<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2026-06-202606C108202502550-00-TRA-DOC-NL-ORD-C-0255-25-202606040-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="true" name="ParExtraits_2021"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="0" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ContentBits"/>
    <meta content="Commission Use" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Name"/>
    <meta content="nl-NL" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="23/07/2026 17:19:49" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="nl" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="ORD" name="TypeDoc"/>
    <meta content="2lbxpuYfpf+URS3nbOzZcSqU8gVv09EYpuDTSJV4voydwM8gVs50HTeryjD46cYaLFPwzsqlhD7fLAbTHmKfGJSEAOI0NIQtpCFWmto6okqn9xy4bmXkM/iEEgnuZWTQCZHXT5WjuCOvsNWMAlcii+mFRXS+5Rxn/iUZyFAuV2M=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="svc_wsgendoc" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="10, 3, 0, 1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Tag"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="true" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Enabled"/>
    <meta content="f3373cbb-6cf4-4ffc-8391-df134fae3fdb" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ActionId"/>
    <meta content="0255" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2025" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="NL" name="Langue"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="b24c8b06-522c-46fe-9080-70926f8dddb1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SiteId"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="ORD_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 22-06-26 15:28:33" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="2026-07-09T12:19:10Z" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SetDate"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="2e15823cf92f40caafe9a4fbaaff73f2" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0255" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="Standard" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Method"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId25" style="first"/>
      <div id="rId21" style="even">Beschikking van 29. 6. 2026 – Zaak C‑255/25</div>
      <div id="rId22" style="default">Technikes Anaktisis kai Diachorismou</div>
    </div>
    <p class="C19Centre" id="para-1" title="page-1">
      BESCHIKKING VAN HET HOF (Zevende kamer)
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-2" title="page-1">
      29 juni 2026  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">*</a>
</span>)
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-3" title="page-1">
      „Prejudiciële verwijzing – Artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof – Antwoord dat duidelijk uit de rechtspraak kan worden afgeleid – Steunregelingen voor particuliere investeringen – Met de interne markt verenigbare steunregeling – Weigering van de bevoegde autoriteit om steun toe te kennen krachtens die regeling – Beroep in rechte dat strekt tot nietigverklaring van dat weigeringsbesluit – Terugwerkende kracht van een mogelijke nietigverklaring van dat weigeringsbesluit door de rechter – Verstrijken van de termijn voor toekenning van steun krachtens die steunregeling in de loop van de gerechtelijke procedure – Datum waarop de steun wordt geacht te zijn toegekend – Artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Recht op een doeltreffende voorziening in rechte – Verordening (EU) 2015/1589 – Artikel 1 – Bestaande steun”
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-4" title="page-1">
      In zaak C‑255/25,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-5" title="page-1">
      betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Symvoulio tis Epikrateias (hoogste bestuursrechter, Griekenland) bij beslissing van 11 februari 2025, ingekomen bij het Hof op 4 april 2025, in de procedure
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-6" title="page-1">
      Technikes Anaktisis kai Diachorismou AE (ECORESET AE)
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-7" title="page-1">
      tegen
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-8" title="page-1">
      Perifereia Attikis,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-9" title="page-1">
      geeft
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-10" title="page-1">
      HET HOF (Zevende kamer),
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-11" title="page-1">
      samengesteld als volgt: F. Schalin, kamerpresident, M. Gavalec en Z. Csehi (rapporteur), rechters,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-12" title="page-1">
      advocaat-generaal: L. Medina,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-13" title="page-1">
      griffier: A. Calot Escobar,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-14" title="page-1">
      gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om overeenkomstig artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof uitspraak te doen bij met redenen omklede beschikking,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-15" title="page-1">
      de navolgende
    </p>
    <p class="C75Debutdesmotifs" id="para-16" title="page-1">
      Beschikking
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 107, lid 1, VWEU, en artikel 2, punt 28, van verordening (EU) nr. 651/2014 van de Commissie van 17 juni 2014 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 107 en 108 [VWEU] met de interne markt verenigbaar worden verklaard (PB 2014, L 187, blz. 1).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen Technikes Anaktisis kai Diachorismou AE (ECORESET AE) en de Perifereia Attikis (regio Attica, Griekenland) over de afwijzing, door deze laatste, van de aanvraag van die onderneming om in aanmerking te komen voor de steunregeling voor particuliere investeringen ten behoeve van de regionale en economische ontwikkeling van het land (hierna: „steunregeling ‚Algemeen ondernemerschap’”), die door de Europese Commissie is goedgekeurd krachtens verordening nr. 651/2014.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Toepasselijke bepalingen</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Recht van de Unie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Handvest</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 47, eerste alinea, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”) luidt als volgt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-23" title="page-1">
      „Eenieder wiens door het recht van de Unie gewaarborgde rechten en vrijheden zijn geschonden, heeft recht op een doeltreffende voorziening in rechte, met inachtneming van de in dit artikel gestelde voorwaarden.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Verordening 651/2014</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 1, lid 1, onder a) en b), en lid 2, onder a), van verordening nr. 651/2014 bepaalt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-26" title="page-1">
      „1. Deze verordening is van toepassing op de volgende categorieën steun:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-27" title="page-2">
      a) regionale steun;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-28" title="page-2">
      b) steun aan [kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s)] in de vorm van investeringssteun, exploitatiesteun en toegang van kmo’s tot financiering;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-29" title="page-2">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-30" title="page-2">
      2. Deze verordening is niet van toepassing op:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-31" title="page-2">
      a) regelingen op grond van deel 1 (met uitzondering van artikel 15), van de delen 2, 3 en 4, van deel 7 (met uitzondering van artikel 44) en van deel 10 van hoofdstuk III van deze verordening indien het gemiddelde jaarlijkse budget aan staatssteun meer dan 150 miljoen EUR bedraagt, vanaf zes maanden na de inwerkingtreding ervan. De Commissie kan, nadat zij een beoordeling heeft gemaakt van het door de betrokken lidstaat binnen 20 werkdagen na de inwerkingtreding van de regeling bij de Commissie aangemelde evaluatieontwerp, besluiten dat deze verordening voor een langere periode op deze steunregelingen van toepassing blijft”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 2, punt 28, van deze verordening bepaalt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-33" title="page-2">
      „Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-34" title="page-2">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-35" title="page-2">
      28. ‚tijdstip van toekenning van de steun’: het tijdstip waarop de wettelijke aanspraak om steun te ontvangen, krachtens de nationale wettelijke regeling aan de begunstigde wordt verleend”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 3, met het opschrift „Vrijstellingsvoorwaarden”, bepaalt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-37" title="page-2">
      „Steunregelingen, individuele steun toegekend in het kader van steunregelingen en ad-hocsteun zijn verenigbaar met de interne markt in de zin van artikel 107, lid 2 of 3, [VWEU] en zijn vrijgesteld van de aanmeldingsverplichting van artikel 108, lid 3, [VWEU] mits die steun voldoet aan alle voorwaarden van hoofdstuk I van deze verordening en aan de specifieke voorwaarden die voor de desbetreffende steuncategorie in hoofdstuk III van deze verordening zijn vastgesteld.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Verordening 2015/1589</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 1 van verordening (EU) 2015/1589 van de Raad van 13 juli 2015 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 108 [VWEU] (PB 2015, L 248, blz. 9) heeft als opschrift „Definities” en bepaalt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-40" title="page-2">
