1.

Rozporządzenie (UE) nr 650/2012 ( 2 ) ustanawia europejskie poświadczenie spadkowe dla rynku wewnętrznego i reguluje szczegółowo zasady jego wydawania oraz jego skutki. Poświadczenie to ma na celu umożliwienie spadkobiercom, zapisobiercom, wykonawcom testamentu lub zarządcom spadku łatwe wykazanie swojego statusu, praw lub uprawnień w każdym państwie członkowskim.

2.

Trybunał wypowiedział się już w przedmiocie europejskiego poświadczenia spadkowego w kilku wyrokach ( 3 ). W ramach niniejszej sprawy Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy, Austria) kieruje do Trybunału trzy pytania prejudycjalne odnoszące się do aspektów tego dokumentu, które nie były jeszcze rozpatrywane: trzecie z owych pytań, którego zgodnie z wnioskiem Trybunału będzie dotyczyć niniejsza opinia, dotyczy ważności w czasie ( 4 ) poświadczonego odpisu poświadczenia oraz etapu postępowania, na jakim należy oceniać tę ważność.

3.

Zarówno w praktyce krajowej, jak i w piśmiennictwie ( 5 ) istnieją rozbieżne interpretacje rozporządzenia w tym względzie, co potwierdza zasadność pytania prejudycjalnego. Udzielając odpowiedzi na pytanie prejudycjalne, Trybunał przyczyni się do zwiększenia pewności prawa w zakresie korzystania z odpisów europejskiego poświadczenia spadkowego poprzez ułatwienie jego włączenia do porządków prawnych państw członkowskich.

I.

Ramy prawne. Rozporządzenie nr 650/2012

4.

Zgodnie z motywem 7:

5.

Motyw 67 brzmi:

6.

Zgodnie z motywem 71:

7.

Artykuł 62 („Ustanowienie europejskiego poświadczenia spadkowego”) stanowi w ust. 1:

8.

Zgodnie z art. 63 („Przeznaczenie poświadczenia”):

9.

Artykuł 65 („Wniosek o wydanie poświadczenia”) stanowi w ust. 1:

10.

Artykuł 69 („Skutki poświadczenia”) stanowi:

11.

Zgodnie z art. 70 („Poświadczone odpisy poświadczenia”):

12.

W myśl art. 71 („Sprostowanie, zmiana lub uchylenie poświadczenia”):

II.

Okoliczności faktyczne, postępowanie główne i pytania prejudycjalne

13.

Przedmiotem sporu jest złożony przez wierzycieli wniosek o wydanie przedmiotu świadczenia przyjętego do depozytu sądowego ( 6 ).

14.

Pierwszy wierzyciel, ojciec HC i UE, zmarł w dniu 5 maja 2017 r. Jego ostatnie miejsce zwykłego pobytu znajdowało się w Hiszpanii, a stwierdzenie nabycia spadku zostało dokonane w tym państwie zgodnie z prawem hiszpańskim, przed notariuszem.

15.

Na dowód tego, że są spadkobiercami swojego ojca (pierwszego wierzyciela), dziedziczącymi po jednej drugiej spadku, HC i UE przedstawili poświadczony odpis wydanego przez hiszpańskiego notariusza europejskiego poświadczenia spadkowego zgodnie z art. 62 i nast. rozporządzenia.

16.

Poświadczenie zostało wydane przez hiszpańskiego notariusza na wniosek HC zgodnie z formularzem V rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 1329/2014 ( 7 ). UE wraz z HC są wymienieni imiennie w załączniku IV do wspomnianego formularza jako spadkobiercy dziedziczący po jednej drugiej spadku.

17.

W odpowiednim polu poświadczonego odpisu (rubryka „Dokument jest ważny do”) ( 8 ) wskazano, że poświadczenie zostało wydane na czas nieokreślony.

18.

Postanowieniem z dnia 17 września 2018 r. Bezirksgericht Bregenz (sąd okręgowy w Bregencji, Austria) oddalił wniosek o wydanie depozytu.

19.

