1.

Fis-17 ta’ Ottubru 2007, seħħ inċident tat-traffiku fuq awtostrada fi Spanja, li kkawża l-mewt ta’ persuna u korra lil oħra. Is-sewwieq, ta’ nazzjonalità Portugiża u impjegat ta’ kumpannija rreġistrata fil-Portugall, tilef il-kontroll tal-vettura tal-kiri li kienet tintuża mill-imsemmija kumpannija. Il-vettura li kkawżat l-inċident kienet assigurata mill-proprjetarju tagħha mal-kumpannija Helvetia Seguros, stabbilita fi Spanja u li r-rappreżentant maħtur tagħha fil-Portugall huwa C.E.D. Portugal Unipessoal, Lda (iktar ’il quddiem “C.E.D.”). Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali huma, minn naħa, il-vittma superstiti u, min-naħa l-oħra, id-detenturi tad-drittijiet tal-persuna maqtula fl-inċident.

2.

Sabiex jinkiseb kumpens għad-dannu mġarrab fl-inċident quddiem il-qorti tal-Prim’ Istanza Portugiża, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ħarrku lil C.E.D. b’mod prinċipali u lill-Fundo de Garantia Automóvel b’mod sussidjarju. B’mod partikolari fuq il-bażi tal-kontenut tal-kuntratt ta’ rappreżentanza li jorbot lil C.E.D. ma’ Helvetia Seguros, il-qorti madankollu kkonstatat in-nuqqas ta’ kapaċità ta’ C.E.D. li titressaq quddiem il-qorti u ċaħdet ir-rikors.

3.

Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali appellaw kontra din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju. Din tal-aħħar qieset li ma teżistix dispożizzjoni nazzjonali li tattribwixxi b’mod ċar lir-rappreżentanti Portugiżi tal-impriżi tal-assigurazzjoni li jeżerċitaw l-attività tagħhom fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor il-kapaċità li jitressqu, bħala konvenuti, quddiem qorti Portugiża fil-kuntest ta’ rikors għall-kumpens ippreżentat mill-vittma ta’ inċident tat-traffiku li seħħ ’il barra mit-territorju tal-Istat Membru tar-residenza tagħha ( 2 ) u li jinvolvi vettura assigurata minn waħda mill-imsemmija impriżi. Din il-qorti tenfasizza wkoll li dan il-punt huwa s-suġġett ta’ pożizzjonijiet kontrastanti, kemm fil-ġurisprudenza kif ukoll fid-duttrina Portugiża.

4.

Il-qorti tar-rinviju tinnota wkoll li l-obbligu impost fuq l-impriżi tal-assigurazzjoni li għandhom is-sede tagħhom f’wieħed mill-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea li jaħtru rappreżentant għal kull wieħed mill-Istati Membri l-oħra, joriġina mid-Direttiva 2000/26/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Mejju 2000, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri rigward l-assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 73/239/KEE u 88/357/KEE (Ir-raba’ Direttiva dwar assigurazzjoni għall-vetturi) ( 3 ).

5.

Fil-fatt, l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva 2000/26 jistabbilixxi li “[r]-rappreżentant tal-pretensjonijiet għandu, fir-rigward ta’ dawn il-pretensjonijiet, jiġbor l-informazzjoni kollha meħtieġa inkonnessjoni mal-pagament għall-pretensjonijiet u għandu jieħu l-miżuri meħtieġa biex jinnegozja l-pagament tal-pretensjonijiet. Il-ħtieġa li jkun maħtur rappreżentant tal-pretensjonijiet m’għandhiex tippreġudika d-dritt tal-parti danneġġjata [persuna leża] jew ta’ l-impriża tagħha ta’ assigurazzjoni li tibda proċeduri diretti kontra l-persuna li tkun ikkawżat l-inċident jew l-impriża ta’ l-assigurazzjoni tagħha”.

6.