      „Voor de toepassingen van deze verordening wordt verstaan onder:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-41" title="page-2">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-42" title="page-3">
      b) ‚bestaande steun’,
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-43" title="page-3">
      […]
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-44" title="page-3">
      ii) goedgekeurde steun, dat wil zeggen steunregelingen en individuele steun die door de Commissie of de Raad [van de Europese Unie] zijn goedgekeurd;
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-45" title="page-3">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-46" title="page-3">
      c) ‚nieuwe steun’, alle steun, dat wil zeggen steunregelingen en individuele steun, die geen bestaande steun is, met inbegrip van wijzigingen in bestaande steun;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-47" title="page-3">
      […]”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Grieks recht</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wet nr. 4399/2016</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Nomos 4399/2016 „Thesmiko plaisio gia ti systasi kathestoton Enischyseon Idiotikon Ependyseon gia tin perifereiaki kai oikonomiki anaptyxi tis choras […]” (wet nr. 4399/2016 betreffende een institutioneel kader voor de invoering van steunregelingen voor particuliere investeringen ten behoeve van de regionale en economische ontwikkeling van het land […]) van 22 juni 2016 (FEK A’ 117), voert staatssteunregelingen in, waaronder de steunregeling „Algemeen ondernemerschap” (artikelen 37-41).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Besluit nr. 137926/2017</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bij het Apofasi 137926/2017 tou Ypourgou kai tou Anapliroti Ypourgou Oikonomias kai Anaptyxis (besluit nr. 137926/2017 van de minister en de viceminister van Economische Zaken en Ontwikkeling) van 14 december 2017 (FEK B’ 4445), is de tweede oproep tot het indienen van projecten met betrekking tot de steunregeling „Algemeen ondernemerschap”, voor een totaalbudget van 390 000 000 EUR, in werking getreden.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">15 december 2017 is vastgesteld als startdatum van de procedure voor het indienen van investeringsprojecten.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na verschillende verlengingen is 21 mei 2018 vastgesteld als de einddatum van deze procedure.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Besluit nr. 137926/2017 stelde de toekenning van steun krachtens de steunregeling „Algemeen ondernemerschap” afhankelijk van specifieke materiële voorwaarden.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 14, leden 1, 5 en 6, van dit besluit voorzag in een vergelijkende evaluatiemethode waarbij de belanghebbenden werden gerangschikt op een definitieve lijst en zij in deze steunregeling werden opgenomen totdat het desbetreffende budget van elke ontvangende instantie was uitgeput.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 15 van dat besluit voorziet in de mogelijkheid om bezwaar aan te tekenen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Hoofdgeding en prejudiciële vragen</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Op 21 mei 2018 heeft verzoekster in het hoofdgeding, een onderneming die elektrische en elektronische apparatuur recycleert, in het kader van de in punt 9 van de onderhavige beschikking genoemde tweede oproep tot het indienen van projecten een aanvraag ingediend om een investeringsproject voor de bouw van een productielijn in Aspropyrgos (Griekenland) met het oog op diversifiëring van haar productie in aanmerking te laten komen voor de steunregeling „Algemeen ondernemerschap”. De totale subsidiabele kosten van dit project bedroegen 1 404 420 EUR.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Op 30 augustus 2018 was een erkend beoordelaar van mening dat deze aanvraag volledig was en dat het door verzoekster in het hoofdgeding ingediende investeringsplan voldeed aan de gestelde wettigheidsvoorwaarden.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Daarna is er een „evaluatiecomité investeringsplannen” opgericht. Dit comité heeft vastgesteld dat er bewijsstukken ontbraken en heeft om verduidelijkingen en aanvullende informatie verzocht.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na inaanmerkingneming van het evaluatieverslag over het investeringsplan van verzoekster in het hoofdgeding en de desbetreffende documenten, heeft dit evaluatiecomité besloten dit plan af te wijzen op grond dat, ten eerste, niet was voldaan aan de voorwaarden inzake de subsidiabele uitgaven en, ten tweede, dat plan geen nieuwe economische activiteit van verzoekster in het hoofdgeding in de regio betrof.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Verzoekster in het hoofdgeding heeft tegen dit besluit tot afwijzing bezwaar aangetekend bij een klachtenbehandelingscomité.