W postanowieniu z dnia 28 stycznia 2019 r. Landesgericht Feldkirch (sąd krajowy w Feldkirch, Austria), działający w charakterze sądu odwoławczego, utrzymał w mocy orzeczenie sądu pierwszej instancji ze względu na to, że:

–

Przy pomocy odpisu europejskiego poświadczenia spadkowego swoje uprawnienia może wykazać tylko ta strona, która wystąpiła z wnioskiem o wydanie tego poświadczenia.

–

Wydanie poświadczenia spadkowego o nieokreślonym okresie ważności jest sprzeczne z wymogiem wskazania okresu ważności przewidzianym w art. 70 ust. 3 rozporządzenia. Należy zatem traktować je jako poświadczenie o zwykłym okresie ważności wynoszącym sześć miesięcy od daty wydania ( 9 ).

–

Aby odpis poświadczenia mógł wywoływać skutek legitymacyjny, jego termin ważności powinien być zachowany nie tylko w chwili złożenia wniosku, lecz również w chwili wydania orzeczenia przez sąd pierwszej instancji.

20.

HC i UE wnieśli skargę rewizyjną do Oberster Gerichtshof (sądu najwyższego), który zwraca się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

III.

Postępowanie przed Trybunałem

21.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wpłynął do Trybunału w dniu 7 lipca 2020 r.

22.

Uwagi na piśmie przedstawiły rządy niemiecki, austriacki, hiszpański i węgierski oraz Komisja. Nie uznano za konieczne przeprowadzenia rozprawy.

IV.

Analiza

23.

W pytaniu trzecim, jedynym, którego dotyczy niniejsza opinia, sąd odsyłający zwraca się o dokonanie wykładni art. 69 i art. 70 ust. 3 rozporządzenia.

24.

Pytanie to w swoim obecnym sformułowaniu wyraża alternatywę, która jest jednak pozorna, ponieważ zrównuje skutek legitymacyjny związany z poświadczonym odpisem poświadczenia spadkowego i legitymację wynikającą z samego poświadczenia ( 10 ).

25.

Z akt postępowania wynika, że pytanie dotyczy wyłącznie tego, czy odpis może wywołać skutki legitymacyjne. Ponieważ okres ważności odpisu jest ograniczony, należy określić dokładny moment, w którym organ, któremu przedstawiono odpis, musi sprawdzić, czy odpis ten jest lub pozostaje ważny w aspekcie czasowym.

26.

W tym celu istnieją zasadniczo dwie możliwości: a) ocena powinna być dokonana w odniesieniu do daty złożenia wniosku wraz z odpisem; oraz b) ocena może być również dokonana w odniesieniu do chwili, w której właściwy organ musi wydać decyzję w przedmiocie tego wniosku.

27.

Zanim rozważę te dwie możliwości, odniosę się do pewnych aspektów rozporządzenia, które mogą dostarczyć wskazówek dotyczących sporu.

A.

Europejskie poświadczenie spadkowe

28.

Zgodnie z motywem 7 rozporządzenia poświadczenie ma na celu ułatwienie prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez usunięcie przeszkód w swobodnym przepływie osób zamierzających wykonywać przysługujące im prawa w zakresie spraw spadkowych mających skutki transgraniczne.

29.

W kontekście tego celu szczególną uwagę zwraca się na skuteczne zagwarantowanie praw spadkobierców, zapisobierców i innych osób bliskich zmarłemu oraz wierzycieli spadkowych.

30.

Ustanowienie poświadczenia, które jest wydawane w jednym państwie członkowskim i umożliwia „każdemu spadkobiercy, zapisobiercy albo uprawnionemu wymienionemu w tym poświadczeniu wykazanie w innym państwie członkowskim jego statusu i praw spadkowych” ( 11 ), odpowiada bezpośrednio temu celowi.

1.

Zasady wydawania i skutki

31.

Poświadczenie posiada cechy, które w sytuacjach transgranicznej sprawy spadkowej zwykle będą wiązać się z korzyściami w porównaniu z krajowymi dokumentami o podobnym charakterze.

32.

