Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
DEANA SPIELMANNA
przedstawiona w dniu 8 września 2026 r.(1)
Sprawa C-671/24 P
BAWAG P.S.K. Bank für Arbeit und Wirtschaft und Österreichische Postsparkasse AG
przeciwko
Jednolitej Radzie ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji
Odwołanie – Unia gospodarcza i walutowa – Unia bankowa – Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych – Jednolity fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji – Decyzja w sprawie obliczenia składek ex ante za okres składkowy 2023 – Artykuł 264 akapit drugi TFUE – Ograniczenie w czasie skutków stwierdzenia nieważności
Wprowadzenie
1. Niniejsza opinia dotyczy odwołania wniesionego przez BAWAG P.S.K. Bank für Arbeit und Wirtschaft und Österreichische Postsparkasse AG (zwany dalej „BAWAG”) mającego na celu uchylenie postanowienia Sądu Unii Europejskiej z dnia 6 sierpnia 2024 r., BAWAG PSK/SRB (T-410/23, zwanego dalej „zaskarżonym postanowieniem”, EU:T:2024:534).
2. Na mocy tego postanowienia Sąd stwierdził nieważność decyzji Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) SRB/ES/2023/23 z dnia 2 maja 2023 r. w sprawie obliczenia składek ex ante za 2023 r. na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRF) (zwanej dalej „decyzją SRB z 2023 r.”) w zakresie, w jakim dotyczy ona BAWAG, i utrzymał skutki tej decyzji w mocy do czasu podjęcia przez SRB niezbędnych środków mających zapewnić wykonanie wspomnianego postanowienia w rozsądnym terminie, który nie może przekroczyć sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia.
3. W niniejszej sprawie zadaniem Trybunału jest ustalenie, czy Sąd mógł skutecznie zawiesić w czasie skutki zaskarżonego postanowienia.
Okoliczności powstania sporu
4. Kontekst sporu przedstawiono w pkt 2–4 zaskarżonego postanowienia i można go streścić w następujący sposób.
5. BAWAG jest austriacką instytucją kredytową. Decyzją SRB z 2023 r. ustalono, z uwzględnieniem art. 70 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 806/2014(2), składki ex ante na rzecz SRF (zwane dalej „składkami ex ante”) za rok 2023 (zwany dalej „okresem składkowym 2023”), które mają odprowadzać instytucje podlegające przepisom art. 2 w związku z art. 67 ust. 4 tego rozporządzenia, w tym BAWAG.
6. Decyzją w sprawie poboru właściwy krajowy organ ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia SRM zobowiązał BAWAG do uiszczenia ustalonej przez SRB kwoty składki ex ante za okres składkowy 2023.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżone postanowienie
7. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 18 lipca 2023 r. BAWAG wniósł do Sądu skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 263 ust. 4 TFUE, nieważności decyzji SRB z 2023 r. w zakresie, w jakim ta decyzja go dotyczy. Na poparcie skargi BAWAG podniósł osiem zarzutów.
8. W zaskarżonym postanowieniu Sąd uwzględnił skargę BAWAG, uznając – w świetle wyroku Dexia/SRB (składki ex ante za 2022 r.)(3) – że jest ona oczywiście zasadna, i stwierdził nieważność decyzji SRB 2023 r. w zakresie, w jakim narusza ona art. 70 ust. 2 rozporządzenia SRM, ze względu na to, że kwota składek ex ante za rok 2023 przekracza 12,5 % poziomu docelowego(4).
9. Sąd uwzględnił ponadto wniosek SRB o utrzymanie w mocy skutków decyzji z 2023 r. w zakresie, w jakim dotyczy ona BAWAG, do czasu podjęcia przez SRB niezbędnych środków mających zapewnić wykonanie postanowienia Sądu, w rozsądnym terminie, który nie może przekroczyć sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia(5).
Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
10. W odwołaniu wniesionym do Trybunału BAWAG wnosi do Trybunału o:
– częściowe uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie, w jakim pomimo stwierdzenia nieważności decyzji SRB z 2023 r. skutki tej decyzji zostały tymczasowo utrzymane w mocy do czasu podjęcia przez SRB niezbędnych środków mających zapewnić wykonanie wspomnianego postanowienia, w rozsądnym terminie, który nie może przekroczyć sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia;
– orzeczenie co do istoty sporu i odstąpienie od utrzymania w mocy skutków decyzji SRB z 2023 r. w zakresie, w jakim dotyczy ona BAWAG;
– tytułem żądania ewentualnego – utrzymanie w mocy skutków decyzji SRB z 2023 r. jedynie w zakresie, w jakim BAWAG byłby zobowiązany do uiszczania składek do wysokości pułapu 12,5 % przewidzianego w art. 70 ust. 2 rozporządzenia SRM;
– obciążenie SRB kosztami postępowania.