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Op 28 juni 2019 heeft dit comité haar bezwaar afgewezen wat de bepaalde wettigheidsvoorwaarden betreft, maar heeft het deze toegewezen wat een van die voorwaarden betreft. De definitieve afwijzing van het bezwaar door dat comité is aan verzoekster in het hoofdgeding ter kennis gebracht.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Op 10 oktober 2019 heeft de voorzitter van de regio Attica op basis van met name de verslagen van het evaluatiecomité en het klachtenbehandelingscomité de definitieve lijst van investeringsprojecten nr. 618644 vastgesteld. Het investeringsproject van verzoekster in het hoofdgeding was niet in deze lijst opgenomen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bij besluit nr. 140399 van de vicepresident van Financiën van de regio Attica van 19 februari 2020 is de aanvraag om het investeringsproject van verzoekster in het hoofdgeding in aanmerking te laten komen voor de steunregeling „Algemeen ondernemerschap” afgewezen op grond dat niet was voldaan aan bepaalde wettigheidsvoorwaarden.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Op 15 juni 2020 heeft verzoekster in het hoofdgeding bij de Symvoulio tis Epikrateias (hoogste bestuursrechter, Griekenland), de verwijzende rechter, beroep ingesteld tot nietigverklaring van dat besluit „en van elke andere handeling of niet-nakoming van de overheid ter zake”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Deze rechter wijst erop dat de Commissie overeenkomstig artikel 1, lid 2, onder a), van verordening nr. 651/2014 het dossier heeft onderzocht omdat het budget van de steunregeling „Algemeen ondernemerschap” het in deze bepaling vastgestelde jaarlijkse maximum van 150 miljoen EUR overschreed, en het door de Helleense Republiek bij haar ingediende evaluatieontwerp en de verlenging van deze steunregeling tot en met 31 december 2022 heeft goedgekeurd.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De verwijzende rechter merkt op dat de overheid, indien de aanvraag van verzoekster in het hoofdgeding om haar investeringsproject in aanmerking te laten komen voor de steunregeling „Algemeen ondernemerschap” ingevolge zijn beslissing uiteindelijk zou worden goedgekeurd – gelet op de terugwerkende kracht van besluiten tot nietigverklaring volgens het Griekse recht –, verplicht zou zijn om de betrokken steun uit te keren en alle maatregelen te nemen die nodig zijn om volledig aan die rechterlijke beslissing te voldoen, met inachtneming van de Unierechtelijke bepalingen inzake staatssteun.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dienaangaande is de Symvoulio tis Epikrateias van oordeel dat de Griekse overheid de relevantie van het beroep in het hoofdgeding of het voorwerp van deze procedure niet principieel ter discussie kan stellen door zich te beroepen op de eventuele uitputting van het budget van de betrokken oproep tot het indienen van projecten of op het feit dat het investeringsprogramma op het tijdstip van de terechtzitting in het kader van die procedure reeds was voltooid.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Volgens de verwijzende rechter moet de uitoefening van het recht op een doeltreffende voorziening in rechte, zoals neergelegd in artikel 20, lid 1, van de Griekse grondwet en artikel 47 van het Handvest, gelezen in samenhang met artikel 51 ervan, ten volle worden gewaarborgd.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Hij verwijst ook naar artikel 1, onder b), ii), van verordening 2015/1589, waarin „bestaande steun” wordt gedefinieerd als „goedgekeurde steun, dat wil zeggen steunregelingen en individuele steun die door de Commissie of de Raad zijn goedgekeurd”, en naar artikel 1, onder c), van die verordening, luidens hetwelk onder „nieuwe steun” wordt verstaan „alle steun, dat wil zeggen steunregelingen en individuele steun, die geen bestaande steun is, met inbegrip van wijzigingen in bestaande steun”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De Symvoulio tis Epikrateias merkt op dat krachtens de artikelen 107 en 108 VWEU, gelezen in samenhang met de in de punten 24 en 28 van de onderhavige beschikking genoemde bepalingen van de verordeningen nr. 651/2014 en 2015/1589, de toekenning van staatssteun in het kader van een goedgekeurde steunregeling niet kan plaatsvinden na het verstrijken van de geldigheidsduur van die steunregeling, namelijk, wat de steunregeling „Algemeen ondernemerschap” betreft, 31 december 2022. Anders zou dergelijke steun moeten worden aangemerkt als „nieuwe steun”, die wegens de niet-naleving van de procedurele vereisten van verordening nr. 651/2014 onrechtmatige steun in de zin van artikel 108, lid 3, VWEU vormt.