KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 21.3.2024
COM(2024) 127 final
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie wykonania i stosowania Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
1 stycznia – 31 grudnia 2023 r.
Spis treści
1.Wprowadzenie
2.Ramy instytucjonalne
3.Narzędzia egzekwowania prawa, rozstrzyganie sporów i skargi
3.1.
Narzędzia egzekwowania
3.2.
Rozstrzyganie sporów
3.3.
Skargi
4.Wykonywanie umowy w poszczególnych sektorach
4.1.
Handel towarami
4.2.
Usługi i inwestycje, handel cyfrowy, własność intelektualna, zamówienia publiczne oraz małe i średnie przedsiębiorstwa
4.3.
Energia
4.4.
Transport
4.5.
Rybołówstwo
4.6.
Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego
4.7.
Współpraca organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych
4.8.
Stowarzyszenie Zjednoczonego Królestwa z niektórymi programami unijnymi
5.Zmiany w prawie Zjednoczonego Królestwa
5.1.
Kwestie przekrojowe
5.2.
Równe warunki działania na rzecz otwartej i uczciwej konkurencji oraz zrównoważonego rozwoju
6.Wnioski
Załącznik 1: Posiedzenia wspólnych organów i pozostałych struktur ustanowionych na mocy umowy o handlu i współpracy przeprowadzone w 2023 r.
Załącznik 2: Przegląd działań w zakresie wykonania uzgodnionych przez Radę Partnerstwa 24 marca 2023 r.
Załącznik 3: Decyzje i zalecenia przyjęte przez Radę Partnerstwa lub komitety ustanowione na mocy umowy o handlu i współpracy
1.Wprowadzenie
Kluczowym wydarzeniem w stosunkach między Unią Europejską (UE) a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Zjednoczone Królestwo) w 2023 r. było przyjęcie ram windsorskich – utorowało ono drogę do konstruktywnej współpracy między stronami, które również wspólnie zobowiązały się do pełnego wykorzystania potencjału umowy o handlu i współpracy
.
Umowa ta, obowiązująca od 1 stycznia 2021 r., obejmuje szeroki zakres dziedzin, takich jak handel, transport, rybołówstwo, energetyka, koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego czy współpraca organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, a równocześnie zapewnia równe warunki działania dla uczciwej konkurencji i zrównoważonego rozwoju, jak również poszanowanie praw podstawowych.
Niniejszy dokument jest trzecim sprawozdaniem Komisji dotyczącym wykonania umowy o handlu i współpracy zgodnie z wymogiem określonym w art. 2 ust. 4 decyzji Rady (UE) 2021/689 z dnia 29 kwietnia 2021 r.
Przedstawiono w nim przegląd głównych zmian w funkcjonowaniu struktur zarządzania ustanowionych na mocy umowy o handlu i współpracy (sekcja 2) oraz w odniesieniu do narzędzi egzekwowania prawa, rozstrzygania sporów i skarg (sekcja 3). W sprawozdaniu podsumowano również postępy w obszarach wchodzących w zakres umowy o handlu i współpracy (sekcja 4) oraz przedstawiono zmiany legislacyjne w Zjednoczonym Królestwie, które są istotne dla wykonania umowy o handlu i współpracy (sekcja 5).
2.Ramy instytucjonalne
Przez cały 2023 r. wspólne organy i inne struktury ustanowione na mocy umowy o handlu i współpracy aktywnie monitorowały i ułatwiały jej wykonanie. Zorganizowano trzydzieści posiedzeń we wszystkich obszarach polityki objętych umową o handlu i współpracy. Było to więcej niż w przypadku jakiegokolwiek innego państwa trzeciego, z którym UE utrzymuje porównywalne stosunki w zakresie handlu i współpracy. Wykaz posiedzeń przedstawiono w załączniku 1. Komisja publikuje w internecie porządki obrad i protokoły posiedzeń wspólnych organów
.
Dnia 24 marca 2023 r. odbyło się posiedzenie Rady Partnerstwa, która jest głównym organem ustanowionym na mocy art. 7 umowy o handlu i współpracy w celu nadzorowania jej wykonania na szczeblu politycznym. UE, reprezentowana przez wiceprzewodniczącego Maroša Šefčoviča, oraz Zjednoczone Królestwo, reprezentowane przez ministra spraw zagranicznych Jamesa Cleverly’ego, potwierdziły, że pragną w pełni wykorzystać potencjał umowy o handlu i współpracy. Potwierdzili oni swoje zobowiązanie do przyspieszenia prac nad uzgodnieniami dotyczącymi obrotu energią elektryczną oraz stowarzyszenia Zjednoczonego Królestwa z programami Unii. Postanowili również kontynuować prace nad protokołem ustaleń w sprawie usług finansowych, współpracą w kwestiach własności intelektualnej, utworzeniem grup roboczych na mocy art. 9 umowy o handlu i współpracy oraz rozpoczęciem dialogów na temat cyberprzestrzeni i zwalczania terroryzmu. W załączniku 2 do niniejszego sprawozdania przedstawiono pełny wykaz uzgodnionych działań oraz podsumowanie postępów poczynionych w 2023 r. w realizacji tych działań.
19 komitetów ustanowionych na mocy art. 8 umowy o handlu i współpracy w celu monitorowania jej wdrażania w konkretnych obszarach odbywało posiedzenia przez cały rok, by omawiać różne kwestie wchodzące w zakres ich kompetencji. Posiedzenia te były okazją do przeglądu postępów w realizacji zobowiązań podjętych w umowie o handlu i współpracy oraz do przeprowadzenia dyskusji technicznych na temat różnych kwestii związanych z wykonywaniem tych zobowiązań, w tym nadchodzących zmian regulacyjnych. Przyjęto kilka decyzji i zaleceń, których streszczenie przedstawiono w załączniku 3.
Zgromadzenie Parlamentarne Partnerstwa, ustanowione na mocy art. 11 umowy o handlu i współpracy, spotkało się dwukrotnie w 2023 r. Na posiedzeniu w dniach 3–4 lipca w Brukseli parlamentarzyści omówili między innymi współpracę między UE a Zjednoczonym Królestwem w dziedzinie handlu i polityki przemysłowej. Poza zakresem umowy o handlu i współpracy Zgromadzenie Parlamentarne Partnerstwa przyjęło zalecenie w sprawie wspólnych wysiłków na rzecz wsparcia Ukrainy i współpracy w zakresie sankcji. Na posiedzeniu w dniach 4 i 5 grudnia w Londynie parlamentarzyści dyskutowali na temat klimatu i rybołówstwa, a także omawiali pewne kwestie, które nie wchodzą w zakres umowy o handlu i współpracy, takie jak mobilność osób. W tej sprawie Zgromadzenie Parlamentarne Partnerstwa wydało zalecenie dla Rady Partnerstwa.
Przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego nadal byli zaangażowani w wykonywanie umowy o handlu i współpracy. Wewnętrzna grupa doradcza UE, ustanowiona zgodnie z art. 13 umowy o handlu i współpracy, odbyła szereg posiedzeń
. Wewnętrzna grupa doradcza UE opracowała program zagadnień i zaleceń odzwierciedlający poglądy społeczeństwa obywatelskiego na temat wykonywania umowy o handlu i współpracy oraz szerszych stosunków między UE a Zjednoczonym Królestwem (Monitor kwestii dotyczących stosunków UE–Zjednoczone Królestwo). Komisja uwzględnia ten wkład w swoich kontaktach ze Zjednoczonym Królestwem w zakresie wykonania umowy o handlu i współpracy.