11. SRB, popierana przez Radę Unii Europejskiej i Parlament Europejski, wnosi do Trybunału o:
– oddalenie odwołania;
– obciążenie BAWAG kosztami postępowania.
12. Strony zostały wysłuchane na wspólnej rozprawie w sprawach C-454/24 P, C-529/24 P, C-536/24 P, C-537/24 P, C-585/24 P, C-671/24 P oraz C-705/24 P w dniu 17 marca 2026 r.
W przedmiocie odwołania
Argumenty stron
13. Na poparcie odwołania BAWAG podnosi jeden zarzut, dotyczący tego, że utrzymując tymczasowo w mocy skutki decyzji SRB z 2023 r., Sąd naruszył art. 264 akapit drugi TFUE.
14. BAWAG podnosi w tym względzie, że jak wynika z orzecznictwa Trybunału(6), skutki takiego aktu mogą zostać utrzymane w mocy na podstawie art. 264 akapit drugi TFUE jedynie wówczas, gdy natychmiastowe skutki stwierdzenia jego nieważności pociągnęłyby za sobą poważne negatywne konsekwencje oraz gdy zgodność z prawem zaskarżonego aktu jest kwestionowana nie ze względu na cel jego przyjęcia czy też jego treść, ale ze względu na brak kompetencji po stronie podmiotu, który go przyjął, czy też ze względu na naruszenie istotnych wymogów proceduralnych.
15. Tymczasem przede wszystkim podnoszone naruszenie pułapu 12,5 % przewidzianego w art. 70 ust. 2 rozporządzenia SRM jest zarzutem merytorycznym skierowanym przeciwko treści decyzji SRB z 2023 r., w związku z czym utrzymanie tej decyzji w mocy nie jest uzasadnione w świetle orzecznictwa Trybunału.
16. Następnie, wbrew temu, co Sąd uznał w pkt 42 i 43 zaskarżonego postanowienia, zwrot należny instytucjom kredytowym w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji SRB z 2023 r. ze skutkiem natychmiastowym nie skutkowałby pozbawieniem SRF środków finansowych niezbędnych do realizacji jego celów i nie naruszałby celów stabilności finansowej ani utworzenia unii gospodarczej i walutowej. Z prawa do zwrotu mogłyby ponadto skorzystać tylko instytucje, które złożyły odwołanie od decyzji SRB 2023 r.
17. Każda decyzja inna niż stwierdzenie nieważności decyzji SRB z 2023 r. ze skutkiem natychmiastowym byłaby sprzeczna z duchem art. 70 ust. 2 rozporządzenia SRM, który ma na celu ochronę instytucji przed nadmiernym obciążeniem finansowym w początkowym okresie każdego roku, i pozbawiałaby je skutecznej ochrony sądowej.
18. Wreszcie, ponieważ pobór składek w wysokości przekraczającej pułap 12,5 % ostatecznego poziomu docelowego szacowanego na 2023 r. jest pozbawiony podstawy prawnej, błędem jest uznanie, jak uczynił to Sąd w pkt 42 zaskarżonego postanowienia, że decyzja SRB z 2023 r. nie jest wadliwa ze względu na błąd co do samego obowiązku uiszczenia rozpatrywanych składek. Z tego samego powodu Sąd rozszerzył zakres utrzymania w mocy skutków decyzji SRB z 2023 r. poza to, na co pozwala zasada proporcjonalności. Utrzymanie skutków decyzji SRB z 2023 r. w czasie powinno dotyczyć co najwyżej tylko tej części składek, która nie przekracza wspomnianego pułapu.
19. Stwierdziwszy najpierw, że gdyby w wyniku odwołania w sprawie C-705/24 P, SRB/BAWAG P.S.K., wyrok Sądu został uchylony, odwołanie BAWAG stałoby się bezprzedmiotowe, SRB, popierana przez Parlament i Radę, podnosi, że czasowe utrzymanie w mocy skutków decyzji SRB 2023 jest uzasadnione i zgodne z art. 264 akapit drugi TFUE. SRB wskazała przede wszystkim w tym względzie, że orzecznictwo Trybunału nie ogranicza przypadków, w których skutki aktu, którego nieważność stwierdzono, mogą zostać utrzymane w mocy, wyłącznie do przypadków, w których stwierdzenie nieważności opiera się na braku właściwości lub naruszeniu istotnych wymogów proceduralnych, lecz dopuszcza to również w przypadku poważnych negatywnych konsekwencji dla zainteresowanych osób, co obejmuje stwierdzenie nieważności ze względu na materialną niezgodność z prawem.