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Voorts verwijst deze rechter naar artikel 2, punt 28, van verordening nr. 651/2014, dat het „tijdstip van toekenning van de steun” definieert als „het tijdstip waarop de wettelijke aanspraak om steun te ontvangen, krachtens de nationale wettelijke regeling aan de begunstigde wordt verleend”, en naar de rechtspraak volgens welke het aan de nationale rechter staat om overeenkomstig het toepasselijke nationale recht te bepalen op welke datum de betrokken steun moet worden geacht te zijn toegekend. Volgens de verwijzende rechter gaat het naar Grieks recht om de datum waarop het besluit tot goedkeuring of afwijzing van de aanvraag tot toekenning van de betrokken steun is vastgesteld. Bijgevolg merkt hij op dat, in geval van een besluit tot afwijzing van een steunaanvraag, het feit dat de rechterlijke beslissing houdende erkenning van de eventuele onrechtmatigheid van deze afwijzing op een latere datum wordt gewezen niet van invloed is op de datum van toekenning van de steun, net zomin als de kwestie van de terugwerkende kracht van deze rechterlijke beslissing.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Hij verwijst tevens naar de rechtspraak van het Hof volgens welke de steun moet worden geacht te zijn toegekend zodra de begunstigde krachtens de toepasselijke nationale regeling een wettelijke aanspraak op uit staatsmiddelen gefinancierde bijstand verwerft, zodat de daadwerkelijke overdracht van de betrokken middelen niet doorslaggevend is, zoals volgens hem blijkt uit het arrest van 19 december 2019, Arriva Italia e.a. (C‑385/18, EU:C:2019:1121, punt 36).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten slotte verwijst hij naar de punten 78 en 79 van het arrest van 12 januari 2023, DOBELES HES (C‑702/20 en C‑17/21, EU:C:2023:1), waarin het Hof heeft geoordeeld dat artikel 107, lid 1, VWEU aldus moet worden uitgelegd dat, wanneer een nationale regeling die voorziet in een wettelijk recht op een betaling neerkomt op een „steunmaatregel” in de zin van deze bepaling, vorderingen in rechte waarmee wordt beoogd het volledige genot van dat recht te verkrijgen, moeten worden beschouwd als vorderingen tot betaling van het niet-ontvangen deel van deze staatssteun en niet als vorderingen tot toekenning van afzonderlijke staatssteun door de aangezochte rechter.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De Symvoulio tis Epikrateias heeft in het licht van al deze elementen geoordeeld dat het in beginsel na 31 december 2022 niet meer mogelijk was om investeringsprojecten in aanmerking te laten komen voor de steunregeling „Algemeen ondernemerschap” en om de desbetreffende individuele steun toe te kennen. Volgens deze rechter is er evenwel geen sprake van toekenning van steun in geval van een rechterlijke beslissing van na deze datum waarbij wordt vastgesteld dat een administratieve handeling tot afwijzing van een steunaanvraag onwettig is, en waarbij deze handeling met terugwerkende kracht tot de datum van vaststelling ervan nietig wordt verklaard.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In casu merkt de verwijzende rechter op dat de steunregeling „Algemeen ondernemerschap” zowel op de datum waarop de president van de regio Attica de definitieve lijst van investeringsprojecten nr. 618644 heeft vastgesteld, namelijk 10 oktober 2019, waarin het investeringsproject van verzoekster in het hoofdgeding niet is opgenomen, als op de datum waarop de vicepresident van Financiën van de regio Attica de aanvraag om dit investeringsproject in aanmerking te laten komen voor de steunregeling heeft afgewezen, namelijk 19 februari 2020, nog steeds van kracht was. Hij is dan ook van oordeel dat er geen sprake van kan zijn dat door zijn rechterlijke beslissing onrechtmatige staatssteun wordt toegekend indien hij het beroep in het hoofdgeding toewijst.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De verwijzende rechter onderstreept evenwel dat de uitlegging van een aantal bepalingen van het Unierecht noodzakelijk is voor de beslechting van het hoofdgeding, en hij verwijst naar een soortgelijke zaak die bij het Hof aanhangig was op de datum van indiening van het onderhavige verzoek om een prejudiciële beslissing, en die heeft geleid tot het arrest van 3 juli 2025, TOODE (C‑653/23, EU:C:2025:517).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In deze omstandigheden heeft de Symvoulio tis Epikrateias de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-81" title="page-7">
      „1) Moeten artikel 107, lid 1, VWEU en artikel 2, punt 28, van verordening [nr. 651/2014] aldus worden uitgelegd dat staatssteun, zoals die waarin de steunregeling [‚Algemeen Ondernemerschap’] voorziet, wordt ‚toegekend’ op het tijdstip waarop de betrokkene voldoet aan alle voorwaarden van de oproep tot het indienen van projecten, hetgeen in casu overeenkomt met het tijdstip waarop de bevoegde autoriteit over de aanvraag beslist, ook al wordt vastgesteld dat aan deze voorwaarden is voldaan bij een rechterlijke beslissing die is gegeven na het verstrijken van de termijn voor toekenning van de steun en waarbij de afwijzing van de aanvraag nietig wordt verklaard?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-82" title="page-7">
      2) Of wordt de verwerving van een vaste aanspraak op de steun daarentegen van kracht vanaf de datum van de desbetreffende rechterlijke beslissing, zodat in een dergelijk geval bij de rechterlijke beslissing zelf een onrechtmatige ‚nieuwe steun’ wordt toegekend?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-83" title="page-8">