Okoliczność, że poświadczenie może prowadzić do powstania tych korzyści, wynika z zasad jego wydawania ( 12 ). W odniesieniu do poświadczenia:

–

Wniosek o jego wydanie składa się za pomocą formularza ( 13 ) do organu posiadającego jurysdykcję międzynarodową w rozumieniu rozporządzenia i właściwość rzeczową do rozpatrywania spraw spadkowych w danym porządku prawnym.

–

Jest ono wydawane na jednolitym i szczegółowym formularzu zawierającym niewiele miejsca na tekst dowolny, dostępnym w różnych językach urzędowych Unii Europejskiej.

–

Z zachowaniem postępowań dowodowych przewidzianych w prawie krajowym, przed wydaniem poświadczenia organ wydający musi sprawdzić informacje, które poświadczenie będzie poświadczać, i podjąć niezbędne środki w celu poinformowania wszystkich nabywców spadku najpierw o wniosku, a następnie o wydaniu poświadczenia.

–

Organ wydający przechowuje poświadczenie i sprawuje nad nim kontrolę. Jest on zobowiązany do jego sprostowania na wniosek strony lub z urzędu w przypadku wystąpienia błędu pisarskiego oraz do jego uchylenia lub zmiany, jeżeli zostanie wykazane, że poświadczenie lub niektóre jego części są nieprawidłowe z punktu widzenia prawa.

–

Od decyzji organu wydającego przysługuje co do zasady odwołanie do organu sądowego.

33.

W konsekwencji tych zasad oraz jednolitego wyglądu poświadczenia poświadczenie wydane w jednym państwie członkowskim automatycznie wywołuje skutki w innych państwach członkowskich, to znaczy bez konieczności przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania.

34.

W państwie członkowskim, przed którego organami poświadczenie jest stosowane, nie jest przeprowadzana ocena co do istoty tego poświadczenia. Ponadto konieczność przetłumaczenia poświadczenia do celów obiegu jest ograniczona, ponieważ ograniczony jest również tekst dowolny w formularzu wspólnym.

35.

Poświadczenie wywołuje takie same skutki we wszystkich państwach członkowskich:

–

Stanowi ono dowód, w oparciu o wzruszalne domniemanie, zawartych w nim informacji (które są uregulowane w rozporządzeniu).

–

Chroni osoby trzecie działające w dobrej wierze.

–

Uprawnia do dostępu do rejestrów.

36.

Nie ma zatem znaczenia, czy dokumenty stosowane w państwie członkowskim, w którym przedstawiany jest poświadczony odpis poświadczenia, wywołują takie same skutki, czy też nie ( 14 ).

2.

Obieg poświadczenia

37.

Poświadczenie nie jest w obiegu w oryginalnej formie. W przeciwieństwie do innych poświadczeń ustanowionych dla europejskiej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości ( 15 ) oraz w przeciwieństwie do krajowych poświadczeń spadkowych w niektórych państwach członkowskich ( 16 ), poświadczenie ustanowione w art. 62 rozporządzenia jest przechowywane przez organ wydający i pozostaje pod jego kontrolą.

38.

Natomiast obieg odbywa się poprzez odpis lub poświadczony odpis wydany „wnioskodawcy i każdej innej osobie wykazującej uzasadniony interes” ( 17 ).

39.

Odpis stanowi odzwierciedlenie w praktyce skutków poświadczenia. Podobnie jak samo poświadczenie odpis jest wystarczający do udowodnienia informacji, które zostały w nim zawarte i które są uregulowane w rozporządzeniu.

40.

Korzystanie z poświadczenia nie jest obowiązkowe ( 18 ). Jeżeli jednak jest ono stosowane, „należy domniemywać, że prawidłowo stwierdza ono okoliczności, które ustalono na mocy prawa właściwego dla dziedziczenia lub na mocy innego prawa właściwego dla określonych kwestii, takich jak ważność materialna rozrządzenia na wypadek śmierci” ( 19 ). Państwa członkowskie nie mogą wymagać przedstawienia innych dowodów, dopóki domniemanie nie zostanie obalone.