Ponadto 7 listopada 2023 r. w Londynie odbyło się Forum Społeczeństwa Obywatelskiego, utworzone na mocy art. 14 umowy o handlu i współpracy w celu prowadzenia dialogu dotyczącego wykonania części drugiej umowy o handlu i współpracy, która obejmuje handel, transport, rybołówstwo i inne uzgodnienia. Podczas spotkania skupiono się na związanych z wykonaniem umowy o handlu i współpracy kwestiach w dziedzinach handlu towarami i usługami, współpracy regulacyjnej, równych warunków działania, energii i klimatu
. Komisja bierze pod uwagę opinie wyrażone na Forum Społeczeństwa Obywatelskiego przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego, związki zawodowe, unijne przedsiębiorstwa i inne organizacje zrzeszające pracowników. Komisja stara się promować ich interesy w dyskusjach ze Zjednoczonym Królestwem na temat wykonania umowy o handlu i współpracy.
3.Narzędzia egzekwowania prawa, rozstrzyganie sporów i skargi
Komisja wprowadziła mechanizmy egzekwowania zobowiązań podjętych w umowie o handlu i współpracy, rozstrzygania ewentualnych sporów oraz rozpatrywania skarg zainteresowanych stron w UE.
3.1.Narzędzia egzekwowania
W 2023 r. przyjęto dwa rozporządzenia, aby umożliwić UE wykonywanie praw w zakresie skutecznego i terminowego wdrażania i egzekwowania umów zawartych ze Zjednoczonym Królestwem. Są to: rozporządzenie obejmujące umowę o wystąpieniu i umowę o handlu i współpracy w odniesieniu do kwestii wchodzących w zakres Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz rozporządzenie obejmujące umowę o handlu i współpracy w odniesieniu do kwestii wchodzących w zakres Traktatu Euratom.
Rozporządzenia te stanowią dla Komisji podstawę prawną do przyjęcia jednostronnych środków i środków egzekwowania określonych w umowie o handlu i współpracy i umowie o wystąpieniu. Komisja będzie mogła w szczególności zawiesić swoje obowiązki wynikające z umowy o handlu i współpracy w przypadku niewykonania przez Zjednoczone Królestwo orzeczenia trybunału arbitrażowego powołanego na podstawie umowy o handlu i współpracy lub umowy o wystąpieniu. W określonych przypadkach Komisja będzie mogła działać jednostronnie, aby chronić interesy UE, bez wcześniejszego uciekania się do arbitrażu, na przykład w przypadkach, gdy subsydium w Zjednoczonym Królestwie wiązałoby się z ryzykiem znaczącego negatywnego wpływu na handel lub inwestycje między obiema stronami.
3.2.Rozstrzyganie sporów
Podczas gdy w 2022 r. przyjęto listę arbitrów sporządzoną na podstawie art. 752 umowy o handlu i współpracy, w 2023 r. kontynuowano prace nad listą członków zespołu ekspertów oceniających kwestie równych warunków działania zgodnie z art. 409 ust. 3 umowy o handlu i współpracy. 23 marca 2023 r. UE formalnie zaproponowała Zjednoczonemu Królestwu listę osób wyrażających chęć i zdolnych do pełnienia roli członków zespołu ekspertów i jego przewodniczących. 13 lipca 2023 r. Zjednoczone Królestwo przesłało UE swój wniosek. Na podstawie tych wniosków Specjalny Komitet Handlowy ds. Równych Warunków Działania na rzecz Otwartej i Uczciwej Konkurencji oraz Zrównoważonego Rozwoju ma sporządzić listę co najmniej 15 osób. Przewiduje się, że lista ta zostanie ukończona w pierwszej połowie 2024 r.
3.3.Skargi
W 2023 r. złożono sześć skarg za pośrednictwem scentralizowanych narzędzi ustanowionych przez Komisję
. Jedno z tych zgłoszeń zostało uznane za niekwalifikowalne, ponieważ złożył je podmiot ze Zjednoczonego Królestwa. Pięć pozostałych zgłoszeń dotyczyło kwestii, które nie wchodzą w zakres umowy o handlu i współpracy. Zostały one przekierowane do odpowiednich służb Komisji w celu udzielenia odpowiedzi.
4.Wykonywanie umowy w poszczególnych sektorach
Wykonywanie umowy w poszczególnych sektorach przebiegało dobrze. Wszystkie zobowiązania w zakresie wykonania, które należało wypełnić w 2023 r. lub na początku 2024 r., zostały zakończone lub są realizowane zgodnie z planem.
W niniejszej sekcji przedstawiono główne osiągnięcia, a także najważniejsze zmiany polityczne w Zjednoczonym Królestwie w różnych dziedzinach. Ponadto w miarę możliwości ujęto w niej ilościowo przepływy handlowe między UE a Zjednoczonym Królestwem.
4.1.Handel towarami
Ogólnie rzecz biorąc, uzgodnienia związane z handlem ustanowione w umowie o handlu i współpracy funkcjonowały bardzo dobrze.
Zgodnie z art. 31 umowy o handlu i współpracy UE i Zjednoczone Królestwo wymieniały się w 2023 r. danymi statystycznymi dotyczącymi przywozu. Pokazują one, że wskaźniki wykorzystania preferencji utrzymują się na wysokim poziomie i są porównywalne z poziomami z poprzedniego roku: 88,4 % towarów kwalifikujących się do preferencji UE wywożonych do Zjednoczonego Królestwa i 81,2 % towarów kwalifikujących się do preferencji przywożonych ze Zjednoczonego Królestwa skorzystało z preferencji na mocy umowy o handlu i współpracy. Wskaźniki te należą do najwyższych w porównaniu ze wskaźnikami wykorzystania preferencji określonymi w umowach o wolnym handlu zawieranych przez UE z innymi partnerami.
Zobowiązania wynikające z umowy o handlu i współpracy, które miały zostać ukończone, zostały wypełnione w zadowalający i terminowy sposób w odniesieniu do handlu produktami ekologicznymi. UE i Zjednoczone Królestwo zakończyły ponowną ocenę wzajemnego uznawania równoważności prawodawstwa drugiej strony zgodnie z art. 3 ust. 3 załącznika 14 do umowy o handlu i współpracy. W następstwie ponownej oceny dnia 6 grudnia 2023 r. Komisja przyjęła decyzję w sprawie potwierdzenia uznania równoważności, zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. a) decyzji Rady w sprawie zawarcia umowy o handlu i współpracy. W Zjednoczonym Królestwie uznanie równoważności UE zostało potwierdzone decyzją ministerialną przyjętą tego samego dnia. Dalsze uznawanie UE odzwierciedla rejestr internetowy w Zjednoczonym Królestwie. W wyniku ponownej oceny handel produktami ekologicznymi objętymi umową o handlu i współpracy może być kontynuowany po 2023 r.
Na posiedzeniu w październiku 2023 r. Specjalny Komitet Handlowy ds. Barier Technicznych w Handlu zakończył przegląd dalszych kroków mających na celu ułatwienie handlu winem, który to przegląd miał nastąpić w ciągu 3 lat od wejścia w życie umowy o handlu i współpracy, zgodnie z art. 7 załącznika 15.
Aby ułatwić współpracę między UE a Zjednoczonym Królestwem w zakresie podatku od towarów i usług oraz wierzytelności dotyczących podatków i ceł, właściwy komitet przyjął decyzje niezbędne do pełnego wdrożenia Protokołu w sprawie współpracy administracyjnej i zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i ceł (protokół w sprawie VAT), o którym mowa w art. 120 umowy o handlu i współpracy. W rezultacie protokół w sprawie VAT może zostać w pełni wdrożony, gdy tylko zaczną funkcjonować niezbędne systemy elektroniczne, co ma nastąpić w 2024 r. Umożliwi to państwom członkowskim lepsze egzekwowanie unijnych przepisów dotyczących VAT, a także odzyskiwanie podatków i należności celnych od przedsiębiorstw w Zjednoczonym Królestwie, które zaopatrują klientów w UE.