L-Artikolu 4(5) tad-Direttiva 2000/26 jipprevedi li “[r]appreżentanti tal-pretensjonijiet għandu jkollhom poteri biżżejjed [setgħat suffiċjenti] biex jirrappreżentaw l-impriża ta’ assigurazzjoni fir-rigward ta’ partijiet danneġġjati [persuni leżi] fil-każijiet li jirreferi għalihom l-Artikolu 1 u li jissodisfaw it-talbiet tagħhom bis-sħiħ. Għandhom ikunu kapaċi li jeżaminaw każijiet fil-lingwa/lingwi uffiċjali ta’ l-Istat Membru tar-residenza tal-parti danneġġjata”.

7.

L-Artikolu 4(8) tad-Direttiva 2000/26, ġie emendat mid-Direttiva 2005/14/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2005, li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 72/166/KEE, 84/5/KEE, 88/357/KEE u 90/232/KEE u d-Direttiva 2000/26/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward ta’ l-użu ta’ vetturi bil-mutur ( 4 ) u barra minn hekk jippreċiża li “[l]-ħatra ta’ rappreżentant ta’ pretensjonijiet m’għandhiex fiha nnifisha tikkostitwixxi l- ftuħ ta’ fergħa fis-sens tat-tifsira ta’ l-Artikolu 1(b) tad-Direttiva 92/49/KEE [tal-Kunsill, tat-18 ta’ Ġunju 1992 dwar il-koordinazzjoni ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li għandhom x’jaqsmu ma assigurazzjoni diretta barra minn assigurazzjoni tal-ħajja u temenda d-Direttivi 73/239/KEE u 88/357/KEE (it-Tielet Direttiva dwar assigurazzjoni mhux tal-ħajja)] u r-rappreżentant tal-pretensjonijiet m’għandux jitqies bħala stabbiliment fis-sens tat-tifsira ta’ l-Artikolu 2(ċ) tad-Direttiva 88/357/KEE jew […] stabbiliment fis-sens tat-tifsira tar-Regolament (KE) Nru 44/2001”.

8.

Il-qari tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2000/26 biss għalhekk ma jippermettix lill-qorti tar-rinviju tiddeċiedi dwar it-tilwima pendenti quddiemha mingħajr il-kjarifika tal-Qorti tal-Ġustizzja, peress li l-kunċett ta’ “poteri biżżejjed” [setgħat suffiċjenti] li għandu jkollu r-rappreżentant għall-pretensjonijiet ma huwiex ċar biżżejjed sabiex jiġi ddeterminat jekk dan jinkludix il-possibbiltà għall-vittmi ta’ inċidenti tat-traffiku li jressqu lill-imsemmi rappreżentant direttament quddiem il-qrati nazzjonali tal-post ta’ residenza tagħhom.

9.

Ikkonfrontata b’hekk b’diffikultà ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, it-Tribunal da Relação do Porto (qorti tal-appell ta’ Porto, il-Portugall) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u, permezz ta’ deċiżjoni li waslet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit-2 ta’ Novembru 2015, li tagħmel lil din tal-aħħar id-domandi preliminari li ġejjin:

10.

Dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari bbenefika minn osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati mill-Fundo de Garantia Automóvel, ir-Repubblika Portugiża kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea.

11.

X’inhu s-sinjifikat tal-previżjoni li skontha r-rappreżentant għall-pretensjonijiet, skont id-Direttiva 2000/26, għandu jkollu “poteri biżżejjed [setgħat suffiċjenti] biex jirrappreżent[a] l-impriża ta’ assigurazzjoni fir-rigward ta’ partijiet danneġġjati [persuni leżi] […] u li jissodisfa[] it-talbiet tagħhom bis-sħiħ” ( 5 )? Il-leġiżlatur tal-Unjoni hawnhekk xtaq jinkludi, għall-vittmi li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, il-possibbiltà li jressquh direttament quddiem il-qrati tal-Istat Membru ta’ residenza tagħhom? Din hija l-problema legali prinċipali mqajma mid-domandi preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju li jien se nikkunsidra flimkien.

12.