      3) Maakt het voor het antwoord op de [vorige] vraag verschil of in de betreffende nationale rechtsorde de nietigverklaring wegens onrechtmatigheid van die bestuurshandeling terugwerkende kracht heeft, zoals het geval is in Griekenland, dan wel slechts gevolgen heeft voor de toekomst?”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Procedure bij het Hof</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bij beslissing van de president van het Hof van 25 mei 2025 is de behandeling van deze zaak geschorst tot de uitspraak van het arrest van 3 juli 2025, TOODE (C‑653/23, EU:C:2025:517).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bij brief van 16 juli 2025 heeft de griffie van het Hof dit arrest aan de verwijzende rechter doen toekomen en hem verzocht mee te delen of hij in het licht daarvan zijn verzoek om een prejudiciële beslissing wenste te handhaven.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bij brief van 1 september 2025 heeft deze rechter het Hof meegedeeld dat hij zijn verzoek om een prejudiciële beslissing wenste te handhaven.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Beantwoording van de prejudiciële vragen</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Volgens artikel 99 van zijn Reglement voor de procesvoering kan het Hof in elke stand van het geding op voorstel van de rechter-rapporteur, de advocaat-generaal gehoord, beslissen om bij met redenen omklede beschikking uitspraak te doen wanneer het antwoord op een prejudiciële vraag duidelijk uit de rechtspraak kan worden afgeleid.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In het onderhavige geval is het Hof van oordeel dat, ondanks de twijfels van de verwijzende rechter, de gevraagde uitlegging van het Unierecht duidelijk kan worden afgeleid uit het arrest van 3 juli 2025, TOODE (C‑653/23, EU:C:2025:517). Derhalve dient in de onderhavige zaak artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering te worden toegepast.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Vooraf dient eraan te worden herinnerd dat het volgens vaste rechtspraak in het kader van de bij artikel 267 VWEU ingestelde procedure van samenwerking tussen de nationale rechterlijke instanties en het Hof, de taak is van het Hof om de nationale rechter een nuttig antwoord te geven aan de hand waarvan deze het bij hem aanhangige geding kan beslechten. Daartoe dient het Hof de hem voorgelegde vragen in voorkomend geval te herformuleren. Bovendien kan het Hof bepalingen van het Unierecht in aanmerking nemen waarvan de nationale rechter in de formulering van zijn vragen geen melding heeft gemaakt (zie arrest van 12 december 1990, SARPP, C‑241/89, EU:C:1990:459, punt 8, en beschikking van 13 februari 2020, flightright, C‑606/19, EU:C:2020:101, punt 19 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Weliswaar is het bij gebreke van Unieregelgeving ter zake een aangelegenheid van de interne rechtsorde van elke lidstaat om de procedureregels vast te stellen voor beroepen die worden ingesteld tot bescherming van de aan de rechtsorde van de Unie ontleende individuele rechten, maar de lidstaten zijn er niettemin in alle gevallen verantwoordelijk voor om te verzekeren dat het recht op daadwerkelijke rechterlijke bescherming van deze rechten, zoals gewaarborgd in artikel 47, eerste alinea, van het Handvest, wordt geëerbiedigd. Volgens dit artikel 47, eerste alinea heeft eenieder wiens door het recht van de Unie gewaarborgde rechten en vrijheden zijn geschonden, recht op een doeltreffende voorziening in rechte (arrest van 3 juli 2025, TOODE, C‑653/23, EU:C:2025:517, punt 23 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In casu is de steunregeling „Algemeen ondernemerschap” verenigbaar met de interne markt verklaard in de zin van artikel 107, lid 2 of 3, VWEU, en overeenkomstig artikel 3 van verordening nr. 651/2014 vrijgesteld van de aanmeldingsverplichting van artikel 108, lid 3, VWEU. Deze steunregeling geeft dus uitvoering aan deze verordening. De verenigbaarheidsverklaring van die steunregeling krachtens voornoemde verordening is bij besluit van de Commissie verlengd tot en met 31 december 2022. Hieruit volgt dat de toepassing ervan een tenuitvoerbrenging van het Unierecht in de zin van artikel 51, lid 1, van het Handvest vormt.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In die omstandigheden moet worden aangenomen dat de verwijzende rechter met zijn vragen, die samen moeten worden onderzocht, in essentie wenst te vernemen of artikel 107, lid 1, VWEU, artikel 1, onder b), ii), van verordening 2015/1589 en artikel 2, punt 28, van verordening nr. 651/2014, gelezen in het licht van artikel 47, eerste alinea, van het Handvest, in de weg staan aan een nationale regeling of nationale rechtspraak volgens welke de nietigverklaring, bij een rechterlijke beslissing, van een besluit waarbij een autoriteit ten onrechte heeft geweigerd een onderneming in aanmerking te laten komen voor individuele steun krachtens een door de Commissie goedgekeurde staatssteunregeling, terugwerkende kracht heeft, waardoor die steun wordt geacht te zijn toegekend op de datum waarop zij onterecht door die autoriteit was geweigerd, ook al is die rechterlijke beslissing gegeven na het verstrijken van de termijn voor toekenning van steun krachtens die steunregeling.