Het eerste middel, zo zeiden wij, richt zich tegen Beschikking 1-54, met het verwijt, dat het bepaalde, met het voorschrift van non-discriminatie strijdige praktijken heeft toegestaan en daardoor het eerste lid van artikel 60 heeft geschonden, hetwelk een absoluut verbod van deze praktijken inhoudt. Volgens de eisende partij is de eerbiediging van de regel van non-discriminatie op onverbrekelijke wijze verbonden met het beginsel van de openbaarmaking en iedere overtreding hiervan brengt automatisch schending van de eerste regel met zich mede.

Hierin herkent Gij zeer duidelijk, mijne Heren, de stelling van het eerste beroep, nl. dat beide begrippen, ook al kunnen zij verstandelijk los van elkander voorkomen, in de toepassing niet gescheiden kunnen worden. Wij kunnen dus niet anders doen dan U verwijzen naar onze vorige opmerkingen, waarbij wij U eraan herinneren, dat volgens ons echter Beschikking 1-54 in zich zelve volkomen met de voorschriften in overeenstemming is, welke mening men overigens ook kan hebben over het wetmatig karakter van het stelsel van de openbaarmaking.

Het tweede middel is gebaseerd op dezelfde gedachte, nl. dat de openbaarmaking een door het Verdrag opgelegd middel is om de eerbiediging van de regel van de non-discriminatie te verzekeren, en dat, voorzoverre bepaalde transacties gesloten kunnen worden tegen andere dan de openbaargemaakte prijzen, discriminaties mogelijk worden. Het stelsel, dat dergelijke resultaten toestaat, is dus noodzakelijkerwijze in strijd, met het tweede lid van artikel 60, gelezen in verband met het voorgaande lid.

Ook hier, mijne Heren, kunnen wij niet anders dan verwijzen naar onze vorige opmerkingen. Wij stippen slechts aan, dat het verzoekschrift van de Italiaanse Regering, wat betreft Beschikking 2-54, uitdrukkelijk is gericht tegen de bepalingen van de vierde alinea van het nieuwe artikel 1 bis, welke, zoals Gij weet, betrekking hebben op transacties, die bijzondere kenmerken vertonen, waardoor zij niet onder de in de prijsschaal opgenomen categorieën vallen, terwijl, zoals Gij gezien hebt, de Franse Regering er uitdrukkelijk van heeft afgezien de Beschikking op dit punt te laken. De Italiaanse Regering daarentegen is tijdens de zitting langdurig op deze kwestie ingegaan. Het schijnt ons evenwel toe, dat het hier om een van de meest gerechtvaardigde uitzonderingen gaat, want starheid in dit opzicht zou in het bijzonder de vorming van een normale prijs kunnen tegenwerken, terwijl voorts in een dergelijk geval de controle op de discriminaties wel beperkt moet blijven tot een speciale controle, waarbij rekening wordt gehouden met alle omstandigheden van het bijzondere geval. In ieder geval, mijne Heren, zou men de soms aanzienlijke afwijkingen betreffende deze bijzondere transacties niet kunnen opnemen in de berekening van de gemiddelde afwijking van 2,5 %. Inderdaad moet deze berekening een beeld geven van de marktprijs, d.w.z. in wezen de prijs der onderling vergelijkbare transacties. Men kan misschien de mening zijn toegedaan, dat de van deze bijzondere transacties gegeven omschrijving te vaag is: men kan misschien menen, dat het verkieslijker geweest zou zijn te eisen, dat de bijzondere transacties bekend zouden worden gemaakt; dit zijn evenwel slechts bedenkingen gericht tegen het beleid.

Wij wijzen eveneens op een bijzonder punt, waarop de Italiaanse Regering in haar beroep de nadruk legt: nl. het argument, gebaseerd op het feit, dat het stelsel van openbaarmaking, waarbij zelfs een meer gematigd gemiddelde is toegestaan, zoals het gemiddelde van 2,5 % naar boven of naar beneden, in feite, voor een enkele op zich zelf staande transactie, een veel grotere afwijking met zich mede kan brengen, tot een beloop van 15 of 20 % en in theorie zelfs nog hoger, en dit terwijl het gemiddelde toch in acht wordt genomen, hetgeen een aanzienlijke discriminatie kan opleveren.