Hija ġurisprudenza stabbilita li, għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li din id-dispożizzjoni tagħmel parti minnha ( 6 ). Fl-ewwel lok, jien se nanalizza l-istatus tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet kif inhu ddefinit fid-Direttivi 2000/26 u 2005/14. L-analiżi testwali għandha tiġi kkompletata, fit-tieni lok, minn analiżi kuntestwali, teleoloġika u sistematika tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni.

13.

Bħall-Ewropa, il-leġiżlazzjoni dwar l-assigurazzjoni ta’ responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur ma saritx f’ġurnata, bħalma tixhed is-serje ta’ direttivi adottati skont l-iżvilupp tat-tħassib tal-leġiżlatur ( 7 ). Dak li jkun irid jistenna d-Direttiva 2000/26, jiġifieri r-raba’ waħda adottata dwar dan is-suġġett, biex jiġi stabbilit rappreżentant għall-pretensjonijiet.

14.

L-għan ta’ din id-Direttiva huwa li timla l-lakuni ( 8 ) tad-direttivi preċedenti billi tistabbilixxi “dispożizzjonijiet speċjali applikabbli għal partijiet li jsofru danni [persuni leżi] intitolati għal kumpens fir-rigward ta’ telf jew korriment li jirriżulta minn inċidenti li jseħħu fi Stat Membru minbarra dak l-Istat Membru tar-residenza tal-parti danneġġjata li jkunu ikkawżati mill-użu ta’ vetturi assigurati u normalment ibbażati fi Stat Membru” ( 9 ). F’din il-perspettiva, l-impriżi kollha ta’ assigurazzjoni jaħtru b’mod liberu ( 10 ), f’kull Stat Membru minbarra dak li fih ikunu rċevew l-awtorizzazzjoni uffiċjali tagħhom, rappreżentant għall-pretensjonijiet, li jkun residenti jew stabbilit fl-Istat Membru fejn huwa jkun maħtur u li l-missjoni tiegħu tkun l-indirizzar u l-pagament tal-pretensjonijiet ( 11 ). Għal dan l-għan, huwa għandu jiġbor l-informazzjoni kollha neċessarja, jieħu l-miżuri meħtieġa biex jinnegozja l-pagament tal-pretensjonijiet ( 12 ) u jkollu biżżejjed setgħat biex jirrappreżenta lill-impriża tal-assigurazzjoni fir-rigward ta’ vittmi kif ukoll biex jissodisfa t-talbiet għal kumpens tagħhom bis-sħiħ ( 13 ).

15.

Fl-istess ħin, il-leġiżlatur tal-Unjoni iqis li “[l]-ħtieġa li jkun maħtur rappreżentant tal-pretensjonijiet m’għandhiex tippreġudika d-dritt tal-parti danneġġjata [persuna leża] jew ta’ l-impriża tagħha ta’ assigurazzjoni li tibda proċeduri diretti kontra l-persuna li tkun ikkawżat l-inċident jew l-impriża ta’ l-assigurazzjoni tagħha” ( 14 ). Din il-preċiżazzjoni ma kinitx tkun utli li kieku dan il-leġiżlatur stess ma qiesx possibbli li titressaq kawża kontra r-rappreżentant għall-pretensjonijiet stess.

16.

Fl-aħħar nett, il-leġiżlatur ried jippreċiża li l-ħatra ta’ rappreżentant għall-pretensjonijiet ma tikkostitwixxix, fiha nnifisha, il-ftuħ ta’ fergħa ( 15 ) u li r-rappreżentant innifsu ma jistax jitqies bħala stabbiliment ( 16 ).

17.