Jeżeli chodzi o reguły pochodzenia, 21 grudnia 2023 r. Rada Partnerstwa przyjęła decyzję przedłużającą o 3 lata, do 31 grudnia 2026 r., obecne reguły pochodzenia dotyczące poszczególnych produktów w odniesieniu do baterii i pojazdów z napędem elektrycznym. Rada Partnerstwa podkreśliła, że jest to środek jednorazowy. Aby uniknąć ceł po tej dacie, zainteresowane strony muszą wykorzystać dodatkowe 3 lata na dostosowanie łańcuchów dostaw, tak aby pojazdy przeznaczone na wywóz do drugiej strony były wyposażone w baterie zgodne z regułami pochodzenia określonymi w umowie o handlu i współpracy. Aby zapewnić jednorazowy charakter tego przedłużenia, Rada Partnerstwa ograniczyła również swoje przyszłe uprawnienia do ponownej zmiany tych przepisów dotyczących poszczególnych produktów.
Jeżeli chodzi o rozwój sytuacji w Zjednoczonym Królestwie, 5 kwietnia 2023 r. ogłoszono nowe podejście do kontroli bezpieczeństwa towarów z UE, w tym wymogi sanitarne i fitosanitarne, które mają być stopniowo wprowadzane od października 2023 r. 29 sierpnia, publikując docelowy model funkcjonowania granic (The Border Target Operating Model), Zjednoczone Królestwo postanowiło jednak wprowadzić w 2024 r. pełne kontrole graniczne w odniesieniu do przywozu z UE.
Spóźniona publikacja ostatecznego docelowego modelu funkcjonowania granic oraz brak szczegółowych informacji na temat wielu jego przepisów, a także opóźnienia we wprowadzaniu certyfikacji elektronicznej przez Zjednoczone Królestwo wzbudziły w UE poważne obawy co do dokładnych wymogów i procedur, z którymi musiałby się zmierzyć wywóz z UE. Ponadto dodatkowe wymogi administracyjne, koszty i ewentualne duże opóźnienia na granicy mogłyby mieć zniechęcający wpływ na wywóz produktów rolno-spożywczych do Zjednoczonego Królestwa.
Chociaż odpowiedzialność za opracowanie i wdrożenie wykonalnego systemu przywozu spoczywa na Zjednoczonym Królestwie, aby pomóc zainteresowanym stronom z UE w przygotowaniu się na nowe wymogi dotyczące przywozu, Komisja zwróciła się do władz Zjednoczonego Królestwa o niezbędne wyjaśnienia za pośrednictwem kanałów ustanowionych na mocy umowy o handlu i współpracy, takich jak Specjalny Komitet Handlowy ds. Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych oraz Specjalny Komitet ds. Współpracy Celnej i Reguł Pochodzenia. Komisja korzystała ze struktur, takich jak wewnętrzna grupa doradcza i Komitet Doradczy ds. Dostępu do Rynku, aby współpracować z zainteresowanymi stronami w UE.
W dniu 1 sierpnia 2023 r. Ministerstwo Biznesu i Handlu ogłosiło bezterminowe rozszerzenie stosowania oznakowania CE dla 18 kategorii produktów wchodzących w zakres jego kompetencji. Oznacza to, że unijni producenci tych kategorii produktów nie muszą umieszczać oznakowania zgodności Zjednoczonego Królestwa (UKCA) w celu wprowadzenia towarów do obrotu w Wielkiej Brytanii, ale mogą nadal używać oznakowania CE w celu potwierdzenia, że produkty spełniają wymogi w zakresie bezpieczeństwa, zdrowia i ochrony środowiska. Nie jest również konieczne poddanie się ocenie zgodności przez stronę trzecią w Zjednoczonym Królestwie. Nie jest jeszcze jasne, czy pozostałe ministerstwa w Zjednoczonym Królestwie pozwolą na dalsze stosowanie oznakowania CE w odniesieniu do innych kategorii produktów.
W 2023 r. przepływy handlowe między UE a Zjednoczonym Królestwem kształtowały się następująco.
W pierwszych trzech kwartałach 2023 r. UE dokonała wywozu towarów o wartości 251 mld EUR do Zjednoczonego Królestwa, co stanowi wzrost o 2,8 % w porównaniu z tym samym okresem w 2022 r. oraz o 3,5 % w porównaniu z tym samym okresem w 2019 r. Wartość przywozu do UE ze Zjednoczonego Królestwa w pierwszych trzech kwartałach 2023 r. wyniosła 139 mld EUR, co oznacza spadek o 15,7 % w porównaniu z tym samym okresem w 2022 r. i spadek o 4,2 % w porównaniu z tym samym okresem w 2019 r. W 2023 r. UE odnotowała znaczną nadwyżkę handlową ze Zjednoczonym Królestwem w wysokości 112 mld EUR.
Z porównania handlu UE ze Zjednoczonym Królestwem z handlem UE z resztą świata w pierwszych trzech kwartałach 2023 r. wynika, że wywóz z UE do innych państw spoza UE wzrósł o 0,5 % w porównaniu z tym samym okresem w 2022 r. i o 23,5 % w porównaniu z tym samym okresem w 2019 r. Przywóz do UE z innych państw trzecich spadł o 15,2 % w porównaniu z tym samym okresem w 2022 r. i wzrósł o 35,1 % w porównaniu z 2019 r.
Wykres 1: Handel towarami między UE a Zjednoczonym Królestwem w porównaniu z handlem UE z resztą świata, pierwsze trzy kwartały 2019, 2022 i 2023 r., w mld EUR. Źródło: Eurostat
W pierwszych trzech kwartałach 2023 r. całkowity handel towarami ze Zjednoczonym Królestwem stanowił 10,2 % wymiany handlowej UE z jej partnerami międzynarodowymi, co stanowi nieznaczny wzrost z 9,9 % w 2022 r. i spadek z 12,7 % w 2019 r.
Zjednoczone Królestwo było miejscem przeznaczenia 13,2 % wywozu z UE (w porównaniu z 12,9 % w 2022 r. i 15,3 % w 2019 r.), ustępując tylko Stanom Zjednoczonym (19,5 %). Zjednoczone Królestwo było źródłem 7,3 % przywozu do UE (w porównaniu z 7,3 % w 2022 r. i 10,00 % w 2019 r.), zajmując trzecie miejsce za Chinami (20,4 %) i Stanami Zjednoczonymi (13,5 %).
Wykres 2: Handel towarami UE z jej trzema najważniejszymi partnerami międzynarodowymi, pierwsze trzy kwartały 2019, 2022 i 2023 r. (%). Źródło: Eurostat
Sektory, w których wywóz z UE do Zjednoczonego Królestwa wzrósł najbardziej w 2023 r. w porównaniu z 2022 r., to maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy (+14 %) oraz żywność, napoje i wyroby tytoniowe (+11 %). W 2023 r. przywóz do UE ze Zjednoczonego Królestwa wzrósł jedynie w przypadku maszyn, urządzeń i sprzętu transportowego (+15 %) oraz żywności, napojów i wyrobów tytoniowych (+4 %), natomiast w przypadku wszystkich pozostałych kategorii produktów spadł.
Wykres 3: Handel towarami między UE a Zjednoczonym Królestwem w ramach Standardowej klasyfikacji handlu międzynarodowego (SITC) dla towarów, pierwsze trzy kwartały 2019, 2022 i 2023 r., w mld EUR. Źródło: Eurostat
4.2.Usługi i inwestycje, handel cyfrowy, własność intelektualna, zamówienia publiczne oraz małe i średnie przedsiębiorstwa
Nie było znaczących problemów z wdrażaniem postanowień w obszarach usług i inwestycji, handlu cyfrowego, własności intelektualnej, zamówień publicznych oraz małych i średnich przedsiębiorstw.
Na posiedzeniu w październiku 2023 r. Specjalny Komitet Handlowy ds. Usług, Inwestycji i Handlu Cyfrowego zakończył przegląd wykonania postanowienia dotyczącego transgranicznych przepływów danych, który należało przeprowadzić w ciągu 3 lat od wejścia w życie umowy o handlu i współpracy zgodnie z art. 201 ust. 2.
Jeżeli chodzi o uznawanie kwalifikacji zawodowych, Komisja oceniła wspólne zalecenie przedłożone w październiku 2022 r. przez Radę Architektów Europy i Radę Rejestracji Architektów w Zjednoczonym Królestwie zgodnie z art. 158 ust. 3 umowy o handlu i współpracy, a także projekt umowy o wzajemnym uznawaniu.
