01/001, σ. 19).
11 Βλ. απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 2004, Sanders κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑45/01, EU:T:2004:289, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Επισημαίνω επίσης ότι το άρθρο 270 ΣΛΕΕ θεωρείται ότι καταλαμβάνει και πρόσωπα που εργάζονται για τα θεσμικά όργανα ή οργανισμούς που δεν εφαρμόζουν τους κανόνες περί υπηρεσιακής κατάστασης, ιδίως την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), καθώς η εν λόγω διάταξη έχει ευθυγραμμιστεί με το άρθρο 50α του Οργανισμού του Δικαστηρίου.
12 Βλ. απόφαση της 6ης Δεκεμβρίου 1989, Mulfinger κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑249/87, EU:C:1989:614, σκέψη 10).
13 Διευκρινίζω, χάριν σαφήνειας, ότι, όταν κάνω λόγο για «συμβασιούχους υπαλλήλους που ανήκουν στο προσωπικό που απασχολείται στον τομέα της ΚΕΠΠΑ ως προς τους οποίους δεν έχουν εκδοθεί κανόνες περί υπηρεσιακής κατάστασης», δεν αναφέρομαι σε αποσπασμένους υπαλλήλους ή λοιπό προσωπικό της Ένωσης που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των κανόνων περί υπηρεσιακής κατάστασης. Πράγματι, τα πρόσωπα αυτά μπορούν, ακόμη και όταν απασχολούνται στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ, να επικαλεστούν το άρθρο 270 ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι οι όροι εργασίας και απασχόλησής τους εξακολουθούν να συνδέονται με τους κανόνες του τόπου συνήθους υπηρεσίας τους.
14 Η ΚΠΑΑ αποτελεί πλήρες τμήμα της ΚΕΠΠΑ και το κύριο πλαίσιο πολιτικής μέσω του οποίου τα κράτη μέλη μπορούν να αναπτύξουν μια ευρωπαϊκή στρατηγική κουλτούρα ασφάλειας και άμυνας, να αντιμετωπίσουν συγκρούσεις και κρίσεις, να προστατεύσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους πολίτες της και να ενισχύσουν τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια (βλ. https://www.europarl.europa.eu/factsheets/el/sheet/159/common-security-and-defence-policy).
15 Για μια συνολική επισκόπηση των διαφόρων κατηγοριών προσωπικού που απασχολείται σε αποστολές της ΚΠΑΑ, βλ. Moser, C., Accountability in EU Security and Defence: The Law and Practice of Peacebuilding, Oxford University Press, 2020, Κεφάλαιο 7 («Administrative accountability: Separate but complementary fora»), σ. 240 έως 245.
16 Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 2022, Eulex Κοσσυφοπέδιο (C‑283/20, EU:C:2022:126), με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι η «Eulex Κοσσυφοπέδιο» νομιμοποιείται παθητικά στο πλαίσιο κάθε αγωγής ενώπιον των δικαστηρίων της Ένωσης με αντικείμενο τις συνέπειες της εκτελέσεως της αποστολής που της έχει ανατεθεί.
17 Βλ. λεπτομερέστερη επεξήγηση σε Butler G., «Contracted EU civil servants in EU common security and defence policy missions: Procedural routes to judicial remedies», European Labour Law Journal, τόμος 14, τεύχος 3, 2023, σ. 355.
18 Βλ. αποφάσεις της 13ης Ιουλίου 2022, JF κατά EUCAP Somalia (T‑194/20, EU:T:2022:454) και JC κατά EUCAP Somalia (T‑165/20, EU:T:2022:453).
19 Για παράδειγμα, στην απόδοση του Οργανισμού του Δικαστηρίου στη γαλλική γλώσσα, στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, χρησιμοποιείται η φράση «litiges opposant l’Union à ses agents». Το άρθρο 270 ΣΛΕΕ χρησιμοποιεί τους ίδιους όρους («litige entre l’Union et ses agents»).
20 Η φράση «[L]itigios entre la Unión y sus agentes» χρησιμοποιείται τόσο στο άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου όσο και στο άρθρο 270 ΣΛΕΕ.
21 Για παράδειγμα, η φράση «qualsiasi controversia tra l’Unione e gli agenti di questa» χρησιμοποιείται στην απόδοση του άρθρου 270 ΣΛΕΕ στην ιταλική γλώσσα, ενώ η απόδοση του άρθρου 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου στην ιταλική γλώσσα αναφέρεται σε «controversie tra l’Unione e i loro agenti». Στις αποδόσεις των εν λόγω διατάξεων στη γερμανική γλώσσα υπάρχει μικρή, επίσης, διαφορά («Streitsachen zwischen der Union und ihren Bediensteten» και «Streitsachen zwischen der Union und deren Bediensteten»). Περαιτέρω, χρησιμοποιείται ουσιαστικά η ίδια διατύπωση στην απόδοση στην ελληνική γλώσσα τόσο του άρθρου 270 ΣΛΕΕ όσο και του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου.