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Luidens artikel 2, punt 28, van verordening nr. 651/2014 is het tijdstip van toekenning van de steun het tijdstip waarop de wettelijke aanspraak om steun te ontvangen, krachtens de nationale wettelijke regeling aan de begunstigde wordt verleend.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Volgens de rechtspraak van het Hof is het bepalende criterium om vast te stellen op welk tijdstip de staatssteun is toegekend het moment waarop de begunstigden van een bepaalde maatregel een vaste aanspraak op de steun verwerven en de staat zich er dienovereenkomstig toe verbindt de steun te verlenen. Het is immers op dat moment dat een dergelijke maatregel kan leiden tot een verstoring van de mededinging die het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig kan beïnvloeden in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU (zie in die zin arrest van 3 juli 2025, TOODE, C‑653/23, EU:C:2025:517, punt 18 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het staat dus aan de verwijzende rechter om op basis van het toepasselijke nationale recht en met inachtneming van het Unierecht te bepalen op welk tijdstip de in het hoofdgeding aan de orde zijnde staatssteun moet worden geacht te zijn toegekend. Daarbij moet de verwijzende rechter rekening houden met alle in het nationale recht gestelde voorwaarden voor toekenning van de betrokken steun (arrest van 3 juli 2025, TOODE, C‑653/23, EU:C:2025:517, punt 19 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het Hof heeft geoordeeld dat steun die wordt toegekend op een tijdstip waarop de goedkeuring van de Commissie voor die steun niet meer van kracht is, nieuwe steun is die overeenkomstig artikel 108, lid 3, VWEU bij de Commissie moet worden aangemeld en niet tot uitvoering mag worden gebracht zolang de Commissie de verenigbaarheid ervan met de interne markt niet heeft vastgesteld (arrest van 3 juli 2025, TOODE, C‑653/23, EU:C:2025:517, punt 26 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Er zij tevens aan herinnerd dat artikel 1, onder b), ii), van verordening 2015/1589 bepaalt dat „bestaande steun” goedgekeurde steun is, hetgeen steunregelingen en individuele steun omvat die door de Commissie of de Raad zijn goedgekeurd. Artikel 1, onder c), van die verordening bepaalt dat onder „nieuwe steun” alle steun moet worden verstaan, dat wil zeggen steunregelingen en individuele steun die geen bestaande steun zijn, met inbegrip van wijzigingen in bestaande steun.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In de zaak die heeft geleid tot het arrest van 3 juli 2025, TOODE (C‑653/23, EU:C:2025:517, punten 13, 14, 17, 20, 21, 24 en 25), heeft het Hof een geval onderzocht dat tegenovergesteld is aan dat in het hoofdgeding, waarin de nationale rechterlijke instanties in geval van een rechterlijke beslissing waarbij na het verstrijken van de termijn voor toekenning van individuele steun in het kader van een door de Commissie goedgekeurde staatssteunregeling werd vastgesteld dat een besluit tot weigering van die steun onrechtmatig was, volgens het nationale recht enkel de vaststelling van voor de toekomst gunstige administratieve handelingen (ex nunc) konden gelasten.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In die zaak heeft het Hof geoordeeld dat artikel 107, lid 1, VWEU en artikel 47, eerste alinea, van het Handvest aldus moeten worden uitgelegd dat zij in de weg staan aan de uitlegging van een nationale regeling die tot gevolg heeft dat individuele steun die onder een door de Commissie goedgekeurde nationale steunregeling valt, niet kan worden geacht te zijn „toegekend”, in de zin van deze bepaling van het VWEU, op de datum waarop de bevoegde nationale autoriteit die steun ten onrechte heeft geweigerd aan een particulier die daar binnen de voor het verlenen daarvan gestelde termijn om heeft verzocht, wanneer na het verstrijken van die termijn in een rechterlijke beslissing wordt vastgesteld dat die weigering onrechtmatig is (arrest van 3 juli 2025, TOODE, C‑653/23, EU:C:2025:517, punt 30).