Zdaniem Komisji wniosek był niezrównoważony i szkodził architektom z UE, ponieważ zapewniłby architektom, którzy zdobyli kwalifikacje w Zjednoczonym Królestwie, poziom uznania podobny do poziomu, jaki przysługiwał im, gdy Zjednoczone Królestwo było państwem członkowskim, podczas gdy architekci, którzy zdobyli kwalifikacje w jednym z państw członkowskich UE, musieliby podchodzić do określonych egzaminów zawodowych w Zjednoczonym Królestwie. Asymetria ta nie jest uzasadniona żadnym z możliwych powodów zastosowania środków wyrównawczych określonych w umowie o handlu i współpracy. Organizacje zawodowe przedłożyły zmienioną wersję wspólnego zalecenia oraz projekt umowy o wzajemnym uznawaniu, które nie uwzględniają tej asymetrii. Komisja uważa, że dokumenty te nie stanowią odpowiedniej podstawy do rozpoczęcia negocjacji.
Kontynuowano rozmowy ze Zjednoczonym Królestwem na temat jego przepisów dotyczących globalnej mobilności biznesowej oraz trudności napotykanych przez podmioty z UE, w szczególności na temat uciążliwych wymogów dotyczących zatrudniania cudzoziemców, które usługodawcy z UE muszą spełnić, aby świadczyć usługę w Zjednoczonym Królestwie. Komisja będzie nadal poszukiwać rozwiązania.
W dziedzinie własności intelektualnej rozpoczęły się dyskusje między Urzędem Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej a Urzędem ds. Własności Intelektualnej Zjednoczonego Królestwa na temat poprawy współpracy, o której mowa w art. 273 umowy o handlu i współpracy, w drodze protokołu ustaleń.
W 2023 r. przepływy handlowe między UE a Zjednoczonym Królestwem kształtowały się następująco.
W pierwszych trzech kwartałach 2023 r. UE dokonała wywozu usług o wartości 197 mld EUR do Zjednoczonego Królestwa, co stanowi wzrost o 5,2 % w porównaniu z tym samym okresem w 2022 r. i o 18,2 % w porównaniu z tym samym okresem w 2019 r. Wartość przywozu do UE ze Zjednoczonego Królestwa wyniosła 152 mld EUR, co stanowi wzrost o 4,6 % w porównaniu z tym samym okresem w 2022 r. i o 17,9 % w porównaniu z 2019 r. W 2023 r. UE odnotowała nadwyżkę handlową ze Zjednoczonym Królestwem w wysokości 45 mld EUR.
Z porównania handlu UE ze Zjednoczonym Królestwem z handlem UE z resztą świata wynika, że w pierwszej połowie 2023 r. wywóz z UE do innych państw trzecich nieznacznie spadł – o 0,4 % w porównaniu z tym samym okresem w 2022 r., ale był o 28,7 % wyższy niż w 2019 r. Przywóz do UE z innych państw trzecich wzrósł o 4,9 % w porównaniu z tym samym okresem w 2022 r. i o 28,8 % w porównaniu z 2019 r.
Wykres 4: Handel usługami między UE a Zjednoczonym Królestwem w porównaniu z handlem UE z resztą świata, trzy kwartały 2019, 2022 i 2023 r., w mld EUR. Źródło: Eurostat
W pierwszych trzech kwartałach 2023 r. całkowity handel usługami ze Zjednoczonym Królestwem stanowił 19,1 % całkowitej wymiany handlowej UE z jej partnerami międzynarodowymi, co stanowi nieznaczny wzrost z 18,7 % w 2022 r. i spadek w porównaniu z 2019 r. (20,5 %).
Zjednoczone Królestwo było miejscem przeznaczenia 20,1 % wywozu z UE w 2023 r. (w porównaniu z 19,2 % w 2022 r. i 21,5 % w 2019 r.), ustępując tylko Stanom Zjednoczonym (21,7 %). Zjednoczone Królestwo było źródłem 18,0 % przywozu do UE (w porównaniu z 18,0 % w 2022 r. i 19,3 % w 2019 r.), ustępując tylko Stanom Zjednoczonym (33,6 %).
Wykres 5: Handel usługami w UE z trzema najważniejszymi partnerami międzynarodowymi, pierwsze trzy kwartały 2019, 2022 i 2023 r. (%). Źródło: Eurostat
Sektory, w których wywóz z UE do Zjednoczonego Królestwa wzrósł najbardziej w 2023 r. w porównaniu z 2022 r., to podróże (+19,2 %) oraz ubezpieczenia i emerytury (+12,4 %). W przypadku sektora podróży odnotowano również na największy wzrost przywozu do UE ze Zjednoczonego Królestwa (+19,3 %), a na kolejnym miejscu znalazły się usługi telekomunikacyjne i informatyczne (+8,8 %).
Wykres 6: Handel usługami między UE a Zjednoczonym Królestwem w pierwszych trzech kwartałach 2023 r. w porównaniu z tym samym okresem w 2022 i 2019 r., w podziale na rodzaje usług, w mld EUR. Źródło: Eurostat
4.3.Energia
W obecnej sytuacji geopolitycznej zacieśnienie współpracy w dziedzinie energii między UE a Zjednoczonym Królestwem jest szczególnie ważne. Znaczenie współpracy w tej dziedzinie zostało podkreślone na drugim posiedzeniu Rady Partnerstwa. Pełne wdrożenie przepisów dotyczących energii zawartych w umowie o handlu i współpracy pozostało jednak wyzwaniem ze względu na złożoność sprawy.
Poczyniono jedynie częściowe postępy we wdrażaniu nowych uzgodnień dotyczących obrotu energią elektryczną, o których mowa w art. 312 i załączniku 29 do umowy o handlu i współpracy. Zgodnie z zaleceniem Specjalnego Komitetu ds. Energii z 7 lutego 2023 r. operatorzy systemów przesyłowych z UE i Zjednoczonego Królestwa przedstawili dodatkowe informacje. W informacjach tych nie wskazano jasnego sposobu przyjęcia nowych uzgodnień, ponieważ nadal istnieją obawy co do tego, jak solidne i dostosowane do przyszłych wyzwań byłyby potencjalne rozwiązania. Specjalny Komitet ds. Energii nadal bada możliwości i sposoby rozwiązania tych problemów.
W kontekście wysiłków na rzecz odejścia od rosyjskich paliw współpraca na mocy art. 315 umowy o handlu i współpracy w zakresie bezpieczeństwa dostaw nadal miała ogromne znaczenie. W 2023 r. dostawy gazu ze Zjednoczonego Królestwa do UE utrzymywały się na wysokim poziomie. Przyczyniło się to do bezpieczeństwa dostaw w UE i dywersyfikacji źródeł energii. W oczekiwaniu na zimę 2023–2024 przeprowadzono wymianę techniczną na temat gotowości w zakresie gazu i energii elektrycznej oraz bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich.
Zgodnie z art. 319 umowy o handlu i współpracy dotyczącym energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej UE poinformowała Zjednoczone Królestwo o bardziej ambitnych celach wynikających ze zmienionej dyrektywy w sprawie energii ze źródeł odnawialnych i dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej.
Poczyniono postępy we współpracy w zakresie rozwijania energii morskiej ze źródeł odnawialnych, zgodnie z art. 321 umowy o handlu i współpracy oraz w ramach protokołu ustaleń w sprawie współpracy w dziedzinie energii morskiej ze źródeł odnawialnych, który został zawarty między uczestnikami współpracy w dziedzinie energetyki na Morzu Północnym a Zjednoczonym Królestwem.
UE i Zjednoczone Królestwo podjęły również kroki w celu ułatwienia współpracy między operatorami systemów przesyłowych oraz między organami regulacyjnymi, jak przewidziano w art. 317 i 318 umowy o handlu i współpracy. Oczekuje się, że w 2024 r. wprowadzone zostaną uzgodnienia robocze między operatorami systemów przesyłowych gazu i energii elektrycznej oraz organami regulacyjnymi obu stron.