Il-missjoni, il-funzjonijiet u d-dmirijiet tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet ma nbidlux fid-Direttiva 2009/103 ( 17 ) li hija sempliċiment direttiva ta’ kodifikazzjoni. Dan ifisser li ma saret l-ebda preċiżazzjoni, fit-test, fuq dak li jkopru l-“poteri biżżejjed [setgħat suffiċjenti]” ( 18 ) u li l-leġiżlatur, mingħajr ma jeskludih, ma ħax pożizzjoni espliċita dwar il-fatt jekk ir-rappreżentant għall-pretensjonijiet setax jitressaq direttament, mill-persuni leżi fl-inċident li seħħ ’il barra mit-territorju nazzjonali, quddiem il-qrati tal-post ta’ residenza tagħhom. Il-konklużjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja siltet, fir-rigward tal-Artikolu 21(5) tad-Direttiva 2009/103, li skontha “din id-dispożizzjoni li tiffissa b’dan il-mod l-għan ta’ din ir-rappreżentazzjoni, ma tippreċiżax il-portata eżatta tal-poteri mogħtija sabiex jintlaħaq dan l-għan” ( 19 ) għalhekk tista’ assolutament tiġi trasposta għal dak li jikkonċerna l-Artikolu 4(5) tad-Direttiva 2000/26. Għalhekk jidher neċessarju li ngħaddi għall-analiżi kuntestwali, teleoloġika u sistematika.

18.

L-analiżi tat-test tad-Direttiva 2000/26 tgħallimna li l-“poteri biżżejjed [setgħat suffiċjenti]” tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet għandhom jiġu ddefiniti b’tali mod li jippermettulu jwettaq iż-żewġ missjonijiet essenzjali mogħtija lilu, jiġifieri dik li “jirrappreżent[a] l-impriża ta’ assigurazzjoni fir-rigward ta’ partijiet danneġġjati [persuni leżi]” u dik li “jissodisf[a] it-talbiet [għal kumpens tal-vittmi] bis-sħiħ” ( 20 ). Din il-preżentazzjoni tat-test litterali tad-Direttiva 2000/26 madankollu ma tkunx kompleta jekk wieħed ma jqisx ukoll ċerti spjegazzjonijiet mogħtija mill-premessi tagħha.

19.

Għalhekk il-leġiżlatur tal-Unjoni ppreċiża li s-sistema ta’ rappreżentant għall-pretensjonijiet “ma taffetwa la s-sustanza tal-liġi li għandha tkun applikata f’kull każ individwali u lanqas il-kwistjoni ta’ ġurisdizzjoni” ( 21 ). Għal darba oħra, din il-preċiżazzjoni fir-rigward tad-dritt sostantiv applikabbli u d-determinazzjoni tal-ġurisdizzjoni timplika li jista’ jiġi attribwit rwol ġudizzjarju lil dan ir-rappreżentant. Bl-istess mod, huwa ppreċiżat ukoll li l-attivitajiet ta’ dan tal-aħħar “mhumiex biżżejjed sabiex jagħtu ġurisdizzjoni lill-qrati ta’ l-Istat Membru tar-residenza tal-parti li tkun sofriet danni jekk ir-regoli tal-liġi privata internazzjonali dwar l-assenjazzjoni ta’ ġurisdizzjoni ma jkunux jipprovdu dan” ( 22 ). Għalhekk, il-parteċipazzjoni tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet f’kawżi possibbli ma tistax tiġi eskluża.

20.

B’mod parallel għall-prekawzjonijiet meħuda mil-leġiżlatur fir-rigward tal-impatti possibbli tal-intervent tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet fuq id-determinazzjoni tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni u tad-dritt internazzjonali privat, il-vittmi għandhom dritt li jressqu azzjoni diretta kontra l-impriża ta’ assigurazzjoni li tinsab fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor. Madankollu, dan id-dritt li jressqu azzjoni ma huwiex ippreżentat bħala l-mod esklużiv għas-soluzzjoni ġudizzjarja tal-pretensjonijiet iżda biss bħala “supplement loġiku għall-ħatra ta’ [dan ir-rappreżentant] u […] [itejjeb] il-pożizzjoni legali [tal-vittmi]” ( 23 ). Il-preambolu tad-Direttiva, barra minn hekk, ġie estiż, wara l-adozzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001, tat-22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali ( 24 ), bi premessa 16a ( 25 ) li skontha, b’konformità mal-Artikolu 11(2), moqri flimkien mal-Artikolu 9(1)(b) ta’ dan ir-regolament, il-vittmi jistgħu jressqu kawża kontra l-assiguratur ta’ responsabbiltà ċivili fl-Istat Membru fejn huma domiċiljati. Fil-prinċipju, il-vittmi għalhekk jistgħu wkoll iressqu lill-impriżi tal-assigurazzjoni quddiem il-qrati tal-Istat Membru ta’ residenza tagħhom.