20. Nie można też twierdzić, że zwroty wynikające ze stwierdzenia nieważności decyzji SRB z 2023 r. ze skutkiem natychmiastowym nie będą miały wpływu na stabilność finansową unii bankowej, której znaczenie zostało już zresztą uznane przez Trybunał(7). Wreszcie czasowe utrzymanie w mocy skutków tej decyzji nie podważa obowiązku zapłaty przez instytucje kredytowe składek za rok składkowy 2023 ani spoczywającego na SRB obowiązku osiągnięcia poziomu docelowego po upływie okresu początkowego i jest konieczne, aby umożliwić SRB przyjęcie wspólnego stanowiska w odniesieniu do cykli składkowych 2022 i 2023.
21. Parlament podnosi ponadto, że BAWAG, którego główne zarzuty zostały uwzględnione w pierwszej instancji, nie ma podstaw do wniesienia odwołania od zaskarżonego postanowienia, w związku z czym odwołanie jest niedopuszczalne.
Ocena
22. Na wstępie pragnę zauważyć, że skoro Sąd częściowo oddalił żądania BAWAG, instytucja ta jest uprawniona do wniesienia odwołania mającego na celu częściowe uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie, w jakim podstawie skutki decyzji SRB z 2023 r. zostały czasowo utrzymane w mocy, w związku z czym argumenty Parlamentu dotyczące niedopuszczalności odwołania należy odrzucić.
23. Pragnę przypomnieć, że zgodnie z art. 264 akapit drugi TFUE Trybunał może, jeśli uzna to za niezbędne, wskazać, które skutki aktu, o którego nieważności orzekł, powinny być uważane za ostateczne. W celu wykonania uprawnienia przyznanego mu w tym artykule sąd Unii bierze pod uwagę poszanowanie zasady pewności prawa oraz innych interesów publicznych lub prywatnych(8).
24. Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału niewątpliwie wynika, że skutki takiego aktu mogą zostać utrzymane w mocy ze względów pewności prawa, a w szczególności wówczas, gdy bezpośrednie skutki stwierdzenia nieważności tego aktu wywołałyby poważne negatywne konsekwencje oraz gdy zgodność z prawem tego aktu jest kwestionowana nie ze względu na cel jego przyjęcia czy też jego treść, ale ze względu na brak właściwości po stronie podmiotu, który go przyjął, czy też ze względu na uchybienie istotnym wymogom proceduralnym, zwłaszcza błędu co do podstawy prawnej kwestionowanego aktu(9). Pragnę jednak zauważyć, jak słusznie wskazał rzecznik generalny E. Tanchev w opinii w sprawie Komisja/Szwecja(10), że z uważnej lektury orzecznictwa Trybunału wynika, że chociaż ta okoliczność mogła zostać uznana, w szczególności w wyrokach Parlament i Komisja/Rada oraz Niemcy/Parlament i Rada, za przeszkodę uniemożliwiającą Trybunałowi nakazanie utrzymania w mocy skutków aktu Unii(11), w innych przypadkach, takich jak w wyrokach Hiszpania/Rada i Kadi oraz Al Barakaat International Foundation/Rada i Komisja, Trybunał utrzymał w mocy skutki aktu Unii, którego nieważność stwierdzono, ze względów związanych z jego materialną zgodnością z prawem(12). Wbrew temu, co twierdzi BAWAG, element ten nie stanowi zatem przesłanki, która musi być spełniona w każdym przypadku, lecz zależy raczej od każdej konkretnej sytuacji(13).
25. W niniejszej sprawie uważam, że stwierdzenie nieważności decyzji SRB z 2023 r. bez utrzymania w mocy jej skutków do czasu zastąpienia jej nowym aktem mogłoby zagrozić wykonaniu rozporządzenia SRM, stanowiącego zasadniczą część unii bankowej, która przyczynia się do stabilności strefy euro(14).