Hierop antwoordt de Hoge Autoriteit met lange uiteenzettingen, vergezeld van geleerde tabellen.

Mijne Heren, wij bekennen, dat het argument weinig indruk op ons heeft gemaakt. Want niet alleen zou het toepassen van dergelijke afwijkingen het handhaven van het gemiddelde binnen de toegestane grenzen zeer snel onmogelijk maken, maar bovenal zouden er, juist hierdoor, zeer sterke vermoedens van discriminatie ontstaan. Daar de ondernemingen verplicht waren, gedurende de afgelopen periode opgave te doen van de toegepaste minimum- en maximum-afwijking, en niet alleen van de gemiddelde afwijking, zouden dergelijke verschillen niet aan de opmerkzaamheid van de vertegenwoordigers van de Hoge Autoriteit ontgaan zijn, en, hoe groter de afwijking, des te moeilijker zou het zijn voor de onderneming het bewijs te leveren, waartoe zij volgens Beschikking 1-54 gehouden is, nl. dat deze afwijking is toegepast op alle onderling vergelijkbare transacties. Ofwel de onderneming heeft nagelaten, in feite, deze transactie op te geven, daar zij haar als bijzonder en niet vergelijkbaar beschouwde, en in dat geval kan er, zoals wij zoëven zeiden, slechts sprake zijn van een bijzondere contrôle; de Hoge Autoriteit zou, gelijk wij eveneens reeds hebben gezegd, ongetwijfeld op de gedachte gekomen zijn, deze controle te vergemakkelijken door het eisen van een bijzondere voorafgaande verklaring.

Tenslotte heeft de Italiaanse Regering, mijne Heren, wat betreft de beweerde schending van artikel 60, lid 1, juncto artikel 4 b — vooral tijdens de zitting — een standpunt ontwikkeld, dat, naar het ons voorkomt, de aandacht verdient. Men heeft gezegd, dat het niet aan de ondernemingen moest worden overgelaten, te oordelen over de vergelijkbaarheid van een transactie. Het is de taak van de Hoge Autoriteit om zelf en op objectieve wijze de criteria voor de vergelijkbaarheid te bepalen, zulks door gebruik te maken van de bevoegdheid welke haar hiertoe bij de eerste paragraaf van artikel 60 is gegeven; welnu, Beschikking 1-54 laat in werkelijkheid aan de verkoper over te oordelen of een gegeven transactie al dan niet te vergelijken is met een andere. Men heeft dus het eenvoudige en om zo te zeggen automatische criterium, dat het criterium van Beschikking 30-53. was (nl. iedere schending van de prijsschaal is een verboden praktijk), opgegeven, zonder het door een ander te vervangen.

Mijne Heren, hierop antwoorden wij allereerst: het is weliswaar inderdaad volkomen juist, dat de Hoge Autoriteit, toen zij Beschikking 1-54 gaf, niet werkelijk gebruik heeft gemaakt van de haar in de laatste alinea van de eerste paragraaf van artikel 60 verleende bevoegdheid tot het geven van voorschriften, om zodoende te trachten een omschrijving te geven van hetgeen verstaan moet worden onder vergelijkbare transacties, maar zij was daartoe niet verplicht: de Hoge Autoriteit kan de gedragingen, welke onder dit verbod vallen, omschrijven, zegt de tekst, d.w.z. de discriminerende praktijken, die op de gemeenschappelijke markt het toepassen door een verkoper van ongelijke voorwaarden bij gelijksoortige transacties inhouden. De Hoge Autoriteit heeft wel de discriminerende praktijken omschreven, maar zij heeft niet de criteria voor de vergelijkbaarheid van de transacties omschreven: misschien omdat deze niet bestaan. In elk geval was zij er niet toe verplicht.