21.

Skont id-dispożizzjonijiet normattivi tad-direttiva kif ukoll il-premessi tagħha, jidher possibbli li titressaq azzjoni ġudizzjarja mill-persuni leżi kemm direttament kontra l-impriżi ta’ assigurazzjoni kif ukoll kontra r-rappreżentant tagħha, hekk kif il-leġiżlatur tal-Unjoni jidher li jħalli ż-żewġ rimedji miftuħa.

22.

Il-qari tal-premessi għalhekk jiċċara xi ftit il-loġika interna tad-Direttiva 2000/26. Madankollu, għad irid jiġi vverifikat li l-konklużjoni intermedjarja tiegħi, ibbażata fuq l-analiżi litterali u kuntestwali ta’ din id-direttiva, ma hijiex kontradetta mill-interpretazzjoni teleoloġika li għandha tinżamm.

23.

Id-Direttiva 2000/26 issegwi l-għan li tiggarantixxi lill-vittmi ta’ inċident tat-traffiku trattament komparabbli, irrispettivament minn fejn seħħ l-inċident ( 26 ). Dan jimplika li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni d-differenza fis-sitwazzjoni oġġettiva li jinsabu fiha l-vittmi ta’ inċidenti li seħħew ’il barra mit-territorju tal-Istat Membru li huma residenti fih, biex jiġu kkumpensati billi jiġu ffaċilitati, konsegwentement, il-passi li dawn jieħdu ( 27 ). Il-faċilitazzjoni tal-proċessi, f’għajnejn il-Qorti tal-Ġustizzja, hija l-funzjoni essenzjali tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet ( 28 ). F’dan ir-rigward, is-sistema implementata mid-Direttiva 2000/26 tipprevedi, pereżempju, li l-ilmenti jistgħu jitressqu fil-lingwa tal-vittma ( 29 ) lill-imsemmi rappreżentant li quddiemu jistgħu jittieħdu l-passi preliminari kollha għall-kumpens.

24.

Naturalment għandu jiġi rrikonoxxut li l-“kapaċità li jitressaq quddiem il-qorti” tar-rappreżentant inkarigat mir-riżoluzzjoni ta’ tilwim, jiġifieri l-“kapaċità tiegħu li jiddefendi”, ( 30 ) tkun tissodisfa bis-sħiħ l-għan imfittex mid-Direttiva 2000/26. Fil-fatt, huwa fir-rigward tiegħu li jittieħdu l-“passi preliminari” ( 31 ) mill-vittmi u huwa possibbli wkoll li huwa l-uniku interlokutur tagħhom. Għaldaqstant, is-segwitu loġiku, l-istadju ulterjuri li jmiss huwa li jiġi rrikonoxxut li l-azzjoni mressqa minn dawn il-vittmi kontra r-rappreżentant tal-kumpannija ta’ assigurazzjoni ġiet indirizzata korrettament, speċjalment peress li jingħatalu rwol attiv fil-proċess tal-kumpens. Fil-fehma tiegħi, biex jiġu ssodisfatti bis-sħiħ it-talbiet għal kumpens, li hija waħda mill-missjonijiet mogħtija mid-Direttiva 2000/26 lir-rappreżentant għall-pretensjonijiet, jeħtieġ li jkun jista’ jingħatalu rwol fil-proċedura ġudizzjarja – u ma tagħmilx differenza liema – jista’ jiġi assenjat lilu: dak ta’ konvenut.

25.