4.4.Transport
Realizacja umowy o handlu i współpracy w dziedzinie transportu przebiegała bezproblemowo i koncentrowała się na skutecznym wykonywaniu praw wzajemnie przyznanych przez strony.
W dziedzinie bezpieczeństwa lotniczego spośród 18 wniosków o walidację certyfikatów wydanych przez Urząd Lotnictwa Cywilnego Zjednoczonego Królestwa, Agencja UE ds. Bezpieczeństwa Lotniczego zatwierdziła jeden wniosek na podstawie art. 446 umowy o handlu i współpracy w związku z załącznikiem 30 do tej umowy. Przy wsparciu EASA organy Zjednoczonego Królestwa zatwierdziły 4 z 5 projektów przedłożonych przez wnioskodawców z UE. Liczby te mieszczą się w oczekiwanym zakresie aktywności pod względem walidacji.
W dziedzinie transportu lotniczego do końca 2023 r. zawarto 23 umowy dwustronne dotyczące przewozów wyłącznie towarowych między państwem członkowskim UE a Zjednoczonym Królestwem zgodnie z art. 419 ust. 4 i 9 umowy o handlu i współpracy. Dwie z tych umów (z Chorwacją i Słowenią) zawarto w 2023 r.
W dziedzinie transportu drogowego Specjalny Komitet ds. Transportu Drogowego przyjął decyzję na podstawie art. 468 ust. 5 oraz części B sekcja 4 art. 2 ust. 2 załącznika 31 do umowy o handlu i współpracy, dostosowując specyfikacje techniczne inteligentnego tachografu 2 określone w prawie Unii. W związku z tym przewoźnicy drogowi towarów mający siedzibę w Zjednoczonym Królestwie są zobowiązani do wyposażenia swoich pojazdów w inteligentne tachografy, które są zgodne z tymi specyfikacjami technicznymi, gdy odbywają przejazdy zgodnie z art. 462 umowy o handlu i współpracy.
Dla kompletności w obszarze transportu kolejowego, który nie jest objęty umową o handlu i współpracy, 20 czerwca 2023 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady upoważniającej Republikę Francuską do wynegocjowania, podpisania i zawarcia umowy międzynarodowej w sprawie wymogów w zakresie bezpieczeństwa i interoperacyjności w odniesieniu do stałego połączenia przez kanał La Manche.
Jeżeli chodzi o rozwój sytuacji w Zjednoczonym Królestwie, zmieniono przepisy dotyczące kabotażu, wycofując prawo przewoźników unijnych do prowadzenia tego rodzaju działalności po przejeździe bez załadunku lub w połączeniu z działalnością transportową w Zjednoczonym Królestwie. Ponadto zniesiono prawo przewoźników unijnych do prowadzenia działalności transportowej między Zjednoczonym Królestwem a innymi państwami spoza UE. Zdaniem Zjednoczonego Królestwa celem tych zmian było dostosowanie poziomu otwartości jego rynku do jego zobowiązań wynikających z umowy o handlu i współpracy.
4.5.Rybołówstwo
Poczyniono znaczne postępy we wdrażaniu postanowień umowy o handlu i współpracy dotyczących rybołówstwa.
Aby poprawić zrównoważone zarządzanie wspólnie eksploatowanymi stadami, Specjalny Komitet ds. Rybołówstwa przyjął w 2023 r. szereg decyzji i zaleceń, w tym wspólne wytyczne dotyczące powiadamiania drugiej strony o środkach zarządzania.
Komisja kontynuowała również rozmowy ze Zjednoczonym Królestwem dotyczące środków zarządzania, które mogą mieć wpływ na statki obu stron, zgłoszonych na podstawie art. 496 ust. 3 umowy o handlu i współpracy.
Komisja i władze Zjednoczonego Królestwa, Jersey i Guernsey rozpoczęły wdrażanie porozumień dotyczących rodzaju i warunków działalności połowowej prowadzonej przez unijne statki rybackie na wodach Jersey i Guernsey, jak przewidziano w art. 502 umowy o handlu i współpracy.
W grudniu UE i Zjednoczone Królestwo zakończyły coroczne konsultacje mające na celu ustalenie całkowitych dopuszczalnych połowów w 2024 r. w odniesieniu do wspólnie eksploatowanych stad na podstawie art. 498 umowy o handlu i współpracy. Strony osiągnęły kompleksowe porozumienie dotyczące wszystkich stad. Zapewnia ono unijnej flocie uprawnienia do połowów ponad 388 000 ton, których wartość szacuje się na około 1 mld EUR w oparciu o historyczne ceny wyładunku skorygowane o inflację.
Ponadto w kontaktach ze Zjednoczonym Królestwem przez cały 2023 r. UE podkreślała znaczenie ustanowienia porozumień dotyczących wzajemnego dostępu do wód od lipca 2026 r.
4.6.Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego
Współpraca w tej dziedzinie była konstruktywna i obie strony zobowiązały się do rozwiązania wszelkich problemów, które mogą pojawić się podczas wdrażania Protokołu w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do umowy o handlu i współpracy (zwanego dalej „protokołem”).
Aby ułatwić przekazywanie danych i wyjaśnić niektóre aspekty finansowe, Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego przyjął dwie decyzje.
Ponadto Specjalny Komitet ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego przeprowadził prace techniczne w takich kwestiach jak dodatkowe minimalne zmiany w standardowych dokumentach elektronicznych i potencjalne minimalne zmiany w przenośnych dokumentach, procedury zwrotu kosztów świadczeń z tytułu choroby oraz transpozycja odpowiednich decyzji Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego.
4.7.Współpraca organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych
Wykonywanie umowy o handlu i współpracy w zakresie egzekwowania prawa i współpracy sądowej przebiegało sprawnie.
W obszarze wymiany profili DNA i odcisków palców do końca 2023 r. 19 państw członkowskich i Zjednoczone Królestwo udzieliło sobie nawzajem dostępu do swoich krajowych baz danych DNA do celów zautomatyzowanego przeszukiwania, zgodnie z art. 530 umowy o handlu i współpracy. W odniesieniu do odcisków palców uczyniło to 12 państw członkowskich i Zjednoczone Królestwo, zgodnie z art. 534 umowy o handlu i współpracy.
Jeżeli chodzi o przekazywanie Zjednoczonemu Królestwu przez przewoźników lotniczych danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w odniesieniu do lotów między UE a Zjednoczonym Królestwem, zgodnie z art. 552 ust. 15 umowy o handlu i współpracy okres przejściowy upłynął 31 grudnia 2023 r.
Od dnia 1 stycznia 2024 r. Zjednoczone Królestwo musi usunąć dane PNR pasażera po opuszczeniu przez niego Zjednoczonego Królestwa, chyba że ocena ryzyka wskazuje na potrzebę zatrzymywania takich danych.
Aby ułatwić współpracę w sprawach karnych, Specjalny Komitet ds. Współpracy Organów Ścigania i Wymiaru Sprawiedliwości przyjął standardowy formularz wniosków o wzajemną pomoc w sprawach karnych, o którym mowa w art. 635 umowy o handlu i współpracy. Właściwe organy są zobowiązane do korzystania z tego formularza od 1 września 2023 r. Zawiera on wszystkie informacje niezbędne do złożenia wniosku o wzajemną pomoc.
4.8.Stowarzyszenie Zjednoczonego Królestwa z niektórymi programami unijnymi
Znaczący krok we wdrażaniu umowy o handlu i współpracy osiągnięto dzięki włączeniu Zjednoczonego Królestwa do niektórych programów zgodnie z częścią piątą umowy o handlu i współpracy, co zapewniło więcej możliwości współpracy w dziedzinie nauki, badań naukowych i innowacji.