41.

Znaczenie poświadczonego odpisu w obrocie transgranicznym wymaga, aby jego treść była prawidłowa z punktu widzenia prawa. W celu zapewnienia tej prawidłowości:

–

Okres ważności odpisu jest ograniczony: jego ważność (dosłownie „okres ważności”) jest ograniczona przepisem ustawowym, co do zasady, do sześciu miesięcy od daty jego wydania ( 20 ).

–

Zmiana, sprostowanie lub uchylenie poświadczenia, a także czasowe zawieszenie jego skutków automatycznie ma wpływ na odpisy. Dlatego też w przypadku zaistnienia jednej z tych okoliczności organ wydający musi bezzwłocznie poinformować o tym osoby, którym wydał poświadczone odpisy, tak aby uniknąć ich bezprawnego wykorzystania ( 21 ).

42.

Rozporządzenie zezwala jednak na przedłużenie okresu ważności (obowiązywania) odpisu po upływie tego okresu ( 22 ). W przeciwieństwie do procesu wydawania odpisu w rozporządzeniu nie uregulowano zasad przedłużenia okresu ważności.

B.

Chwila, w której dokonuje się oceny ważności odpisu

43.

Jak wyjaśniłem powyżej, trzecie pytanie sądu odsyłającego doczekało się różnych odpowiedzi w praktyce państw członkowskich i w piśmiennictwie. Podobnie uwagi państw członkowskich, które wzięły udział w niniejszym postępowaniu, oraz Komisji są ze sobą sprzeczne.

44.

W rzeczywistości należy najpierw przeanalizować, czy kwestia wyboru chwili decydującej dla oceny ważności w czasie odpisu może być rozstrzygnięta poprzez zastosowanie rozporządzenia, czy też nie jest ona uregulowana na poziomie europejskim.

45.

W tej kwestii istnieją (rozsądne) argumenty przemawiające za całkowicie przeciwstawnymi rozwiązaniami:

–

Zgodnie z pierwszym stanowiskiem w przypadku milczenia rozporządzenia w tej kwestii rozwiązanie należy do prawa każdego państwa członkowskiego ( 23 ).

–

Zgodnie z drugim stanowiskiem odpowiedź wynika z samego rozporządzenia. Niektóre z zawartych w nim sformułowań, jak również powody związane z celem polegającym na ułatwieniu zarządzania spadkiem, pozwalają twierdzić, że momentem właściwym dla ustalenia, czy odpis jest ważny w aspekcie czasowym, jest chwila przedstawienia go w ramach postępowania zmierzającego do wydania decyzji na podstawie tego odpisu ( 24 ).

46.

Z pewnymi zastrzeżeniami, które wskażę poniżej, związanymi z mnogością celów rozporządzenia – z których jednym jest ułatwienie zarządzania spadkiem – opowiadam się za drugim stanowiskiem.

47.

Rozumiem jednak, że uzasadniona jest wątpliwość, czy uregulowawszy szczegółowo zasady wydawania poświadczenia, prawodawca europejski zamierzał określić chwilę oceny ważności odpisu, pomijając tym samym przepisy krajowe w zakresie procedury.

48.

Chociaż rozporządzenie nie zawiera wyraźnego rozwiązania tej kwestii, wydaje mi się, że możliwe jest wskazanie owego rozwiązania poprzez dokonanie wykładni rozporządzenia zgodnie ze zwykłymi kryteriami wykładni (z wyjątkiem wykładni literalnej, ponieważ, co pragnę powtórzyć, w rozporządzeniu nie ma wyraźnego przepisu w tym względzie). Jednolita odpowiedź w całej Unii ( 25 ) jest niewątpliwie korzystniejsza ze względu na pewność prawa.

49.

Taka jednolita odpowiedź zapewnia ponadto jednakowe skutki poświadczenia, w przypadku gdy jego odpisy są przedstawiane do rozpatrzenia jednocześnie w więcej niż jednym państwie członkowskim. Gdyby w takich okolicznościach pozostawiono każdemu z tych państw określenie chwili oceny ważności odpisu, odpis przedstawiony w tym samym czasie w kilku sądach krajowych mógłby wywołać różne skutki w wyniku jego odmiennej oceny (wynikającej z oceny dokonywanej w różnym czasie) w każdym z owych państw ( 26 ).