Huwa wkoll b’dan il-mod li nifhem it-titjib fil-pożizzjoni legali tal-vittmi, prevista fil-premessa 14 tad-Direttiva 2000/26. Jekk wieħed iħares lejn il-kuntest tal-kawża prinċipali, ikun diffiċli biex dawn il-vittmi jifhmu li l-azzjoni tagħhom tkun ġiet miċħuda għal raġuni xi ftit formalista – fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib li jorbtu lill-impriża ta’ assigurazzjoni mar-rappreżentant għall-pretensjonijiet maħtur – minħabba li din ġiet indirizzata kontra l-imsemmi rappreżentant u mhux kontra l-impriża ta’ assigurazzjoni nnifisha.

26.

Jibqa’ l-fatt li l-maġġoranza tal-partijiet ikkonċernati li pparteċipaw fil-proċedura bil-miktub insistew ħafna fuq il-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja qieset, fis-sentenza tal-10 ta’ Ottubru 2013 Spedition Welter ( 32 ), li l-mandat tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet kien limitat u li din il-limitazzjoni tkun tfisser li dan ir-rappreżentant ma jistax jitressaq quddiem il-qrati tal-Istat Membri ta’ residenza tal-persuni leżi. Dan l-argument jibbaża, fil-fehma tiegħi, fuq qari imperfett tas-sentenza inkwistjoni, li għalhekk se jkolli mmur lura għaliha.

27.

Din il-kawża kienet tirrigwarda l-kwistjoni dwar jekk il-kunċett ta’ “poteri biżżejjed [setgħat suffiċjenti]” kellux jinkludi l-awtorizzazzjoni tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet biex jirċievi b’mod validu n-notifika tal-atti ġudizzjarji neċessarji biex titressaq kawża għad-danni kkawżati minn inċident quddiem il-qorti li għandha ġurisdizzjoni.

28.

F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “[l]-vittmi għandhom ikunu jistgħu jinvokaw, fl-Istat Membru ta’ residenza tagħhom, id-dritt tagħhom għal kumpens kontra r-rappreżentant għall-pretensjonijiet maħtur f’dak l-Istat Membru mill-impriża ta’ assigurazzjoni tal-persuna responsabbli” ( 33 ). Din kompliet billi affermat li l-premessa 37 tad-Direttiva 2009/103 – li hija ekwivalenti għall-premessa 15 tad-Direttiva 2000/26 – kienet tobbliga lill-Istati Membri jagħtu lir-rappreżentanti inkwistjoni biżżejjed setgħat biex jirrappreżentaw lill-impriża tal-assigurazzjoni mhux biss fir-rigward tal-vittmi iżda wkoll quddiem awtoritajiet nazzjonali, “inklużi, meta xieraq, quddiem il-qrati, sa fejn dan ikun kompatibbli mar-regoli tal-liġi privata internazzjonali” ( 34 ). Din ikkonkludiet li, “mingħajr ma tikkomprometti l-osservanza tal-liġi privata internazzjonali, ir-rappreżentazzjoni tal-impriżi ta’ assigurazzjoni kif prevista [mid-Direttiva 2000/26] tinkludi dak kollu li għandu jippermetti li l-persuni li sofrew ħsara [persuni leżi] jkunu jistgħu jibdew b’mod validu quddiem il-qrati nazzjonali l-azzjonijiet għal kumpens tad-dannu li sofrew” ( 35 ). Dawn it-tagħlimiet huma importanti għall-kawża tagħna fir-rigward tal-kwistjoni tal-kapaċità li titressaq kawża kontra persuna.

29.