22 Υπόθεση C‑766/21 P (EU:C:2024:63, σημείο 1).
23 Βλ. απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 2000 (C‑434/98 P, EU:C:2000:546).
24 Κατά την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως αυτής, η αντίστοιχη διάταξη ήταν το άρθρο 49 του Οργανισμού ΕΚ του Δικαστηρίου.
25 Βλ. απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 2000, Συμβούλιο κατά Busacca κ.λπ. (C‑434/98 P, EU:C:2000:546, σκέψη 19).
26 Όπ.π. (σκέψεις 22 έως 25).
27 Βλ., επίσης, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα S. Alber στην υπόθεση Συμβούλιο κατά Busacca κ.λπ. (C‑434/98 P, EU:C:2000:298).
28 Κατά το εν λόγω κράτος μέλος, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση διακρίνει μεταξύ των πράξεων του ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη οι οποίες τελούνται υπό την εξουσία του Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (στο πλαίσιο της άσκησης της εντολής που του έχει ανατεθεί) και εκείνων που εκτελεί εξ ονόματός του και υπό την αποκλειστική ευθύνη του, όταν ασκεί τη διοικητική διαχείριση που συνδέεται με την εντολή (όπως ζητήματα προσωπικού). Το Βασίλειο της Ισπανίας φρονεί ότι η διάκριση αυτή είναι εσφαλμένη. Υποστηρίζει ότι στη Συνθήκη ΛΕΕ δεν γίνεται καμία διάκριση στηριζόμενη στη φύση των πράξεων στις οποίες μπορεί να κληθεί να προβεί ο ΕΕΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, είτε αυτές είναι στρατηγικής ή πολιτικής φύσεως είτε αφορούν τη διαχείριση του προσωπικού.
29 Βλ. υποσημείωση 23 των παρουσών προτάσεων.
30 Σημειώνω ότι οι διαφορές που αφορούν πράξεις γενικής ισχύος μπορούν να αχθούν ενώπιον του δικαστή της Ένωσης βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ. Εντούτοις, από τη νομολογία προκύπτει ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, η πράξη γενικής ισχύος πρέπει να προέρχεται από την αρμόδια για τους διορισμούς αρχή και πρέπει, τουλάχιστον, να περιέχει οριστική θέση της διοικήσεως επί της ατομικής καταστάσεως του προσφεύγοντος (βλ. απόφαση της 12ης Σεπτεμβρίου 2018, De Geoffroy κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου, T‑788/16, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2018:534, σκέψεις 24 και 25).
31 Βλ. υποσημείωση 27 των παρουσών προτάσεων (σημείο 23 των εν λόγω προτάσεων).
32 Απόφαση της 19ης Ιουλίου 2016 (C‑455/14 P, EU:C:2016:569). Για σχολιασμό της εν λόγω υποθέσεως, βλ. Prete, L., Butler, G., και Wessel, R.A., «The scope of the Court’s jurisdiction in the CFSP: H v Council and Others», σε Butler, G. και Wessel, R.A. (επιμ.), EU External Relations Law, Hart Publishing, 2022, σ. 831 έως 840.
33 Βλ. σκέψη 54 της εν λόγω αποφάσεως.
34 Βλ. κριτική ανάλυση της εν λόγω αποφάσεως από τους Prete, L., Butler, G., και Wessel, R.A., «The scope of the Court’s jurisdiction in the CFSP: H v Council and Others», σε Butler, G. και Wessel, R.A., EU External Relations Law, Hart Publishing, 2022, σ. 831 έως 840.
35 Με την αίτηση παρεμβάσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, το Βασίλειο της Ισπανίας ανέφερε απλώς ότι επιθυμούσε να παρέμβει υπέρ του R. Stockdale.
36 Βλ., αντιθέτως, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα S. Alber στην υπόθεση Συμβούλιο κατά Busacca κ.λπ. (σημείο 27) (υποσημείωση 27 των παρουσών προτάσεων), όπου ο γενικός εισαγγελέας εξηγεί ότι, στην υπόθεση εκείνη, το Συμβούλιο δεν είχε ζητήσει καν να παρέμβει στη δίκη ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.