26. Po pierwsze bowiem, nie podważono obowiązku SRB, o którym mowa w art. 69 ust. 1 tego rozporządzenia, polegającego na zapewnieniu, by poziom dostępnych środków finansowych SRF osiągnął co najmniej 1 % kwoty depozytów gwarantowanych wszystkich instytucji kredytowych, które uzyskały zezwolenie na prowadzenie działalności we wszystkich uczestniczących państwach członkowskich, ani późniejszego obowiązku dokonania przez odnośne instytucje kredytowe, w tym skarżącego, wpłat składek ex ante zgodnie z art. 70 wspomnianego rozporządzenia.
27. Po drugie, podzielam obawy Sądu, który w pkt 42 i 43 zaskarżonego postanowienia wskazał, że natychmiastowy zwrot rozpatrywanych składek może pozbawić SRF środków finansowych, które mogą okazać się niezbędne do realizacji jego celów w postaci zapewnienia stabilności finansowej oraz utworzenia unii gospodarczej i walutowej. Odstąpienie od utrzymania w mocy skutków decyzji SRB z 2023 r. może bowiem naruszyć integralność jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, zakłócić jego funkcjonowanie w przypadku interwencji finansowej SRF i zagrozić ogólnemu interesowi publicznemu, jakim jest zapewnienie, by SRF dysponował wystarczającymi zdolnościami finansowymi. Moim zdaniem stanowi to wystarczający powód do utrzymania w mocy skutków tej decyzji do czasu zastąpienia jej nowym aktem.
28. Ponadto gdyby Trybunał postanowił oddalić odwołania w sprawach C-454/24 P, C-529/24 P, C-536/24 P, C-537/24 P, C-585/24 P i C-705/24 P, jak proponuję, decyzja SRB z 2023 r. będzie wadliwa, poza względami związanymi z materialną niezgodnością z prawem, co wpływa na wysokość żądanych składek, również ze względu na wystąpienie podstaw nieważności dotyczących niezgodności z prawem art. 70 ust. 7 rozporządzenia SRM i rozporządzenia wykonawczego (UE) 2015/81(15). W każdej z tych spraw SRB będzie mogła przyjąć nowe decyzje dopiero po przyjęciu nowych przepisów. Ponieważ ta niezgodność z prawem dotyczy skorygowanej metody obliczania składek ex ante, do SRB będzie należało zastosowanie, w stosownym przypadku, nowej metody obliczania, w związku z czym dokładna kwota składek, o którą ostatecznie można się zwrócić do odnośnych instytucji, w tym od skarżącego, za lata składkowe 2022 i 2023, nie może zostać ustalona w najbliższej przyszłości.
29. W tym względzie w sprawach C-529/24 P, C-536/24 P, C-537/24 P, C-585/24 P i C-705/24 P SRB i Rada, popierane przez Parlament i Komisję, podniosły, że termin 30 miesięcy jest niezbędny do przeprowadzenia trzech procedur – po pierwsze, procedury ustawodawczej dotyczącej uzasadnienia art. 70 ust. 7 rozporządzenia SRM, po drugie, procedury przyjęcia nowego rozporządzenia wykonawczego, i po trzecie, procedury przyjęcia przez SRB nowych decyzji określających należne składki.
30. W tych okolicznościach proponuję oddalić jedyny zarzut podniesiony przez BAWAG oraz, w celu uniknięcia przerw w systemie składek za okresy składkowe 2022 i 2023, proponuję, aby Trybunał utrzymał w mocy skutki decyzji SRB 2023 w zakresie, w jakim dotyczy ona BAWAG, w rozsądnym terminie, który nie może przekroczyć 30 miesięcy od dnia wydania wyroków w sprawach C-454/24 P, C-529/24 P, C-536/24 P, C-537/24 P, C-585/24 P, C-671/24 P i C-705/24 P, do czasu wejścia w życie nowej decyzji SRB ustalającej składkę ex ante tej instytucji na rzecz SRF.
W przedmiocie kosztów
31. Z całości powyższych rozważań wynika, że odwołanie należy oddalić. W konsekwencji Trybunał orzeka o kosztach na podstawie art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
32. Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ BAWAG przegrał sprawę należy – zgodnie z żądaniem SRB – obciążyć go jego własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez SRB.
33. Zgodnie z art. 140 § 1 wspomnianego regulaminu postępowania, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, państwa członkowskie i instytucje interweniujące w sprawie pokrywają własne koszty. W rezultacie Parlament i Rada pokrywają własne koszty.
Wnioski
34. W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał orzekł w następujący sposób:
1) Odwołanie zostaje oddalone.