Madankollu, wara dan ir-rikonoxximent wiesa’ evidenti tas-setgħat tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja, filwaqt li hawnhekk irrepetiet il-konklużjonijiet tal-avukat ġenerali tagħha, ippreċiżat b’dan li ġej li mix-xogħol preparatorju għad-Direttiva 2000/26 kien jirriżulta li “s-setgħa ta’ rappreżentazzjoni eżerċitata minn assiguratur fl-Istat ta’ residenza tal-vittma, fl-intenzjoni tal-leġiżlatur, kellha tinkludi mandat li jawtorizza persuna tirċievi notifiki ta’ atti ġudizzjarji, anki jekk ta’ natura limitata peress li dan ma għandux jaffettwa r-regoli tal-liġi privata internazzjonali dwar l-assenjazzjoni ta’ ġurisdizzjoni” ( 36 ). Din l-affermazzjoni tal-aħħar għalhekk tapplika biss għal dak li jirrigwarda l-mandat partikolari tar-rappreżentant li jirċievi n-notifiki indirizzati lill-impriża tal-assigurazzjoni meta l-azzjoni tkun tressqet kontriha.

30.

Din il-kawża tagħna tinvolvi xenarju notevolment differenti. Fil-fatt, din ma tirrigwardax azzjoni mressqa kontra l-impriża tal-assigurazzjoni permezz tar-rappreżentant li jirċievi n-notifika tagħha iżda tirrigwarda l-possibbiltà għall-vittmi li jindikaw lir-rappreżentant għall-pretensjonijiet bħala konvenut tal-azzjoni tagħhom. Id-differenza hija importanti. Fl-ewwel każ, jistgħu jsiru domandi delikati b’rabta mal-istatus ta’ parti konvenuta tal-impriża ta’ assigurazzjoni b’mod leġittimu ( 37 ), li jiġġustifika effettivament, bħalma għamlet il-Qorti tal-Ġustizzja, li fir-rigward tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet jiġi rrikonoxxut biss mandat ta’ rappreżentazzjoni limitata. Fit-tieni każ, għall-inqas fl-ewwel lok, dan jirrigwarda relazzjoni ġuridika iktar sempliċi bejn żewġ protagonisti, jiġifieri l-vittma (ir-rikorrenti) u r-rappreżentant għall-pretensjonijiet li fir-rigward tiegħu jrid jiġi ddeterminat jekk għandux il-kwalità li jiddefendi kill-impriża ta’ assigurazzjoni quddiem il-qorti.

31.

Huwa għalhekk f’dan l-istadju tal-analiżi li jidher il-fatt li, għall-kuntrarju ta’ dak li tagħti x’jifhem il-qorti tar-rinviju fit-tieni domanda tagħha, il-kwistjoni tal-kapaċità tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet li jitressaq il-qorti hija fil-fatt indipendenti, skonnessa mill-kontenut konkret tal-mandat li jorbot lil dan ir-rappreżentant mal-impriża tal-assigurazzjoni. Sabiex twassal għal trattament komparabbli tal-vittmi u biex tiffaċilita l-passi tagħhom, inkluż meta dawk ikunu impriżi quddiem qorti, il-kwalità tar-rappreżentant għall-pretensjonijiet li jitressaq bħala konvenut ma tista’ tiddependi bl-ebda mod mir-rabta kuntrattwali li tgħaqqdu mal-impriża ta’ assigurazzjoni. L-istess japplika għall-prevedibbiltà tal-modi u tal-proċeduri ta’ kumpens implementati mid-Direttiva 2000/26 għall-benefiċċju tal-vittmi. Fi kliem ieħor, din id-direttiva stabbilixxiet tip ta’ rappreżentanza legali li ma jistax jiġi previst li tkun tista’ tiġi mxekkla mis-sempliċi rieda tal-partijiet.

32.

Kieku l-Qorti tal-Ġustizzja kellha tagħti risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju, dan ikun jipperikola, bħalma ssostni l-Kummissjoni, “il-bilanċ delikat li jikkaratterizza d-dispożizzjonijiet ta’ ġurisdizzjoni internazzjonali u ta’ liġi applikabbli fil-każijiet ta’ azzjonijiet ta’ talba għal danni kkawżati minn inċidenti tat-traffiku b’konnessjonijiet transkonfinali” ( 38 )?

33.

Ma naħsibx li dan huwa l-każ. It-tħassib tal-leġiżlatur fir-rigward tar-regoli tad-dritt internazzjonali privat u tad-determinazzjoni tal-ġurisdizzjoni huwa leġittimu meta l-azzjoni titressaq kontra l-impriża tal-assigurazzjoni. Id-domanda magħmula llum madankollu hija differenti peress li din la tirrigwarda d-determinazzjoni tal-qorti li għandha ġurisdizzjoni u lanqas tal-liġi applikabbli għall-kawża. Din tirrigwarda sempliċiment id-determinazzjoni ta’ jekk ir-rappreżentant inkarigat mir-riżoluzzjoni ta’ tilwim jistax ikollu l-kwalità ta’ konvenut. Inċidentalment, ir-risposta li l-Qorti tal-Ġustizzja se tagħti lill-qorti odjerna bl-ebda mod ma tippreġudika l-istabbiliment tal-ġurisdizzjoni tal-qrati Portugiżi, bħalma jixhed il-fatt li dan huwa diskuss bejn il-partijiet fil-kawża prinċipali minħabba l-inċertezza fir-rigward tal-Istat Membru ta’ residenza reali ta’ wieħed mir-rikorrenti. Il-kwalità li jiddefendi hija għalhekk tassew kunċett distint minn dak tal-ġurisdizzjoni. Minkejja li wieħed għandu jsostni l-kuntrarju, il-previżjoni prevista fl-Artikolu 4(5) tad-Direttiva 2000/26, li skontha r-rappreżentant għall-pretensjonijiet għandu jkollu “poteri biżżejjed [setgħat suffiċjenti]” biex jissodisfa bis-sħiħ it-talbiet għal kumpens tal-vittmi, tista’ tidher bħala dispożizzjoni ta’ ġurisdizzjoni speċjali – anki b’mod impliċitu – meta mqabbla mar-regoli li jirregolaw il-ġurisdizzjoni internazzjonali ( 39 ). Madankollu, u b’kunsiderazzjoni tal-insistenza tal-leġiżlatur f’dan ir-rigward, jista’ jidher prudenti li jitfakkar dan il-limitu.

34.

Għalhekk, għar-raġunijiet preċedenti kollha, jien tal-opinjoni li l-Artikolu 4(5) tad-Direttiva 2000/26 għandu jiġi interpretat fis-sens li fost is-setgħat li għandu jkollu r-rappreżentant għall-pretensjonijiet hemm il-kapaċità li jitħarrek, bħala konvenut, fil-kuntest ta’ kawża mressqa minn vittmi ta’ inċidenti tat-traffiku imsemmija fl-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva suġġett għall-kundizzjonijiet previsti minn din tal-aħħar, hekk kif il-klawżoli tal-kuntratt li jorbot lill-impriża ta’ assigurazzjoni mar-rappreżentant ma jkunux jistgħu jaffettwaw l-kwalità ta’ dan tal-aħħar li jiddefendi lilu nnifsu.

35.

Fir-rigward tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mit-Tribunal da Relação do Porto (qorti tal-appell ta’ Porto, il-Portugall):

L-Artikolu 4(5) tad-Direttiva 2000/26/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Mejju 2000, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri rigward l-assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 73/239/KEE u 88/357/KEE (Ir-Raba’ Direttiva dwar assigurazzjoni għall-vetturi) għandu jiġi interpretat fis-sens li, fost is-setgħat suffiċjenti li għandu jkollu r-rappreżentant għall-pretensjonijiet hemm il-kapaċità li jitħarrek, bħala konvenut, fil-kuntest ta’ kawża mressqa minn vittmi ta’ inċidenti tat-traffiku imsemmija fl-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva suġġett għall-kundizzjonijiet previsti minn din tal-aħħar, peress li l-klawżoli tal-kuntratt li jorbot lill-impriża ta’ assigurazzjoni mar-rappreżentant ma jkunux jistgħu jaffettwaw il-kwalità ta’ dan tal-aħħar li jiddefendi lilu nnifsu.