Anderzijds — en, mijne Heren, het komt ons voor, dat hierop niet voldoende de nadruk is gelegd —, heeft de Hoge Autoriteit in haar tweede Beschikking het in de eerste Beschikking gestelde beginsel gehandhaafd, nl. dat elke afwijking een discriminatie vormt. Alleen heeft zij het tegenbewijs toegestaan. De tekst immers zegt: Als verboden praktijk wordt krachtens artikel 60, lid 1, aangemerkt de door een verkoper toegepaste prijzen of voorwaarden, welke van de in zijn prijsschaal vermelde afwijken, wanneer de verkoper niet kan bervijzen, enz. …

Tenslotte — en ook hierop is niet in het bijzonder de nadruk gelegd — bevat Beschikking 2-54 een artikel 2, welk artikel 2 f van Beschikking 31-53 aanvult, daar het nieuwe voorschriften geeft omtrent de inhoud van de prijsschalen: prijsverlagingen bij afname van bepaalde hoeveelheden, premies voor langdurige zakenrelaties en kortingen bij tweede keuze. Welnu, deze aanduidingen zijn van het grootste nut om beter vast te kunnen stellen of een transactie met een andere vergelijkbaar is. Ook hier heeft de Hoge Autoriteit getracht rekening te houden met de ervaring, liever dan min of meer betwistbare juridische of economische criteria te zoeken: korting bij tweede keuze met name is een van de gemakkelijkste en meest toegepaste middelen om een voordeel met betrekking tot de normale prijs toe te staan, of omgekeerd, waarbij de schijn van een gelijke behandeling der afnemers gered wordt. Welnu, het is dienstiger in feite te ontdekken, dat in schijn vergelijkbare transacties het in werkelijkheid niet waren, dan een min of meer wetenschappelijke omschrijving van het begrip vergelijkbaarheid te geven.

Mijne Heren, wat het middel van détournement de pouvoir betreft, herhaalt het verzoekschrift van de Italiaanse Regering ten dele, hoewel in andere vorm, de reeds ontwikkelde argumentatie, welke er in werkelijkheid steeds naar streeft aan te tonen, dat de Beschikkingen het Verdrag schenden.

Bij de bespreking van het beroep van de Franse Regering hebben wij reeds onze mening uiteengezet, mijne Heren, wat betreft de détournement de pouvoir bij de strijd tegen de afspraken.

Tijdens de zitting heeft men de nadruk gelegd op andere aspecten van détournement de pouvoir, met name op de drie volgende, waarop wij thans nader ingaan:

Mijne Heren, wij hebben de door de Hoge Autoriteit overgelegde documenten, welke betrekking hebben op de raadpleging van het Raadgevend Comité, onderzocht. Welnu, uit deze documenten en uit het verslag van de lange discussies, welke in het Comité en in de commissie hiervan hebben plaats gevonden, volgt, naar het ons voorkomt, duidelijk, dat het werkelijke doel, en, wij voegen hieraan toe, het beslissende doel, dat door de Hoge Autoriteit werd nagestreefd, is geweest (zoals wij naar aanleiding van het beroep van de Franse Regering gezegd hebben), te geraken tot een grotere soepelheid van de voorschriften voor de openbaarmaking, welke tevens verenigbaar zou zijn met de eerbiediging van de regel der non-discriminatie en met de noodzaak een vrije prijsvorming door de markt te verzekeren, hetgeen uiteindelijk (zoals wij eveneens reeds gezegd hebben) volkomen paste in het kader van de toepassing van artikel 60.

Hierin kan men, naar onze mening, geen détournement de pouvoir zien.

Misschien zou men er, daarentegen, een schending van een vormvoorschrift in kunnen ontdekken.