1.

Wykładnia systemowa

50.

Rozporządzenie zawiera sformułowania wiążące wymóg ważności odpisu w czasie z pierwszą chwilą, w której osoba posiadająca odpis przedstawia go organowi mającemu rozstrzygnąć jej wniosek. Określenie, która to jest chwila (to znaczy chwila wniesienia wniosku, czy też etap późniejszy), zależy od charakteru postępowania i przepisów regulujących je w danym państwie członkowskim.

51.

Powiązanie to wynika z użytych w art. 63 ust. 1 słów „wykorzystywania” i „wykazać” oraz z odniesienia do osoby, która posiada odpis i która, aby „móc wykorzystać” poświadczenie po upływie okresu ważności odpisu, musi wystąpić z wnioskiem o jego przedłużenie zgodnie z art. 70 ust. 3.

52.

Użyte słowa sugerują czynność, która kończy się z chwilą jej wykonania: „wykorzystywanie” opisuje czynność przedłożenia odpisu lub przekazania go właściwemu organowi. Osoba, która „wykazuje” jakąś cechę, pokazuje, że posiada ją właśnie w danej chwili. Odpis, który jest przedmiotem tych czynności lub im towarzyszy, musi być ważny w czasie, gdy związana z nim czynność ma miejsce.

53.

W motywie 71 rozporządzenia stwierdza się, że „[o]chrona powinna być zapewniona w przypadku przedstawienia aktualnie ważnych, poświadczonych odpisów poświadczenia”. Z wyrażenia tego można wywnioskować, że odpis ważny w chwili jego przedstawienia może wywoływać skutki nawet po upływie okresu jego ważności ( 27 ).

54.

Niewątpliwie przytoczone zdanie wskazuje na bardzo szczególną sytuację, w związku z czym jego zakres jest ograniczony ( 28 ): dotyczy ono ochrony osób trzecich, które dokonują płatności lub przekazują składniki majątku na rzecz osoby, która jest wskazana w odpisie jako uprawniona (lub nabywają składniki majątku od tej osoby). Osoby te ( 29 ) nie otrzymują żadnej informacji o zawieszeniu skutków poświadczenia, które może nastąpić w toku postępowania mającego na celu jego sprostowanie, zmianę lub uchylenie [art. 73 ust. 1 lit. a) rozporządzenia].

55.

Skuteczność odpisu może być kwestionowana w tym okresie, jednakże w odniesieniu do osób trzecich, o których wspomniałem, pozostanie on ważny w aspekcie czasowym ( 30 ), ponieważ nie był kwestionowany w chwili jego przedstawienia owym osobom, i nie ma przepisu, który nakazywałby organowi wydającemu poświadczenie informowanie rzeczonych osób o zmianach związanych z takim dokumentem.

56.

W każdym razie uważam, że przepisy, o których wspomniałem powyżej, przemawiają raczej za (dorozumianym) jednolitym rozwiązaniem niż za wieloma stanowiskami krajowymi.

2.

Wykładnia celowościowa: usunięcie przeszkód wynikających z transgranicznego charakteru sprawy spadkowej

57.

Okoliczność, że przedstawienie odpisu po raz pierwszy jest chwilą o decydującym znaczeniu dla oceny jego ważności w czasie, odpowiada argumentom związanym z celami przyświecającymi systemowi tych dokumentów.

58.

Gdyby przedstawienie odpisu (po raz pierwszy) nie było kluczowym momentem i konieczne byłoby jego powtórne przedstawienie w późniejszym czasie, spowodowałoby to opóźnienia oraz dodatkowe formalności i zabiegi zarówno dla zainteresowanych osób, jak i dla organów prowadzących sprawę spadkową ( 31 ).

59.