Protokoły I i II, przyjęte 4 grudnia 2023 r. przez Specjalny Komitet ds. Udziału w Programach Unii, obejmują szczegółowe warunki uczestnictwa Zjednoczonego Królestwa w programie „Horyzont Europa” i w komponencie Copernicus programu kosmicznego (protokół I), a także dostęp do usług unijnego komponentu obserwacji i śledzenia obiektów kosmicznych w ramach programu kosmicznego (protokół II) na podstawie wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027. Zjednoczone Królestwo postanowiło nie uczestniczyć w programie badawczo-szkoleniowym Euratomu ani we Wspólnym Przedsięwzięciu „Fusion for Energy”.
Stowarzyszenie Zjednoczonego Królestwa z programem „Horyzont Europa” weszło w życie 1 stycznia 2024 r., umożliwiając podmiotom ze Zjednoczonego Królestwa podpisanie umów o udzielenie dotacji i otrzymanie finansowania w ramach odpowiednich programów od czwartego roku obowiązywania obecnych wieloletnich ram finansowych. Do tego czasu postanowienia przejściowe Komisji dotyczące państw, które przystępują do programu „Horyzont Europa”, umożliwiały ocenę podmiotów ze Zjednoczonego Królestwa na takich samych warunkach, jakie stosowano wobec podmiotów z państw, które już były stowarzyszone.
5.Zmiany w prawie Zjednoczonego Królestwa
Komisja nadal uważnie monitorowała zmiany legislacyjne w Zjednoczonym Królestwie, w szczególności pod kątem ich wpływu na zobowiązania wynikające z umowy o handlu i współpracy.
W poniższej sekcji podsumowano zmiany w odpowiednich przepisach Zjednoczonego Królestwa o charakterze przekrojowym (sekcja 5.1) oraz dotyczące równych warunków działania (sekcja 5.2), biorąc pod uwagę najważniejsze wnioski ustawodawcze (projekty ustaw) i przyjęte ustawodawstwo (ustawy). W przypadkach, w których przyjęto nowe przepisy, w sprawozdaniu podkreślono ich znaczenie dla umowy o handlu i współpracy. Zapowiedzi dotyczące planów politycznych i konsultacji publicznych nie zostały uwzględnione. Chociaż mogą one wskazywać przyszły kierunek polityki, formułowanie wniosków na temat ich znaczenia dla umowy o handlu i współpracy byłoby przedwczesne.
5.1.Kwestie przekrojowe
W 2023 r. przyjęto dwa ważne akty prawne i złożono dwa projekty ustaw, które mogą mieć wpływ na funkcjonowanie umowy o handlu i współpracy w wielu obszarach. Jeden projekt ustawy, który wzbudził poważne obawy co do jego zgodności z europejską konwencją praw człowieka, został wycofany.
29 czerwca 2023 r. przyjęto ustawę o zachowanym prawie UE (uchylenie i reforma). W ustawie tej uchyla się niektóre zachowane przepisy UE do końca 2023 r. i znosi się szczególny status wszystkich zachowanych przepisów prawa UE w porządku prawnym Zjednoczonego Królestwa. Ponadto w ustawie przekazuje się organom Zjednoczonego Królestwa istotne uprawnienia do uchylenia, zmiany lub modyfikacji zachowanych przepisów UE.
Komisja uważnie śledziła rozwój sytuacji w zakresie przyjmowania tych przepisów oraz ich zgodność z zobowiązaniami Zjednoczonego Królestwa wynikającymi z umowy o handlu i współpracy. W oficjalnej odpowiedzi skierowanej do wiceprzewodniczącego Maroša Šefčoviča oraz podczas szeregu spotkań technicznych władze Zjednoczonego Królestwa poinformowały Komisję, że celem ustawy nie jest obniżenie poziomu ochrony w kwestiach związanych z pracą, środowiskiem i klimatem w ramach umowy o handlu i współpracy. Konieczne będzie jednak dalsze monitorowanie, aby zapewnić przestrzeganie przepisów w świetle szerokiego uprawnienia przyznanego organom Zjednoczonego Królestwa do zmiany zachowanego prawa UE oraz roli sądów Zjednoczonego Królestwa w interpretacji zachowanego prawodawstwa UE.
20 lipca 2023 r. przyjęto ustawę o nielegalnej imigracji, na mocy której osoby, które wjeżdżają nielegalnie do Zjednoczonego Królestwa, nie będą mogły przebywać na terytorium Zjednoczonego Królestwa oraz zostaną zatrzymane i niezwłocznie wydalone do kraju pochodzenia albo do innego państwa. Ponadto 7 grudnia 2023 r. wprowadzono projekt ustawy o bezpieczeństwie w Rwandzie (azyl i imigracja), w którym uznano Rwandę za bezpieczny kraj, do którego osoby mogą być wydalone ze Zjednoczonego Królestwa. W deklaracji wydanej na podstawie sekcji 19 pkt 1 lit. b) ustawy Zjednoczonego Królestwa o prawach człowieka minister spraw wewnętrznych stwierdził, że „[…] nie jest w stanie oświadczyć, że [...] przepisy ustawy o bezpieczeństwie Rwandy (azyl i imigracja) są zgodne z prawami wynikającymi z konwencji, ale rząd pragnie jednak, aby Izba przystąpiła do procedowania projektu ustawy”. Komisja z niepokojem odnotowuje te zmiany i oczekuje, że Zjednoczone Królestwo będzie przestrzegać swoich zobowiązań międzynarodowych, w szczególności zobowiązań wynikających z europejskiej konwencji praw człowieka, która stanowi podstawę współpracy w dziedzinie egzekwowania prawa i współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych na mocy umowy o handlu i współpracy.
W marcu 2023 r. rząd Zjednoczonego Królestwa przedłożył nową wersję projektu ustawy o ochronie danych i informacjach cyfrowych (nr 2). Celem tego projektu jest reforma ram ochrony danych w Zjednoczonym Królestwie, na których Komisja oparła swoje decyzje dotyczące adekwatności poziomu ochrony danych osobowych. W projekcie ustawy mają zostać wprowadzone zmiany w kilku obszarach, w szczególności w zakresie podstaw prawnych przetwarzania danych osobowych, wykonywania praw osób, których dane dotyczą, przepisów dotyczących przekazywania danych osobowych do innych państw oraz ustanowienia i funkcjonowania niezależnego organu nadzorczego ds. ochrony danych. Komisja będzie nadal monitorować proces legislacyjny.
W kwietniu 2023 r. rząd Zjednoczonego Królestwa wprowadził projekt ustawy o rynkach cyfrowych, konkurencji i konsumentach. Projekt ustawy przewiduje regulację konkurencji na rynkach cyfrowych oraz wyznaczanie przedsiębiorstw o strategicznym statusie rynkowym. Jego celem jest również zreformowanie niektórych aspektów prawa konkurencji i utworzenie dwóch odrębnych systemów egzekwowania prawa konsumenckiego na drodze cywilnej: system sądowy i system bezpośredniego egzekwowania prawa zarządzany przez Urząd ds. Konkurencji i Rynków Zjednoczonego Królestwa. Komisja będzie nadal monitorować proces legislacyjny.
Ponadto 27 czerwca 2023 r. wycofano projekt ustawy o prawach, który przedstawiono w 2022 r.
5.2.Równe warunki działania na rzecz otwartej i uczciwej konkurencji oraz zrównoważonego rozwoju
Komisja uważnie monitoruje zmiany regulacyjne w tym obszarze i w razie potrzeby zwraca się do Zjednoczonego Królestwa o wyjaśnienia.
5.2.1.Kontrola subsydiów i podatki
W styczniu 2023 r przyjęto trzy rodzaje subsydiów objętych wyłączeniem grupowym „Streamlined Routes” (ścieżki uproszczone). Trzy ścieżki uproszczone obejmują: (i) badania, rozwój i innowacje; (ii) zużycie energii; oraz (iii) lokalny wzrost gospodarczy i zwalniałyby organy publiczne z oceny środków subsydiowania w świetle zasad subsydiowania.
Komisja nadal monitorowała wdrażanie wcześniej przyjętych przepisów, które weszły w życie w 2023 r., takich jak nowy system kontroli subsydiów na mocy ustawy o kontroli subsydiów z 2022 r. Zwróciła się również do Zjednoczonego Królestwa o wyjaśnienia dotyczące pakietu środków dotyczących kosztów energii elektrycznej dla energochłonnych gałęzi przemysłu, a także o aktualne informacje na temat stref inwestycyjnych i wolnych portów.
5.2.2.Standardy pracy i standardy społeczne, środowisko i klimat
W obszarze norm pracy i standardów społecznych Komisja śledziła rozwój sytuacji w związku z przyjęciem i wdrożeniem ustawy o strajkach (minimalny poziom usług) z 2023 r., która uprawnia rząd Zjednoczonego Królestwa do określenia minimalnych wymogów dotyczących usług podczas strajków w niektórych sektorach usług publicznych.
Po przedłożeniu przez Kongres Związków Zawodowych do Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) informacji na temat domniemanych ataków na prawo pracowników do strajku, 17 lipca 2023 r. Komitet ds. Stosowania Konwencji i Zaleceń MOP wezwał rząd Zjednoczonego Królestwa do ułatwienia dialogu z partnerami społecznymi oraz do zapewnienia zgodności wszelkich obowiązujących lub nowych przepisów z międzynarodowymi zasadami dotyczącymi wolności zrzeszania się. Nie wiadomo jeszcze, w jaki sposób zalecenia te zostaną uwzględnione.
Ponadto 13 lipca 2023 r. Wysoki Trybunał Zjednoczonego Królestwa uchylił instrument ustawowy, który umożliwiał agencjom zatrudnienia świadome zapewnianie pracodawcy pracowników tymczasowych w celu wykonywania obowiązków pracowników biorących udział w strajku.
W dziedzinie środowiska i klimatu Zjednoczone Królestwo przyjęło prawo wtórne zmniejszające liczbę uprawnień w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS), które mogą być sprzedawane na aukcji począwszy od 2024 r., aby wesprzeć realizację celów w zakresie dekarbonizacji. Komisja monitorowała te zmiany wraz z innymi wydarzeniami, takimi jak spadek cen w ramach ETS Zjednoczonego Królestwa, który stworzył lukę w stosunku do cen EU ETS, oraz przyjęcie przez Komitet ds. Zmian Klimatu sprawozdania dla Parlamentu za 2023 r. w sprawie postępów w ograniczaniu emisji oraz oceny zapowiedzi i zmian w zakresie neutralności emisyjnej w Zjednoczonym Królestwie.
Komisja monitorowała również rozwój polityki w zakresie chemikaliów w Zjednoczonym Królestwie (UK REACH) i jej rozbieżności z polityką UE (UE REACH).
6.Wnioski
Umowa o handlu i współpracy nie zastępuje i nie może zastąpić członkostwa w UE. Pozostawanie poza jednolitym rynkiem UE i jej polityką w poszczególnych obszarach ma nieuniknione konsekwencje dla handlu, dostępu do rynku i zakresu współpracy.
Jak już jednak podkreślono, umowa o handlu i współpracy jest dla UE bardzo dobrą umową. Zapewnia odpowiednią równowagę między prawami i obowiązkami obu stron oraz daleko idący dostęp do rynku i szeroko zakrojoną współpracę.
Komisja pozostaje w pełni zaangażowana w dalsze wykonywanie umowy o handlu i współpracy oraz konstruktywną współpracę ze Zjednoczonym Królestwem w tym zakresie.
Załącznik 1: Posiedzenia wspólnych organów i pozostałych struktur ustanowionych na mocy umowy o handlu i współpracy przeprowadzone w 2023 r.
|
Data
|
Wspólny organ/struktura
|
|
7–9 marca
|
Rybołówstwo (grupa robocza): 4. posiedzenie
|
|
9 marca
|
Wewnętrzna grupa doradcza UE: 6. posiedzenie
|
|
24 marca
|
Rada Partnerstwa: 2. posiedzenie
|
|
18–20 kwietnia
|
Rybołówstwo (grupa robocza): 5. posiedzenie
|
|
1 czerwca
|
Transport lotniczy (Specjalny Komitet): 3. posiedzenie
|
|
19 czerwca
|
Współpraca organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości (Specjalny Komitet): 3. posiedzenie
|
|
21 czerwca
|
Wewnętrzna grupa doradcza UE: 7. posiedzenie
|
|
27 czerwca
|
Rybołówstwo (Specjalny Komitet): 6. posiedzenie
|
|
28 czerwca
|
Koordynacja zabezpieczenia społecznego (Specjalny Komitet): 3. posiedzenie
|
|
3–4 lipca
|
Zgromadzenie Parlamentarne Partnerstwa: 3. posiedzenie
|
|
26 lipca
|
Rybołówstwo (grupa robocza): 6. posiedzenie
|
|
22 września
|
Rybołówstwo (Specjalny Komitet): 7. posiedzenie
|
|
27 września
|
Współpraca celna i reguły pochodzenia (Specjalny Komitet Handlowy): 3. posiedzenie
|
|
4 października
|
Równe Warunki Działania na rzecz Otwartej i Uczciwej Konkurencji oraz Zrównoważonego Rozwoju (Specjalny Komitet Handlowy): 3. posiedzenie
|
|
9 października
|
Usługi, inwestycje i handel cyfrowy (Specjalny Komitet Handlowy): 3. posiedzenie
|
|
11 października
|
Środki sanitarne i fitosanitarne (Specjalny Komitet Handlowy): 3. posiedzenie
|
|
13 października
|
Wewnętrzna grupa doradcza UE: 8. posiedzenie
|
|
18 października
|
Bariery techniczne w handlu (Specjalny Komitet Handlowy): 3. posiedzenie
|
|
19 października
|
Współpraca administracyjna w dziedzinie VAT oraz odzyskiwania podatków i ceł (Specjalny Komitet Handlowy): 3. posiedzenie
|
|
23 października
|
Własność intelektualna (Specjalny Komitet Handlowy): 3. posiedzenie
|
|
6 listopada
|
Współpraca regulacyjna (Specjalny Komitet Handlowy): 3. posiedzenie
|
|
7 listopada
|
Forum Społeczeństwa Obywatelskiego: 2. posiedzenie
|
|
8 listopada
|
Towary (Specjalny Komitet Handlowy): 3. posiedzenie
|
|
9 listopada
|
Energia (Specjalny Komitet): 4. posiedzenie
|
|
16 listopada
|
Zamówienia publiczne (Specjalny Komitet Handlowy): 3. posiedzenie
|
|
23 listopada
|
Transport drogowy (Specjalny Komitet): 3. posiedzenie
|
|
30 listopada
|
Bezpieczeństwo lotnicze (Specjalny Komitet): 3. posiedzenie
|
|
4–5 grudnia
|
Zgromadzenie Parlamentarne Partnerstwa: 4. posiedzenie
|
|
4 grudnia
|
Uczestnictwo w programach unijnych (Specjalny Komitet): 3. posiedzenie
|
|
7 grudnia
|
Komitet Partnerstwa Handlowego: 3. posiedzenie
|
Załącznik 2: Przegląd działań w zakresie wykonania uzgodnionych przez Radę Partnerstwa 24 marca 2023 r.
|
Temat
|
Aktualna sytuacja
|
|
Stowarzyszenie Zjednoczonego Królestwa z programami unijnymi
|
ZREALIZOWANE: Stowarzyszenie z programem „Horyzont Europa” i programem Copernicus od 1 stycznia 2024 r. 4 grudnia 2023 r. Specjalny Komitet ds. Udziału w Programach Unii przyjął protokoły do umowy o handlu i współpracy.
|
|
Nowe uzgodnienia dotyczące obrotu energią elektryczną i współpracy operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej
|
Dodatkowe informacje techniczne otrzymane od operatorów systemów przesyłowych 10 lipca. Dossier jest w trakcie oceny, a dalsze dyskusje ze Zjednoczonym Królestwem odbywają się regularnie.
|
|
Protokół ustaleń w sprawie współpracy regulacyjnej w zakresie usług finansowych
|
ZREALIZOWANE: Protokół ustaleń został podpisany 27 czerwca 2023 r. i jest w zastosowaniu.
|
|
Protokół ustaleń w sprawie współpracy w zakresie własności intelektualnej między Urzędem Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) a Urzędem ds. Własności Intelektualnej Zjednoczonego Królestwa (UKIPO)
|
Trwają dyskusje między EUIPO a UKIPO.
|
|
Zjednoczone Królestwo: ustawa o zachowanym prawie UE
|
ZREALIZOWANE: 2 lipca 2023 r. odbyło się spotkanie techniczne służb Komisji i Zjednoczonego Królestwa. Zjednoczone Królestwo przedstawiło wyjaśnienia dotyczące treści ustawy.
|
|
Zjednoczone Królestwo: projekt ustawy o prawach
|
NIEAKTUALNE: Zjednoczone Królestwo wycofało projekt ustawy.
|
|
Wzór regulaminu wewnętrznego grup roboczych utworzonych na mocy umowy o handlu i współpracy
|
ZREALIZOWANE: Regulamin został uzgodniony ze Zjednoczonym Królestwem na szczeblu technicznym. 28 września Rada przyjęła decyzję na mocy art. 218 ust. 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w sprawie stanowiska, jakie ma zająć UE w tej kwestii. Umożliwia to działanie grup roboczych ds. produktów ekologicznych, pojazdów silnikowych oraz części do nich, produktów leczniczych oraz koordynacji zabezpieczenia społecznego.
|
|
Dialog na temat zwalczania terroryzmu
|
ZREALIZOWANE: Dialog odbył się 2 lutego 2024 r.
|
|
Dialog dotyczący cyberprzestrzeni
|
ZREALIZOWANE: Dialog odbył się 14 grudnia 2023 r.
|
|
Przekazanie przez UE Zjednoczonemu Królestwu informacji na temat środków mających zastosowanie do przywozu żywych małży i sadzeniaków ziemniaka
|
ZREALIZOWANE: Informacje przekazano 3 kwietnia 2023 r.
|
|
Aktywacja protokołu w sprawie VAT na mocy umowy o handlu i współpracy
|
ZREALIZOWANE: 19 października 2023 r. Specjalny Komitet Handlowy ds. Współpracy Administracyjnej w dziedzinie VAT oraz Odzyskiwania Podatków i Ceł przyjął odpowiednie cztery decyzje niezbędne do uruchomienia protokołu w sprawie VAT.
|
Załącznik 3: Decyzje i zalecenia przyjęte przez Radę Partnerstwa lub komitety ustanowione na mocy umowy o handlu i współpracy
Zalecenie Nr 1/2023 Specjalnego Komitetu ds. Energii ustanowionego na mocy art. 8 ust. 1 lit. l) Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z drugiej strony, z dnia 7 lutego 2023 r. dla każdej ze Stron dotyczące zwrócenia się przez nie do operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej o przygotowanie procedur technicznych w celu skutecznego wykorzystania elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych.
Decyzja nr 1/2023 Specjalnego Komitetu ustanowionego na mocy art. 8 ust. 1 lit. r) Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony, z dnia 19 czerwca 2023 r. w sprawie ustanowienia standardowego formularza wniosków o wzajemną pomoc.
Decyzja nr 1/2023 Specjalnego Komitetu ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego ustanowionego na mocy art. 8 ust. 1 lit. p) Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii I Irlandii Północnej, z drugiej strony z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie wykorzystania systemu elektronicznej wymiany informacji dotyczących zabezpieczenia społecznego na potrzeby przekazywania danych między instytucjami lub instytucjami łącznikowymi.
Decyzja nr 2/2023 Specjalnego Komitetu ds. Koordynacji Zabezpieczenia Społecznego, ustanowionego na mocy art. 8 ust. 1 lit. p) Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony z dnia 28 czerwca 2023 r. w sprawie wyznaczenia instytucji finansowej, która ma służyć jako punkt odniesienia przy ustalaniu stawek odsetek za zwłokę w płatnościach oraz kursu wymiany walut, a także daty, którą bierze się pod uwagę przy ustalaniu kursu wymiany walut.
Decyzja nr 1/2023 Specjalnego Komitetu ds. Rybołówstwa, ustanowionego na mocy art. 8 ust. 1 lit. q) Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony z dnia 24 lipca 2023 r. w odniesieniu do mechanizmu dobrowolnych śródrocznych przeniesień uprawnień do połowów.
Zalecenie nr 1/2023 Specjalnego Komitetu ds. Rybołówstwa, ustanowionego na mocy art. 8 ust. 1 lit. q) Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony z dnia 24 lipca 2023 r. w odniesieniu do wytycznych dotyczących powiadomień na mocy art. 496 ust. 3 umowy.
Zalecenie nr 2/2023 Specjalnego Komitetu ds. Rybołówstwa, ustanowionego na mocy art. 8 ust. 1 lit. q) Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony z dnia 24 lipca 2023 r. w odniesieniu do dostosowania obszarów zarządzania złocicą, szkarłacicą, turbotem i nagładem.
Zalecenie nr 3/2023 Specjalnego Komitetu ds. Rybołówstwa, ustanowionego na mocy art. 8 ust. 1 lit. q) Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony z dnia 1 grudnia 2023 r. w odniesieniu do dostosowania obszarów zarządzania gładzicą i witlinkiem.
Decyzja nr 1/2023 Specjalnego Komitetu Handlowego ds. Współpracy Administracyjnej w dziedzinie VAT oraz Odzyskiwania Podatków i Ceł ustanowionego na mocy Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony z dnia 19 października 2023 r. w sprawie procedury zawarcia umowy o gwarantowanym poziomie usług.
Decyzja nr 2/2023 Specjalnego Komitetu Handlowego ds. Współpracy Administracyjnej w dziedzinie VAT oraz Odzyskiwania Podatków i Ceł ustanowionego na mocy Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony z dnia 19 października 2023 r. w sprawie kwoty i sposobów wniesienia przez Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej wkładu finansowego do budżetu ogólnego Unii w związku z kosztami, jakie będą wynikać z udziału Zjednoczonego Królestwa w europejskich systemach informatycznych.
Decyzja nr 3/2023 Specjalnego Komitetu Handlowego ds. Współpracy Administracyjnej w dziedzinie VAT oraz Odzyskiwania Podatków i Ceł ustanowionego na mocy Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony, z dnia 19 października 2023 r. ustanawiająca przepisy wykonawcze do postanowień dotyczących pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności, zawartych w Protokole w sprawie współpracy administracyjnej i zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej oraz w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków i ceł.
Decyzja nr 4/2023 Specjalnego Komitetu Handlowego ds. Współpracy Administracyjnej w dziedzinie VAT oraz Odzyskiwania Podatków i Ceł ustanowionego na mocy Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony z dnia 19 października 2023 r. w sprawie przyjęcia standardowych formularzy do przekazywania informacji i danych statystycznych, przekazywania informacji za pomocą wspólnej sieci łączności oraz praktycznych ustaleń dotyczących organizacji kontaktów między centralnymi biurami łącznikowymi i wydziałami łącznikowymi.
Decyzja nr 1/2023 Specjalnego Komitetu ds. Transportu Drogowego ustanowionego Umową o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z drugiej strony z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie dostosowania specyfikacji technicznych inteligentnego tachografu 2.
Decyzja nr 1/2023 Specjalnego Komitetu ds. Udziału w Programach Unii ustanowionego na mocy art. 8 ust. 1 lit. s) Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony w sprawie przyjęcia protokołów I i II oraz zmiany załącznika 47 do umowy o handlu i współpracy.
Decyzja nr 1/2023 Rady Partnerstwa ustanowionej Umową o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony z dnia 21 grudnia 2023 r. dotycząca przejściowych reguł pochodzenia dla akumulatorów elektrycznych i pojazdów z napędem elektrycznym.