Maar, mijne Heren, in dat geval zou er sprake zijn van een nieuw middel, hetwelk niet tijdig werd voorgedragen. De bepalingen van artikel 22 van het Protocol betreffende het Statuut van het Hof van Justitie zijn in dit opzicht formeel: het verzoekschrift, dat moet worden ingediend binnen de voorgeschreven termijn van een maand, overeenkomstig artikel 33 van het Verdrag, moet minstens een summiere uiteenzetting van de aangevoerde middelen inhouden. Overigens gaat het, volgens ons, niet om een middel van openbare orde, zoals onbevoegdheid, welk middel te allen tijde ingeroepen en zelfs ambtshalve door de rechter onderzocht zou kunnen worden.

Bovendien, mijne Heren, behalve niet-ontvankelijk schijnt het middel ons tevens ongegrond.

Immers, de schending van een vormvoorschrift kan zich op tweeërlei wijze voordoen: 1o geheel of gedeeltelijk ontbreken van raadpleging van het Raadgevend Comité; 2o geen of althans onvoldoende motivering van de bestreden Beschikkingen.

Wat betreft het eerste punt, gebrekkige of onvoldoende raadpleging, moet men normaal het verzoek om advies, waarmede men zich tot het Comité heeft gewend, vergelijken met de uiteindelijk gegeven Beschikkingen. De Hoge Autoriteit heeft zich bij schrijven van 20 November 1953 tot het Raadgevend Comité gewend, van welk schrijven wij tot ons genoegen kennis hebben kunnen nemen tijdens de laatste ogenblikken van dit debat. Hier volgen de punten, die voor ons van belang zijn:

Wij zijn van mening, mijne Heren, dat, indien alleen dit schrijven bestond, de raadpleging ongetwijfeld als onvoldoende moest worden beschouwd, want in de bewoordingen waarin zij is vervat, verschaft zij niet voldoende nauwkeurige aanwijzingen omtrent het doel van de door de Hoge Autoriteit beoogde wijzigingen.

Maar er zijn later verscheidene andere stukken overgelegd. Allereerst:

Tenslotte heeft het Raadgevend Comité verlenging gevraagd van de toegestane termijn en bij schrijven van 3 December heeft de Hoge Autoriteit een nieuwe termijn gesteld tot 14 December. Zij heeft zelfs de datum, welke was bepaald voor de raadpleging van de Raad van Ministers, laten verzetten. Het advies is aan de Hoge Autoriteit op 14 December uitgebracht en zoals Gij weet, zijn de Beschikkingen getekend op 7 Januari.

Naar onze mening, mijne Heren, staat het dus onbetwistbaar vast, dat de raadpleging volledig is geweest. Vergeten wij niet het bijzondere karakter van het Raadgevend Comité, dat niet een Raad van State is, belast met het geven van advies aangaande teksten, maar een technisch orgaan, dat tot taak heeft de Hoge Autoriteit over problemen voor te lichten. Het Raadgevend Comité dient alle elementen van het probleem in handen te hebben. Dit was het geval.

Ook het tweede aspect van schending van een vormvoorschrift: geen of onvoldoende motivering, heeft zich niet voorgedaan. Volgens artikel 15 van het Verdrag worden de beschikkingen, aanbevelingen en adviezen van de Hoge Autoriteit met redenen omkleed en vermelden de adviezen, welke zij verplicht heeft ingewonnen. Zoals de verwerende partij U in herinnering heeft gebracht, bestaat het visum van de beschikkingen uit de verplichte vermelding aan hoofde der beschikking, dat het advies is ingewonnen. Dit zou kunnen geschieden door de formule: gezien het advies van het Raadgevend Comité. De Hoge Autoriteit geeft er de voorkeur aan te zeggen: na raadpleging van het Raadgevend Comité, hetgeen op hetzelfde neerkomt. Anderzijds moeten de beschikkingen met redenen zijn omkleed; het spreekt vanzelf, dat de motieven beoordeeld worden met betrekking tot de beschikking zelf en niet tot de adviezen, welke er eventueel aan vooraf zijn gegaan. Met andere woorden, de Hoge Autoriteit moet haar eigen beschikking motiveren, zoals die luidt, en heeft geenszins de plicht, tegengestelde of afwijkende meningen, welke uit de tevoren ingewonnen adviezen konden blijken, te neerleggen.

Het komt ons derhalve voor, dat de procedure volkomen regelmatig geweest is. Wij kunnen er zelfs, met Uw verlof, aan toevoegen, dat wij zelden de gelegenheid hebben gehad, in onze eigen nationale evaring, gevallen te zien, waarbij de raadpleging zo volledig geschiedde en waarbij de samenwerking tussen de vertegenwoordigers van de Administratie en de leden van het geraadpleegd orgaan zo nauw was.

Wij zijn dan ook van mening, mijne Heren, dat wij voldoende verklarende uiteenzettingen hebben gegeven betreffende het middel of de middelen van détournement de pouvoir, waaraan de eisende partij in zekere zin getracht heeft, dit zojuist onderzochte middel van schending van een vormvoorschrift aan te haken.

Blijft nog hei middel gegrond op schending van hei trveede lid van paragraaf 30 van de Overeenkomst. Wij lezen U de tekst voor:

Het door de eisende partij aan de tekst ontleende argument heeft uiteraard tamelijk grote kracht, immers lid 2 van paragraaf 30 zegt uitdrukkelijk, dat de gelijksoortige prijzen, welke door de ondernemingen in rekening worden gebracht op de Italiaanse markt, niet lager mogen zijn dan de prijs volgens hun prijsschaal, hetgeen dus een verbod zou inhouden van iedere afwijking van de prijs van de prijsschaal, tenminste van een afwwiijking naar beneden.

Niettemin zijn wij van mening, mijne Heren, dat, indien Gij onze conclusies betreffende de interpretatie van artikel 60 volgt, Gij het middel, gebaseerd op schending van paragraaf 30 van de Overeenkomst, slechts kunt verwerpen.

Immers, paragraaf 30 heeft slechts één doel, dat nauwkeurig omlijnd is: nl. Door de duur van de overgangsperiode ten aanzien van de verkopen op de Italiaanse markt het bij lid 2 b van artikel 60 van het Verdrag ingevoerde aanpassingsstelsel op te heffen (behoudens bijzondere toestemming, welke slechts door de Hoge Autoriteit kan worden gegeven en met instemming van de Italiaanse Regering). Het is duidelijk, dat de betekenis van de tekst volkomen verdraaid zou worden, indien deze op een zodanige wijze werd geïnterpreteerd, dat aan de Italiaanse markt de gelegenheid zou worden geboden de andere, door het Verdrag vastgestelde regels, te ontduiken, met name de voorschriften omtrent de concurrentie, welke in lid 1 en lid 2a van artikel 60 zijn gegeven. Laten wij de bepalingen sub 5 van de eerste paragraaf van de Overeenkomst niet vergeten: „Van het tijdstip af van het in werking treden v an het Verdrag …, zijn de bepalingen daarvan (de bepalingen van het Verdrag) van toepassing, onder voorbehoud van de afwijkingen en onverminderd de aanvullende voorschriften voorzien in deze Overeenkomst voor het bereiken van de „hierboven omschreven doelstellingen", afwijkingen en aanvullende voorschriften, Avelke, uitzonderingen daargelaten, moeten ophouden van toepassing te zijn na afloop van de Overgangsperiode. Alle bepalingen van de Overeenkomst hebben dus, naar hun aard, een uitzonderlijk karakter en moeten strikt worden uitgelegd.

Hoogstens zou men, naar onze mening, kunnen aanvoeren, dat de bepaling van paragraaf 30, gezien de gebruikte termen, een argument vormt ten gunste van de stelling, welke een strikte betekenis geeft aan het woord prijsschaal en slechts de prijzen van de openbaar gemaakte prijsschalen wil erkennen. Dit zou uiteindelijk een aanvullend argument zijn, ter ondersteuning van het middel, gebaseerd op schending van lid 2a van artikel 60, waarop de bestreden Beschikkingen zijn gebaseerd, een argument, dat evengoed door de Franse Regering als door iedere andere niet-Italiaanse eisende partij naar voren had kunnen worden gebracht.

Inderdaad, van twee dingen één — en dit beroep op de logica, die wij elders zo onheus bejegenden, houde men ons thans ten goede, maar de logica schijnt hier op haar plaats te zijn — dus, van twee dingen één: ofwel het is voor de interpretatie van paragraaf 30 onmogelijk, onder de uitdrukking prijzen volgens hun prijsschaal iets anders te verstaan dan de prijzen van een regelmatig openbaar gemaakte prijsschaal — en dan is deze onmogelijkheid even absoluut met betrekking tot de tweede paragraaf van artikel 60 en moet men de stelling van de Hoge Autoriteit in haar geheel afwijzen en de bestreden Beschikkingen volledig nietig verklaren —, ofwel men aanvaardt de soepele stelling, welke wij verdedigd hebben, maar dan moet men voor de interpretatie van paragraaf 30 even ver willen gaan als voor de interpretatie van artikel 60, lid 2 b, want voor beide gevallen is zulks in gelijke mate noodzakelijk. Maar wanneer men de soepele stelling zou aanvaarden, de stelling, waarbij de prijzen binnen bepaalde grenzen kunnen veranderen, en wanneer men deze stelling slechts zou aanvaarden voor de gehele Gemeenschap met uitzondering van de Italiaanse markt, dan zou dit er eigenlijk op neerkomen, dat aan deze markt gedurende de overgangsperiode een extra bescherming zou morden gegeven, rvelke de Overeenkomst niet heeft voorzien. Dit zou betekenen, dat men erkent, dat de Italiaanse markt niet in staat is het hoofd te bieden aan de concurrentie, welke voortvloeit uit de door de markt vrijelijk gevormde prijzen, zelfs wanneer men rekening houdt met de volledige geografische bescherming, welke de Overeenkomst de Italiaanse markt heeft willen verzekeren bij lid 2 van paragraaf 30, evenals met de bescherming op het gebied van de douanerechten, welke krachtens het eerste lid eveneens ten dele worden gehandhaafd.

Mijne Heren, wat zou er dan met betrekking tot Italië nog overblijven van het begrip gemeenschappelijke markt zelve?

Onze opvatting hieromtrent is niet veranderd: wij zijn van mening, dat men bij de interpretatie zo ver moet gaan als hierboven aangegeven. Dat wil zeggen, dat de verwijzing van paragraaf 30 naar de prijs volgens genoemde prijsschaal (de prijsschaal van de onderneming, welke wil verkopen op de Italiaanse markt) voor gelijksoortige transacties betekent: de merkelijk toegepaste prijs (en ook de verkoopsvoorwaarden, hoewel men daarover niet spreekt) overeenkomstig de prijsschaal berekend op grond van de pariteit van die onderneming en rekening houdende met de toegestane afwijkingen, welke de toepassing van deze prijsschaal en verkoopsvoorwaarden eventueel met zich mede kan brengen. Dit is geheel dezelfde interpretatie als die, welke wij hebben voorgesteld voor lid 2b van artikel 60, welk eveneens betrekking heeft op de wijzen van prijsnotering, waarvan de Overeenkomst juist de toepassing op de Italiaanse markt gedurende de overgangsperiode in beginsel moet tegengaan.

Hiermede, mijne Heren, zijn wij aan het einde van onze uiteenzettingen gekomen en hoe ook Uw vonnis zal luiden, wij spreken nogmaals onze voldoening uit over het feit, dat ook de Italiaanse Regering heeft gemeend een beroep te moeten instellen tegen de Beschikkingen ter toepassing van artikel 60, want door dit beroep is de aandacht gevestigd op een belangrijk argument, ontleend aan de Overeenkomst, welk argument anders wellicht aan Uw aandacht had kunnen ontgaan.