Opisany powyżej tok rozumowania pozostaje w bezpośrednim związku z celami leżącymi u podstaw ustanowienia poświadczenia. W szczególności ustanowienie poświadczenia miało na celu:

–

zagwarantowanie w sposób skuteczny praw „spadkobierców i zapisobierców, innych osób bliskich zmarłemu oraz wierzycieli spadkowych”; oraz

–

zapewnienie „[s]zybkie[go], łatwe[go] i skuteczne[go] załatwieni[a] sprawy spadkowej mającej skutki transgraniczne” ( 32 ).

60.

Gdyby ważność odpisu była wymagana nie tylko w chwili jego przedstawienia, lecz także w chwili, gdy organ, któremu jest on przedkładany, podejmuje ostateczną decyzję, byłoby to zagrożeniem dla osiągnięcia rzeczonych celów. Gdyby tak było, należałoby się obawiać, że w praktyce liczba przypadków, w których zainteresowany będzie musiał wystąpić do organu wydającego z wnioskiem o przedłużenie okresu ważności odpisu lub o wydanie nowego odpisu, będzie większa niż liczba przypadków, w których nie będzie to konieczne.

61.

Przy ocenie korzystnych i niekorzystnych skutków należy wziąć pod uwagę, że organ wydający odpis zwykle znajduje się ( 33 ) w innym państwie członkowskim niż to, w którym odpis jest przedstawiany, w związku z czym wielokrotne składanie wniosków spowoduje w sposób nieunikniony opóźnienia i dodatkowe koszty ( 34 ). W takim samym stopniu ucierpiałaby na tym szybkość, sprawność i skuteczność systemu.

62.

Ponadto, jak podkreśla rząd niemiecki ( 35 ), dodatkowy okres, jaki wynikałby z przedłużenia lub odnowienia poświadczonego odpisu, mógłby nie być wystarczający dla zapewnienia jego skuteczności w dniu wydania decyzji. W takim przypadku konieczne byłoby złożenie kolejnych wniosków o przedłużenie lub odnowienie okresu ważności odpisu, w zależności od dłuższego lub krótszego czasu trwania postępowania.

63.

Podsumowując, uważam, że nakładanie na osobę zainteresowaną co do zasady obowiązku złożenia wniosku o przedłużenie okresu ważności odpisu lub wydanie nowego odpisu w sytuacji, gdy przedstawiony odpis był ważny i skuteczny w chwili jego przedłożenia, nie jest zgodne z rozporządzeniem.

C.

W przedmiocie prawidłowości poświadczenia (i jego odpisów) z punktu widzenia prawa

64.

Może się jednak zdarzyć, że po przedstawieniu odpisu po raz pierwszy pojawią się wątpliwości lub przesłanki co do tego, że poświadczenie mogło zostać sprostowane, zmienione, uchylone lub zawieszone. W takiej sytuacji odpis mógłby w sposób nieoczekiwany nie odpowiadać wiernie samemu poświadczeniu.

65.

Zamiar ułatwienia zarządzania sprawami spadkowymi mającymi skutki transgraniczne jest podstawowym celem rozporządzenia, ale nie stanowi bezwzględnego wymogu. Wiąże się to z troską o zachowanie tożsamości między treścią poświadczenia a istniejącym stanem prawnym. Cel ten wiąże się z kolei z koniecznością zapewnienia zgodności między stanem faktycznym a poświadczeniem oraz między poświadczeniem a jego odpisami.

66.

W postępowaniu kontradyktoryjnym strona, dla której treść poświadczenia jest niekorzystna, będzie miała interes w zwróceniu uwagi na te kwestie i w stosownych przypadkach będzie mogła poinformować organ rozpatrujący spór o ewentualnych zmianach w pierwotnym dokumencie (poświadczeniu), które miały miejsce po wydaniu przedstawionego odpisu ( 36 ).

67.

Nic nie stoi na przeszkodzie temu, aby w takiej sytuacji organ rozstrzygający spór ocenił znaczenie twierdzeń podważających zgodność poświadczenia ze stanem faktycznym lub odpisu z poświadczeniem i wezwał do przedstawienia nowego dokumentu odpowiadającego stanowi faktycznemu.