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bovendien moet de steun volgens de rechtspraak van het Hof worden geacht te zijn toegekend vanaf het tijdstip waarop de begunstigde krachtens de toepasselijke nationale regeling het zekere recht op staatssteun verwerft, zodat de daadwerkelijke overdracht van de betrokken middelen niet doorslaggevend is (arrest van 3 juli 2025, TOODE, C‑653/23, EU:C:2025:517, punt 34 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uit deze rechtspraak volgt dat staatssteun als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, aangezien die wordt geacht te zijn toegekend op een tijdstip waarop de goedkeuring van de Commissie voor die steun van kracht was, moet worden aangemerkt als „goedgekeurde steun” en dus als „bestaande steun” in de zin van artikel 1, onder b), ii), van verordening 2015/1589, ongeacht of hij wordt betaald na het verstrijken van de geldigheid van de door de Commissie goedgekeurde steunregeling. Een dergelijke uitlegging kan geen verstoring van de mededinging op de markt tot gevolg hebben. Aangezien, zoals blijkt uit de in punt 47 van de onderhavige beschikking aangehaalde rechtspraak, de datum waarop het zekere recht op steun is toegekend, bepalend is voor het moment waarop een maatregel kan leiden tot een verstoring van de mededinging die het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig zou beïnvloeden in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU, plaatst steun als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, die na het verstrijken van de betrokken steunregeling wordt uitgekeerd, de aanvrager van de betrokken steun namelijk in de situatie waarin hij zich had moeten bevinden indien de bevoegde autoriteit rechtmatig had gehandeld, en wordt het dus juist mogelijk om het concurrentie-evenwicht op de markt te herstellen (arrest van 3 juli 2025, TOODE, C‑653/23, EU:C:2025:517, punten 35 en 36).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het Hof heeft daaruit afgeleid dat artikel 1, onder b), ii), van verordening 2015/1589 aldus moet worden uitgelegd dat individuele steun die wordt geacht te zijn toegekend op de datum waarop de bevoegde autoriteit deze steun ten onrechte heeft geweigerd aan een particulier die binnen de voor het verlenen ervan gestelde termijn een aanvraag heeft ingediend, maar aan die particulier is uitgekeerd ter uitvoering van een gunstig administratief besluit dat is vastgesteld na een bevel dat is gegeven bij een rechterlijke beslissing waarbij na het verstrijken van die termijn wordt vastgesteld dat die weigering onrechtmatig is, moet worden aangemerkt als „bestaande steun” in de zin van die bepaling (arrest van 3 juli 2025, TOODE, C‑653/23, EU:C:2025:517, punt 37).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uit het voorgaande volgt dat op de gestelde vragen moet worden geantwoord dat artikel 107, lid 1, VWEU, artikel 1, onder b), ii), van verordening 2015/1589 en artikel 2, punt 28, van verordening nr. 651/2014, gelezen in het licht van artikel 47, eerste alinea, van het Handvest, aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich niet verzetten tegen een nationale regeling of nationale rechtspraak volgens welke de nietigverklaring, bij een rechterlijke beslissing, van een besluit waarbij een autoriteit ten onrechte heeft geweigerd een onderneming in aanmerking te laten komen voor individuele steun krachtens een door de Commissie goedgekeurde staatssteunregeling, terugwerkende kracht heeft, waardoor die steun wordt geacht te zijn toegekend op de datum waarop zij onterecht door die autoriteit was geweigerd, ook al is die rechterlijke beslissing gegeven na het verstrijken van de termijn voor toekenning van steun krachtens die steunregeling.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kosten</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C41DispositifIntroduction" id="para-108" title="page-12">
      Het Hof (Zevende kamer) verklaart voor recht:
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-109" title="page-12">
      Artikel 107, lid 1, VWEU, artikel 1, onder b), ii), van verordening (EU) 2015/1589 van de Raad van 13 juli 2015 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 108 [VWEU], en artikel 2, punt 28, van verordening (EU) nr. 651/2014 van de Commissie van 17 juni 2014 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 107 en 108 [VWEU] met de interne markt verenigbaar worden verklaard, gelezen in het licht van artikel 47, eerste alinea, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-110" title="page-12">
      moeten aldus worden uitgelegd dat
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-111" title="page-12">
      zij zich niet verzetten tegen een nationale regeling of nationale rechtspraak volgens welke de nietigverklaring, bij een rechterlijke beslissing, van een besluit waarbij een autoriteit ten onrechte heeft geweigerd een onderneming in aanmerking te laten komen voor individuele steun krachtens een door de Commissie goedgekeurde staatssteunregeling, terugwerkende kracht heeft, waardoor die steun wordt geacht te zijn toegekend op de datum waarop zij onterecht door die autoriteit was geweigerd, ook al is die rechterlijke beslissing gegeven na het verstrijken van de termijn voor toekenning van steun krachtens die steunregeling.
    </p>
    <div class="signatures">
<p class="C77Signatures" id="para-112" title="page-12">
<span class="signatory">ondertekeningen</span>
</p>
</div>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">*</a>
</span>) Procestaal: Grieks.</p>
</body>
</html>