2) Skutki decyzji Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji SRB/ES/2023/23 zostają utrzymane w mocy w zakresie, w jakim decyzja ta dotyczy BAWAG P.S.K. Bank für Arbeit und Wirtschaft und Österreichische Postsparkasse AG, do czasu wejścia w życie nowego aktu, który ją zastąpi, a najpóźniej w terminie 30 miesięcy od ogłoszenia wyroków w sprawach C-454/24 P, C-529/24 P, C-536/24 P, C-537/24 P, C-585/24 P, C-671/24 P i C-705/24 P.
3) BAWAG P.S.K. Bank für Arbeit und Wirtschaft und Österreichische Postsparkasse pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Jednolitą Radę ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji.
4) Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej pokrywają własne koszty.
1 Język oryginału: francuski.
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 806/2014 z dnia 15 lipca 2014 r. ustanawiające jednolite zasady i jednolitą procedurę restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych w ramach jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. 2014, L 225, s. 1, zwane dalej „rozporządzeniem SRM”). Skrót „SRM” oznacza „jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji”.
3 Wyrok z dnia 10 kwietnia 2024 r. (T-411/22, EU:T:2024:216).
4 Zaskarżone postanowienie (pkt 26–37).
5 Zaskarżone postanowienie (pkt 38–45).
6 Odsyła on w tym względzie do wyroków z dnia 26 listopada 2014 r., Parlament i Komisja/Rada (C-103/12 i C-165/12, EU:C:2014:2400, pkt 92); z dnia 1 grudnia 2015 r., Parlament i Komisja/Rada (C-124/13 i C-125/13, zwanego dalej „wyrokiem Parlament i Komisja/Rada”, EU:C:2015:790, pkt 89); z dnia 7 września 2016 r., Niemcy/Parlament i Rada (C-113/14, EU:C:2016:635, pkt 84); a także z dnia 15 lipca 2021 r., Komisja/Landesbank Baden-Württemberg i SRB (C-584/20 P i C-621/20 P, zwanego dalej „wyrokiem Komisja/Landesbank Baden-Württemberg i SRB”, EU:C:2021:601, pkt 175).
7 SRB odwołuje się w szczególności do wyroku Komisja/Landesbank Baden-Württemberg i SRB (pkt 177).
8 Zobacz m. in. wyroki: z dnia 22 grudnia 2008 r., Régie Networks (C-333/07, EU:C:2008:764, pkt 122); z dnia 25 lutego 2021 r., Komisja/Szwecja (C-389/19 P, EU:C:2021:131, pkt 72 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 20 kwietnia 2023 r., Parlament/Komisja (Zezwolenie na stosowanie substancji wzbudzającej szczególnie duże obawy) (C-144/21, EU:C:2023:302, pkt 136 i przytoczone tam orzecznictwo).
9 Zobacz podobnie wyroki: z dnia 26 listopada 2014 r., Parlament i Komisja/Rada (C-103/12 i C-165/12, EU:C:2014:2400, pkt 90 i przytoczone tam orzecznictwo); Parlament i Komisja/Rada (pkt 86); Komisja/Landesbank Baden-Württemberg i SRB (pkt 175 oraz przytoczone orzecznictwo).
10 C-389/19, EU:C:2020:874, pkt 129.
11 Zobacz wyroki: Parlament i Komisja/Rada (pkt 89); z dnia 7 września 2016 r., Niemcy/Parlament i Rada (C-113/14, EU:C:2016:635, pkt 84).
12 Zobacz wyroki: z dnia 7 września 2006 r., Hiszpania/Rada (C-310/04, EU:C:2006:521, pkt 138–141 w związku z pkt 135–137); z dnia 3 września 2008 r., Kadi i Al Barakaat International Foundation/Rada i Komisja (C-402/05 P i C-415/05 P, EU:C:2008:461, pkt 373–376 w związku z pkt 333–372).
13 W wyroku z dnia 25 lutego 2021 r., Komisja/Szwecja (C-389/19 P, EU:C:2021:131), Trybunał orzekł zatem o utrzymaniu w mocy skutków rozpatrywanej decyzji, której nieważność stwierdzono ze względów związanych z materialną zgodnością z prawem tej decyzji, biorąc pod uwagę ryzyko wystąpienia poważnej i nieodwracalnej szkody dla zdrowia ludzkiego i środowiska.
14 Zobacz podobnie i analogicznie wyrok Komisja/Landesbank Baden-Württemberg i CRU (pkt 177).
15 Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) 2015/81 z dnia 19 grudnia 2014 r. określające jednolite warunki stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 806/2014 w odniesieniu do składek ex ante wnoszonych na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (Dz.U. 2015, L 15, s. 1).