68.

Sytuacja jest inna w postępowaniach, w których nie ma obowiązku informowania innych zainteresowanych lub potencjalnych poszkodowanych o dokumencie, tak aby mogli oni wziąć udział w postępowaniu prowadzonym przez organ podejmujący decyzję. Jak wyjaśniłem powyżej, w rozporządzeniu ustanowiono środki ostrożności ( 37 ), które stanowią rozwiązanie w takich przypadkach.

69.

Organ wydający musi bowiem poinformować osoby, którym wydał odpis ( 38 ), o wszelkich zmianach w poświadczeniu, tak aby uniknąć bezprawnego wykorzystania odpisów ( 39 ). Moim zdaniem strona, która nie poinformowałaby (organu państwa, w którym odpis jest stosowany, któremu przedstawiła odpis), że odpis nie jest już zgodny z pierwotnym poświadczeniem, ponieważ zostało ono wycofane, sprostowane lub zmienione, działałaby w sposób bezprawny.

70.

Wreszcie, gdyby organ, któremu przedstawiany jest odpis, uzyskał w inny sposób informacje, które uzasadniają racjonalnie jego wątpliwości co do statusu pierwotnego poświadczenia, nic nie stałoby na przeszkodzie temu, aby organ ów wezwał zainteresowanego do wykazania tej okoliczności.

71.

Jak już wskazałem, rozporządzenie zezwala osobie posiadającej odpis na wystąpienie z wnioskiem o jego przedłużenie lub wydanie nowego odpisu ( 40 ) bez jakichkolwiek warunków ( 41 ). Przepis ten różni się od przepisu zawartego w pierwotnym wniosku Komisji, którego art. 43 ograniczał skuteczność odpisów do okresu trzech miesięcy ( 42 ). Nie przewidziano możliwości pierwotnego wydania odpisu na dłuższy okres ani przedłużenia ważności odpisu, którego okres ważności upłynął. Zainteresowanemu pozostawiano jedynie możliwość złożenia wniosku o wydanie nowego odpisu.

72.

Fakt, iż okres, o którym mowa, miał być tak krótki, wywołał nieprzychylną reakcję w piśmiennictwie i wśród przedstawicieli zawodów prawniczych ( 43 ). Artykuł 43 wniosku został zmieniony w Parlamencie Europejskim, który zaproponował jego obecne brzmienie.

73.

Ostatecznie przyjęte, bardziej elastyczne rozwiązanie umożliwia zgodne współistnienie celów rozporządzenia:

–

Po pierwsze, uwzględniono w nim datę przedstawienia odpisu jako chwilę, w której należy zwykle oceniać jego ważność w aspekcie czasowym.

–

Po drugie, ustanowiono w nim mechanizmy potwierdzające tożsamość poświadczenia z odpisem, na wypadek gdyby w chwili podejmowania decyzji organ powziął wątpliwości co do odpisu, którego okres ważności upłynął w międzyczasie.

74.

Jestem zdania, że w ten sposób zachowana jest równowaga między celem, jakim jest zapewnienie zainteresowanym „szybkie[go], łatwe[go] i skuteczne[go] załatwieni[a] sprawy spadkowej mającej skutki transgraniczne”, a celem polegającym na zapewnieniu, by właściwe organy miały pewność co do prawidłowości informacji zawartych w poświadczeniu i odzwierciedlonych w odpisie.

75.

Staranniej uwzględnia się w ten sposób domniemanie, że osobie lub osobom wymienionym w poświadczeniu (w niniejszej sprawie jako spadkobiercy) przysługują wyrażone prawa lub uprawnienia, bez żadnych warunków lub ograniczeń innych niż te wymienione w poświadczeniu, którego poświadczony odpis jedynie przekazuje tę informację właściwym organom innego państwa członkowskiego.

V.

Wnioski

76.

W świetle powyższego proponuję udzielić odpowiedzi na pytanie trzecie Oberster Gerichtshof (sądu najwyższego, Austria) w następujący sposób: